ÑæÖÉ
ÇáØÇáÈíä æÚãÏÉ ÇáãÝÊíä Ø ÇáãßÊÈ ÇáÅÓáÇãí ÈóÇÈõ ÒóßóÇÉö ÇáúãóÚúÏöäö æóÇáÑøößóÇÒö
ÇÌúÊóãóÚóÊö ÇáúÃõãøóÉõ Úóáóì æõÌõæÈö ÇáÒøóßóÇÉö Ýöí ÇáúãóÚúÏöäö¡ æóáóÇ
ÒóßóÇÉó ÝöíãóÇ íõÓúÊóÎúÑóÌõ ãöäó ÇáúãóÚúÏöäö ÅöáøóÇ Ýöí ÇáÐøóåóÈö
æóÇáúÝöÖøóÉö¡ åóÐóÇ åõæó ÇáúãóÐúåóÈõ ÇáúãóÔúåõæÑõ ÇáøóÐöí ÞóØóÚó Èöåö
ÇáúÃóÕúÍóÇÈõ. æóÍõßöíó æóÌúåñ Ãóäøóåõ ÊóÌöÈõ ÒóßóÇÉõ ßõáøö ãõÓúÊóÎúÑöÌò
ãöäúåõ¡ ãõäúØóÈöÚðÇ ßóÇäó¡ ßóÇáúÍóÏöíÏö æóÇáäøõÍóÇÓö Ãóæú ÛóíúÑöåö¡
ßóÇáúßõÍúáö æóÇáúíóÇÞõæÊö¡ æóåóÐóÇ ÔóÇÐøñ ãõäúßóÑñ. æóÝöí æóÇÌöÈö
ÇáäøóÞúÏóíúäö ÇáúãõÓúÊóÎúÑóÌóíúäö ãöäúåõ ËóáóÇËóÉõ ÃóÞúæóÇáò¡
ÃóÙúåóÑõåóÇ: ÑõÈõÚõ ÇáúÚõÔúÑö¡ æóÇáËøóÇäöí: ÇáúÎõãõÓõ¡ æóÇáËøóÇáöËõ:
Åöäú äóÇáóåõ ÈöáóÇ ÊóÚóÈò æóãóÆõæäóÉò ÝóÇáúÎõãõÓõ¡ æóÅöáøóÇ ÝóÑõÈõÚõ
ÇáúÚõÔúÑö. Ëõãøó ÇáøóÐöí ÇÚúÊóãóÏóåõ ÇáúÃóßúËóÑõæäó Úóáóì åóÐóÇ
ÇáúÞóæúáö Ýöí ÖóÈúØö ÇáúÝóÑúÞö ÇáúÍóÇÌóÉõ Åöáóì ÇáØøóÍúäö¡
æóÇáúãõÚóÇáóÌóÉõ ÈöÇáäøóÇÑö¡ æóÇáöÇÓúÊöÛúäóÇÁõ ÚóäúåõãóÇ¡ ÝóãóÇ
ÇÍúÊóÇÌó¡ ÝóÑõÈõÚõ ÇáúÚõÔúÑö¡ æóãóÇ ÇÓúÊóÛúäóì ÚóäúåõãóÇ ÝóÇáúÎõãõÓõ.
æóÇáúãóÐúåóÈõ Ãóäøóåõ íõÔúÊóÑóØõ ßóæúäõåõ äöÕóÇÈðÇ. æóÞöíáó Ýöí
ÇÔúÊöÑóÇØöåö ÞóæúáóÇäö. æóÇáúãóÐúåóÈõ ÇáúãóäúÕõæÕõ Úóáóíúåö Ýöí ãõÚúÙóãö
ßõÊõÈö ÇáÔøóÇÝöÚöíøö - ÑóÍúãóÉõ Çááøóåö Úóáóíúåö - Ãóäøóåõ áóÇ
íõÔúÊóÑóØõ ÇáúÍóæúáõ. æóÞöíáó Ýöí ÇÔúÊöÑóÇØöåö ÞóæúáóÇäö. æóæóÌúåõ
ÇáúãóÐúåóÈö ÝöíåöãóÇ ÇáúÞöíóÇÓõ Úóáóì ÇáúãõÚóÔøóÑóÇÊö¡ æóáöÃóäøó ãóÇ
Ïõæäó ÇáäøöÕóÇÈö áóÇ íóÍúÊóãöáõ ÇáúãõæóÇÓóÇÉó æóÅöäøóãóÇ íõÚúÊóÈóÑõ
ÇáúÍóæúáõ áöáÊøóãóßøõäö ãöäú ÊóäúãöíóÉö ÇáúãóÇáö¡ æóåóÐóÇ äóãóÇ Ýöí
äóÝúÓöåö.
(2/282)
ÝóÑúÚñ
ÅöÐóÇ ÇÔúÊóÑóØúäóÇ ÇáäøöÕóÇÈó ÝóáóíúÓó ãöäú ÔóÑúØöåö Ãóäú íóäóÇáó Ýöí
ÇáÏøóÝúÚóÉö ÇáúæóÇÍöÏóÉö äöÕóÇÈðÇ¡ Èóáú ãóÇ äóÇáóåõ ÈöÏóÝóÚóÇÊò Öõãøó
ÈóÚúÖõåõ Åöáóì ÈóÚúÖò Åöäú ÊóÊóÇÈóÚó ÇáúÚóãóáõ æóÊóæóÇÕóáó Çáäøóíúáõ.
ÞóÇáó Ýöí ÇáÊøóåúÐöíÈö: æóáóÇ íõÔúÊóÑóØõ ÈóÞóÇÁõ ãóÇ ÇÓúÊóÎúÑóÌó Ýöí
ãöáúßöåö. Ýóáóæú ÊóÊóÇÈóÚó ÇáúÚóãóáõ¡ æóáóãú íóÊóæóÇÕóáö Çáäøóíúáõ¡ Èóáú
ÍõÝöÑó ÇáúãóÚúÏöäó ÒóãóÇäðÇ¡ Ëõãøó ÚóÇÏó Çáäøóíúáõ¡ ÝóÅöäú ßóÇäó Òóãóäõ
ÇáöÇäúÞöØóÇÚö íóÓöíÑðÇ¡ Öõãøó ÃóíúÖðÇ¡ æóÅöáøóÇ ÝóÞóæúáóÇäöº ÇáúÌóÏöíÏõ:
ÇáÖøóãøõ¡ æóÇáúÞóÏöíãõ: áóÇ Öóãøó. æóÅöäú ÞóØóÚó ÇáúÚóãóáó Ëõãøó ÚóÇÏó
Åöáóíúåö¡ ÝóÅöäú ßóÇäó ÇáúÞóØúÚõ áöÛóíúÑö ÚõÐúÑò¡ ÝóáóÇ Öóãøó¡ ØóÇáó
ÇáÒøóãóÇäõ Ãóãú ÞóÕõÑó¡ áöÅöÚúÑóÇÖöåö. æóÅöäú ÞóØóÚó áöÚõÐúÑò¡
ÝóÇáÖøóãøõ ËóÇÈöÊñ Åöäú ÞóÕõÑó ÇáÒøóãóÇäõ æóÅöäú ØóÇáó¡ ÝóßóÐóáößó
ÚöäúÏó ÇáúÃóßúËóÑöíäó. æóÝöí æóÌúåò: áóÇ Öóãøó. æóÝöí ÍóÏøö ÇáØøõæáö
ÃóæúÌõåñ¡ ÃóÕóÍøõåóÇ: ÇáÑøõÌõæÚõ Åöáóì ÇáúÚõÑúÝö¡ æóÇáËøóÇäöí: ËóáóÇËóÉõ
ÃóíøóÇãò¡ æóÇáËøóÇáöËõ: íóæúãñ ßóÇãöáñ. Ëõãøó ÅöÕúáóÇÍõ ÇáúÂáóÇÊö
æóåóÑóÈõ ÇáúÚóÈöíÏö æóÇáúÃõÌóÑóÇÁö ãöäó ÇáúÃóÚúÐóÇÑö ÈöáóÇ ÎöáóÇÝò.
æóßóÐóáößó ÇáÓøóÝóÑõ æóÇáúãóÑóÖõ Úóáóì ÇáúãóÐúåóÈö. æóÞöíáó: ÝöíåöãóÇ
æóÌúåóÇäö¡ ÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÚõÐúÑóÇäö¡ æóÇáËøóÇäöí: áóÇ¡ æóãóÊóì ÍóßóãúäóÇ
ÈöÚóÏóãö ÇáÖøóãøö¡ ÝóãóÚúäóÇåõ Ãóäøó ÇáúÃóæøóáó áóÇ íõÖóãøõ Åöáóì
ÇáËøóÇäöí. ÝóÃóãøóÇ ÇáËøóÇäöí Ýóíóßúãõáõ ÈöÇáúÃóæøóáö ÞóØúÚðÇ¡ ßóãóÇ
íóßúãõáõ ÈöãóÇ íóãúáößõåõ ãöäú ÛóíúÑö ÇáúãóÚúÏöäö.
ÝóÑúÚñ
ÅöÐóÇ äóÇáó ãöäó ÇáúãóÚúÏöäö Ïõæäó äöÕóÇÈò¡ æóåõæó íóãúáößõ ãöäú
ÌöäúÓöåö äöÕóÇÈðÇ ÝóÕóÇÚöÏðÇ¡ ÝóÅöãøóÇ Ãóäú íóäóÇáóåõ Ýöí ÂÎöÑö ÌõÒúÁò
ãöäú Íóæúáö ãóÇ ÚöäúÏóåõ¡ Ãóæú ãóÚó ÊóãóÇãö Íóæúáöåö¡ Ãóæú ÞóÈúáóåõ¡
ÝóÝöí ÇáúÍóÇáóíúäö ÇáúÃóæøóáóíúäö íóÕöíÑõ Çáäøóíúáõ ãóÖúãõæãðÇ Åöáóì ãóÇ
ÚöäúÏóåõ¡ æóÚóáóíúåö Ýöí Ðóáößó ÇáäøóÞúÏö ÍóÞøõåõ¡ æóÝöíãóÇ äóÇáóåõ
ÍóÞøõåõ Úóáóì ÇÎúÊöáóÇÝö ÇáúÃóÞúæóÇáö Ýöíåö.
æóÃóãøóÇ ÅöÐóÇ äóÇáóåõ ÞóÈúáó ÊóãóÇãö ÇáúÍóæúáö¡ ÝóáóÇ ÔóíúÁó ÝöíãóÇ
ÚöäúÏóåõ ÍóÊøóì íõÊöãøó Íóæúáóåõ. æóÝöí æõÌõæÈö ÍóÞøö ÇáúãóÚúÏöäö ÝöíãóÇ
äóÇáóåõ æóÌúåóÇäö. ÃóÕóÍøõåõãóÇ: íóÌöÈõ¡ æóåõæó
(2/283)
ÙóÇåöÑõ äóÕøöåö Ýöí ÇáúÃõãøö¡
æóÇáËøóÇäöí: áóÇ íóÌöÈõ¡ ÝóÚóáóì åóÐóÇ íóÌöÈõ ÝöíãóÇ ÚöäúÏóåõ ÑõÈõÚõ
ÇáúÚõÔúÑö ÚöäúÏó ÊóãóÇãö Íóæúáöåö¡ æóÝöíãóÇ äóÇáóåõ ÑõÈõÚõ ÇáúÚõÔúÑö
ÚöäúÏó ÊóãóÇãö Íóæúáöåö. æóáóæú ßóÇäó íóãúáößõ ãöäú ÌöäúÓöåö Ïõæäó
äöÕóÇÈò¡ ÈöÃóäú ãóáóßó ãöÇÆóÉó ÏöÑúåóãò¡ ÝóäóÇáó ãöäó ÇáúãóÚúÏöäö
ãöÇÆóÉð¡ äõÙöÑó¡ Åöäú äóÇáó ÈóÚúÏó ÊóãóÇãö Íóæúáö ãóÇ ÚöäúÏóåõ¡ ÝóÝöí
æõÌõæÈö ÍóÞøö ÇáúãóÚúÏöäö ÝöíãóÇ äóÇáóåõ ÇáúæóÌúåóÇäö. ÝóÚóáóì
ÇáúÃóæøóáö: íóÌöÈõ Ýöí ÇáúãóÚúÏöäö ÍóÞøõåõ¡ æóíóÌöÈõ ÝöíãóÇ ÚöäúÏóåõ
ÑõÈõÚõ ÇáúÚõÔúÑö ÅöÐóÇ ãóÖóì Íóæúáñ ãöäú Íöíäö ßóãõáó ÇáäøöÕóÇÈõ
ÈöÇáäøóíúáö¡ æóÚóáóì ÇáËøóÇäöí: áóÇ íóÌöÈõ ÔóíúÁñ ÍóÊøóì íóãúÖöíó Íóæúáñ
ãöäú íóæúãö Çáäøóíúáö¡ ÝóíóÌöÈõ Ýöí ÇáúÌóãöíÚö ÑõÈõÚõ ÇáúÚõÔúÑö. æóÚóäú
ÕóÇÍöÈö ÇáúÅöÝúÕóÇÍö æóÌúåñ Ãóäøóåõ íóÌöÈõ ÝöíãóÇ äóÇáóåõ ÍóÞøõåõ
æóÝöíãóÇ ßóÇäó ÚöäúÏóåõ ÑõÈõÚõ ÇáúÚõÔúÑö Ýöí ÇáúÍóÇáöº áöÃóäøóåõ ßóãõáó
ÈöÇáäøóíúáö¡ æóÞóÏú ãóÖóì Úóáóíúåö ÇáúÍóæúáõ. æóÃóãøóÇ Åöäú äóÇáóåõ
ÞóÈúáó ÊóãóÇãö Íóæúáö ÇáúãöÇÆóÉö ÝóáóÇ íóÌöíÁõ æóÌúåõ ÕóÇÍöÈö
ÇáúÅöÝúÕóÇÍö¡ æóíóÌöíÁõ ÇáúæóÌúåóÇäö ÇáúÂÎóÑóÇäö.
æóåóÐóÇ ÇáÊøóÝúÕöíáõ ãóÐúßõæÑñ Ýöí ÈóÚúÖö ØõÑõÞö ÇáúÚöÑóÇÞöíøöíäó¡
æóÞóÏú äóÞóáó ãõÚúÙóãóåõ ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ Úóáöíøò¡ æóäóÓóÈóåõ ÇáúÅöãóÇãõ
Åöáóì ÇáÓøóåúæö æóÞóÇáó: ÅöÐóÇ ßóÇäó íóãúáößõåõ Ïõæäó ÇáäøöÕóÇÈö¡ ÝóáóÇ
íóäúÚóÞöÏõ Úóáóíúåö Íóæúáñ ÍóÊøóì íõÝúÑóÖó áóåõ æóÓóØñ æóÂÎöÑñ.
æóíõÍúßóãõ ÈöæõÌõæÈö ÇáÒøóßóÇÉö Ýöíåö íóæúãó Çáäøóíúáö. æóáóÇ Ôóßøó Ýöí
ÇáúÞóæúáö ÈöæõÌõæÈö ÇáÒøóßóÇÉö Ýöíåö áöáäøóíúáö¡ áóßöäøó ÇáÔøóíúÎó áóãú
íóäúÝóÑöÏú ÈöåóÐóÇ ÇáäøóÞúáö¡ æóáóÇ ÕóÇÑó Åöáóíúåö ÍóÊøóì íóÚúÊóÑöÖó
Úóáóíúåö¡ æóÅöäøóãóÇ äóÞóáóåõ ãõÊóÚóÌøöÈðÇ ãöäúåõ ãõäúßöÑðÇ áóåõ.
æóÃóãøóÇ ÅöÐóÇ ßóÇäó ãóÇ ÚöäúÏóåõ ãóÇáó ÊöÌóÇÑóÉò¡ ÝóÊóäúÊóÙöãõ Ýöíåö
ÇáúÃóÍúæóÇáõ ÇáËøóáóÇËóÉõ¡ æóÅöäú ßóÇäó Ïõæäó ÇáäøöÕóÇÈö ÈöáóÇ
ÅöÔúßóÇáòº áöÃóäøó ÇáúÍóæúáó íóäúÚóÞöÏõ Úóáóíúåö¡ æóáóÇ íõÚúÊóÈóÑõ
ÇáäøöÕóÇÈõ ÅöáøóÇ Ýöí ÂÎöÑö ÇáúÍóæúáö Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö. ÝóÅöäú äóÇáó
ãöäó ÇáúãóÚúÏöäö Ýöí ÂÎöÑö Íóæúáö ÇáÊøöÌóÇÑóÉö¡ ÝóÝöíåö ÍóÞøõ
ÇáúãóÚúÏöäö¡ æóÝöí ãóÇáö ÇáÊøöÌóÇÑóÉö ÒóßóÇÉõ ÇáÊøöÌóÇÑóÉö Åöäú ßóÇäó
äöÕóÇÈðÇ¡ æóßóÐóÇ Åöäú ßóÇäó Ïõæäóåõ æóÈóáóÛó ÈöÇáúãóÚúÏöäö äöÕóÇÈðÇ
æóÇßúÊóÝóíúäóÇ ÈöÇáäøöÕóÇÈö Ýöí ÂÎöÑö ÇáúÍóæúáö. æóÅöäú äóÇáó ÞóÈúáó
ÊóãóÇãö ÇáúÍóæúáö ÝóÝöí æõÌõæÈö ÍóÞøö ÇáúãóÚúÏöäö ÇáúæóÌúåóÇäö
ÇáÓøóÇÈöÞóÇäö¡ æóÅöäú äóÇáó ÈóÚúÏó ÊóãóÇãö ÇáúÍóæúáö¡ äõÙöÑó¡ Åöäú ßóÇäó
ãóÇáõ ÇáÊøöÌóÇÑóÉö äöÕóÇÈðÇ Ýöí ÂÎöÑö ÇáúÍóæúáö¡ æóÌóÈó Ýöí Çáäøóíúáö
ÍóÞøõ ÇáúãóÚúÏöäö¡ áöÇäúÖöãóÇãöåö Åöáóì ãóÇ æóÌóÈóÊú Ýöíåö ÇáÒøóßóÇÉõ¡
æóÅöäú áóãú íóÈúáõÛú äöÕóÇÈðÇ æóäóÇáó ÈóÚúÏó ãõÖöíøö ÔóåúÑò ãöäó
ÇáúÍóæúáö ÇáËøóÇäöí ãóËóáðÇ¡ Èõäöíó Ðóáößó Úóáóì ÇáúÎöáóÇÝö Ýöí Ãóäøó
ÓöáúÚóÉó ÇáÊøöÌóÇÑóÉö ÅöÐóÇ ÞõæøöãóÊú Ýöí ÂÎöÑö ÇáúÍóæúáö
(2/284)
Ýóáóãú ÊóÈúáõÛú äöÕóÇÈðÇ Ëõãøó
ÇÑúÊóÝóÚóÊö ÇáúÞöíãóÉõ ÈóÚúÏó ÔóåúÑò åóáú ÊóÌöÈõ ÝöíåóÇ ÇáÒøóßóÇÉõ¡ Ãóãú
íóäúÊóÙöÑõ ÂÎöÑó ÇáúÍóæúáö ÇáËøóÇäöí¿ ÝóÅöäú ÞõáúäóÇ ÈöÇáúÃóæøóáö¡
æóÌóÈóÊú ÒóßóÇÉõ ÇáÊøöÌóÇÑóÉö Ýöí ãóÇáö ÇáÊøöÌóÇÑóÉö¡ æóÍöíäóÆöÐò íóÌöÈõ
ÍóÞøõ ÇáúãóÚúÏöäö Ýöí Çáäøóíúáö ÞóØúÚðÇ. æóÅöäú ÞõáúäóÇ ÈöÇáËøóÇäöí¡
ÝóÝöí æõÌõæÈö ÍóÞøö ÇáúãóÚúÏöäö ÇáúæóÌúåóÇäö¡ æóÌóãöíÚõ ãóÇ ÐóßóÑúäóÇåõ
ãõÝóÑøóÚñ Úóáóì ÇáúãóÐúåóÈö Ãóäøó ÇáúÍóæúáó áóíúÓó ÈöÔóÑúØò Ýöí ÍóÞøö
ÇáúãóÚúÏöäö. ÝóÅöäú ÔóÑóØúäóÇåõ ÇäúÚóÞóÏó ÇáúÍóæúáõ Úóáóíúåö ãöäú Íöíäö
æóÌóÏóåõ.
ÝóÑúÚñ
áóÇ íõãóßøóäõ Ðóãøöíøñ ãöäú ÍóÝúÑö ãóÚóÇÏöäö ÏóÇÑö ÇáúÅöÓúáóÇãö
æóÇáúÃóÎúÐö ãöäúåóÇ¡ ßóãóÇ áóÇ íõãóßøóäõ ãöäó ÇáúÅöÍúíóÇÁö ÝöíåóÇ¡
æóáóßöäú ãóÇ ÃóÎóÐóåõ ÞóÈúáó ÅöÒúÚóÇÌöåö íóãúáößõåõ¡ ßóãóÇ áóæö
ÇÍúÊóØóÈó. æóåóáú Úóáóíúåö ÍóÞøõ ÇáúãóÚúÏöäö¿ íõÈúäóì Úóáóì Ãóäøó
ãóÕúÑöÝó ÍóÞøö ÇáúãóÚúÏöäö ãóÇÐóÇ¿ ÝóÅöäú ÃóæúÌóÈúäóÇ Ýöíåö ÑõÈõÚó
ÇáúÚõÔúÑö¡ ÝóãóÕúÑöÝõåõ ãóÕúÑöÝõ ÇáÒøóßóæóÇÊö¡ æóÅöäú ÃóæúÌóÈúäóÇ
ÇáúÎõãõÓó¡ ÝóØóÑöíÞóÇäö: ÇáúãóÐúåóÈõ æóÇáøóÐöí ÞóØóÚó Èöåö
ÇáúÃóßúËóÑõæäó: ãóÕúÑöÝõ ÇáÒøóßóæóÇÊö¡ æóÇáËøóÇäöí: Úóáóì Þóæúáóíúäö
ÃóÙúåóÑõåõãóÇ åóÐóÇ¡ æóÇáËøóÇäöí: ãóÕúÑöÝõ ÎõãõÓö ÎõãõÓö ÇáúÝóíúÁö.
ÝóÅöäú ÞõáúäóÇ ÈöåóÐóÇ ÃõÎöÐó ãöäó ÇáÐøöãøöíøö ÇáúÎõãõÓõ¡ æóÅöäú ÞõáúäóÇ
ÈöÇáúãóÐúåóÈö áóãú íõÄúÎóÐú ãöäúåõ ÔóíúÁñ. æóÚóáóì ÇáúãóÐúåóÈö
ÊõÔúÊóÑóØõ ÇáäøöíøóÉõ Ýöíåö. æóÚóáóì Þóæúáö ãóÕúÑöÝö ÇáúÝóíúÁö¡ áóÇ
ÊõÔúÊóÑóØõ ÇáäøöíøóÉõ. æóáóæú ßóÇäó ÇáúãõÓúÊóÎúÑöÌõ ãöäó ÇáúãóÚúÏöäö
ãõßóÇÊóÈðÇ áóãú íõãúäóÚú¡ æóáóÇ ÒóßóÇÉó. æóáóæú äóÇáó ÇáúÚóÈúÏõ ãöäó
ÇáúãóÚúÏöäö ÔóíúÆðÇ Ýóåõæó áöÓóíøöÏöåö æóÚóáóíúåö æóÇÌöÈóÉñ. æóáóæú
ÃóãóÑóåõ ÇáÓøóíøöÏõ ÈöÐóáößó áöíóßõæäó Çáäøóíúáõ áóåõ¡ ÝóÞóÏú ÈóäóÇåõ
ÕóÇÍöÈõ «ÇáÔøóÇãöáö» Úóáóì ÇáúÞóæúáóíúäö Ýöí ãöáúßö ÇáúÚóÈúÏö
ÈöÊóãúáöíßö ÇáÓøóíøöÏö¡ æóÍóÙøõ ÇáÒøóßóÇÉö ãöäó ÇáúÞóæúáóíúäö ãóÇ
ÞóÏøóãúäóÇåõ.
æóÇÚúáóãú Ãóäøó ÇáÓøõáúØóÇäó æóÇáúÍóÇßöãó íõÒúÚöÌõ ÇáÐøöãøöíøó Úóäú
ãóÚúÏöäö ÏóÇÑö ÇáúÅöÓúáóÇãö. æóíóäúÞóÏöÍõ ÌóæóÇÒõ ÅöÒúÚóÇÌöåö áößõáøö
ãõÓúáöãòº áöÃóäøóåõ ÕóÇÍöÈõ ÍóÞøö Ýöíåö.
(2/285)
ÝóÑúÚñ
áóæö ÇÓúÊóÎúÑóÌó ÇËúäóÇäö ãöäú ãóÚúÏöäò äöÕóÇÈðÇ¡ ÝóæõÌõæÈõ ÇáÒøóßóÇÉö
íõÈúäóì Úóáóì ËõÈõæÊö ÇáúÎõáúØóÉö Ýöí ÛóíúÑö ÇáúãóæóÇÔöí.
ÝóÑúÚñ
ÅöÐóÇ ÞõáúäóÇ ÈöÇáúãóÐúåóÈö: Åöäøó ÇáúÍóæúáó áóÇ íõÚúÊóÈóÑõ¡ ÝóæóÞúÊõ
æõÌõæÈö ÍóÞøö ÇáúãóÚúÏöäö ÍõÕõæáõ Çáäøóíúáö Ýöí íóÏöåö¡ æóæóÞúÊõ
ÇáúÅöÎúÑóÇÌö ÇáÊøóÎúáöíÕõ æóÇáÊøóäúÞöíóÉõ. Ýóáóæú ÃóÎúÑóÌó ÞóÈúáó
ÇáÊøóäúÞöíóÉö ãöäó ÇáÊøõÑóÇÈö æóÇáúÍóÌóÑö¡ áóãú íõÌúÒö¡ æóßóÇäó
ãóÖúãõæäðÇ Úóáóì ÇáÓøóÇÚöí¡ íóáúÒóãõåõ ÑóÏøõåõ. Ýóáóæö ÇÎúÊóáóÝóÇ Ýöí
ÞóÏúÑöåö ÈóÚúÏó ÇáÊøóáóÝö Ãóæú ÞóÈúáóåõ¡ ÝóÇáúÞóæúáõ Þóæúáõ ÇáÓøóÇÚöí
ãóÚó íóãöíäöåö¡ æóãóÆõæäóÉõ ÇáÊøóÎúáöíÕö æóÇáÊøóäúÞöíóÉö Úóáóì
ÇáúãóÇáößö¡ ßóãóÆõæäóÉö ÇáúÍóÕóÇÏö æóÇáÏøöíóÇÓö. Ýóáóæú ÊóáöÝó ÈóÚúÖõåõ
ÞóÈúáó ÇáÊøóãúíöíÒö¡ Ýóåõæó ßóÊóáóÝö ÈóÚúÖö ÇáúãóÇáö ÞóÈúáó
ÇáúÅöãúßóÇäö.
ÞõáúÊõ: æóÅöÐóÇ ÇãúÊóäóÚó ãöäú ÊóÎúáöíÕöåö¡ ÃõÌúÈöÑó¡ æóÇááøóåõ
ÃóÚúáóãõ.
ÝóÕúáñ
ÇáÑøößóÇÒõ ÏóÝöíäõ ÇáúÌóÇåöáöíøóÉö¡ æóíóÌöÈõ Ýöíåö ÇáúÎõãõÓõ¡ æóíõÕúÑóÝõ
ãóÕúÑöÝó ÇáÒøóßóæóÇÊö Úóáóì ÇáúãóÐúåóÈö. æóÍõßöíó Þóæúáñ - æóÞöíáó:
æóÌúåñ - Ãóäøóåõ íõÕúÑóÝõ ãóÕúÑöÝó ÎõãõÓö ÎõãõÓö ÇáúÝóíúÁö¡ æóáóÇ
íõÔúÊóÑóØõ ÇáúÍóæúáõ Ýöíåö ÈöáóÇ ÎöáóÇÝò. æóÇáúãóÐúåóÈõ: ÇÔúÊöÑóÇØõ
ÇáäøöÕóÇÈö æóßóæúäõ ÇáúãóæúÌõæÏö ÐóåóÈðÇ Ãóæú ÝöÖøóÉð. æóÞöíáó: Ýöí
ÇÔúÊöÑóÇØö Ðóáößó ÞóæúáóÇäö. ÇáúÌóÏöíÏõ: ÇáöÇÔúÊöÑóÇØõ.
(2/286)
ÝóÑúÚñ
áóæú ßóÇäó ÇáúãóæúÌõæÏõ Úóáóì ÖóÑúÈö ÇáúÅöÓúáóÇãö¡ ÈöÃóäú ßóÇäó Úóáóíúåö
ÔóíúÁñ ãöäó ÇáúÞõÑúÂäö Ãóæö ÇÓúãó ãóáößò ãöäú ãõáõæßö ÇáúÅöÓúáóÇãö¡ áóãú
íóãúáößúåõ ÇáúæóÇÍöÏõ ÈöãõÌóÑøóÏö ÇáúæöÌúÏóÇäö¡ Èóáú íóÑõÏøõåõ Åöáóì
ãóÇáößöåö Åöäú Úóáöãóåõ¡ ÝóÅöäú áóãú íóÚúáóãúåõ ÝóæóÌúåóÇäö¡ ÇáÕøóÍöíÍõ
ÇáøóÐöí ÞóØóÚó Èöåö ÇáúÌõãúåõæÑõ: åõæó áõÞóØóÉñ íõÚóÑøöÝõåõ ÇáúæóÇÌöÏõ
ÓóäóÉð¡ Ëõãøó áóåõ Êóãóáøõßõåõ Åöäú áóãú íóÙúåóÑú ãóÇáößõåõ. æóÞóÇáó
ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ Úóáöíøò: åõæó ãóÇáñ ÖóÇÆöÚñ íõãúÓößõåõ ÇáúÂÎöÐõ
áöáúãóÇáößö ÃóÈóÏðÇ¡ Ãóæú íóÍúÝóÙõåõ ÇáúÅöãóÇãõ áóåõ Ýöí ÈóíúÊö
ÇáúãóÇáö¡ æóáóÇ íõãóáøóßõ ÈöÍóÇáò¡ ßóãóÇ áóæú ÃóáúÞóÊö ÇáÑøöíÍõ ËóæúÈðÇ
Ýöí ÍöÌúÑöåö¡ Ãóæú ãóÇÊó ãõæóÑøöËõåõ Úóäú æóÏóÇÆöÚó æóåõæó áóÇ íóÚúÑöÝõ
ãóÇáößóåóÇ. æóÅöäøóãóÇ íóãúáößõ ÈöÇáÊøóÚúÑöíÝö ãóÇ ÖóÇÚó ãöäó
ÇáúãóÇÑøóÉö¡ Ïõæäó ãóÇ ÍóÕøóäóåõ ÇáúãóÇáößõ ÈöÇáÏøóÝúäö. æóäóÞóáó
ÇáúÈóÛóæöíøõ Úóäö ÇáúÞóÝøóÇáö äóÍúæó åóÐóÇ.
ÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ: æóáóæö ÇäúßóÔóÝóÊö ÇáúÃóÑúÖõ Úóäú ßóäúÒò ÈöÓóíúáò
æóäóÍúæöåö¡ ÝóãóÇ ÃóÏúÑöí ãóÇ Þóæúáõ ÇáÔøóíúÎö Ýöíåö¡ æóÇáúãóÇáõ
ÇáúÈóÇÑöÒõ ÖóÇÆöÚñ¡ ÞóÇáó: æóÇááøóÇÆöÞõ ÈöÞöíóÇÓöåö Ãóäú áóÇ íóËúÈõÊó
Ýöíåö ÍóÞøõ ÇáÊøóãúáöíßö ÇÚúÊöÈóÇÑðÇ ÈöÃóÕúáö ÇáúãóæúÖöÚö¡ æóáóæú áóãú
íõÚúÑóÝú Ãóäøó ÇáúãóæúÌõæÏó ãöäú ÖóÑúÈö ÇáúÌóÇåöáöíøóÉö Ãóæö
ÇáúÅöÓúáóÇãö ÝóÞóæúáóÇäö¡ ÃóÙúåóÑõåõãóÇ æóÃóÔúåóÑõåõãóÇ: áóíúÓó
ÈöÑößóÇÒò¡ æóÇáËøóÇäöí: ÑößóÇÒñ ÝóíõÎóãøóÓõ. æóÚóáóì ÇáúÃóÙúåóÑö:
íóßõæäõ áõÞóØóÉð Úóáóì Þóæúáö ÇáúÌõãúåõæÑö.
æóÚóäö ÇáÔøóíúÎö ÃóÈöí Úóáöíøò ãõæóÇÝóÞóÉõ ÇáúÌõãúåõæÑö åõäóÇ. æóÚóäúåõ
ÃóíúÖðÇ æóÌúåóÇäö¡ ÃóÍóÏõåõãóÇ: ÇáúãõæóÇÝóÞóÉõ¡ æóÇáËøóÇäöí Ãóäøóåõ
ãóÇáñ ÖóÇÆöÚñ ßóãóÇ ÞóÇáó Ýöí ÇáÕøõæÑóÉö ÇáÓøóÇÈöÞóÉö. Ëõãøó íóáúÒóãõ
ãöäú ßóæúäö ÇáÑøößóÇÒö Úóáóì ÖóÑúÈö ÇáúÅöÓúáóÇãö ßóæúäõåõ ÏõÝöäó Ýöí
ÇáúÅöÓúáóÇãö¡ æóáóÇ íóáúÒóãõ ãöäú ßóæúäöåö Úóáóì ÖóÑúÈö ÇáúÌóÇåöáöíøóÉö
ßóæúäõåõ ÏõÝöäó Ýöí ÇáúÌóÇåöáöíøóÉöº áöÇÍúÊöãóÇáöåö Ãóäøóåõ æóÌóÏóåõ
ãõÓúáöãñ ÈößóäúÒò ÌóÇåöáöíøò¡ ÝóßóäóÒóåõ ËóÇäöíðÇ¡ ÝóÇáúÍõßúãõ ãõÏóÇÑñ
Úóáóì ßóæúäöåö ãöäú ÏóÝúäö ÇáúÌóÇåöáöíøöíäó¡ áóÇ Úóáóì ßóæúäöåö ÖóÑúÈó
ÇáúÌóÇåöáöíøóÉö.
(2/287)
ÝóÑúÚñ
ÇáúßóäúÒõ ÇáúãóæúÌõæÏõ ÈöÇáÕøöÝóÉö ÇáúãõÊóÞóÏøöãóÉö ÊóÇÑóÉð íõæÌóÏõ Ýöí
ÏóÇÑö ÇáúÅöÓúáóÇãö¡ æóÊóÇÑóÉð Ýöí ÏóÇÑö ÇáúÍóÑúÈö. ÝóÇáøóÐöí Ýöí ÏóÇÑö
ÇáúÅöÓúáóÇãö¡ Åöäú æõÌöÏó Ýöí ãóæúÖöÚò áóãú íõÚóãøöÑúåõ ãõÓúáöãñ æóáóÇ
Ðõæ ÚóåúÏò Ýóåõæó ÑößóÇÒñ¡ ÓóæóÇÁñ ßóÇäó ãóæóÇÊðÇ Ãóæú ãöäó ÇáúÞöáóÇÚö
ÇáúÚóÇÏöíøóÉö ÇáøóÊöí ÚõãöÑóÊú Ýöí ÇáúÌóÇåöáöíøóÉö. ÝóÅöäú æõÌöÏó Ýöí
ØóÑöíÞò ãóÓúáõæßóÉò ÝóÇáúãóÐúåóÈõ æóÇáøóÐöí ÞóØóÚó Èöåö ÇáúÚöÑóÇÞöíøõæäó
æóÇáúÞóÝøóÇáõ Ãóäøóåõ áõÞóØóÉñ. æóÞöíáó: ÑößóÇÒñ. æóÞöíáó: æóÌúåóÇäö.
æóÇáúãóæúÌõæÏõ Ýöí ÇáúãóÓúÌöÏö áõÞóØóÉñ Úóáóì ÇáúãóÐúåóÈö. æóíóÌöíÁõ
Ýöíåö ÇáúæóÌúåõ ÇáøóÐöí Ýöí ÇáØøóÑöíÞö Ãóäøóåõ ÑößóÇÒñ. æóãóÇ ÚóÏóÇ
åóÐöåö ÇáúãóæóÇÖöÚó¡ íóäúÞóÓöãõ Åöáóì ãóãúáõæßò æóãóæúÞõæÝò¡
ÝóÇáúãóãúáõæßõ Åöäú ßóÇäó áöÛóíúÑöåö æóæóÌóÏó Ýöíåö ßóäúÒðÇ¡ áóãú
íóãúáößúåõ ÇáúæóÇÌöÏõ¡ Èóáú Åöäö ÇÏøóÚóÇåõ ãóÇáößõåõ¡ Ýóåõæó áóåõ ÈöáóÇ
íóãöíäò¡ ßóÇáúÃóãúÊöÚóÉö Ýöí ÇáÏøóÇÑö¡ æóÅöáøóÇ Ýóåõæó áöãóäú ÊóáóÞøóì
ÕóÇÍöÈõ ÇáúÃóÑúÖö Çáúãöáúßó ãöäúåõ. æóåóßóÐóÇ Åöáóì Ãóäú íóäúÊóåöíó
Åöáóì ÇáøóÐöí ÃóÍúíóÇ ÇáúÃóÑúÖó¡ Ýóíóßõæäõ áóåõ æóÅöäú áóãú íóÏøóÚöåöº
áöÃóäøóåõ ÈöÇáúÅöÍúíóÇÁö ãóáóßó ãóÇ Ýöí ÇáúÃóÑúÖö¡ æóÈöÇáúÈóíúÚö áóãú
íóÒõáú ãöáúßõåõ Úóäúåõ¡ ÝóÅöäøóåõ ãóÏúÝõæäñ ãóäúÞõæáñ. ÝóÅöäú ßóÇäó ãóäú
ÊóáóÞøóì Çáúãöáúßó Úóäúåõ åóÇáößðÇ ÝóæóÑóËóÊõåõ ÞóÇÆöãõæäó ãóÞóÇãóåõ.
ÝóÅöäú ÞóÇáó ÈóÚúÖõ æóÑóËóÊöåö: åõæó áöãõæóÑøöËöäóÇ¡ æóÃóÈóÇåõ
ÈóÚúÖõåõãú - Óõáøöãó äóÕöíÈõ ÇáúãõÏøóÚöí Åöáóíúåö¡ æóÓõáößó ÈöÇáúÈóÇÞöí
ãóÇ ÐóßóÑúäóÇåõ. åóÐóÇ ßõáøõåõ ßóáóÇãõ ÇáúÃóÆöãøóÉö ÕóÑöíÍðÇ
æóÅöÔóÇÑóÉð.
æóãöäó ÇáúãõÕóÑøöÍöíäó Èöãöáúßö ÇáÑøößóÇÒö ÈöÅöÍúíóÇÁö ÇáúÃóÑúÖö
ÇáúÞóÝøóÇáõ. æóÑóÃóì ÇáúÅöãóÇãõ ÊóÎúÑöíÌó ãöáúßö ÇáÑøößóÇÒö
ÈöÇáúÅöÍúíóÇÁö Úóáóì ãóÇ áóæú ÏóÎóáóÊú ÙóÈúíóÉñ ÏóÇÑðÇ ÝóÃóÛúáóÞó
ÕóÇÍöÈõåóÇ ÇáúÈóÇÈó áóÇ Úóáóì ÞóÕúÏö ÖóÈúØöåóÇ. æóÝöíåö æóÌúåóÇäö
ÃóÕóÍøõåõãóÇ: áóÇ íóãúáößõåóÇ¡ æóáóßöäú íóÕöíÑõ Ãóæúáóì ÈöåóÇ. ßóÐóáößó
ÇáúãõÍúíöí íóÕöíÑõ Ãóæúáóì ÈöÇáúßóäúÒö. Ëõãøó ÅöÐóÇ ÞõáúäóÇ: ÇáúßóäúÒõ
íõãúáóßõ ÈöÇáúÅöÍúíóÇÁö¡ æóÒóÇáóÊú ÑõÞúÈóÉõ ÇáúÃóÑúÖö Úóäú ãöáúßöåö¡
ÝóáóÇ ÈõÏøó ãöäú ØóáóÈöåö æóÑóÏøöåö Åöáóíúåö. æóÅöäú ÞõáúäóÇ: áóÇ
íóãúáößõåõ¡ æóáóßöäú íóÕöíÑõ Ãóæúáóì Èöåö¡ ÝóáóÇ íóÈúÚõÏõ Ãóäú íõÞóÇáó:
ÅöÐóÇ ÒóÇáó ãöáúßõåõ Úóäú ÑöÞúÈóÉö ÇáúÃóÑúÖö ÈóØóáó ÇÎúÊöÕóÇÕõåõ. ßóãóÇ
Ãóäøó Ýöí ãóÓúÃóáóÉö ÇáÙøóÈúíóÉö ÅöÐóÇ ÞõáúäóÇ: áóÇ íóãúáößõåóÇ¡
ÝóÝóÊóÍó ÇáúÈóÇÈó æóÃóÝúáóÊóÊú¡ ãóáóßóåóÇ ãóäö ÇÕúØóÇÏóåóÇ.
ÇáÊøóÝúÑöíÚõ: Åöäú ÞõáúäóÇ: ÇáúãõÍúíöí áóÇ íóãúáößõ ÈöÇáúÅöÍúíóÇÁö¡
ÝóÅöÐóÇ ÏóÎóáó Ýöí ãöáúßöåö¡ ÃóÎúÑóÌó
(2/288)
ÇáúÎõãõÓó¡ æóÅöáøóÇ ÝóÅöÐóÇ ÇÍúÊóæóÊú
íóÏõåõ Úóáóì ÇáúßóäúÒö äóÝúÓöåö æóÞóÏú ãóÖóì Óõäõæäó¡ ÝóáóÇ ÈõÏøó ãöäú
ÅöÎúÑóÇÌö ÇáúÎõãõÓö ÇáøóÐöí áóÒöãóåõ íóæúãó ãöáúßõåõ. æóÝöíãóÇ ãóÖóì
ãöäó ÇáÓøöäöíäó¡ íõÈúäóì æõÌõæÈõ ÑõÈõÚö ÇáúÚõÔúÑö Ýöí ÇáúÃóÎúãóÇÓö
ÇáúÃóÑúÈóÚóÉö Úóáóì ÇáúÎöáóÇÝö Ýöí ÇáÖøóÇáøö æóÇáúãóÛúÕõæÈö¡ æóÝöí
ÇáúÎõãõÓö ßóÐóáößó Åöäú ÞõáúäóÇ: ÊóÊóÚóáøóÞõ ÇáÒøóßóÇÉõ ÈöÇáúÚóíúäö¡
æóÅöáøóÇ ÝóÚóáóì ãóÇ ÐóßóÑúäóÇ ÅöÐóÇ áóãú íóãúáößú ÅöáøóÇ äöÕóÇÈðÇ
æóÊóßóÑøóÑó ÇáúÍóæúáõ Úóáóíúåö. ÃóãøóÇ ÅöÐóÇ ßóÇäó ÇáúãóæúÖöÚõ ÇáøóÐöí
æõÌöÏó Ýöíåö ÇáúßóäúÒõ áöáúæóÇÌöÏö¡ ÝóÅöäú ßóÇäó ÃóÍúíóÇåõ ÝóãóÇ
æóÌóÏóåõ ÑößóÇÒñ¡ æóÚóáóíúåö ÎõãõÓõåõ Ýöí æóÞúÊö ÏõÎõæáöåö Ýöí ãöáúßöåö
ßóãóÇ ÓóÈóÞó. æóÞóÇáó ÇáúÛóÒóÇáöíøõ: Ýöíåö æóÌúåóÇäö ÈöäóÇÁð Úóáóì ãóÇ
ÞóÇáóåõ ÇáúÅöãóÇãõ¡ æóÅöäú ßóÇäó ÇäúÊóÞóáó Åöáóíúåö ãöäú ÛóíúÑöåö¡ áóãú
íóÍöáøó áóåõ ÃóÎúÐõåõ¡ Èóáú Úóáóíúåö ÚóÑúÖõåõ Úóáóì ãóäú ãóáóßóåõ
Úóäúåõ. æóåóßóÐóÇ ÍóÊøóì íóäúÊóåöíó Åöáóì ÇáúãõÍúíöí ßóãóÇ ÓóÈóÞó.
æóÅöäú ßóÇäó ÇáúãóæúÖöÚõ ãóæúÞõæÝðÇ¡ ÝóÇáúßóäúÒõ áöãóäú Ýöí íóÏöåö
ÇáúÃóÑúÖõ¡ ßóÐóÇ ÞóÇáóåõ Ýöí ÇáÊøóåúÐöíÈö. åóÐóÇ ßõáøõåõ ÅöÐóÇ æõÌöÏó
Ýöí ÏóÇÑö ÇáúÅöÓúáóÇãö¡ Ýóáóæú æõÌöÏó Ýöí ÏóÇÑö ÇáúÍóÑúÈö Ýöí ãóæóÇÊò¡
äõÙöÑó¡ Åöäú ßóÇäõæÇ áóÇ íóÐõÈøõæäó Úóäúåõ Ýóåõæó ßóãóæóÇÊö ÏóÇÑö
ÇáúÅöÓúáóÇãö¡ æóÅöäú ßóÇäõæÇ íóÐõÈøõæäó Úóäúåõ ÐóÈøóåõãú Úóäö
ÇáúÚõãúÑóÇäö¡ ÝóÇáÕøóÍöíÍõ ÇáøóÐöí ÞóØóÚó Èöåö ÇáúÃóßúËóÑõæäó Ãóäøóåõ
ßóãóæóÇÊöåöãõ ÇáøóÐöí áóÇ íóÐõÈøõæäó Úóäúåõ. æóÞóÇáó ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ
Úóáöíøò: åõæó ßóÚõãúÑóÇäöåöãú. æóÅöäú æõÌöÏó Ýöí ãóæúÖöÚò ãóãúáõæßò
áóåõãú¡ äõÙöÑó¡ Åöäú ÃõÎöÐó ÈöÞóåúÑò æóÞöÊóÇáò Ýóåõæó ÛóäöíãóÉñ¡
ßóÃóÎúÐö ÃóãúæóÇáöåöãú æóäõÞõæÏöåöãú ãöäú ÈõíõæÊöåöãú¡ Ýóíóßõæäõ
ÎõãõÓõåõ áöÃóåúáö ÇáúÎõãõÓö¡ æóÃóÑúÈóÚóÉõ ÃóÎúãóÇÓöåö áöãóäú æóÌóÏóåõ.
æóÅöäú ÃõÎöÐó ÈöÛóíúÑö ÞöÊóÇáò æóáóÇ ÞóåúÑò Ýóåõæó ÝóíúÁñ¡
æóãõÓúÊóÍöÞøõåõ Ãóåúáõ ÇáúÝóíúÁö. ßóÐóÇ ÞóÇáóåõ Ýöí ÇáäøöåóÇíóÉö æóåõæó
ãóÍúãõæáñ Úóáóì ãóÇ ÅöÐóÇ ÏóÎóáó ÏóÇÑó ÇáúÍóÑúÈö ÈöÛóíúÑö ÃóãóÇäòº
áöÃóäøóåõ ÅöÐóÇ ÏóÎóáó ÈöÃóãóÇäò áóÇ íóÌõæÒõ áóåõ ÃóÎúÐõ ßóäúÒöåöãú áóÇ
ÈöÞöÊóÇáò æóáóÇ ÈöÛóíúÑöåö. ßóãóÇ áóíúÓó áóåõ Ãóäú íóÎõæäóåõãú Ýöí
ÃóãúÊöÚóÉö ÈõíõæÊöåöãú¡ æóÚóáóíúåö ÇáÑøóÏøõ Åöäú ÃóÎóÐó. æóÞóÏú äóÕøó
Úóáóì åóÐóÇ ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ Úóáöíøò. Ëõãøó Ýöí ßóæúäöåö ÝóíúÆðÇ
ÅöÔúßóÇáñº áöÃóäøó ãóäú ÏóÎóáó ÈöÛóíúÑö ÃóãóÇäò æóÃóÎóÐó ãóÇáóåõãú ÈöáóÇ
ÞöÊóÇáò¡ ÅöãøóÇ Ãóäú íóÃúÎõÐóåõ ÎõÝúíóÉð Ýóíóßõæäó ÓóÇÑöÞðÇ¡ æóÅöãøóÇ
ÌöåóÇÑðÇ Ýóíóßõæäó ãõÎúÊóáöÓðÇ¡ æóåõãóÇ ÎóÇÕøõ ãöáúßö ÇáÓøóÇÑöÞö
æóÇáúãõÎúÊóáöÓö. æóíóÊóÃóíøóÏõ åóÐóÇ ÇáúÅöÔúßóÇáõ ÈöÃóäøó ßóËöíÑðÇ ãöäó
ÇáúÃóÆöãøóÉö ÃóØúáóÞõæÇ ÇáúÞóæúáó ÈöÃóäøóåõ ÛóäöíãóÉñ¡ ãöäúåõãõ ÇÈúäõ
ÇáÕøóÈøóÇÛö æóÇáÕøóíúÏóáóÇäöíøõ.
(2/289)
ÝóÑúÚñ
ÅöÐóÇ ÊóäóÇÒóÚó ÈóÇÆöÚõ ÇáÏøóÇÑö æóãõÔúÊóÑöíåóÇ Ýöí ÑößóÇÒò æõÌöÏó
ÝöíåóÇ¡ ÝóÞóÇáó ÇáúãõÔúÊóÑöíó: áöí æóÃóäóÇ ÏóÝóäúÊõåõ¡ æóÞóÇáó
ÇáúÈóÇÆöÚõ ãöËúáó Ðóáößó¡ Ãóæú ÞóÇáó: ãóáóßúÊõåõ ÈöÇáúÅöÍúíóÇÁö¡ Ãóæú
ÊóäóÇÒóÚó ÇáúãõÚöíÑõ æóÇáúãõÓúÊóÚöíÑõ¡ Ãóæö ÇáúãõßúÑöí æóÇáúãõÓúÊóÃúÌöÑõ
åóßóÐóÇ - ÝóÇáúÞóæúáõ Þóæúáõ ÇáúãõÔúÊóÑöí æóÇáúãõÓúÊóÚöíÑö
æóÇáúãõÓúÊóÃúÌöÑö ãóÚó ÃóíúãóÇäöåöãúº áöÃóäøó ÇáúíóÏó áóåõãú¡ æóåõæó
ßóÇáäøöÒóÇÚö Ýöí ãóÊóÇÚö ÇáÏøóÇÑö. æóåóÐóÇ ÅöÐóÇ ÇÍúÊõãöáó ÕöÏúÞõ
ÕóÇÍöÈö ÇáúíóÏö æóáóæú Úóáóì ÈõÚúÏò. ÝóÃóãøóÇ ÅöÐóÇ áóãú íóÍúÊóãöáú
áößóæúäö ãöËúáöåö áóÇ íõãúßöäõ ÏóÝúäõåõ Ýöí ãõÏøóÉò ÌóÏöíÏóÉò¡ ÝóáóÇ
íõÕóÏøóÞõ ÕóÇÍöÈõ ÇáúíóÏö. æóáóæú æóÞóÚó ÇáäøöÒóÇÚõ Èóíúäó ÇáúãõßúÑöí
æóÇáúãõÓúÊóÃúÌöÑö Ãóæö ÇáúãõÚöíÑö æóÇáúãõÓúÊóÚöíÑö ÈóÚúÏó ÑõÌõæÚö
ÇáÏøóÇÑö Åöáóì íóÏö ÇáúãóÇáößö¡ ÝóÅöäú ÞóÇáó ÇáúãõßúÑöí Ãóæö ÇáúãõÚöíÑõ:
ÃóäóÇ ÏóÝóäúÊõåõ ÈóÚúÏó ÚóæúÏö ÇáÏøóÇÑö Åöáóíøó¡ ÝóÇáúÞóæúáõ Þóæúáõåõ
ÈöÔóÑúØö ÇáúÅöãúßóÇäö. æóÅöäú ÞóÇáó: ÏóÝóäúÊõåõ ÞóÈúáó ÎõÑõæÌö ÇáÏøóÇÑö
ãöäú íóÏöí¡ ÝóæóÌúåóÇäö¡ ÃóÍóÏõåõãóÇ: ÇáúÞóæúáõ Þóæúáõåõ ÃóíúÖðÇ¡
æóÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÇáúÞóæúáõ Þóæúáõ ÇáúãõÓúÊóÃúÌöÑö æóÇáúãõÓúÊóÚöíÑöº
áöÃóäøó ÇáúãóÇáößó Óóáöãó áóåõ ÍõÕõæáõ ÇáúßóäúÒö Ýöí íóÏöåö¡ ÝóíóÏõåõ
ÊóäúÓóÎõ ÇáúíóÏó ÇáÓøóÇÈöÞóÉóº æóáöåóÐóÇ áóæú ÊóäóÇÒóÚóÇ ÞóÈúáó
ÇáÑøõÌõæÚö¡ ßóÇäó ÇáúÞóæúáõ Þóæúáóåõ.
ÝóÑúÚñ
ÅöÐóÇ ÇÚúÊóÈóÑúäóÇ ÇáäøöÕóÇÈó Ýöí ÇáÒøóßóÇÉö¡ áóãú íõÔúÊóÑóØú ßóæúäõ
ÇáúãóæúÌõæÏö äöÕóÇÈðÇ¡ Èóáú íõßúãöáõåõ ÈöãóÇ íóãúáößõåõ ãöäú ÌöäúÓö
ÇáäøóÞúÏö ÇáúãóæúÌõæÏö. æóÝöíåö ãöäó ÇáÊøóÝúÕöíáö æóÇáúÎöáóÇÝö ãóÇ
ÓóÈóÞó Ýöí ÇáúãóÚúÏöäö¡ æóÅöÐóÇ ßóãøóáúäóÇ¡ ÝóÝöí ÇáÑøößóÇÒö ÇáúÎõãõÓõ.
(2/290)
ÝóÑúÚñ
Íõßúãõ ÇáÐøöãøöíøö Ýöí ÇáÑøößóÇÒö¡ Íõßúãõåõ Ýöí ÇáúãóÚúÏöäö¡ ÝóáóÇ
íõãóßøóäõ ãöäú ÃóÎúÐöåö Ýöí ÏóÇÑö ÇáúÅöÓúáóÇãö¡ ÝóÅöäú æóÌóÏóåõ
æóÃóÎóÐóåõ¡ ãóáóßóåõ Úóáóì ÇáúãóÐúåóÈö ÇáúãóÚúÑõæÝö.
ÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ: æóÝöíåö ÇÍúÊöãóÇáñ ÚöäúÏöí¡ áöÃóäøóåõ ßóÇáúÍóÇÕöáö Ýöí
ÞóÈúÖóÉö ÇáúãõÓúáöãöíäó¡ Ýóåõæó ßóãóÇáöåöãõ ÇáÖøóÇáøö. æóÅöÐóÇ ÞõáúäóÇ
ÈöÇáúãóÐúåóÈö ÝóÃóÎóÐóåõ¡ ÝóÝöí ÃóÎúÐö ÍóÞøö ÇáÒøóßóÇÉö ãöäúåõ¡
ÇáúÎöáóÇÝõ ÇáÓøóÇÈöÞõ Ýöí ÇáúãóÚúÏöäö.
ÞõáúÊõ: ÅöÐóÇ æóÌóÏó ãóÚúÏöäðÇ Ãóæú ÑößóÇÒðÇ¡ æóÚóáóíúåö Ïóíúäñ¡ ÝóÝöí
ãóäúÚö ÇáÏøóíúäö ÒóßóÇÊóåõãóÇ ÇáúÞóæúáóÇäö ÇáúãõÊóÞóÏøöãóÇäö Ýöí ÓóÇÆöÑö
ÇáÒøóßóæóÇÊö. æóÅöÐóÇ ÃóæúÌóÈúäóÇ ÒóßóÇÉó ÇáÑøößóÇÒö Ýöí Úóíúäö
ÇáÐøóåóÈö æóÇáúÝöÖøóÉö¡ ÃóÎóÐó ÎõãúÓó ÇáúãóæúÌõæÏö áóÇ ÞöíãóÊóåõ¡ æóáóæú
æõÌöÏó Ýöí ãöáúßöåö ÑößóÇÒñ Ýóáóãú íóÏøóÚöåö¡ æóÇÏøóÚóÇåõ ÇËúäóÇäö¡
ÝóÕóÏóÞó ÃóÍóÏõåõãóÇ¡ Óõáøöãó Åöáóíúåö.
æóÅöÐóÇ æóÌóÏó ãöäó ÇáÑøößóÇÒö Ïõæäó ÇáäøöÕóÇÈö¡ æóáóåõ Ïóíúäñ ÊóÌöÈõ
Ýöíåö ÇáÒøóßóÇÉõ¡ ÝóÈóáóÛó Èöåö äöÕóÇÈðÇ¡ æóÌóÈó ÎõãúÓõ ÇáÑøößóÇÒö Ýöí
ÇáúÍóÇáö¡ æóÅöäú ßóÇäó ãóÇáõåõ ÛóÇÆöÈðÇ¡ Ãóæú ãóÏúÝõæäðÇ¡ Ãóæú
ÛóäöíãóÉð¡ æóÇáÑøößóÇÒõ äóÇÞöÕñ¡ áóãú íõÎóãøóÓú ÍóÊøóì íõÚúáóãó
ÓóáóÇãóÉõ ãóÇáöåö¡ ÝóÍöíäóÆöÐò íõÎóãøóÓõ ÇáÑøößóÇÒõ ÇáäøóÇÞöÕõ Úóäö
ÇáäøöÕóÇÈö¡ ÓóæóÇÁñ ÈóÞöíó ÇáúãóÇáõ¡ Ãóæú ÊóáöÝó ÅöÐóÇ Úõáöãó æõÌõæÏõåõ
íóæúãó ÍóÕóáó ÇáÑøößóÇÒõ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÈóÇÈñ.
ÒóßóÇÉõ ÇáúÝöØúÑö.
åöíó æóÇÌöÈóÉñ¡ æóÞóÇáó ÇÈúäõ ÇááøóÈøóÇäö ãöäú ÃóÕúÍóÇÈöäóÇ: ÛóíúÑõ
æóÇÌöÈóÉò.
ÞõáúÊõ: Þóæúáõ ÇÈúäö ÇááøóÈøóÇäö ÔóÇÐøñ ãõäúßóÑñ¡ Èóáú ÛóáóØñ ÕóÑöíÍñ.
æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
(2/291)
æóÝöí æóÞúÊö æõÌõæÈöåóÇ ÃóÞúæóÇáñ.
ÃóÙúåóÑõåóÇ æóåõæó ÇáúÌóÏöíÏõ: ÊóÌöÈõ ÈöÛõÑõæÈö ÇáÔøóãúÓö áóíúáóÉó
ÇáúÚöíÏö¡ æóÇáËøóÇäöí: æóåõæó ÇáúÞóÏöíãõ: ÊóÌöÈõ ÈöØõáõæÚö ÇáúÝóÌúÑö
íóæúãó ÇáúÚöíÏö¡ æóÇáËøóÇáöËõ: ÊóÌöÈõ ÈöÇáúæóÞúÊóíúäö ãóÚðÇ¡ ÎóÑøóÌóåõ
ÕóÇÍöÈõ ÇáÊøóáúÎöíÕö æóÇÓúÊóäúßóÑóåõ ÇáúÃóÕúÍóÇÈõ¡ Ýóáóæú ãóáóßó
ÚóÈúÏðÇ¡ Ãóæú ÃóÓúáóãó ÚóÈúÏõåõ ÇáúßóÇÝöÑõ¡ Ãóæú äóßóÍó ÇãúÑóÃóÉð¡ Ãóæú
æõáöÏó áóåõ æóáóÏñ áóíúáóÉó ÇáúÚöíÏö¡ áóãú ÊóÌöÈú ÝöØúÑóÊõåõãú Úóáóì
ÇáúÌóÏöíÏö¡ æóÚóáóì ÇáúãõÎóÑøóÌö¡ æóÊóÌöÈõ Úóáóì ÇáúÞóÏöíãö.
æóáóæú ãóÇÊó æóáóÏõåõ Ãóæú ÚóÈúÏõåõ¡ Ãóæú ÒóæúÌóÊõåõ¡ Ãóæú ØóáøóÞóåóÇ
ÈóÇÆöäðÇ áóíúáóÉó ÇáúÚöíÏö¡ Ãóæö ÇÑúÊóÏøó ÇáúÚóÈúÏõ¡ Ãóæö ÇáÒøóæúÌóÉõ¡
áóãú ÊóÌöÈú Úóáóì ÇáúÞóÏöíãö æóÇáúãõÎóÑøóÌö¡ æóÊóÌöÈõ Úóáóì ÇáúÌóÏöíÏö¡
æóßóÐóÇ ÇáúÍõßúãõ áóæú ÃóÓúáóãó ÇáúßóÇÝöÑõ ÞóÈúáó ÇáúÛõÑõæÈö¡ æóãóÇÊó
ÈóÚúÏóåõ. æóáóæú ÍóÕóáó ÇáúæóáóÏõ Ãóæö ÇáÒøóæúÌóÉõ¡ Ãóæö ÇáúÚóÈúÏõ
ÈóÚúÏó ÇáúÛõÑõæÈö¡ æóãóÇÊõæÇ ÞóÈúáó ÇáúÝóÌúÑö¡ ÝóáóÇ ÝöØúÑóÉó Úóáóì
ÇáúÃóÞúæóÇáö ßõáøöåóÇ.
æóáóæú ÒóÇáó Çáúãöáúßõ Ýöí ÇáúÚóÈúÏö ÈóÚúÏó ÇáúÛõÑõæÈö æóÚóÇÏó ÞóÈúáó
ÇáúÝóÌúÑö¡ æóÌóÈóÊú Úóáóì ÇáúÌóÏöíÏö æóÇáúÞóÏöíãö.
æóÃóãøóÇ Úóáóì ÇáúãõÎóÑøóÌö¡ ÝóæóÌúåóÇäö ßóÇáúæóÌúåóíúäö Ýöí Ãóäøó
ÇáúæóÇåöÈó åóáú íóÑúÌöÚõ Ýöí ãóÇ ÒóÇáó ãóáößõ ÇáúãõÊøóåóÈö Úóäúåõ Ëõãøó
ÚóÇÏó Åöáóíúåö¿ æóáóæú ÈóÇÚó ÇáúÚóÈúÏó ÈóÚúÏó ÇáúÛõÑõæÈö æóÇÓúÊóãóÑøó
ãöáúßõ ÇáúãõÔúÊóÑöí¡ ÝóÚóáóì ÇáúÌóÏöíÏö: ÇáúÝöØúÑóÉõ Úóáóì ÇáúÈóÇÆöÚö¡
æóÚóáóì ÇáúÞóÏöíãö: Úóáóì ÇáúãõÔúÊóÑöí¡ æóÚóáóì ÇáúãõÎóÑøóÌö: áóÇ ÊóÌöÈõ
Úóáóì æóÇÍöÏò ãöäúåõãóÇ¡ æóáóæú ãóÇÊó ãóÇáößõ ÇáúÚóÈúÏö áóíúáóÉó
ÇáúÚöíÏö¡ ÝóÚóáóì ÇáúÌóÏöíÏö: ÇáúÝöØúÑóÉõ Ýöí ÊóÑößóÊöåö¡ æóÚóáóì
ÇáúÞóÏöíãö: ÊóÌöÈõ Úóáóì ÇáúæóÇÑöËö¡ æóÚóáóì ÇáúãõÎóÑøóÌö: áóÇ ÝöØúÑóÉó
ÃóÕúáðÇ¡ æóÝöíåö æóÌúåñ: ÃóäøóåóÇ ÊóÌöÈõ Úóáóì ÇáúæóÇÑöËö Úóáóì åóÐóÇ
ÇáúÞóæúáö ÈöäóÇÁð Úóáóì ÇáúÞóÏöíãö Ãóäøó ÇáúæóÇÑöËó íõÈúäóì Úóáóì Íóæúáö
ÇáúãóæúÑõæËö.
ÝóÕúáñ
ÇáúÝöØúÑóÉõ íóÌõæÒõ ÊóÚúÌöíáõåóÇ ãöäú Ãóæøóáö ÔóåúÑö ÑóãóÖóÇäó Úóáóì
ÇáúãóÐúåóÈö. æóÊóÞóÏøóãó ÈóíóÇäõåõ Ýöí ÈóÇÈö ÇáÊøóÚúÌöíáö¡ ÝóÅöÐóÇ áóãú
íõÚóÌøöáú¡ ÝóíõÓúÊóÍóÈøõ Ãóäú áóÇ íõÄóÎøöÑó ÅöÎúÑóÇÌóåóÇ Úóäú ÕóáóÇÉö
ÇáúÚöíÏö¡ æóíóÍúÑõãõ ÊóÃúÎöíÑõåóÇ Úóäú íóæúãö ÇáúÚöíÏö¡ ÝóÅöäú ÃóÎøóÑó
ÞóÖóì.
(2/292)
ÝóÕúáñ
ÇáúÝöØúÑóÉõ ÞóÏú íõÄóÏøöíåóÇ Úóäú äóÝúÓöåö¡ æóÞóÏú íõÄóÏøöíåóÇ Úóäú
ÛóíúÑöåö. æóÌöåóÇÊõ ÇáÊøóÍóãøõáö ËóáóÇËñ: Çáúãöáúßõ¡ æóÇáäøößóÇÍõ¡
æóÇáúÞóÑóÇÈóÉõ. æóßõáøõåóÇ ÊóÞúÊóÖöí æõÌõæÈó ÇáúÝöØúÑóÉö Ýöí
ÇáúÌõãúáóÉö¡ Ýóãóäú áóÒöãóåõ äóÝóÞóÉñ ÈöÓóÈóÈò ãöäúåóÇ áóÒöãóåõ ÝöØúÑóÉõ
ÇáúãõäúÝóÞö Úóáóíúåö¡ æóáóßöäú íõÔúÊóÑóØõ Ýöí Ðóáößó ÃõãõæÑñ¡
æóíõÓúÊóËúäóì Úóäúåõ ÕõæóÑñ¡ ãöäúåóÇ: ãõÊøóÝóÞñ Úóáóíúåö. æóãöäúåóÇ:
ãõÎúÊóáóÝñ Ýöíåö¡ ÓóÊóÙúåóÑõ ÈöÇáÊøóÝúÑöíÚö Åöäú ÔóÇÁó Çááøóåõ ÊóÚóÇáóì.
æóÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáúãõäúÐöÑö ãöäú ÃóÕúÍóÇÈöäóÇ: ÊóÌöÈõ ÝöØúÑóÉõ ÇáÒøóæúÌóÉö
Ýöí ãóÇáöåóÇ¡ áóÇ Úóáóì ÇáÒøóæúÌö. Ýóãöäó ÇáúãõÓúÊóËúäóì: Ãóäøó ÇáöÇÈúäó
ÊóáúÒóãõåõ äóÝóÞóÉõ ÒóæúÌóÉö ÃóÈöíåö¡ ÊóÝúÑöíÚðÇ Úóáóì ÇáúãóÐúåóÈö Ýöí
æõÌõæÈö ÇáúÅöÚúÝóÇÝö¡ æóÝöí æõÌõæÈö ÝöØúÑóÊöåóÇ Úóáóíúåö æóÌúåóÇäö.
ÃóÕóÍøõåõãóÇ ÚöäúÏó ÇáúÛóÒóÇáöíøö Ýöí ØóÇÆöÝóÉò: æõÌõæÈõåóÇ.
æóÃóÕóÍøõåõãóÇ ÚöäúÏó ÕóÇÍöÈóíö «ÇáÊøóåúÐöíÈö» æó «ÇáúÚõÏøóÉö»
æóÛóíúÑöåöãóÇ: áóÇ ÊóÌöÈõ.
ÞõáúÊõ: åóÐóÇ ÇáËøóÇäöí åõæó ÇáúÃóÕóÍøõ¡ æóÌóÒóãó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Ýöí
ÇáúãõÍóÑøóÑö ÈöÕöÍøóÊöåö. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
æóíóÌúÑöí ÇáúæóÌúåóÇäö Ýöí ÝöØúÑóÉö ãõÓúÊóæúáöÏóÊöåö. Ëõãøó ãóäú ÚóÏóÇ
ÇáúÃõÕõæáó æóÇáúÝõÑõæÚó ãöäó ÇáúÃóÞóÇÑöÈö¡ ßóÇáúÅöÎúæóÉö æóÇáúÃóÚúãóÇãö:
áóÇ ÊóÌöÈõ ÝöØúÑóÊõåõãú¡ ßóãóÇ áóÇ ÊóÌöÈõ äóÝóÞóÊõåõãú. æóÃóãøóÇ
ÇáúÃõÕõæáõ æóÇáúÝõÑõæÚõ¡ ÝóÅöäú ßóÇäõæÇ ãõæÓóÑöíäó¡ áóãú ÊóÌöÈú
äóÝóÞóÊõåõãú¡ æóÅöáøóÇ Ýóßõáøõ ãóäú ÌóãóÚó ãöäúåõãú Åöáóì ÇáúÅöÚúÓóÇÑö
ÇáÕøöÛóÑó¡ Ãóæö ÇáúÌõäõæäó¡ Ãóæö ÇáÒøóãóÇäóÉó æóÌóÈóÊú äóÝóÞóÊõåõ¡
æóãóäú ÊóÌóÑøóÏó Ýöí ÍóÞøöåö ÇáúÅöÚúÓóÇÑõ¡ ÝóÝöí äóÝóÞóÊöåö ÞóæúáóÇäö.
æóãöäúåõãú ãóäú ÞóØóÚó ÈöÇáúæõÌõæÈö Ýöí ÇáúÃõÕõæáö. æóÍõßúãõ ÇáúÝöØúÑóÉö
Íõßúãõ ÇáäøóÝóÞóÉö ÇÊøöÝóÇÞðÇ æóÇÎúÊöáóÇÝðÇ. ÅöÐóÇ ËóÈóÊó åóÐóÇ¡ Ýóáóæú
ßóÇäó ÇáöÇÈúäõ ÇáúßóÈöíÑõ Ýöí äóÝóÞóÉö ÃóÈöíåö¡ ÝóæóÌóÏó ÞõæøóÊóåõ
áóíúáóÉó ÇáúÚöíÏö æóíóæúãóåõ ÝóÞóØú¡ áóãú ÊóÌöÈú ÝöØúÑóÊõåõ Úóáóì
ÇáúÃóÈö áöÓõÞõæØö äóÝóÞóÊöåö¡ æóáóÇ Úóáóì ÇáöÇÈúäö¡ áöÅöÚúÓóÇÑöåö.
æóÅöäú ßóÇäó ÇáöÇÈúäõ ÕóÛöíÑðÇ¡ æóÇáúãóÓúÃóáóÉõ ÈöÍóÇáöåóÇ¡ ÝóÝöí
ÓõÞõæØö ÇáúÝöØúÑóÉö Úóäö ÇáúÃóÈö æóÌúåóÇäö. ÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÇáÓøõÞõæØõ
ßóÇáúßóÈöíÑö¡ æóÇáËøóÇäöí: áóÇ ÊóÓúÞõØõ áöÊóÃóßøõÏöåóÇ.
(2/293)
ÝóÑúÚñ
ÇáúÝöØúÑóÉõ ÇáúæóÇÌöÈóÉõ Úóáóì ÇáúÛóíúÑö¡ åóáú ÊõáóÇÞöí ÇáúãõÄóÏøóì
Úóäúåõ¡ Ëõãøó íóÊóÍóãøóáõ Úóäúåõ ÇáúãõÄóÏøöí¡ Ãóãú ÊóÌöÈõ Úóáóì
ÇáúãõÄóÏøöí ÇÈúÊöÏóÇÁð¿ Ýöíåö ÎöáóÇÝñ.
íõÞóÇáõ: æóÌúåóÇäö. æóíõÞóÇáõ: ÞóæúáóÇäö ãõÎóÑøóÌóÇäö. ÃóÕóÍøõåõãóÇ:
ÇáúÃóæøóáõ.
Ëõãøó ÇáúÃóßúËóÑõæäó ØóÑóÏõæÇ ÇáúÎöáóÇÝó Ýöí ßõáøö ãõÄóÏøò Úóäú ÛóíúÑöåö
ãöäó ÇáÒøóæúÌö æóÇáÓøóíøöÏö æóÇáúÞóÑöíÈö.
ÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ: æóÞóÇáó ØóæóÇÆöÝõ ãöäó ÇáúãõÍóÞøöÞöíäó: åóÐóÇ
ÇáúÎöáóÇÝõ Ýöí ÝöØúÑóÉö ÇáÒøóæúÌóÉö ÝóÞóØú. ÃóãøóÇ ÝöØúÑóÉõ Çáúãóãúáõæßö
æóÇáúÞóÑöíÈö¡ ÝóÊóÌöÈõ Úóáóì ÇáúãõÄóÏøöí ÇÈúÊöÏóÇÁð ÞóØúÚðÇ¡ áöÃóäøó
ÇáúãõÄóÏøóì Úóäúåõ¡ áóÇ íóÕúáõÍõ áöáúÅöíÌóÇÈö áöÚóÌúÒöåö.
Ëõãøó ÍóíúËõ ÝõÑöÖó ÇáúÎöáóÇÝõ æóÞõáúäóÇ ÈöÇáÊøóÍóãøõáö¡ Ýóåõæó
ßóÇáÖøóãóÇäö¡ Ãóãú ßóÇáúÍóæóÇáóÉö¿ ÞóæúáóÇäö ÍóßóÇåõãóÇ ÃóÈõæ
ÇáúÚóÈøóÇÓö ÇáÑøõæíóÇäöíøõ Ýöí «ÇáúãóÓóÇÆöáö ÇáúÌõÑúÌóÇäöíøóÇÊö» Ýóáóæú
ßóÇäó ÇáÒøóæúÌõ ãõÚúÓöÑðÇ¡ æóÇáÒøóæúÌóÉõ ÃóãóÉð¡ Ãóæú ÍõÑøóÉð ãõæÓöÑóÉð¡
ÝóØóÑöíÞóÇäö.
ÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÝöíåöãóÇ ÞóæúáóÇäö ÈöäóÇÁð Úóáóì ÇáúÃóÕúáö ÇáúãóÐúßõæÑö.
Åöäú ÞõáúäóÇ: ÇáúæõÌõæÈõ íõáóÇÞöí ÇáúãõÄóÏøóì Úóäúåõ ÃóæøóáðÇ¡ æóÌóÈóÊö
ÇáúÝöØúÑóÉõ Úóáóì ÇáúÍõÑøóÉö æóÓóíøöÏö ÇáúÃóãóÉö¡ æóÅöáøóÇ ÝóáóÇ ÊóÌöÈõ
Úóáóì ÃóÍóÏò¡ æóÇáØøóÑöíÞõ ÇáËøóÇäöí: ÊóÌöÈõ Úóáóì ÓóíøöÏö ÇáúÃóãóÉö¡
æóáóÇ ÊóÌöÈõ Úóáóì ÇáúÍõÑøóÉö¡ æóåõæó ÇáúãóäúÕõæÕõ. æóÇáúÝóÑúÞõ¡ ßóãóÇáõ
ÊóÓúáöíãö ÇáúÍõÑøóÉö äóÝúÓöåóÇ¡ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÃóãóÉö.
ÞõáúÊõ: ÇáØøóÑöíÞõ ÇáËøóÇäöí: ÃóÕóÍøõ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÃóãøóÇ ÅöÐóÇ äóÔóÒóÊú¡ ÝóÊóÓúÞõØõ ÝöØúÑóÊõåóÇ Úóäö ÇáÒøóæúÌö ÞóØúÚðÇ.
ÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ: æóÇáúæóÌúåõ ÚöäúÏöí ÇáúÞóØúÚõ ÈöÅöíÌóÇÈö ÇáúÝöØúÑóÉö
ÚóáóíúåóÇ æóÅöäú ÞõáúäóÇ: áóÇ íõáóÇÞöíåóÇ ÇáúæõÌõæÈõ¡ áöÃóäøóåóÇ
ÈöÇáäøõÔõæÒö ÎóÑóÌóÊú Úóäú ÅöãúßóÇäö ÇáÊøóÍóãøõáö. æóáóæú ßóÇäó ÒóæúÌõ
ÇáúÃóãóÉö ãõæÓöÑðÇ¡ ÝóÝöØúÑóÊõåóÇ ßóäóÝóÞóÊöåóÇ¡ æóÈóíóÇäõåóÇ Ýöí
ÈóÇÈöåóÇ.
æóÃóãøóÇ ÎóÇÏöãõ ÇáÒøóæúÌóÉö¡ ÝóÅöäú ßóÇäóÊú ãõÓúÊóÃúÌóÑóÉð¡ áóãú ÊóÌöÈú
ÝöØúÑóÊõåóÇ¡ æóÅöäú ßóÇäóÊú ãöäú ÅöãóÇÁö ÇáÒøóæúÌö¡ ÝóÚóáóíúåö
ÝöØúÑóÊõåóÇ¡ æóÅöäú ßóÇäóÊú ãöäú ÅöãóÇÁö ÇáÒøóæúÌóÉö¡ æóÇáÒøóæúÌõ
íõäúÝöÞõ ÚóáóíúåóÇ¡ áóÒöãóåóÇ ÝöØúÑóÊõåóÇ¡ áöÃóäøóåõ íõãóæøöäõåóÇ¡ äóÕøó
Úóáóíúåö ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ - ÑóÍöãóåõ Çááøóåõ - Ýöí ÇáúãõÎúÊóÕóÑö æóÞóÇáó
ÇáúÅöãóÇãõ: ÇáúÃóÕóÍøõ ÚöäúÏöí: ÃóäøóåóÇ áóÇ ÊóáúÒóãõåõ.
(2/294)
ÝóÑúÚñ
áóæú ÃóÎúÑóÌóÊö ÇáÒøóæúÌóÉõ ÝöØúÑóÉó äóÝúÓöåóÇ ãóÚó íóÓóÇÑö ÇáÒøóæúÌö
ÈöÛóíúÑö ÅöÐúäöåö¡ ÝóÝöí ÅöÌúÒóÇÆöåóÇ æóÌúåóÇäö.
Åöäú ÞõáúäóÇ: ÇáÒøóæúÌõ ãõÊóÍóãøöáñ¡ ÃóÌúÒóÃó¡ æóÅöáøóÇ¡ ÝóáóÇ¡
æóíóÌúÑöí ÇáúæóÌúåóÇäö ÝöíãóÇ áóæú ÊóßóáøóÝó ãöäú ÝöØúÑóÊöåö Úóáóì
ÞóÑöíÈöåö¡ ÈöÇÓúÊöÞúÑóÇÖò Ãóæú ÛóíúÑöåö¡ æóÃõÎúÑöÌó ÈöÛóíúÑö ÅöÐúäöåö.
æóÇáúãóäúÕõæÕõ Ýöí «ÇáúãõÎúÊóÕóÑö» : ÇáúÅöÌúÒóÇÁõ.
æóáóæú ÃóÎúÑóÌóÊö ÇáÒøóæúÌóÉõ Ãóæö ÇáúÞóÑöíÈõ ÈöÅöÐúäö ãóäú Úóáóíúåö¡
ÃóÌúÒóÃó ÈöáóÇ ÎöáóÇÝò¡ Èóáú áóæú ÞóÇáó ÇáÑøóÌõáõ áöÛóíúÑöåö: ÃóÏøö
Úóäøöí ÝöØúÑóÊöí¡ ÝóÝóÚóáó¡ ÃóÌúÒóÃóåõ¡ ßóãóÇ áóæú ÞóÇáó: ÇÞúÖö Ïóíúäöí.
ÝóÑúÚñ
ÊóÌöÈõ ÝöØúÑóÉõ ÇáÑøóÌúÚöíøóÉö ßóäóÝóÞóÊöåóÇ. æóÃóãøóÇ ÇáúÈóÇÆöäõ:
ÝóÅöäú ßóÇäóÊú ÍóÇÆöáðÇ¡ ÝóáóÇ ÝöØúÑóÉó¡ ßóãóÇ áóÇ äóÝóÞóÉó¡ æóÅöäú
ßóÇäóÊú ÍóÇãöáðÇ¡ ÝóØóÑöíÞóÇäö.
ÃóÍóÏõåõãóÇ: ÊóÌöÈõ ßóÇáäøóÝóÞóÉö¡ æóåóÐóÇ åõæó ÇáÑøóÇÌöÍõ ÚöäúÏó
ÇáÔøóíúÎö ÃóÈöí Úóáöíøò¡ æóÇáúÅöãóÇãö¡ æóÇáúÛóÒóÇáöíøö¡ æóÇáËøóÇäöí
æóÈöåö ÞóØóÚó ÇáúÃóßúËóÑõæäó: Ãóäøó æõÌõæÈó ÇáúÝöØúÑóÉö ãóÈúäöíøñ Úóáóì
ÇáúÎöáóÇÝö Ýöí Ãóäøó ÇáäøóÝóÞóÉó áöáúÍóÇãöáö¡ Ãóãú áöáúÍóãúáö¿ Åöäú
ÞõáúäóÇ ÈöÇáúÃóæøóáö¡ æóÌóÈóÊú¡ æóÅöáøóÇ¡ ÝóáóÇ¡ áöÃóäøó ÇáúÌóäöíäó áóÇ
ÊóÌöÈõ ÝöØúÑóÊõåõ.
åóÐóÇ ÅöÐóÇ ßóÇäóÊö ÇáÒøóæúÌóÉõ ÍõÑøóÉð¡ ÝóÅöäú ßóÇäóÊú ÃóãóÉð¡
ÝóÝöØúÑóÊõåóÇ ÈöÇáöÇÊøöÝóÇÞö ãóÈúäöíøóÉñ Úóáóì Ðóáößó ÇáúÎöáóÇÝö. ÝóÅöäú
ÞõáúäóÇ: ÇáäøóÝóÞóÉõ áöáúÍóãúáö¡ ÝóáóÇ ÝöØúÑóÉó¡ ßóãóÇ áóÇ äóÝóÞóÉó¡
áöÃóäøóåõ áóæú ÈóÑóÒó ÇáúÍóãúáõ¡ áóãú ÊóÌöÈú äóÝóÞóÊõåõ Úóáóì ÇáÒøóæúÌö¡
áöÃóäøóåõ ãöáúßõ ÓóíøöÏöåóÇ¡ æóÅöäú ÞõáúäóÇ: áöáúÍóÇãöáö¡ æóÌóÈóÊú¡
æóÓóæóÇÁñ ÑóÌøóÍúäóÇ ÇáØøóÑöíÞó ÇáúÃóæøóáó Ãóæö ÇáËøóÇäöíó¡
ÝóÇáúãóÐúåóÈõ: æõÌõæÈõ ÇáúÝöØúÑóÉö¡ áöÃóäøó ÇáúÃóÙúåóÑó: Ãóäøó
ÇáäøóÝóÞóÉó áöáúÍóÇãöáö.
(2/295)
ÝóÑúÚñ
áóÇ ÊóÌöÈõ Úóáóì ÇáúãõÓúáöãö ÝöØúÑóÉõ ÚóÈúÏöåö¡ æóáóÇ ÒóæúÌóÊöåö¡ æóáóÇ
ÞóÑöíÈöåö¡ ÇáúßõÝøóÇÑö.
ÝóÑúÚñ
ÊóÌöÈõ ÝöØúÑóÉõ ÇáúÚóÈúÏö ÇáúãõÔúÊóÑóßö¡ æóÝöØúÑóÉõ ãóäú ÈóÚúÖõåõ ÍõÑøñ.
ÝóÅöäú áóãú íóßõäú ãõåóÇíóÃóÉð¡ ÝóÇáúæõÌõæÈõ ÚóáóíúåöãóÇ¡ æóÅöäú ßóÇäóÊú
ãõåóÇíóÃóÉð Èóíúäó ÇáÔøóÑöíßóíúäö¡ Ãóæú Èóíúäó ÇáÓøóíøöÏö æóãóäú
ÈóÚúÖõåõ ÍõÑøñ¡ Ýóåóáú ÊóÎúÊóÕøõ ÇáúÝöØúÑóÉõ Èöãóäú æóÞóÚó Òóãóäõ
ÇáúæõÌõæÈö Ýöí äóæúÈóÊöåö¡ Ãóãú ÊõæóÒøóÚõ ÈóíúäóåõãóÇ¿ íõÈúäóì Ðóáößó
Úóáóì Ãóäøó ÇáúÝöØúÑóÉó åóáú åöíó ãöäó ÇáúãõÄóäö ÇáäøóÇÏöÑóÉö¡ Ãóãú ãöäó
ÇáúãõÊóßóÑøöÑóÉö¡ æóÃóäøó ÇáäøóÇÏöÑóÉó åóáú ÊóÏúÎõáõ Ýöí ÇáúãõåóÇíóÃóÉö¡
Ãóãú áóÇ¿ æóÝöí ÇáúÃóãúÑóíúäö ÎöáóÇÝñ.
ÝóÃóãøóÇ ÇáúÃóæøóáõ¡ ÝóÇáúãóÐúåóÈõ: Ãóäøó ÇáúÝöØúÑóÉó ãöäó ÇáäøóÇÏöÑóÉö¡
æóÈöåö ÞóØóÚó ÇáúÌõãúåõæÑõ. æóÞöíáó: ÝöíåóÇ æóÌúåóÇäö. æóÃóãøóÇ
ÇáËøóÇäöí: ÝóÝöíåö æóÌúåóÇäö ãóÔúåõæÑóÇäö. ÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÏõÎõæáõ
ÇáäøóÇÏöÑö.
ÝóÑúÚñ
ÇáúãõÏóÈøóÑõ¡ æóÃõãøõ ÇáúæóáóÏö¡ æóÇáúãõÚóáøóÞõ ÚöÊúÞõåõ Úóáóì ÕöÝóÉò¡
ÊóÌöÈõ ÝöØúÑóÊõåõãú Úóáóì ÇáÓøóíøöÏö¡ æóÊóÌöÈõ ÝöØúÑóÉõ ÇáúãóÑúåõæäö¡
æóÇáúÌóÇäöí¡ æóÇáúãõÓúÊóÃúÌóÑö.
æóÞóÇáó ÅöãóÇãõ ÇáúÍóÑóãóíúäö æóÇáúÛóÒóÇáöíøõ: íõÍúÊóãóáõ Ãóäú íóÌúÑöíó
Ýöí ÇáúãóÑúåõæäö ÇáúÎöáóÇÝõ ÇáúãóÐúßõæÑõ Ýöí ÒóßóÇÉö ÇáúãóÇáö
ÇáúãóÑúåõæäö¡ æóåóÐóÇ ÇáøóÐöí ÞóÇáóÇåõ¡ áóÇ äóÚúÑöÝõåõ áöÛóíúÑöåöãóÇ¡
Èóáú ÞóØóÚó ÇáúÃóÕúÍóÇÈõ ÈöÇáúæõÌõæÈö åõäóÇ æóåõäóÇßó.
æóÃóãøóÇ ÇáúÚóÈúÏõ ÇáúãóÛúÕõæÈõ æóÇáÖøóÇáøõ¡ ÝóÇáúãóÐúåóÈõ: æõÌõæÈõ
ÝöØúÑóÊöåö. æóÞöíáó: ÞóæúáóÇäö¡ ßóÒóßóÇÉö ÇáúãóÛúÕõæÈö.
æóØóÑøóÏó ÇÈúäõ ÚóÈúÏóÇäó åóÐóÇ ÇáúÎöáóÇÝó ÝöíãóÇ ÅöÐóÇ Íöíáó Èóíúäóåõ
æóÈóíúäó ÒóæúÌóÊöåö æóÞúÊó ÇáúæõÌõæÈö. æóÃóãøóÇ ÇáúÚóÈúÏõ
(2/296)
ÇáúÛóÇÆöÈõ¡ ÝóÅöäú Úõáöãó ÍóíóÇÊõåõ
æóßóÇäó Ýöí ØóÇÚóÊöåö¡ æóÌóÈóÊú ÝöØúÑóÊõåõ¡ æóÅöäú ßóÇäó ÂÈöÞðÇ¡ ÝóÝöíåö
ÇáØøóÑöíÞóÇäö¡ ßóÇáúãóÛúÕõæÈö. æóÅöäú ßóÇäó áóãú íõÚúáóãú ÍóíóÇÊõåõ¡
æóÇäúÞóØóÚó ÎóÈóÑõåõ ãóÚó ÊóæóÇÕõáö ÇáÑøöÝóÇÞö¡ ÝóØóÑöíÞóÇäö.
ÃóÍóÏõåõãóÇ: ÇáúÞóØúÚõ ÈöæõÌõæÈöåóÇ¡ æóÇáËøóÇäöí: Úóáóì Þóæúáóíúäö.
æóÇáúãóÐúåóÈõ: Úóáóì ÇáúÌõãúáóÉö æõÌõæÈõåóÇ.
æóÇáúãóÐúåóÈõ: Ãóäøó åóÐóÇ ÇáúÚóÈúÏó áóÇ íõÌúÒöÆõ ÚöÊúÞõåõ Úóäö
ÇáúßóÝøóÇÑóÉö. Ëõãøó ÅöÐóÇ ÃóæúÌóÈúäóÇ ÇáúÝöØúÑóÉó Ýöí åóÐöåö ÇáÕøõæóÑö¡
ÝóÇáúãóÐúåóÈõ: æõÌõæÈõ ÅöÎúÑóÇÌöåóÇ Ýöí ÇáúÍóÇáö. æóäóÕøó Ýöí
«ÇáúÅöãúáóÇÁö» Úóáóì Þóæúáóíúäö Ýöíåö.
ÝóÑúÚñ
ÇáúÚóÈúÏõ íõäúÝöÞõ Úóáóì ÒóæúÌóÊöåö ãöäú ßóÓúÈöåö¡ æóáóÇ íõÎúÑöÌõ
ÇáúÝöØúÑóÉó ÚóäúåóÇ ÍõÑøóÉð ßóÇäóÊú Ãóæú ÃóãóÉð¡ áöÃóäøóåõ áóíúÓó
ÃóåúáðÇ áöÝöØúÑóÉö äóÝúÓöåö¡ ÝóßóíúÝó íóÍúãöáõ Úóäú ÛóíúÑöåö¿ Èóáú
ÊóÌöÈõ Úóáóì ÇáÒøóæúÌóÉö ÝöØúÑóÉõ äóÝúÓöåóÇ Åöäú ßóÇäóÊú ÍõÑøóÉð¡
æóÚóáóì ÇáÓøóíøöÏö Åöäú ßóÇäóÊú ÃóãóÉð Úóáóì ÇáúãóÐúåóÈö ÝöíåöãóÇ.
æóÞöíáó: ÝöíåöãóÇ ÇáúÞóæúáóÇäö ÇáÓøóÇÈöÞóÇäö ÝöíãóÇ ÅöÐóÇ ßóÇäó
ÇáÒøóæúÌõ ÍõÑøðÇ ãõÚúÓöÑðÇ.
æóáóæú ãóáøóßó ÇáÓøóíøöÏõ ÚóÈúÏóåõ ÔóíúÆðÇ¡ æóÞõáúäóÇ: íóãúáößõåõ¡ áóãú
íóßõäú áóåõ ÅöÎúÑóÇÌõ ÝöØúÑóÉö ÒóæúÌóÊöåö ÇÓúÊöÞúáóÇáðÇ¡ áöÃóäøóåõ
ãöáúßñ ÖóÚöíÝñ¡ Ýóáóæú ÕóÑøóÍó Ýöí ÇáúÅöÐúäö ÈöÇáÕøóÑúÝö Åöáóì åóÐöåö
ÇáúÌöåóÉö
[ÝóæóÌúåóÇäö] .
ÝóÅöäú ÞõáúäóÇ: áóåõ Ðóáößó¡ ÝóáóíúÓó áöáÓøóíøöÏö ÇáÑøõÌõæÚõ Úóäö
ÇáúÅöÐúäö ÈóÚúÏó ÏõÎõæáö ÇáúæóÞúÊö¡ áöÃóäøó ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞó ÅöÐóÇ ËóÈóÊó
ÝóáóÇ ãöÏúÝóÚó áóåõ.
ÝóÑúÚñ
ÅöÐóÇ ÃóæúÕóì ÈöãóäúÝóÚóÉö ÚóÈúÏò áöÑóÌõáò¡ æóÈöÑóÞóÈóÊöåö áöÂÎóÑó¡
ÝóÝöØúÑóÊõåõ Úóáóì ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöÇáÑøóÞóÈóÉö ÞóØúÚðÇ. æóåóáú ÊóÌöÈõ
äóÝóÞóÊõåõ Úóáóíúåö¡ Ãóãú Úóáóì ÇáúÂÎóÑö¡ Ãóæú Ýöí ÈóíúÊö ÇáúãóÇáö¿
[Ýöíåö] ËóáóÇËóÉõ ÃóæúÌõåò.
ÞõáúÊõ: ÇáúÃóÕóÍøõ: ÃóäøóåóÇ Úóáóì ãóÇáößö ÇáÑøóÞóÈóÉö¡ æóÃóäøó
ÇáúÝöØúÑóÉó ßóÇáäøóÝóÞóÉö æóåöíó ãõÚóÇÏóÉñ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö. æóÇááøóåõ
ÃóÚúáóãõ.
(2/297)
æóÚóÈúÏõ ÈóíúÊö ÇáúãóÇáö¡ æóÇáúãóæúÞõæÝõ
Úóáóì ãóÓúÌöÏò¡ áóÇ ÝöØúÑóÉó ÝöíåöãóÇ Úóáóì ÇáÕøóÍöíÍö.
æóÇáúãóæúÞõæÝõ Úóáóì ÑóÌõáò ÈöÚóíúäöåö¡ ÇáúãóÐúåóÈõ: Ãóäøóåõ Åöäú
ÞõáúäóÇ: Çáúãöáúßõ Ýöí ÑóÞóÈóÊöåö áöáúãóæúÞõæÝö Úóáóíúåö¡ ÝóÚóáóíúåö
ÝöØúÑóÊõåõ. æóÅöäú ÞõáúäóÇ: áöáøóåö ÊóÚóÇáóì¡ ÝóæóÌúåóÇäö. æóÞöíáó: áóÇ
ÝöØúÑóÉó Ýöíåö ÞóØúÚðÇ¡ æóÈöåö ÞõØöÚó Ýöí «ÇáÊøóåúÐöíÈö» .
ÞõáúÊõ: ÇáúÃóÕóÍøõ: áóÇ ÝöØúÑóÉó ÅöÐóÇ ÞõáúäóÇ: áöáøóåö ÊóÚóÇáóì.
æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÝóÑúÚñ
ÅöÐóÇ ãóÇÊó ÇáúãõÄóÏøóì Úóäúåõ ÈóÚúÏó ÏõÎõæáö ÇáúæóÞúÊö æóÞóÈúáó
ÅöãúßóÇäö ÇáúÃóÏóÇÁö¡ áóãú ÊóÓúÞõØö ÇáúÝöØúÑóÉõ Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö. æóÈöåö
ÞõØöÚó Ýöí «ÇáÔøóÇãöáö» .
ÝóÕúáñ
íõÔúÊóÑóØõ Ýöí ãõÄóÏøöí ÇáúÝöØúÑóÉö¡ ËóáóÇËóÉõ ÃõãõæÑò.
ÇáúÃóæøóáõ: ÇáúÅöÓúáóÇãõ.
ÝóáóÇ ÝöØúÑóÉó Úóáóì ÇáúßóÇÝöÑö Úóäú äóÝúÓöåö¡ æóáóÇ Úóäú ÛóíúÑöåö¡
ÅöáøóÇ ÅöÐóÇ ßóÇäó áóåõ ÚóÈúÏñ ãõÓúáöãñ¡ Ãóæú ÞóÑöíÈñ ãõÓúáöãñ¡ Ãóæú
ãõÓúÊóæúáóÏóÉñ ãõÓúáöãóÉñ¡ ÝóÝöí æõÌõæÈö ÇáúÝöØúÑóÉö Úóáóíúåö æóÌúåóÇäö¡
ÈöäóÇÁð Úóáóì ÃóäøóåóÇ ÊóÌöÈõ Úóáóì ÇáúãõÄóÏøöí ÇÈúÊöÏóÇÁð¡ Ãóæú Úóáóì
ÇáúãõÄóÏøóì Úóäúåõ¡ Ëõãøó íóÊóÍóãøóáõ ÇáúãõÄóÏøöí¿ .
ÞõáúÊõ: ÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÇáúæõÌõæÈõ¡ æóÕóÍøóÍóåõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Ýöí
«ÇáúãõÍóÑøóÑö» æóÛóíúÑõåõ. æóåõæó ãõÞúÊóÖóì ÇáúÈöäóÇÁö. æóÇááøóåõ
ÃóÚúáóãõ.
ÝóÅöäú ÞõáúäóÇ ÈöÇáúæõÌõæÈö¡ ÝóÞóÇáó ÅöãóÇãõ ÇáúÍóÑóãóíúäö: áóÇ ÕóÇÆöÑó
Åöáóì Ãóäøó ÇáúãõÊóÍóãøóáó Úóäúåõ íóäúæöí. æóáóæú ÃóÓúáóãóÊú ÐöãøöíøóÉñ
ÊóÍúÊó Ðöãøöíøò¡ æóÏóÎóáó æóÞúÊõ ÇáúÝöØúÑóÉö Ýöí ÊóÎóáøõÝö ÇáÒøóæúÌö¡
Ëõãøó ÃóÓúáóãó ÞóÈúáó ÇäúÞöÖóÇÁö ÇáúÚöÏøóÉö¡ ÝóÝöí æõÌõæÈö äóÝóÞóÊöåóÇ
ãõÏøóÉó ÇáÊøóÎóáøõÝö ÎöáóÇÝñ íóÃúÊöí Ýöí ãóæúÖöÚöåö Åöäú ÔóÇÁó
(2/298)
Çááøóåõ ÊóÚóÇáóì. ÝóÅöäú áóãú äõæÌöÈúåóÇ¡
ÝóáóÇ ÝöØúÑóÉó. æóÅöäú ÃóæúÌóÈúäóÇåóÇ¡ ÝóÇáúÝöØúÑóÉõ Úóáóì åóÐóÇ
ÇáúÎöáóÇÝö Ýöí ÚóÈúÏöåö ÇáúãõÓúáöãö.
ÇáúÃóãúÑõ ÇáËøóÇäöí: ÇáúÍõÑøöíøóÉõ.
ÝóáóíúÓó Úóáóì ÇáÑøóÞöíÞö ÝöØúÑóÉõ äóÝúÓöåö¡ æóáóÇ ÝöØúÑóÉõ ÒóæúÌóÊöåö.
æóáóæú ãóáøóßóåõ ÇáÓøóíøöÏõ ÚóÈúÏðÇ¡ æóÞõáúäóÇ: íóãúáößõåõ¡ ÓóÞóØóÊú
ÝöØúÑóÊõåõ Úóäú ÓóíøöÏöåö¡ áöÒóæóÇáö ãöáúßöåö¡ æóáóÇ ÊóÌöÈõ Úóáóì
ÇáúãõÊóãóáøößö áöÖóÚúÝö ãöáúßöåö. æóÝöí ÇáúãõßóÇÊóÈö ËóáóÇËóÉõ
ÃóÞúæóÇáò¡ Ãóæú ÃóæúÌõåò.
ÃóÕóÍøõåóÇ: áóÇ ÝöØúÑóÉó Úóáóíúåö¡ æóáóÇ Úóáóì ÓóíøöÏöåö Úóäúåõ¡
æóÇáËøóÇäöí: ÊóÌöÈõ Úóáóì ÓóíøöÏöåö¡ æóÇáËøóÇáöËõ: ÊóÌöÈõ Úóáóíúåö Ýöí
ßóÓúÈöåö ßóäóÝóÞóÊöåö.
æóÇáúÎöáóÇÝõ Ýöí Ãóäøó ÇáúãõßóÇÊóÈó Úóáóíúåö ÝöØúÑóÉõ äóÝúÓöåö íóÌúÑöí
Ýöí Ãóäøó Úóáóíúåö ÝöØúÑóÉó ÒóæúÌóÊöåö æóÚóÈöíÏöåö. æóÇáúãõÏóÈøóÑõ¡
æóÇáúãõÓúÊóæúáóÏóÉõ¡ ßóÇáúÞöäøö. æóãóäú ÈóÚúÖõåõ ÍõÑøñ¡ ÓóÈóÞó Íõßúãõåõ.
ÇáúÃóãúÑõ ÇáËøóÇáöËõ: ÇáúíóÓóÇÑõ.
ÝóÇáúãõÚúÓöÑõ áóÇ ÝöØúÑóÉó Úóáóíúåö¡ æóßõáøõ ãóäú áóãú íóÝúÖõáú Úóäú
ÞõæÊöåö æóÞõæÊö ãóäú Ýöí äóÝóÞóÊöåö¡ áóíúáóÉó ÇáúÚöíÏö æóíóæúãóåõ¡ ãóÇ
íõÎúÑöÌõåõ Ýöí ÇáúÝöØúÑóÉö¡ Ýóåõæó ãõÚúÓöÑñ¡ æóãóäú ÝóÖóáó Úóäúåõ ãóÇ
íõÎúÑöÌõåõ Ýöí ÇáúÝöØúÑóÉö ãöäú Ãóíøö ÌöäúÓò ßóÇäó ãöäó ÇáúãóÇáö¡ Ýóåõæó
ãõæÓöÑñ.
æóáóãú íóÐúßõÑö ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ æóÃóßúËóÑõ ÇáúÃóÕúÍóÇÈö Ýöí ÖóÈúØö
ÇáúíóÓóÇÑö æóÇáúÅöÚúÓóÇÑö¡ ÅöáøóÇ åóÐóÇ ÇáúÞóÏúÑó. æóÒóÇÏó ÇáúÅöãóÇãõ:
ÝóÇÚúÊõÈöÑó ßóæúäõ ÇáÕøóÇÚö ÝóÇÖöáðÇ Úóäú ãóÓúßóäöåö æóÚóÈúÏöåö ÇáøóÐöí
íóÍúÊóÇÌõ Åöáóíúåö Ýöí ÎöÏúãóÊöåö. æóÞóÇáó: áóÇ íõÍúÓóÈõ Úóáóíúåö Ýöí
åóÐóÇ ÇáúÈóÇÈö ãóÇ áóÇ íõÍúÓóÈõ Ýöí ÇáúßóÝøóÇÑóÉö.
æóÅöÐóÇ äóÙóÑúÊó ßõÊõÈó ÇáúÃóÕúÍóÇÈö áóãú ÊóÌöÏú ãóÇ ÐóßóÑóåõ¡ æóÞóÏú
íóÛúáöÈõ Úóáóì Ùóäøößó Ãóäøóåõ áóÇ ÎöáóÇÝó Ýöí ÇáúãóÓúÃóáóÉö¡ æóÃóäøó
ÇáøóÐöí ÐóßóÑóåõ¡ ßóÇáúÈóíóÇäö æóÇáöÇÓúÊöÏúÑóÇßö áöãóÇ Ãóåúãóáóåõ
ÇáúÃóæøóáõæäó¡ æóÑõÈøóãóÇ ÇÓúÊóÔúåóÏúÊó Èößóæúäöåöãú áóãú íóÐúßõÑõæÇ
ÏóÓúÊó ËóæúÈò íóáúÈóÓõåõ¡ æóáóÇ Ôóßøó Ýöí ÇÚúÊöÈóÇÑöåö¡ ÝóÅöäøó
ÇáúÝöØúÑóÉó áóíúÓóÊú ÈöÃóÔóÏøó ãöäó ÇáÏøóíúäö¡ æóåõæó ãõÈúÞóì Úóáóíúåö
Ýöí ÇáÏøóíúäö¡ áóßöäøó ÇáúÎöáóÇÝó ËóÇÈöÊñ¡ ÝóÅöäøó ÇáÔøóíúÎó ÃóÈóÇ
Úóáöíøò Íóßóì æóÌúåðÇ¡ Ãóäøó ÚóÈúÏó ÇáúÎöÏúãóÉö áóÇ íõÈóÇÚõ Ýöí
ÇáúÝöØúÑóÉö¡ ßóãóÇ áóÇ íõÈóÇÚõ Ýöí ÇáúßóÝøóÇÑóÉö¡ Ëõãøó ÃóäúßóÑó
Úóáóíúåö æóÞóÇáó: áóÇ íõÔúÊóÑóØõ Ýöí ÇáúÝöØúÑóÉö ßóæúäõåõ ÝóÇÖöáðÇ Úóäú
ßöÝóÇíóÊöåö¡ Èóáö ÇáúãõÚúÊóÈóÑõ ÞõæÊõ íóæúãöåö ßóÇáÏøóíúäö¡ ÈöÎöáóÇÝö
ÇáúßóÝøóÇÑóÉö¡ ÝóÅöäøó áóåóÇ ÈóÏóáðÇ¡ æóÐõßöÑó Ýöí «ÇáÊøóåúÐöíÈö» ãóÇ
íóÞúÊóÖöí æóÌúåóíúäö.
æóÇáúÃóÕóÍøõ ÚöäúÏóåõ: ãõæóÇÝóÞóÉõ ÇáúÅöãóÇãö¡
(2/299)
æóÇÍúÊóÌøó áóåõ ÈöÞóæúáö ÇáÔøóÇÝöÚöíøö
ÑóÖöíó Çááøóåõ Úóäúåõ: Ãóäøó ÇáöÇÈúäó ÇáÕøóÛöíÑó ÅöÐóÇ ßóÇäó áóåõ ÚóÈúÏñ
íóÍúÊóÇÌõ Åöáóì ÎöÏúãóÊöåö¡ áóÒöãó ÇáúÃóÈó ÝöØúÑóÊõåõ ßóÝöØúÑóÉö
ÇáöÇÈúäö¡ ÝóáóæúáóÇ Ãóäøó ÇáúÚóÈúÏó ÛóíúÑõ ãóÍúÓõæÈò¡ áóÓóÞóØó
ÈöÓóÈóÈöåö ÝöØúÑóÉõ ÇáöÇÈúäö ÃóíúÖðÇ.
æóÅöÐóÇ ÔóÑóØúäóÇ ßóæúäó ÇáúãõÎúÑóÌö ÝóÇÖöáðÇ Úóäö ÇáúÚóÈúÏö
æóÇáúãóÓúßóäö¡ ÅöäøóãóÇ äóÔúÊóÑöØõåõ Ýöí ÇáöÇÈúÊöÏóÇÁö¡ Ýóáóæú ËóÈóÊóÊö
ÇáúÝöØúÑóÉõ Ýöí ÐöãøóÉö ÅöäúÓóÇäò¡ ÈöÚúäóÇ ÎóÇÏöãóåõ æóãóÓúßóäóåõ
ÝöíåóÇ¡ áöÃóäøóåóÇ ÈóÚúÏó ÇáËøõÈõæÊö ÇáúÊóÍóÞóÊú ÈöÇáÏøõíõæäö.
æóÇÚúáóãú Ãóäøó ÇáÏøóíúäó Úóáóì ÇáúÂÏóãöíøö íóãúäóÚõ æõÌõæÈó ÇáúÝöØúÑóÉö
ÈöÇáöÇÊøöÝóÇÞö¡ ßóãóÇ Ãóäøó ÇáúÍóÇÌóÉó Åöáóì ÕóÑúÝöåö Ýöí äóÝóÞóÉö
ÇáúÞóÑöíÈö ÊóãúäóÚõåõ.
ßóÐóÇ ÞóÇáóåõ ÇáúÅöãóÇãõ. ÞóÇáó: æóáóæú Ùóäøó ÙóÇäøñ Ãóäú áóÇ íóãúäóÚóåõ
Úóáóì Þóæúáò ßóãóÇ áóÇ íóãúäóÚõ æõÌõæÈó ÇáÒøóßóÇÉö¡ ßóÇäó ãõÈúÚóÏðÇ.
åóÐóÇ áóÝúÙõåõ¡ æóÝöíåö ÔóíúÁñ äóÐúßõÑõåõ Ýöí ÂÎöÑö ÇáúÈóÇÈö Åöäú ÔóÇÁó
Çááøóåõ ÊóÚóÇáóì. ÝóÚóáóì åóÐóÇ¡ íõÔúÊóÑóØõ ãóÚó ßóæúäö ÇáúãõÎúÑóÌö
ÝóÇÖöáðÇ ÚóãøóÇ ÓóÈóÞó¡ ßóæúäõåõ ÝóÇÖöáðÇ Úóäú ÞóÏúÑö ãóÇ Úóáóíúåö ãöäó
ÇáÏøóíúäö.
æóÇÚúáóãú Ãóäøó ÇáúíóÓóÇÑó ÅöäøóãóÇ íõÚúÊóÈóÑõ æóÞúÊó ÇáúæõÌõæÈö¡ Ýóáóæú
ßóÇäó ãõÚúÓöÑðÇ ÚöäúÏóåõ Ëõãøó ÃóíúÓóÑó¡ ÝóáóÇ ÔóíúÁó Úóáóíúåö.
ÝóÑúÚñ
áóæú ÝóÖóáó ãóÚóåõ ÚóãøóÇ áóÇ íóÌöÈõ Úóáóíúåö ÈóÚúÖõ ÕóÇÚò¡ áóÒöãóåõ
ÅöÎúÑóÇÌõåõ Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö¡ æóáóæú ÝóÖóáó ÕóÇÚñ æóåõæó íóÍúÊóÇÌõ Åöáóì
ÅöÎúÑóÇÌö ÝöØúÑóÉö äóÝúÓöåö æóÒóæúÌóÊöåö æóÃóÞóÇÑöÈöåö¡ ÝóÃóæúÌõåñ.
ÃóÕóÍøõåóÇ: íóáúÒóãõåõ ÊóÞúÏöíãõ ÝöØúÑóÉö äóÝúÓöåö¡ æóÇáËøóÇäöí:
íóáúÒóãõåõ ÊóÞúÏöíãõ ÇáÒøóæúÌóÉö¡ æóÇáËøóÇáöËõ: íóÊóÎóíøóÑõ¡ Åöäú ÔóÇÁó
ÃóÎúÑóÌóåõ Úóäú äóÝúÓöåö¡ æóÅöäú ÔóÇÁó Úóäú ÛóíúÑöåö.
ÝóÚóáóì åóÐóÇ¡ áóæú ÃóÑóÇÏó ÊóæúÒöíÚóåõ Úóáóíúåöãú¡ áóãú íóÌõÒú Úóáóì
ÇáúÃóÕóÍøö. æóÇáúæóÌúåóÇäö Úóáóì ÞóæúáöäóÇ: ãóäú æóÌóÏó ÈóÚúÖó ÕóÇÚò
ÝóÞóØú¡ áóÒöãóåõ ÅöÎúÑóÇÌõåõ¡ ÝóÅöäú áóãú íóáúÒóãúåõ¡ áóãú íóÌõÒö
ÇáÊøóæúÒöíÚõ ÈöáóÇ ÎöáóÇÝò.
æóáóæú ÝóÖóáó ÕóÇÚñ æóáóåõ ÚóÈúÏñ¡ ÕóÑóÝóåõ Úóäú äóÝúÓöåö¡ æóåóáú
íóáúÒóãõåõ Ãóäú íóÈöíÚó Ýöí ÝöØúÑóÉö ÇáúÚóÈúÏö ÌõÒúÁðÇ ãöäúåõ¿ Ýöíåö
ÃóæúÌõåñ. ÃóÕóÍøõåóÇ: Åöäú ßóÇäó íóÍúÊóÇÌõ Åöáóì ÎöÏúãóÊöåö¡ áóãú
íóáúÒóãúåõ¡ æóÅöáøóÇ áóÒöãó.
æóÇáËøóÇäöí: íóáúÒóãõåõ ãõØúáóÞðÇ. æóÇáËøóÇáöËõ: áóÇ íóáúÒóãõåõ
ãõØúáóÞðÇ. æóáóæú ÝóÖóáó ÕóÇÚóÇäö æóÝöí äóÝóÞóÊöåö ÌóãóÇÚóÉñ¡
ÝóÇáúÃóÕóÍøõ: Ãóäøóåõ íõÞóÏøöãõ äóÝúÓóåõ ÈöÕóÇÚò¡ æóÞöíáó: íóÊóÎóíøóÑõ.
(2/300)
æóÃóãøóÇ ÇáÕøóÇÚõ ÇáúÂÎóÑõ¡ ÝóÅöäú ßóÇäó
ãóäú Ýöí äóÝóÞóÊöåö ÃóÞóÇÑöÈó¡ ÞõÏøöãó ãöäúåõãú ãóäú íõÞóÏøóãõ
äóÝóÞóÊõåõ¡ æóãóÑóÇÊöÈõåõãú æöÝóÇÞðÇ æóÎöáóÇÝðÇ¡ æóãóæúÖöÚõåóÇ ßöÊóÇÈõ
ÇáäøóÝóÞóÇÊö¡ ÝóÅöäö ÇÓúÊóæõæÇ ÝóíóÊóÎóíøóÑõ¡ Ãóæú íóÓúÞõØõ æóÌúåóÇäö.
æóáóãú íóÊóÚóÑøóÖõæÇ áöáúÅöÞúÑóÇÚö¡ æóáóåõ ãóÌóÇáñ Ýöí äóÙóÇÆöÑöåö.
ÞõáúÊõ: ÇáúÃóÕóÍøõ: ÇáÊøóÎúíöíÑõ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
æóáóæö ÇÌúÊóãóÚó ãóÚó ÇáúÃóÞóÇÑöÈö ÒóæúÌóÉñ¡ ÝóÃóæúÌõåñ.
ÃóÕóÍøõåóÇ: ÊóÞóÏøõãõ ÇáÒøóæúÌóÉö. æóÇáËøóÇäöí: ÇáúÞóÑöíÈõ.
æóÇáËøóÇáöËõ: íóÊóÎóíøóÑõ¡ ÝóÚóáóì ÇáúÃóÕóÍøö¡ áóæú ÝóÖóáó ÕóÇÚñ
ËóÇáöËñ¡ ÝóÅöÎúÑóÇÌõåõ Úóäú ÃóÞóÇÑöÈöåö Úóáóì ãóÇ ÓóÈóÞó ÝöíãóÇ ÅöÐóÇ
ÊóãóÍøóÖõæÇ.
æóÇÚúáóãú Ãóäøó ÇáúãóÐúåóÈó ãöäó ÇáúÎöáóÇÝö ÇáøóÐöí ÐóßóÑúäóÇåõ¡
æóÇáøóÐöí ÃóÎøóÑúäóÇåõ¡ Åöáóì ßöÊóÇÈö ÇáäøóÝóÞóÇÊö: Ãóäøóåõ íõÞóÏøöãõ
äóÝúÓóåõ¡ Ëõãøó ÒóæúÌóÊóåõ¡ Ëõãøó æóáóÏóåõ ÇáÕøóÛöíÑó¡ Ëõãøó ÇáúÃóÈó¡
Ëõãøó ÇáúÃõãøó¡ Ëõãøó ÇáúæóáóÏó ÇáúßóÈöíÑó.
ÝóÕúáñ
ÇáúæóÇÌöÈõ Ýöí ÇáúÝöØúÑóÉö ÕóÇÚñ ãöäú Ãóíøö ÌöäúÓò ÃóÎúÑóÌóåõ¡ æóåõæó
ÎóãúÓóÉõ ÃóÑúØóÇáò æóËõáõËñ ÈöÇáúÈóÛúÏóÇÏöíøö¡ æóåöíó ÓöÊøõãöÇÆóÉö
ÏöÑúåóãò æóËóáóÇËóÉñ æóÊöÓúÚõæäó ÏöÑúåóãðÇ æóËõáõËõ ÏöÑúåóãò.
ÞõáúÊõ: åóÐóÇ ÇáøóÐöí ÞóÇáóåõ Úóáóì ãóÐúåóÈö ãóäú íóÞõæáõ: ÑöØúáõ
ÈóÛúÏóÇÏó ãöÇÆóÉñ æóËóáóÇËõæäó ÏöÑúåóãðÇ¡ æóãöäúåõãú ãóäú íóÞõæáõ:
ãöÇÆóÉñ æóËóãóÇäöíóÉñ æóÚöÔúÑõæäó ÏöÑúåóãðÇ¡ æóãöäúåõãú ãóäú íóÞõæáõ:
ãöÇÆóÉñ æóËóãóÇäöíóÉñ æóÚöÔúÑõæäó ÏöÑúåóãðÇ æóÃóÑúÈóÚóÉõ ÃóÓúÈóÇÚö
ÏöÑúåóãò¡ æóåõæó ÇáúÃóÑúÌóÍõ¡ æóÈöåö ÇáúÝóÊúæóì. ÝóÚóáóì åóÐóÇ ÇáÕøóÇÚõ:
ÓöÊøõãöÇÆóÉö ÏöÑúåóãò æóÎóãúÓóÉñ æóËóãóÇäõæäó æóÎóãúÓóÉõ ÃóÓúÈóÇÚö
ÏöÑúåóãò¡ æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÕøóÈøóÇÛö æóÛóíúÑõåõ: ÇáúÃóÕúáõ Ýöíåö Çáúßóíúáõ¡
æóÅöäøóãóÇ ÞóÏøóÑóåõ ÇáúÚõáóãóÇÁõ ÈöÇáúæóÒúäö ÇÓúÊöÙúåóÇÑðÇ.
ÞõáúÊõ: ÞóÏú íóÓúÊóÔúßöáõ ÖóÈúØõ ÇáÕøóÇÚö ÈöÇáúÃóÑúØóÇáö¡ ÝóÅöäøó
ÇáÕøóÇÚó ÇáúãõÎúÑóÌó Èöåö Ýöí Òóãóäö
(2/301)
ÑóÓõæáö Çááøóåö - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö
æóÓóáøóãó -¡ ãößúíóÇáñ ãóÚúÑõæÝñ¡ æóíóÎúÊóáöÝõ ÞóÏúÑõåõ æóÒúäðÇ
ÈöÇÎúÊöáóÇÝö ÌöäúÓö ãóÇ íóÎúÑõÌõ¡ ßóÇáÐøõÑóÉö æóÇáúÍöãøóÕö
æóÛóíúÑöåöãóÇ¡ æóÝöíåö ßóáóÇãñ Øóæöíáñ¡ Ýóãóäú ÃóÑóÇÏó ÊóÍúÞöíÞóåõ
ÑóÇÌóÚóåõ Ýöí «ÔóÑúÍö ÇáúãõåóÐøóÈö» æóãõÎúÊóÕóÑöåõ: Ãóäøó ÇáÕøóæóÇÈó ãóÇ
ÞóÇáóåõ ÇáúÅöãóÇãõ ÃóÈõæ ÇáúÝóÑóÌö ÇáÏøóÇÑöãöíøõ ãöäú ÃóÕúÍóÇÈöäóÇ¡
Ãóäøó ÇáöÇÚúÊöãóÇÏó Ýöí Ðóáößó Úóáóì Çáúßóíúáö¡ Ïõæäó ÇáúæóÒúäö¡ æóÃóäøó
ÇáúæóÇÌöÈó Ãóäú íõÎúÑóÌó ÈöÕóÇÚò ãõÚóÇíóÑò ÈöÇáÕøóÇÚö ÇáøóÐöí ßóÇäó
íõÎúÑóÌõ Èöåö Ýöí ÚóÕúÑö ÑóÓõæáö Çááøóåö - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö
æóÓóáøóãó -¡ æóÐóáößó ÇáÕøóÇÚõ ãóæúÌõæÏñ¡ æóãóäú áóãú íóÌöÏúåõ¡ æóÌóÈó
Úóáóíúåö ÅöÎúÑóÇÌõ ÞóÏúÑò íóÊóíóÞøóäõ Ãóäøóåõ áóÇ íóäúÞõÕõ Úóäúåõ.
æóÚóáóì åóÐóÇ¡ ÝóÇáÊøóÞúÏöíÑõ ÈöÎóãúÓóÉö ÃóÑúØóÇáò æóËõáõËò ÊóÞúÑöíÈðÇ.
æóÞóÇáó ÌóãóÇÚóÉñ ãöäó ÇáúÚõáóãóÇÁö: ÇáÕøóÇÚõ: ÃóÑúÈóÚõ ÍóÝóäóÇÊò
ÈößóÝøóíú ÑóÌõáò ãõÚúÊóÏöáö ÇáúßóÝøóíúäö. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÝóÑúÚñ
ßõáøõ ãóÇ íóÌöÈõ Ýöíåö ÇáúÚõÔúÑõ¡ Ýóåõæó ÕóÇáöÍñ áöÅöÎúÑóÇÌö
ÇáúÝöØúÑóÉö. æóÍõßöíó Þóæúáñ ÞóÏöíãñ: Ãóäøóåõ áóÇ íõÌúÒöÆõ ÝöíåóÇ
ÇáúÍöãøóÕõ¡ æóÇáúÚóÏóÓõ.
æóÇáúãóÐúåóÈõ ÇáúãóÔúåõæÑõ: åõæó ÇáúÃóæøóáõ. æóÝóì ÇáúÃóÞöØö¡
ØóÑöíÞóÇäö. ÃóÍóÏõåõãóÇ: ÇáúÞóØúÚõ ÈöÌóæóÇÒöåö¡ æóÇáËøóÇäöí: Úóáóì
Þóæúáóíúäö. ÃóÙúåóÑõåõãóÇ: ÌóæóÇÒõåõ.
ÞõáúÊõ: íóäúÈóÛöí Ãóäú íõÞúØóÚó ÈöÌóæóÇÒöåö áöÕöÍøóÉö ÇáúÍóÏöíËö Ýöíåö
ãöäú ÛóíúÑö ãõÚóÇÑöÖò. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÝóÅöäú ÌóæøóÒúäóÇåõ¡ ÝóÇáúÃóÕóÍøõ: Ãóäøó ÇááøóÈóäó æóÇáúÌõÈúäó Ýöí
ãóÚúäóÇåõ¡ æóÇáËøóÇäöí: áóÇ íõÌúÒöÆóÇäö.
æóÇáúæóÌúåóÇäö Ýöí ÅöÎúÑóÇÌö ãóäú ÞõæÊõåõ ÇáúÃóÞöØõ¡ æóÇááøóÈóäõ¡
æóÇáúÌõÈúäõ. æóÇÊøóÝóÞõæÇ Úóáóì Ãóäøó ÅöÎúÑóÇÌó ÇáúãóÎöíÖö æóÇáúãóÕúáö
æóÇáÓøóãúäö¡ áóÇ íõÌúÒöÆõ¡ æóßóÐóáößó ÇáúÌõÈúäõ ÇáúãóäúÒõæÚõ ÇáÒøóÈóÏö.
(2/302)
ÝóÑúÚñ
áóÇ íõÌúÒöÆõ ÇáúãõÓóæøöÓõ æóÇáúãóÚöíÈõ. æóÅöÐóÇ ÌóæøóÒúäóÇ ÇáúÃóÞöØó¡
áóãú íóÌõÒú ÅöÎúÑóÇÌõ ÇáúãõãóáøóÍö ÇáøóÐöí ÃóÝúÓóÏó ßóËúÑóÉõ ÇáúãöáúÍö
ÌóæúåóÑóåõ. ÝóÅöäú ßóÇäó ÇáúãöáúÍõ ÙóÇåöÑðÇ Úóáóíúåö¡ ÝóÇáúãöáúÍõ ÛóíúÑõ
ãóÍúÓõæÈò¡ æóÇáÔøóÑúØõ Ãóäú íõÎúÑöÌó ÞóÏúÑðÇ íóßõæäõ ãóÍúÖõ ÇáúÃóÞöØö
ãöäúåõ ÕóÇÚðÇ.
æóíõÌúÒöÆõ ÇáúÍóÈøõ ÇáúÞóÏöíãõ æóÅöäú ÞóáøóÊú ÞöíãóÊõåõ ÅöÐóÇ áóãú
íóÊóÛóíøóÑú ØóÚúãõåõ æóáóæúäõåõ. æóáóÇ íõÌúÒöÆõ ÇáÏøóÞöíÞõ æóáóÇ
ÇáÓøóæöíÞõ¡ æóáóÇ ÇáúÎõÈúÒõ¡ ßóãóÇ áóÇ ÊõÌúÒöÆõ ÇáúÞöíãóÉõ.
æóÞóÇáó ÇáúÃóäúãóÇØöíøõ: íõÌúÒöÆõ ÇáÏøóÞöíÞõ. ÞóÇáó ÇÈúäõ ÚóÈúÏóÇäó:
ãõÞúÊóÖóì Þóæúáöåö¡ ÅöÌúÒóÇÁõ ÇáÓøóæöíÞö æóÇáúÎõÈúÒö¡ ÞóÇáó: æóåóÐóÇ
åõæó ÇáÕøóÍöíÍõ¡ áöÃóäøó ÇáúãóÞúÕõæÏó ÅöÔúÈóÇÚõ ÇáúãóÓóÇßöíäö Ýöí åóÐóÇ
Çáúíóæúãö.
æóÇáúãóÚúÑõæÝõ Ýöí ÇáúãóÐúåóÈö: ãóÇ ÞóÏøóãúäóÇåõ. æóÃóãøóÇ ÇáúÃóÞúæóÇÊõ
ÇáäøóÇÏöÑóÉõ ÇáøóÊöí áóÇ ÒóßóÇÉó ÝöíåóÇ¡ ßóÇáúÝóËøö æóÇáúÍóäúÙóáö¡ ÝóáóÇ
ÊõÌúÒöÆõ ÞóØúÚðÇ¡ äóÕøó Úóáóíúåö¡ æóßóÐóÇ áóæö ÇÞúÊóÇÊõæÇ ËóãóÑóÉð áóÇ
ÚõÔúÑó ÝöíåóÇ.
ÝóÑúÚñ
Ýöí ÇáúæóÇÌöÈö ãöäó ÇáúÃóÌúäóÇÓö ÇáúãõÌúÒöÆóÉö¡ ËóáóÇËóÉõ ÃóæúÌõåò.
ÃóÕóÍøõåóÇ ÚöäúÏó ÇáúÌõãúåõæÑö: ÛóÇáöÈõ ÞõæÊö ÇáúÈóáóÏö¡ æóÇáËøóÇäöí:
ÞõæÊõ äóÝúÓöåö¡ æóÕóÍøóÍóåõ ÇÈúäõ ÚóÈúÏóÇäó¡ æóÇáËøóÇáöËõ: íóÊóÎóíøóÑõ
Ýöí ÇáúÃóÌúäóÇÓö¡ æóåõæó ÇáúÃóÕóÍøõ ÚöäúÏó ÇáúÞóÇÖöí ÃóÈöí ÇáØøóíøöÈö.
Ëõãøó ÅöÐóÇ ÃóæúÌóÈúäóÇ ÞõæÊó äóÝúÓöåö Ãóæö ÇáúÈóáóÏö¡ ÝóÚóÏóáó Åöáóì
ãóÇ Ïõæäóåõ¡ áóãú íóÌõÒú¡ æóÅöäú ÚóÏóáó Åöáóì ÃóÚúáóì ãöäúåõ¡ ÌóÇÒó
ÈöÇáöÇÊøöÝóÇÞö. æóÝöíãóÇ íõÚúÊóÏøõ Èöåö ÇáúÃóÚúáóì æóÇáúÃóÏúäóì¡
æóÌúåóÇäö. ÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÇáöÇÚúÊöÈóÇÑõ ÈöÒöíóÇÏóÉö ÕóáóÇÍöíøóÉö
ÇáöÇÞúÊöíóÇÊö¡ æóÇáËøóÇäöí: ÈöÇáúÞöíãóÉö.
ÝóÚóáóì åóÐóÇ íóÎúÊóáöÝõ ÈöÇÎúÊöáóÇÝö ÇáúÃóæúÞóÇÊö æóÇáúÈöáóÇÏö¡ ÅöáøóÇ
Ãóäú ÊõÚúÊóÈóÑó ÒöíóÇÏóÉõ ÇáúÞöíãóÉö Ýöí ÇáúÃóßúËóÑö. æóÚóáóì
ÇáúÃóæøóáö¡ ÇáúÈõÑøõ ÎóíúÑñ ãöäó ÇáÊøóãúÑö æóÇáúÃõÑúÒö¡ æóÑõÌøöÍó Ýöí
«ÇáÊøóåúÐöíÈö» ÇáÔøóÚöíÑõ Úóáóì ÇáÊøóãúÑö¡ æóÚóßóÓóåõ ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ
ãõÍóãøóÏò æóáóåõ Ýöí ÇáÒøóÈöíÈö æóÇáÔøóÚöíÑö¡ æóÝöí ÇáÊøóãúÑö
æóÇáÒøóÈöíÈö¡ ÊóÑóÏøõÏñ.
ÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ: æóÇáúÃóÔúÈóåõ ÊóÞúÏöíãõ ÇáÊøóãúÑö Úóáóì ÇáÒøóÈöíÈö.
æóÅöÐóÇ ÞõáúäóÇ: ÇáúãõÚúÊóÈóÑõ ÞõæÊõ äóÝúÓöåö¡ æóßóÇäó íóáöíÞõ Èöåö
ÇáúÈõÑøõ æóåõæó íóÞúÊóÇÊõ ÇáÔøóÚöíÑó ÈõÎúáðÇ¡ áóÒöãóåõ ÇáúÈõÑøõ¡ æóáóæú
ßóÇäó íóáöíÞõ Èöåö ÇáÔøóÚöíÑõ¡ ÝóßóÇäó íóÊóäóÚøóãõ æóíóÞúÊóÇÊõ ÇáúÈõÑøõ¡
ÝóÇáúÃóÕóÍøõ: Ãóäøóåõ íõÌúÒöÆõåõ ÇáÔøóÚöíÑõ¡ æóÇáËøóÇäöí: íóÊóÚóíøóäõ
ÇáúÈõÑøõ.
(2/303)
ÝóÑúÚñ
ÞóÏú íõÎúÑöÌõ ÇáúæóÇÍöÏõ ÇáúÝöØúÑóÉó Úóäú ÔóÎúÕóíúäö ãöäú ÌöäúÓóíúäö¡
æóíõÌúÒöÆõåõ Ãóäú íõÎúÑöÌó Úóäú ÃóÍóÏö ÚóÈúÏóíúåö¡ Ãóæú ÞóÑöíÈóíúåö ãöäú
ÞõæÊö ÇáúÈóáóÏö Åöäö ÇÚúÊóÈóÑúäóÇåõ¡ Ãóæú ÞõæÊöåö Åöäö ÇÚúÊóÈóÑúäóÇåõ¡
æóÚóäö ÇáúÂÎóÑö ÌöäúÓñ ÃóÚúáóì ãöäúåõ. æóßóÐóÇ áóæú ãóáóßó äöÕúÝóíúäö
ãöäú ÚóÈúÏóíúäö¡ ÝóÃóÎúÑóÌó äöÕúÝó ÕóÇÚò ãöäó ÇáúãõÚúÊóÈóÑö Úóäú äöÕúÝö
ÃóÍóÏöåöãóÇ¡ æóäöÕúÝðÇ Úóäö ÇáúÂÎóÑö ãöäú ÃóÚúáóì ãöäúåõ.
æóÅöÐóÇ ÎóíøóÑúäóÇ Èóíúäó ÇáúÃóÌúäóÇÓö¡ Ýóáóåõ ÅöÎúÑóÇÌõåõãóÇ ãöäú
ÌöäúÓóíúäö Èößõáøö ÍóÇáò¡ æóáóÇ íóÌõæÒõ Úóäú ÔóÎúÕò æóÇÍöÏò ÝöØúÑóÉñ
ãöäú ÌöäúÓóíúäö æóÅöäú ßóÇäó ÃóÍóÏõåõãóÇ ÃóÚúáóì ãöäó ÇáúæóÇÌöÈö. åóÐóÇ
åõæó ÇáúãóÚúÑõæÝõ¡ æóÑóÃóíúÊõ áöÈóÚúÖö ÇáúãõÊóÃóÎøöÑöíäó ÊóÌúæöíÒóåõ.
æóáóæú ãóáóßó ÑóÌõáóÇäö ÚóÈúÏðÇ¡ ÝóÅöäú ÎóíøóÑúäóÇ Èóíúäó ÇáúÃóÌúäóÇÓö¡
ÃóÎúÑóÌóÇ ãóÇ ÔóÇÁóÇ ÈöÔóÑúØö ÇÊøöÍóÇÏö ÇáúÌöäúÓö¡ æóÅöäú ÃóæúÌóÈúäóÇ
ÛóÇáóÈó ÞõæÊö ÇáúÈóáóÏö¡ æóßóÇäóÇ åõãóÇ æóÇáúÚóÈúÏõ Ýöí ÈóáóÏò¡
ÃóÎúÑóÌóÇ Úóäúåõ ãöäú ÞõæÊö ÇáúÈóáóÏö¡ ÝóÅöäú ßóÇäó ÇáúÚóÈúÏõ Ýöí ÈóáóÏò
ÂÎóÑó¡ Èõäöíó Úóáóì Ãóäøó ÇáúÝöØúÑóÉó ÊóÌöÈõ Úóáóì ÇáúãóÇáößö
ÇÈúÊöÏóÇÁð¡ Ãóãú íóÊóÍóãøóáõ¿ ÝóÅöäú ßóÇäó ÇáÓøóíøöÏóÇäö Ýöí ÈóáóÏóíúäö
ãõÎúÊóáöÝóíö ÇáúÞõæÊö¡ æóÇÚúÊóÈóÑúäóÇ ÞõæÊó ÇáÔøóÎúÕö ÈöäóÝúÓöåö¡
æóÇÎúÊóáóÝó ÞõæÊõåõãóÇ¡ ÝóÃóæúÌõåñ.
ÃóÕóÍøõåóÇ: íõÎúÑöÌõ ßõáøõ æóÇÍöÏò äöÕúÝó ÕóÇÚò ãöäú ÞõæÊö ÈóáóÏöåö Ãóæú
äóÝúÓöåö¡ áöÃóäøóåõãóÇ ÅöÐóÇ ÃóÎúÑóÌóÇ åóßóÐóÇ¡ ÝóÞóÏú ÃóÎúÑóÌó ßõáøõ
ÔóÎúÕò [ßõáøó] æóÇÌöÈöåö ãöäú ÌöäúÓò¡ ßóËóáóÇËóÉò ãõÍúÑöãöíäó ÞóÊóáõæÇ
ÙóÈúíóÉð¡ ÝóÐóÈóÍó ÃóÍóÏõåõãú ËõáõËó ÔóÇÉò¡ æóÃóØúÚóãó ÂÎóÑõ ÈöÞöíãóÉö
ËõáõËö ÔóÇÉò¡ æóÕóÇãó ÇáËøóÇáöËõ ÚóÏúáó Ðóáößó¡ ÃóÌúÒóÃóåõãú¡
æóÇáËøóÇäöí: íõÎúÑöÌóÇäö ãöäú ÃóÏúäóì ÇáúÞõæÊóíúäö¡ æóÇáËøóÇáöËõ: ãöäú
ÃóÚúáóÇåõãóÇ¡ æóÇáÑøóÇÈöÚõ: ãöäú ÞõæÊö ÈóáóÏö ÇáúÚóÈúÏö.
æóáóæú ßóÇäó ÇáúÃóÈõ Ýöí äóÝóÞóÉö æóáóÏóíúäö¡ ÝóÇáúÞóæúáõ Ýöí
ÅöÎúÑóÇÌöåöãóÇ ÇáúÝöØúÑóÉó Úóäúåõ ßóÇáÓøóíøöÏóíúäö¡ æóßóÐóÇ ãóäú
äöÕúÝõåõ ÍõÑøñ¡ æóäöÕúÝõåõ ãóãúáõæßñ¡ ÅöÐóÇ ÃóæúÌóÈúäóÇ äöÕúÝó
ÇáúÝöØúÑóÉö ßóãóÇ ÓóÈóÞó¡ ÝóÇáúÃóÕóÍøõ: íõÎúÑöÌóÇäö ãöäú ÌöäúÓóíúäö¡
æóÇáËøóÇäöí: ãöäú ÌöäúÓò.
(2/304)
ÝóÑúÚñ
ÅöÐóÇ ÃóæúÌóÈúäóÇ ÛóÇáöÈó ÞõæÊö ÇáúÈóáóÏö æóßóÇäõæÇ íóÞúÊóÇÊõæäó
ÃóÌúäóÇÓðÇ áóÇ ÛóÇáöÈó ÝöíåóÇ¡ ÃóÎúÑóÌó ãóÇ ÔóÇÁó¡ æóÇáúÃóÝúÖóáõ Ãóäú
íõÎúÑöÌó ãöäó ÇáúÃóÚúáóì.
æóÇÚúáóãú Ãóäøó ÇáúÛóÒóÇáöíøó ÞóÇáó Ýöí «ÇáúæóÓöíØö» : ÇáúãõÚúÊóÈóÑõ
ÛóÇáöÈõ ÞõæÊö ÇáúÈóáóÏö æóÞúÊó æõÌõæÈö ÇáúÝöØúÑóÉö¡ áóÇ Ýöí ÌóãöíÚö
ÇáÓøóäóÉö. æóÞóÇáó Ýöí «ÇáúæóÌöíÒö» : ÛóÇáöÈõ ÞõæÊö ÇáúÈóáóÏö íóæúãó
ÇáúÝöØúÑö¡ æóåóÐóÇ ÇáÊøóÞúíöíÏõ áóãú ÃóÙúÝóÑú Èöåö Ýöí ßóáóÇãö ÛóíúÑöåö.
ÝóÕúáñ
Ýöí ãóÓóÇÆöáó ãõåöãøóÉò.
ãöäúåóÇ: ÈóÇÚó ÚóÈúÏðÇ ÈöÔóÑúØö ÇáúÎöíóÇÑö¡ ÝóæóÞóÚó æóÞúÊõ ÇáúæõÌõæÈö
Ýöí Òóãóäö ÇáúÎöíóÇÑö¡ Åöäú ÞõáúäóÇ: Çáúãöáúßõ Ýöí Òóãóäö ÇáúÎöíóÇÑö
áöáúÈóÇÆöÚö¡ ÝóÚóáóíúåö ÝöØúÑóÊõåõ æóÅöäú ÃõãúÖöíó ÇáúÈóíúÚõ¡ æóÅöäú
ÞõáúäóÇ: áöáúãõÔúÊóÑöí¡ ÝóÚóáóíúåö ÝöØúÑóÊõåõ æóÅöäú ÝõÓöÎó¡ æóÅöäú
ÊóæóÞøóÝúäóÇ¡ ÝóÅöäú Êóãøó ÇáúÈóíúÚõ¡ ÝóÚóáóì ÇáúãõÔúÊóÑöí¡ æóÅöáøóÇ¡
ÝóÚóáóì ÇáúÈóÇÆöÚö¡ æóÅöäú ÕóÇÏóÝó æóÞúÊõ ÇáúæõÌõæÈö ÎöíóÇÑó
ÇáúãóÌúáöÓö¡ Ýóåõæó ßóÎöíóÇÑö ÇáÔøóÑúØö.
æóãöäúåóÇ: áóæú ãóÇÊó Úóäú ÑóÞöíÞò¡ Ëõãøó Ãóåóáøó ÔóæøóÇáñ¡ ÝóÅöäú áóãú
íóßõäú Úóáóíúåö Ïóíúäñ¡ ÃóÎúÑóÌó æóÑóËóÊõåõ ÇáúÝöØúÑóÉó Úóäö ÇáÑøóÞöíÞö
ßõáøñ ÈöÞóÏúÑö ÍöÕøóÊöåö.
ÝóÅöäú ßóÇäó Úóáóíúåö Ïóíúäñ íóÓúÊóÛúÑöÞõ ÇáÊøóÑößóÉó¡ Èõäöíó Ðóáößó
Úóáóì Ãóäøó ÇáÏøóíúäó åóáú íóãúäóÚõ ÇäúÊöÞóÇáó Çáúãöáúßö Ýöí ÇáÊøóÑößóÉö
Åöáóì ÇáúæóÇÑöËö¿ æóÇáÕøóÍöíÍõ ÇáúãóäúÕõæÕõ: Ãóäøóåõ áóÇ íóãúäóÚõ.
æóÞóÇáó ÇáúÅöÕúØóÎúÑöíøõ: íóãúäóÚõ.
ÝóÅöäú ÞõáúäóÇ ÈöÇáÕøóÍöíÍö¡ ÝóÚóáóíúåöãú ÝöØúÑóÊõåõ¡ ÓóæóÇÁñ ÈöíÚó Ýöí
ÇáÏøóíúäö¡ Ãóæú áóãú íõÈóÚú. æóÝöí ßóáóÇãö ÇáúÅöãóÇãö: Ãóäøóåõ íóÌöíÁõ
Ýöíåö ÎöáóÇÝó ÇáúãóÑúåõæäö æóÇáúãóÛúÕõæÈö. æóÅöÐóÇ ÞõáúäóÇ ÈöÞóæúáö
ÇáúÅöÕúØóÎúÑöíøö¡ ÝóÅöäú ÈöíÚó Ýöí ÇáÏøóíúäö¡ ÝóáóÇ ÔóíúÁó Úóáóíúåöãú¡
æóÅöáøóÇ¡ ÝóÚóáóíúåöãõ ÇáúÝöØúÑóÉõ.
æóÝöí «ÇáÔøóÇãöáö» æóÌúåñ: Ãóäøóåõ áóÇ ÊóÌöÈõ Úóáóíúåöãú
(2/305)
ãõØúáóÞðÇ.
æóÚóäö ÇáúÞóÇÖöí ÃóÈöí ÇáØøóíøöÈö: Ãóäøó ÝöØúÑóÊóåõ ÊóÌöÈõ Ýöí ÊóÑößóÉö
ÇáÓøóíøöÏö Úóáóì ÃóÍóÏö ÇáúÞóæúáóíúäö¡ ßóÇáúãõæÕóì ÈöÎöÏúãóÊöåö. åóÐóÇ
ÅöÐóÇ ãóÇÊó ÇáÓøóíøöÏõ ÞóÈúáó åöáóÇáö ÔóæøóÇáò¡ Ýóáóæú ãóÇÊó ÈóÚúÏóåõ¡
ÝóÝöØúÑóÉõ ÇáúÚóÈúÏö Úóáóì ÇáÓøóíøöÏö ßóÝöØúÑóÉö äóÝúÓöåö¡ æóÊóÞóÏøóãó
Úóáóì ÇáúãöíÑóÇËö æóÇáúæóÕóÇíóÇ. æóÝöí ÊóÞúÏöíãöåóÇ Úóáóì ÇáÏøóíúäö
ØõÑõÞñ.
ÃóÕóÍøõåóÇ: Ãóäøóåõ Úóáóì ÇáúÃóÞúæóÇáö ÇáËøóáóÇËóÉö ÇáøóÊöí
ÞóÏøóãúäóÇåóÇ Ýöí ÒóßóÇÉö ÇáúãóÇáö¡ æóÇáËøóÇäöí: ÇáúÞóØúÚõ ÈöÊóÞúÏöíãö
ÝöØúÑóÉö ÇáúÚóÈúÏö áöÊóÚóáøõÞöåóÇ Èöåö¡ ßóÃóÑúÔö ÌöäóÇíóÊöåö. æóÝöí
ÝöØúÑóÉö äóÝúÓöåö¡ ÇáúÃóÞúæóÇáõ.
æóÇáËøóÇáöËõ: ÇáúÞóØúÚõ ÈöÊóÞúÏöíãö ÝöØúÑóÉö äóÝúÓöåö ÃóíúÖðÇ
áöÞöáøóÊöåóÇ Ýöí ÇáúÛóÇáöÈö¡ æóÓóæóÇÁñ ÃóËúÈóÊúäóÇ ÇáúÎöáóÇÝó¡ Ãóãú áóÇ¡
ÝóÇáúãóäúÕõæÕõ Ýöí «ÇáúãõÎúÊóÕóÑö» : ÊóÞúÏöíãõ ÇáúÝöØúÑóÉö Úóáóì
ÇáÏøóíúäö¡ áöÃóäøóåõ ÞóÇáó: æóáóæú ãóÇÊó ÈóÚúÏó ãóÇ Ãóåóáøó ÔóæøóÇáñ
æóáóåõ ÑóÞöíÞñ¡ ÝóÇáúÝöØúÑóÉõ Úóäúåõ æóÚóäúåõãú Ýöí ãóÇáöåö ãõÞóÏøóãóÉñ
Úóáóì ÇáÏøõíõæäö.
æóáóßó Ãóäú ÊóÍúÊóÌøó ÈöåóÐóÇ ÇáäøóÕøö Úóáóì ÎöáóÇÝö ãóÇ ÞóÏøóãúäóÇåõ¡
æóÚóäú ÅöãóÇãö ÇáúÍóÑóãóíúäö¡ áöÃóäøó ÓöíóÇÞóåõ íõÝúåóãõ ãöäúåõ Ãóäøó
ÇáúãõÑóÇÏó ãóÇ ÅöÐóÇ ØóÑóÃóÊö ÇáúÝöØúÑóÉõ Úóáóì ÇáÏøóíúäö ÇáúæóÇÌöÈö¡
æóÅöÐóÇ ßóÇäó ßóÐóáößó¡ áóãú íóßõäö ÇáÏøóíúäõ ãóÇäöÚðÇ.
æóÈöÊóÞúÏöíÑö Ãóäú áóÇ íóßõæäó ßóÐóáößó¡ ÝóÇááøóÝúÙõ ãõØúáóÞñ íóÔúãóáõ
ãóÇ ÅöÐóÇ ØóÑóÃóÊö ÇáúÝöØúÑóÉõ Úóáóì ÇáÏøóíúäö¡ æóÇáúÚóßúÓõ¡ ÝóÇÞúÊóÖóì
Ðóáößó Ãóäú áóÇ íóßõæäó ÇáÏøóíúäõ ãóÇäöÚðÇ.
æóãöäúåóÇ: ÃóæúÕóì áöÅöäúÓóÇäò ÈöÚóÈúÏò¡ æóãóÇÊó ÇáúãõæÕöí ÈóÚúÏó æóÞúÊö
ÇáúæõÌõæÈö¡ ÝóÇáúÝöØúÑóÉõ Ýöí ÊóÑößóÊöåö. ÝóÅöäú ãóÇÊó ÞóÈúáóåõ æóÞóÈöáó
ÇáúãõæÕóì áóåõ ÇáúæóÕöíøóÉó ÞóÈúáó ÇáúåóáóÇßö¡ ÝóÇáúÝöØúÑóÉõ Úóáóíúåö¡
æóÅöäú áóãú íóÞúÈóáú ÍóÊøóì ÏóÎóáó æóÞúÊõ ÇáúæõÌõæÈö¡ ÝóÚóáóì ãóäú
ÊóÌöÈõ ÇáúÝöØúÑóÉõ¿ íõÈúäóì Úóáóì Ãóäøó ÇáúãõæÕóì áóåõ ãóÊóì íóãúáößõ
ÇáúæóÕöíøóÉó¿ Åöäú ÞõáúäóÇ: íóãúáößõåóÇ ÈöãóæúÊö ÇáúãõæÕöí¡ ÝóÞóÈöáó¡
ÝóÚóáóíúåö ÇáúÝöØúÑóÉõ¡ æóÅöäú ÑóÏøó¡ ÝóæóÌúåóÇäö. ÃóÕóÍøõåõãóÇ:
ÇáúæõÌõæÈõ¡ áöÃóäøóåõ ßóÇäó ãóÇáößðÇ¡ æóÇáËøóÇäöí: áóÇ¡ áöÚóÏóãö
ÇÓúÊöÞúÑóÇÑö Çáúãöáúßö.
æóÅöäú ÞõáúäóÇ: íóãúáößõåóÇ ÈöÇáúÞóÈõæáö¡ Èõäöíó Úóáóì Ãóäøó Çáúãöáúßó
ÞóÈúáó ÇáúÞóÈõæáö áöãóäú¿ Ýöíåö æóÌúåóÇäö. ÃóÕóÍøõåõãóÇ: áöáúæóÑóËóÉö.
ÝóÚóáóì åóÐóÇ Ýöí ÇáúÝöØúÑóÉö æóÌúåóÇäö.
ÃóÕóÍøõåõãóÇ: Úóáóíúåöãú¡ æóÇáËøóÇäöí: áóÇ¡ æóÇáËøóÇäöí ãöäó
ÇáúÃóæøóáóíúäö¡ Ãóäøóåõ ÈóÇÞò Úóáóì ãöáúßö ÇáúãóíøöÊö. ÝóÚóáóì åóÐóÇ¡
áóÇ ÊóÌöÈõ ÝöØúÑóÊõåõ Úóáóì ÃóÍóÏò Úóáóì ÇáúãóÐúåóÈö¡ æóÍóßóì Ýöí
ÇáÊøóåúÐöíÈö æóÌúåðÇ: ÃóäøóåóÇ ÊóÌöÈõ Ýöí ÊóÑößóÊöåö.
æóÅöäú ÞõáúäóÇ ÈöÇáÊøóæóÞøõÝö¡ ÝóÅöäú ÞóÈöáó¡ ÝóÚóáóíúåö ÇáúÝöØúÑóÉõ¡
æóÅöáøóÇ¡ ÝóÚóáóì ÇáúæóÑóËóÉö. åóÐóÇ ßõáøõåõ ÅöÐóÇ ÞóÈöáó ÇáúãõæÕóì
áóåõ¡ Ýóáóæú ãóÇÊó ÞóÈúáó ÇáúÞóÈõæáö¡ æóÈóÚúÏó æóÞúÊö ÇáúæõÌõæÈö¡
ÝóÞóÈõæáõ æóÇÑöËöåö ÞóÇÆöãñ
(2/306)
ãóÞóÇãó ÞóÈõæáöåö¡ æóÇáúãöáúßõ íóÞóÚõ
áóåõ. ÝóÍóíúËõ ÃóæúÌóÈúäóÇ Úóáóíúåö ÇáúÝöØúÑóÉó ÅöÐóÇ ÞóÈöáóåóÇ
ÈöäóÝúÓöåö¡ Ýóåöíó ãöäú ÊóÑößóÊöåö ÅöÐóÇ ÞóÈöáó æóÇÑöËõåõ.
ÝóÅöäú áóãú íóßõäú áóåõ ÊóÑößóÉñ Óöæóì ÇáúÚóÈúÏö¡ ÝóÝöí ÈóíúÚö ÌõÒúÁò
ãöäúåõ áöáúÝöØúÑóÉö ãóÇ ÓóÈóÞó. æóáóæú ãóÇÊó ÞóÈúáó æóÞúÊö ÇáúæõÌõæÈö
Ãóæú ãóÚóåõ¡ ÝóÇáúÝöØúÑóÉõ Úóáóì ÇáúæóÑóËóÉö ÅöÐóÇ ÞóÈöáõæÇ¡ áöÃóäøó
æóÞúÊó ÇáúæõÌõæÈö ßóÇäó Ýöí ãöáúßöåöãú.
ÞõáúÊõ: ÞóÇáó ÇáúÌõÑúÌóÇäöíøõ Ýöí «ÇáúãõÚóÇíóÇÉö» : áóíúÓó ÚóÈúÏñ
ãõÓúáöãñ áóÇ íóÌöÈõ ÅöÎúÑóÇÌõ ÇáúÝöØúÑóÉö¡ ÅöáøóÇ ËóáóÇËóÉð. ÃóÍóÏõåõãõ:
ÇáúãõßóÇÊóÈõ¡ æóÇáËøóÇäöí: ÅöÐóÇ ãóáøóßó ÚóÈúÏóåõ ÚóÈúÏðÇ¡ æóÞõáúäóÇ:
íóãúáößõ¡ áóÇ ÝöØúÑóÉó Úóáóì Çáúãóæúáóì ÇáúÃóÕúáöíøö¡ áöÒóæóÇáö
ãöáúßöåö¡ æóáóÇ Úóáóì ÇáúÚóÈúÏö Çáúãõãóáøóßö¡ áöÖóÚúÝö ãöáúßöåö
æóÇáËøóÇáöËõ: ÚóÈúÏñ ãõÓúáöãñ áößóÇÝöÑò ÅöÐóÇ ÞõáúäóÇ: ÊóÌöÈõ Úóáóì
ÇáúãõÄóÏøöí ÇÈúÊöÏóÇÁð.
æóíóÌöíÁõ ÑóÇÈöÚñ Úóáóì [Þóæúáö] ÇáúÅöÕúØóÎúÑöíøö æóÛóíúÑöåö¡ ÝöíãóÇ
ÅöÐóÇ ãóÇÊó ÞõÈóíúáó åöáóÇáö ÔóæøóÇáò æóÚóáóíúåö Ïóíúäñ¡ æóáóåõ ÚóÈúÏñ¡
ßóãóÇ ÓóÈóÞó.
æóáóæú ÃóÎúÑóÌó ÇáúÃóÈõ ãöäú ãóÇáöåö ÝöØúÑóÉó æóáóÏöåö ÇáÕøóÛöíÑö
ÇáúÛóäöíøö¡ ÌóÇÒó ßóÇáúÃóÌúäóÈöíøö ÅöÐóÇ ÃóÐöäó¡ ÈöÎöáóÇÝö ÇáöÇÈúäö
ÇáúßóÈöíÑö¡ æóáóæú ßóÇäó äöÕúÝõåõ ãõßóÇÊóÈðÇ ÍóíúËõ íõÊóÕóæøóÑõ Ðóáößó
Ýöí ÇáúÚóÈúÏö ÇáúãõÔúÊóÑóßö¡ ÅöÐóÇ ÌóæøóÒúäóÇ ßöÊóÇÈóÉó ÈóÚúÖöåö
ÈöÅöÐúäö ÇáÔøóÑöíßö¡ æóÌóÈó äöÕúÝõ ÕóÇÚò Úóáóì ÇáúãóÇáößö áöäóÕúÝöåö
ÇáúÞöäøö¡ æóáóÇ ÔóíúÁó Ýöí ÇáäøöÕúÝö ÇáúãõßóÇÊóÈö¡ æóãöËúáõåõ ÚóÈúÏñ
ãõÔúÊóÑóßñ Èóíúäó ãõÚúÓöÑò æóãõæÓöÑò¡ íóÌöÈõ Úóáóì ÇáúãõæÓöÑö äöÕúÝõ
ÕóÇÚò¡ æóáóÇ íóÌöÈõ ÛóíúÑõåõ.
ÈóÇÈñ.
ÞöÓúãõ ÇáÕøóÏóÞóÇÊö.
ÇÚúáóãú Ãóäøó ÇáúÅöãóÇãó ÇáÑøóÇÝöÚöíøó - ÑóÍöãóåõ Çááøóåõ - ÃóÎøóÑó
åóÐóÇ ÇáúÈóÇÈó Åöáóì ÂÎöÑö ÑõÈúÚö ÇáúãõÚóÇãóáóÇÊö ÝóÚóØóÝóåõ Úóáóì
ÞöÓúãö ÇáúÝóíúÁö æóÇáúÛóäöíãóÉö¡ æóåõäóÇßó ÐóßóÑóåõ ÇáúãõÒóäöíøõ -
ÑóÍöãóåõ Çááøóåõ - æóÇáúÃóßúËóÑõæäó. æóÐóßóÑóåõ åóÇåõäóÇ ÇáúÅöãóÇãõ
ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ - ÑóÖöíó Çááøóåõ Úóäúåõ - Ýöí (ÇáúÃõãøö) æóÊóÇÈóÚóåõ
Úóáóíúåö ÌóãóÇÚóÇÊñ¡ ÝóÑóÃóíúÊõ åóÐóÇ ÃóäúÓóÈó æóÃóÍúÓóäó ÝóÞóÏøóãúÊõåõ.
æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
(2/307)
ÃóÕúäóÇÝõ ÇáÒøóßóÇÉö ËóãóÇäöíóÉñ.
ÇáúÃóæøóáõ: ÇáúÝóÞöíÑõ¡ æóåõæó ÇáøóÐöí áóÇ ãóÇáó áóåõ æóáóÇ ßóÓúÈó¡
íóÞóÚõ ãóæúÞöÚðÇ ãöäú ÍóÇÌóÊöåö¡ ÝóÇáøóÐöí áóÇ íóÞóÚõ ãóæúÞöÚðÇ¡ ßóãóäú
íóÍúÊóÇÌõ ÚóÔóÑóÉð æóáóÇ íóãúáößõ ÅöáøóÇ ÏöÑúåóãóíúäö Ãóæú ËóáóÇËóÉð¡
ÝóáóÇ íóÓúáõÈõåõ Ðóáößó ÇÓúãó ÇáúÝóÞöíÑö.
æóßóÐóÇ ÇáÏøóÇÑõ ÇáøóÊöí íóÓúßõäõåóÇ¡ æóÇáËøóæúÈõ ÇáøóÐöí íóáúÈóÓõåõ
ãõÊóÌóãøöáðÇ Èöåö¡ ÐóßóÑóåõ ÕóÇÍöÈõ «ÇáÊøóåúÐöíÈö» æóÛóíúÑõåõ. æóáóãú
íóÊóÚóÑøóÖõæÇ áöÚóÈúÏöåö ÇáøóÐöí íóÍúÊóÇÌõ Åöáóì ÎöÏúãóÊöåö¡ æóåõæó Ýöí
ÓóÇÆöÑö ÇáúÃõãõæÑö ãõáúÍóÞñ ÈöÇáúãóÓúßóäö.
ÞõáúÊõ: ÞóÏú ÕóÑøóÍó ÇÈúäõ ßóÌøò Ýöí ßöÊóÇÈöåö «ÇáÊøóÌúÑöíÏö» :
ÈöÃóäøóåõ ßóÇáúãóÓúßóäö æóåõæó ãõÊóÚóíøöäñ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
æóáóæú ßóÇäó Úóáóíúåö Ïóíúäñ¡ Ýóíõãúßöäõ Ãóäú íõÞóÇáó: ÇáúÞóÏúÑõ ÇáøóÐöí
íõÄóÏøóì Èöåö ÇáÏøóíúäõ áóÇ ÚöÈúÑóÉó Èöåö Ýöí ãóäúÚö ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞö¡
ßóãóÇ áóÇ ÚöÈúÑóÉó áóåõ Ýöí æõÌõæÈö äóÝóÞóÉö ÇáúÞóÑöíÈö¡ æóßóÐóÇ Ýöí
ÇáúÝöØúÑóÉö ßóãóÇ ÓóÈóÞó.
æóÝöí ÝóÊóÇæóì ÕóÇÍöÈö «ÇáÊøóåúÐöíÈö» : Ãóäøóåõ áóÇ íõÚúØóì Óóåúãõ
ÇáúÝõÞóÑóÇÁö ÍóÊøóì íõÕúÑóÝó ãóÇ ÚöäúÏóåõ Åöáóì ÇáÏøóíúäö. ÞóÇáó:
æóíóÌõæÒõ ÃóÎúÐõ ÇáÒøóßóÇÉö - áöãóäú ãóÇáõåõ Úóáóì ãóÓóÇÝóÉö ÇáúÞóÕúÑö -
Åöáóì Ãóäú íóÕöáó Åöáóì ãóÇáöåö. æóáóæú ßóÇäó áóåõ Ïóíúäñ ãõÄóÌøóáñ¡
Ýóáóåõ ÃóÎúÐõ ßöÝóÇíóÊöåö Åöáóì Íõáõæáö ÇáúÃóÌóáö. æóÞóÏú íóÊóÑóÏøóÏõ
ÇáäøóÇÙöÑõ Ýöí ÇÔúÊöÑóÇØö ãóÓóÇÝóÉö ÇáúÞóÕúÑö.
ÝóÑúÚñ
ÇáúãõÚúÊóÈóÑõ Ýöí ÚóÌúÒöåö Úóäö ÇáúßóÓúÈö¡ ÚóÌúÒõåõ Úóäú ßóÓúÈò íóÞóÚõ
ãóæúÞöÚðÇ ãöäú ÍóÇÌóÊöåö¡ áóÇ Úóäú ÃóÕúáö ÇáúßóÓúÈö. æóÇáúãõÚúÊóÈóÑõ
ßóÓúÈñ íóáöíÞõ ÈöÍóÇáöåö æóãõÑõæÁóÊöåö.
æóáóæú ÞóÏóÑó Úóáóì ÇáúßóÓúÈö¡ ÅöáøóÇ Ãóäøóåõ ãõÔúÊóÛöáñ ÈöÈóÚúÖö
ÇáúÚõáõæãö ÇáÔøóÑúÚöíøóÉö¡ æóáóæú ÃóÞúÈóáó Úóáóì ÇáúßóÓúÈö¡ áóÇäúÞóØóÚó
Úóäö ÇáÊøóÍúÕöíáö¡ ÍóáøóÊú áóåõ ÇáÒøóßóÇÉõ. ÃóãøóÇ ÇáúãõÚóØøóáõ
ÇáúãõÚúÊóßöÝõ Ýöí ÇáúãóÏúÑóÓóÉö¡ æóãóäú áóÇ íóÊóÃóÊøóì ãöäúåõ
ÇáÊøóÍúÕöíáõ¡ ÝóáóÇ ÊóÍöáøõ áóåõãóÇ ÇáÒøóßóÇÉõ ãóÚó ÇáúÞõÏúÑóÉö Úóáóì
ÇáúßóÓúÈö.
(2/308)
ÞõáúÊõ: åóÐóÇ ÇáøóÐöí ÐóßóÑóåõ Ýöí
ÇáúãõÔúÊóÛöáö ÈöÇáúÚöáúãö¡ åõæó ÇáúãóÚúÑõæÝõ Ýöí ßõÊõÈö ÃóÕúÍóÇÈöäóÇ.
æóÐóßóÑó ÇáÏøóÇÑöãöíøõ Ýöíåö ËóáóÇËóÉó ÃóæúÌõåò. ÃóÍóÏõåóÇ: íóÓúÊóÍöÞøõ¡
æóÇáËøóÇäöí: áóÇ¡ æóÇáËøóÇáöËõ: Åöäú ßóÇäó äóÌöíÈðÇ íõÑúÌóì ÊóÝóÞøõåõåõ
æóäóÝúÚõ ÇáäøóÇÓö Èöåö¡ ÇÓúÊóÍóÞøó¡ æóÅöáøóÇ¡ ÝóáóÇ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
æóãóäú ÃóÞúÈóáó Úóáóì äóæóÇÝöáö ÇáúÚöÈóÇÏóÇÊö¡ æóÇáúßóÓúÈõ íóãúäóÚõåõ
ãöäúåóÇ¡ Ãóæö ÇÓúÊöÛúÑóÇÞö ÇáúæóÞúÊö ÈöåóÇ¡ áóÇ ÊóÍöáøõ áóåõ
ÇáÕøóÏóÞóÉõ¡ æóÅöÐóÇ áóãú íóÌöÏö ÇáúßóÓõæÈõ ãóäú íóÓúÊóÚúãöáõåõ¡ ÍóáøóÊö
ÇáÒøóßóÇÉõ áóåõ.
ÝóÑúÚñ
áóÇ íõÔúÊóÑóØõ Ýöí ÇáúÝóÞúÑö ÇáÒøóãóÇäóÉõ æóÇáÊøóÚóÝøõÝõ Úóäö ÇáÓøõÄóÇáö
Úóáóì ÇáúãóÐúåóÈö¡ æóÈöåö ÞóØóÚó ÇáúãõÚúÊóÈöÑõæäó. æóÞöíáó: ÞóæúáóÇäö.
ÇáúÌóÏöíÏõ: ßóÐóáößó¡ æóÇáúÞóÏöíãõ: íõÔúÊóÑóØõ.
ÝóÑúÚñ
ÇáúãóßúÝöíøõ ÈöäóÝóÞóÉö ÃóÈöíåö Ãóæú ÛóíúÑöåö¡ ãöãøóäú ÊóáúÒóãõåõ
äóÝóÞóÊõåõ¡ æóÇáúÝóÞöíÑóÉõ ÇáøóÊöí íõäúÝöÞõ ÚóáóíúåóÇ ÒóæúÌñ Ûóäöíøñ¡
åóáú íõÚúØóíóÇäö ãöäú Óóåúãö ÇáúÝõÞóÑóÇÁö¿ íõÈúäóì Úóáóì ãóÓúÃóáóÉò¡
æóåöíó áóæú æóÞóÝó Úóáóì ÝõÞóÑóÇÁö ÃóÞóÇÑöÈöåö¡ Ãóæú ÃóæúÕóì áóåõãú¡
æóßóÇäóÇ Ýöí ÃóÞóÇÑöÈöåö¡ åóáú íóÓúÊóÍöÞøóÇäö ÓóåúãðÇ ãöäó ÇáúæóÞúÝö
æóÇáúæóÕöíøóÉö¿ Ýöíåö ÃóÑúÈóÚóÉõ ÃóæúÌõåò.
ÃóÕóÍøõåóÇ: áóÇ¡ ÞóÇáóåõ ÃóÈõæ ÒóíúÏò æóÇáúÎõÖóÑöíøõ¡ æóÕóÍøóÍóåõ
ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ Úóáöíøò æóÛóíúÑõåõ¡ æóÇáËøóÇäöí: äóÚóãú¡ ÞóÇáóåõ ÇÈúäõ
ÇáúÍóÏøóÇÏö¡ æóÇáËøóÇáöËõ: íóÓúÊóÍöÞøõ ÇáúÞóÑöíÈõ Ïõæäó ÇáÒøóæúÌóÉö¡
áöÃóäøóåóÇ ÊóÓúÊóÍöÞøõ ÚöæóÖóåóÇ¡ æóÊóÓúÊóÞöÑøõ Ýöí ÐöãøóÉö ÇáÒøóæúÌö¡
ÞóÇáóåõ ÇáúÃóæúÏóäöíøõ¡ æóÇáÑøóÇÈöÚõ: ÚóßúÓõåõ¡ æóÇáúÝóÑúÞõ Ãóäøó
ÇáúÞóÑöíÈó ÊóáúÒóãõ ßöÝóÇíóÊõåõ ãöäú ßõáøö æóÌúåò¡ ÍóÊøóì ÇáÏøóæóÇÁö
æóÃõÌúÑóÉö ÇáØøóÈöíÈö¡ ÝóÇäúÏóÝóÚóÊú ÍóÇÌóÇÊõåõ¡ æóÇáÒøóæúÌóÉõ áóíúÓó
áóåóÇ ÅöáøóÇ ãõÞóÏøóÑñ¡ æóÑõÈøóãóÇ áóÇ íóßúÝöíåóÇ.
æóÃóãøóÇ ãóÓúÃóáóÉõ ÇáÒøóßóÇÉö¡ ÝóÅöäú ÞõáúäóÇ: áóÇ ÍóÞøó áóåõãóÇ Ýöí
ÇáúæóÞúÝö æóÇáúæóÕöíøóÉö¡ ÝóÇáÒøóßóÇÉõ Ãóæúáóì¡ æóÅöáøóÇ ÝóíõÚúØóíóÇäö
Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö.
(2/309)
æóÞöíáó: áóÇ íõÚúØóíóÇäö¡ æóÈöåö ÞóÇáó
ÇÈúäõ ÇáúÍóÏøóÇÏö. æóÇáúÝóÑúÞõ Ãóäøó ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞó Ýöí ÇáúæóÞúÝö¡
ÈöÇÓúãö ÇáúÝóÞúÑö¡ æóáóÇ íóÒõæáõ ÇÓúãõ ÇáúÝóÞúÑö ÈöÞöíóÇãö ÛóíúÑöåö
ÈöÃóãúÑöåö.
æóÝöí ÇáÒøóßóÇÉö ÇáúÍóÇÌóÉõ¡ æóáóÇ ÍóÇÌóÉó ãóÚó ÊóæóÌøõåö ÇáäøóÝóÞóÉö¡
ÝóÃóÔúÈóåó ãóäú íóßúÓöÈõ ßõáøó íóæúãò ßöÝóÇíóÊóåõ¡ ÍóíúËõ áóÇ íóÌõæÒõ
áóåõ ÇáúÃóÎúÐõ ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö¡ æóÅöäú ßóÇäó ãóÚúÏõæÏðÇ Ýöí
ÇáúÝõÞóÑóÇÁö.
æóÇáúÎöáóÇÝõ Ýöí ãóÓúÃóáóÉö ÇáúÞóÑöíÈö ÅöÐóÇ ÃóÚúØóÇåõ ÛóíúÑõ ãóäú
ÊóáúÒóãõåõ äóÝóÞóÊõåõ ãöäú Óóåúãö ÇáúÝõÞóÑóÇÁö Ãóæö ÇáúãóÓóÇßöíäö¡
æóíóÌõæÒõ Ãóäú íõÚúØöíóåõ ãöäú ÛóíúÑöåöãóÇ ÈöáóÇ ÎöáóÇÝò.
æóÃóãøóÇ ÇáúãõäúÝóÞõ Úóáóíúåö¡ ÝóáóÇ íóÌõæÒõ Ãóäú íõÚúØöíóåõ ãöäú Óóåúãö
ÇáúÝõÞóÑóÇÁö æóÇáúãóÓóÇßöíäö¡ áöÛöäóÇåõ ÈöäóÝóÞóÊöåö¡ æóáöÃóäøóåõ
íóÏúÝóÚõ Úóäú äóÝúÓöåö ÇáäøóÝóÞóÉó¡ æóáóåõ Ãóäú íõÚúØöíóåõ ãöäú Óóåúãö
ÇáúÚóÇãöáö¡ æóÇáúÛóÇÑöãö¡ æóÇáúÛóÇÒöí¡ æóÇáúãõßóÇÊóÈö¡ ÅöÐóÇ ßóÇäó
ÈöÊöáúßó ÇáÕøöÝóÉö¡ æóßóÐóÇ ãöäú Óóåúãö ÇáúãõÄóáøóÝóÉö¡ ÅöáøóÇ Ãóäú
íóßõæäó ÝóÞöíÑðÇ¡ ÝóáóÇ íõÚúØöíåö¡ áöÃóäøóåõ íõÓúÞöØõ ÇáäøóÝóÞóÉó Úóäú
äóÝúÓöåö.
æóíóÌõæÒõ Ãóäú íõÚúØöíóåõ ãöäú Óóåúãö ÇÈúäö ÇáÓøóÈöíáö ãõÄúäóÉó
ÇáÓøóÝóÑö Ïõæäó ãóÇ íóÍúÊóÇÌõ Åöáóíúåö ÓóÝóÑðÇ æóÍóÖóÑðÇ¡ ÝóÅöäøó åóÐóÇ
ÇáúÞóÏúÑó åõæó ÇáúãõÓúÊóÍóÞøõ Úóáóíúåö.
æóÃóãøóÇ Ýöí ãóÓúÃóáóÉö ÇáÒøóæúÌóÉö¡ ÝóÇáúæóÌúåóÇäö íóÌúÑöíóÇäö Ýöí
ÇáÒøóæúÌö ßóÛóíúÑöåö¡ áöÃóäøóåõ ÈöÇáÕøóÑúÝö ÅöáóíúåóÇ áóÇ íóÏúÝóÚõ Úóäú
äóÝúÓöåö ÇáäøóÝóÞóÉó¡ Èóáú äóÝóÞóÊõåóÇ ÚöæóÖñ áóÇÒöãñ¡ ÛóäöíøóÉð ßóÇäóÊú
Ãóãú ÝóÞöíÑóÉð¡ ÝóÕóÇÑó ßóãóäö ÇÓúÊóÃúÌóÑó ÝóÞöíÑðÇ¡ Ýóáóåõ ÏóÝúÚõ
ÇáÒøóßóÇÉö Åöáóíúåö ãóÚó ÇáúÃõÌúÑóÉö.
ÝóÅöäú ãóäóÚúäóÇ¡ Ýóáóæú ßóÇäóÊú äóÇÔöÒóÉð¡ ÝóÝöí «ÇáÊøóåúÐöíÈö» .
Ãóäøóåõ íóÌõæÒõ ÅöÚúØóÇÄõåóÇ¡ áöÃóäøóåõ áóÇ äóÝóÞóÉó áóåóÇ.
æóÇáÕøóÍöíÍõ ÇáøóÐöí ÞóØóÚó Èöåö ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ ÍóÇãöÏò
æóÇáúÃóßúËóÑõæäó: ÇáúãóäúÚõ¡ áöÃóäøóåóÇ ÞóÇÏöÑóÉñ Úóáóì ÇáäøóÝóÞóÉö
ÈöÊóÑúßö ÇáäøõÔõæÒö¡ ÝóÃóÔúÈóåóÊö ÇáúÞóÇÏöÑó Úóáóì ÇáúßóÓúÈö.
æóáöáÒøóæúÌö Ãóäú íõÚúØöíóåóÇ ãöäú Óóåúãö ÇáúãõßóÇÊóÈö æóÇáúÛóÇÑöãö
ÞóØúÚðÇ¡ æóãöäú Óóåúãö ÇáúãõÄóáøóÝóÉö Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö¡ æóÈöåö ÞõØöÚó
Ýöí «ÇáÊøóÊöãøóÉö» . .
æóÞóÇáó ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ ÍóÇãöÏò: áóÇ Êóßõæäõ ÇáúãóÑúÃóÉõ ãöäó
ÇáúãõÄóáøóÝóÉö¡ æóåõæó ÖóÚöíÝñ¡ æóáóÇ Êóßõæäõ ÇáúãóÑúÃóÉõ ÚóÇãöáóÉð
æóáóÇ ÛóÇÒöíóÉð. æóÃóãøóÇ Óóåúãõ ÇÈúäö ÇáÓøóÈöíáö¡ ÝóÅöäú ÓóÇÝóÑóÊú ãóÚó
ÇáÒøóæúÌö¡ áóãú ÊõÚúØó ãöäúåõ¡ ÓóæóÇÁñ ÓóÇÝóÑóÊú ÈöÅöÐúäöåö Ãóæú
ÈöÛóíúÑö ÅöÐúäöåö¡ áöÃóäøó äóÝóÞóÊóåóÇ Úóáóíúåö Ýöí ÇáúÍóÇáóíúäö¡
áöÃóäøóåóÇ Ýöí ÞóÈúÖóÊöåö¡ æóáóÇ ÊõÚúØóì ãõÄúäóÉó ÇáÓøóÝóÑö Åöäú
ÓóÇÝóÑóÊú ãóÚóåõ ÈöÛóíúÑö ÅöÐúäöåö¡ áöÃóäøóåóÇ ÚóÇÕöíóÉñ.
ÞõáúÊõ: ÞóÇáó ÃóÕúÍóÇÈõäóÇ: ãõÄúäóÉõ ÓóÝóÑöåóÇ ãóÚóåõ Åöäú ßóÇäó
ÈöÅöÐúäöåö¡ Ýóåöíó Úóáóíúåö¡ ÝóáóÇ ÊõÚúØóì¡
(2/310)
æóÅöäú ßóÇäó ÈöÛóíúÑö ÅöÐúäöåö¡ ÝóáóÇ
ÊõÚúØóì ÇáúÍóãõæáóÉó Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö¡ áöÃóäøóåóÇ ÚóÇÕöíóÉñ. æóÞóÇáó
ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ ÍóÇãöÏò: ÊõÚúØóì. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
æóÅöäú ÓóÇÝóÑóÊú æóÍúÏóåóÇ¡ ÝóÅöäú ßóÇäó ÈöÅöÐúäöåö¡ æóÃóæúÌóÈúäóÇ
äóÝóÞóÊóåóÇ¡ ÃõÚúØöíóÊú ãõÄúäóÉó ÇáÓøóÝóÑö ÝóÞóØú ãöäú Óóåúãö ÇÈúäö
ÇáÓøóÈöíáö¡ æóÅöäú áóãú äõæÌöÈúåóÇ¡ ÃõÚúØöíóÊú ÌóãöíÚó ßöÝóÇíóÊöåóÇ¡
æóÅöäú ÎóÑóÌóÊú ÈöÛóíúÑö ÅöÐúäöåö¡ áóãú ÊõÚúØó ãöäúåõ¡ áöÃóäøóåóÇ
ÚóÇÕöíóÉñ. æóíóÌõæÒõ Ãóäú ÊõÚúØóì åóÐöåö ãöäú Óóåúãö ÇáúÝõÞóÑóÇÁö
æóÇáúãóÓóÇßöíäö¡ ÈöÎöáóÇÝö ÇáäøóÇÔöÒóÉö¡ áöÃóäøóåóÇ ÊóÞúÏöÑõ Úóáóì
ÇáúÚóæúÏö Åöáóì ØóÇÚóÊöåö¡ æóÇáúãõÓóÇÝöÑóÉõ áóÇ ÊóÞúÏöÑõ. ÝóÅöäú
ÊóÑóßóÊú ÓóÝóÑóåóÇ æóÚóÒóãóÊú Úóáóì ÇáúÚóæúÏö Åöáóíúåö¡ ÃõÚúØöíóÊú ãöäú
Óóåúãö ÇÈúäö ÇáÓøóÈöíáö.
ÇáÕøöäúÝõ ÇáËøóÇäöí: ÇáúãöÓúßöíäõ¡ æóåõæó ÇáøóÐöí íóãúáößõ ãóÇ íóÞóÚõ
ãóæúÞöÚðÇ ãöäú ßöÝóÇíóÊöåö æóáóÇ íóßúÝöíåö¡ ÈöÃóäö ÇÍúÊóÇÌó Åöáóì
ÚóÔóÑóÉò æóÚöäúÏóåõ ÓóÈúÚóÉñ Ãóæú ËóãóÇäöíóÉñ.
æóÝöí ãóÚúäóÇåõ¡ ãóäú íóÞúÏöÑõ Úóáóì ßóÓúÈö ãóÇ íóÞóÚõ ãóæúÞöÚðÇ¡ æóáóÇ
íóßúÝöí¡ æóÓóæóÇÁñ ßóÇäó ãóÇ íóãúáößõåõ ãöäó ÇáúãóÇáö äöÕóÇÈðÇ Ãóæú
ÃóÞóáøó¡ Ãóæú ÃóßúËóÑó¡ æóáóÇ íõÚúÊóÈóÑõ Ýöí ÇáúãöÓúßöíäö ÇáÓøõÄóÇáõ¡
ÞóØóÚó Èöåö ÃóßúËóÑõ ÇáúÃóÕúÍóÇÈö¡ æóãöäúåõãú ãóäú äóÞóáó Úóäö
ÇáúÞóÏöíãö ÇÚúÊöÈóÇÑóåõ.
æóÅöÐóÇ ÚóÑóÝúÊó ÇáúÝóÞöíÑó æóÇáúãöÓúßöíäó¡ ÚóÑóÝúÊó Ãóäøó ÇáúÝóÞöíÑó
ÃóÔóÏøõ ÍóÇáðÇ ãöäó ÇáúãöÓúßöíäö. åóÐóÇ åõæó ÇáÕøóÍöíÍõ¡ æóÚóßóÓóåõ
ÃóÈõæ ÅöÓúÍóÇÞó ÇáúãóÑúæóÒöíøõ.
ÝóÑúÚñ
ÇáúãõÚúÊóÈóÑõ ãöäú ÞóæúáöäóÇ¡ íóÞóÚõ ãóæúÞöÚðÇ ãöäú ßöÝóÇíóÊöåö
æóÍóÇÌóÊöåö¡ ÇáúãóØúÚóãõ¡ æóÇáúãóÔúÑóÈõ¡ æóÇáúãóáúÈóÓõ¡ æóÇáúãóÓúßóäõ¡
æóÓóÇÆöÑõ ãóÇ áóÇ ÈõÏøó ãöäúåõ Úóáóì ãóÇ íóáöíÞõ ÈöÇáúÍóÇáö¡ ãöäú ÛóíúÑö
ÅöÓúÑóÇÝò æóáóÇ ÊóÞúÊöíÑò áöáÔøóÎúÕö¡ æóáöãóäú åõæó Ýöí äóÝóÞóÊöåö.
(2/311)
ÝóÑúÚñ
ÓõÆöáó ÇáúÛóÒóÇáöíøõ - ÑóÍöãóåõ Çááøóåõ - Úóäö ÇáúÞóæöíøö ãöäú Ãóåúáö
ÇáúÈõíõæÊóÇÊö¡ ÇáøóÐöíäó áóãú ÊóÌúÑö ÚóÇÏóÊõåõãú ÈöÇáÊøóßóÓøõÈö
ÈöÇáúÈóÏóäö¡ åóáú áóåõ ÃóÎúÐõ ÇáÒøóßóÇÉö¿ ÞóÇáó: äóÚóãú¡ æóåóÐóÇ ÌóÇÑò
Úóáóì ãóÇ ÓóÈóÞó¡ Ãóäøó ÇáúãõÚúÊóÈóÑó ÍöÑúÝóÉñ ÊóáöíÞõ Èöåö.
ÞõáúÊõ: ÈóÞöíóÊú ãóÓóÇÆöáõ ÊóÊóÚóáøóÞõ ÈöÇáúÝóÞöíÑö æóÇáúãöÓúßöíäö.
ÅöÍúÏóÇåóÇ: ÞóÇáó ÇáúÛóÒóÇáöíøõ Ýöí «ÇáúÅöÍúíóÇÁö» : áóæú ßóÇäó áóåõ
ßõÊõÈõ ÝöÞúåò¡ áóãú ÊõÎúÑöÌúåõ Úóäö ÇáúãóÓúßóäóÉö¡ æóáóÇ ÊóáúÒóãúåõ
ÒóßóÇÉõ ÇáúÝöØúÑö.
æóÍõßúãõ ßõÊõÈöåö Íõßúãõ ÃóËóÇËö ÇáúÈóíúÊö¡ áöÃóäøóåõ ãõÍúÊóÇÌñ
ÅöáóíúåóÇ¡ áóßöäú íóäúÈóÛöí Ãóäú íóÍúÊóÇØó Ýöí ãõåöãøö ÇáúÍóÇÌóÉö Åöáóì
ÇáúßöÊóÇÈö. ÝóÇáúßöÊóÇÈõ íõÍúÊóÇÌõ Åöáóíúåö áöËóáóÇËóÉö ÃóÛúÑóÇÖò¡ ãöäó
ÇáÊøóÚúáöíãö¡ æóÇáÊøóÝóÑøõÌö ÈöÇáúãõØóÇáóÚóÉö¡ æóÇáöÇÓúÊöÝóÇÏóÉö.
ÝóÇáÊøóÝóÑøõÌõ áóÇ íõÚóÏøõ ÍóÇÌóÉð¡ ßóÇÞúÊöäóÇÁö ßõÊõÈö ÇáÔøöÚúÑö
æóÇáÊøóæóÇÑöíÎö æóäóÍúæöåóÇ ãöãøóÇ áóÇ íóäúÝóÚõ Ýöí ÇáúÂÎöÑóÉö¡ æóáóÇ
Ýöí ÇáÏøõäúíóÇ¡ ÝóåóÐóÇ íõÈóÇÚõ Ýöí ÇáúßóÝøóÇÑóÉö æóÒóßóÇÉö ÇáúÝöØúÑö¡
æóíõãúäóÚõ ÇÓúãõ ÇáúãóÓúßóäóÉö.
æóÃóãøóÇ ÍóÇÌóÉõ ÇáÊøóÚúáöíãö¡ ÝóÅöäú ßóÇäó áöáÊøóßóÓøõÈö¡
ßóÇáúãõÄóÏøöÈö¡ æóÇáúãõÏóÑøöÓö ÈöÃõÌúÑóÉò¡ ÝóåóÐöåö ÂáóÊõåõ¡ ÝóáóÇ
ÊõÈóÇÚõ Ýöí ÇáúÝöØúÑóÉö ßóÂáóÉö ÇáúÎóíøóÇØö¡ æóÅöäú ßóÇäó íóÏúÑõÓõ
áöáúÞöíóÇãö ÈöÝóÑúÖö ÇáúßöÝóÇíóÉö¡ áóãú íóÈöÚú¡ æóáóÇ ÊóÓúáõÈúåõ ÇÓúãó
ÇáúãóÓúßóäóÉö¡ áöÃóäøóåóÇ ÍóÇÌóÉñ ãõåöãøóÉñ.
æóÃóãøóÇ ÍóÇÌóÉõ ÇáöÇÓúÊöÝóÇÏóÉö æóÇáÊøóÚúáöíãö ãöäó ÇáúßöÊóÇÈö¡
ßóÇÏøöÎóÇÑöåö ßöÊóÇÈó ØöÈøò áöíõÚóÇáöÌó Èöåö äóÝúÓóåõ¡ Ãóæú ßöÊóÇÈó
æóÚúÙò áöíõØóÇáöÚóåõ æóíóÊøóÚöÙó Èöåö¡ ÝóÅöäú ßóÇäó Ýöí ÇáúÈóáóÏö
ØóÈöíÈñ æóæóÇÚöÙñ¡ Ýóåõæó ãõÓúÊóÛúäò Úóäö ÇáúßöÊóÇÈö. æóÅöäú áóãú
íóßõäú¡ Ýóåõæó ãõÍúÊóÇÌñ.
Ëõãøó ÑõÈøóãóÇ áóÇ íóÍúÊóÇÌõ Åöáóì ãõØóÇáóÚóÊöåö ÅöáøóÇ ÈóÚúÏó ãõÏøóÉò¡
ÝóíóäúÈóÛöí Ãóäú ÊõÖúÈóØó ÝóíõÞóÇáõ: ãóÇ áóÇ íóÍúÊóÇÌõ Åöáóíúåö Ýöí
ÇáÓøóäóÉö¡ Ýóåõæó ãõÓúÊóÛúäò Úóäúåõ. ÝóÊõÞóÏøóÑõ ÍóÇÌóÉõ ÃóËóÇËö
ÇáúÈóíúÊö æóËöíóÇÈö ÇáúÈóÏóäö ÈöÇáÓøóäóÉö¡ ÝóáóÇ ÊõÈóÇÚõ ËöíóÇÈõ
ÇáÔøöÊóÇÁö Ýöí ÇáÕøóíúÝö¡ æóáóÇ ËöíóÇÈõ ÇáÕøóíúÝö Ýöí ÇáÔøöÊóÇÁö¡
æóÇáúßõÊõÈõ ÈöÇáËøöíóÇÈö ÃóÔúÈóåõ.
æóÞóÏú íóßõæäõ áóåõ ãöäú ßöÊóÇÈò äõÓúÎóÊóÇäö¡ ÝóáóÇ ÍóÇÌóÉó áóåõ Åöáóì
ÅöÍúÏóÇåõãóÇ ÝóÅöäú ÞóÇáó: ÅöÍúÏóÇåõãóÇ ÃóÕóÍøõ¡ æóÇáúÃõÎúÑóì ÃóÍúÓóäõ¡
ÞõáúäóÇ: ÇßúÊóÝö ÈöÇáúÃóÕóÍøö¡ æóÈöÚö ÇáúÃóÍúÓóäó¡ æóÅöäú ßóÇäó
äõÓúÎóÊóÇäö ãöäú Úöáúãò æóÇÍöÏò¡ ÅöÍúÏóÇåõãóÇ ãóÈúÓõæØóÉñ¡ æóÇáúÃõÎúÑóì
(2/312)
æóÌöíÒóÉñ¡ ÝóÅöäú ßóÇäó ãóÞúÕõæÏõåõ
ÇáöÇÓúÊöÝóÇÏóÉó¡ ÝóáúíóßúÊóÝö ÈöÇáúÈóÓöíØö¡ æóÅöäú ßóÇäó ÇáÊøóÏúÑöíÓó
ÇÍúÊóÇÌó ÅöáóíúåöãóÇ. åóÐóÇ ÂÎöÑõ ßóáóÇãö ÇáúÛóÒóÇáöíøö¡ æóåõæó ÍóÓóäñ¡
ÅöáøóÇ Þóæúáõåõ Ýöí ßöÊóÇÈö ÇáúæóÚúÙö Ãóäøóåõ íóßúÊóÝöí ÈöÇáúæóÇÚöÙö¡
ÝóáóíúÓó ÈöãõÎúÊóÇÑò¡ áöÃóäøóåõ áóíúÓó ßõáøõ æóÇÍöÏò íóäúÊóÝöÚõ
ÈöÇáúæóÇÚöÙö ßóÇäúÊöÝóÇÚöåö Ýöí ÎóáúæóÊöåö æóÚóáóì ÍóÓóÈö ÅöÑóÇÏóÊöåö.
ÇáËøóÇäöíóÉõ: ÅöÐóÇ ßóÇäó áóåõ ÚóÞóÇÑñ íóäúÞõÕõ ÏóÎúáõåõ Úóäú
ßöÝóÇíóÊöåö¡ Ýóåõæó ÝóÞöíÑñ Ãóæú ãöÓúßöíäñ¡ ÝóíõÚúØóì ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö
ÊóãóÇãóåóÇ¡ æóáóÇ íõßóáøóÝõ ÈóíúÚóåõ. ÐóßóÑóåõ ÇáúÌõÑúÌóÇäöíøõ Ýöí
«ÇáÊøóÍúÑöíÑö» æóÇáÔøóíúÎõ äóÕúÑñ æóÂÎóÑõæäó. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÇáÕøöäúÝõ ÇáËøóÇáöËõ: ÇáúÚóÇãöáõ¡ íóÌöÈõ Úóáóì ÇáúÅöãóÇãö ÈóÚúËõ
ÇáÓøõÚóÇÉö áöÃóÎúÐö ÇáÕøóÏóÞóÇÊö¡ æóíóÏúÎõáõ Ýöí ÇÓúãö ÇáúÚóÇãöáö¡
ÇáÓøóÇÚöí¡ ÝóÇáúßóÇÊöÈõ¡ æóÇáúÞóÓøóÇãõ¡ æóÇáúÍóÇÔöÑõ¡ æóåõæó ÇáøóÐöí
íóÌúãóÚõ ÃóÑúÈóÇÈó ÇáúÃóãúæóÇáö¡ æóÇáúÚóÑøöíÝõ¡ æóåõæó ßóÇáäøóÞöíÈö
áöáúÞóÈöíáóÉö¡ æóÇáúÍóÇÓöÈõ æóÍóÇÝöÙõ ÇáúãóÇáö¡ ÞóÇáó ÇáúãóÓúÚõæÏöíøõ:
æóßóÐóÇ ÇáúÌõäúÏöíøõ¡ ÝóåóÄõáóÇÁö áóåõãú Óóåúãñ ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö¡ æóáóÇ
ÍóÞøó ÝöíåóÇ áöáúÅöãóÇãö¡ æóáóÇ áöæóÇáöí ÇáúÅöÞúáöíãö æóÇáúÞóÇÖöí¡ Èóáú
ÑöÒúÞõåõãú ÅöÐóÇ áóãú íóÊóØóæøóÚõæÇ¡ Ýöí ÎõãõÓö ÇáúÎõãõÓö ÇáúãõÑúÕóÏö
áöáúãóÕóÇáöÍö ÇáúÚóÇãøóÉö¡ æóÅöÐóÇ áóãú ÊóÞóÚö ÇáúßöÝóÇíóÉõ ÈöÚóÇãöáò
æóÇÍöÏò ãöäú ÓóÇÚò æóßóÇÊöÈò æóÛóíúÑöåöãóÇ¡ ÒöíÏó ÞóÏúÑó ÇáúÍóÇÌóÉö.
æóÝöí ÃõÌúÑóÉö ÇáúßóíøóÇáö¡ æóÇáúæóÒøóÇäö¡ æóÚóÇÏøö ÇáúÛóäóãö æóÌúåóÇäö.
ÃóÍóÏõåõãóÇ: ãöäú Óóåúãö ÇáúÚóÇãöáöíäó¡ æóÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÃóäøóåóÇ Úóáóì
ÇáúãóÇáößö¡ áöÃóäøóåóÇ áöÊóæúÝöíóÉö ãóÇ Úóáóíúåö¡ Ýóåöíó ßóÃõÌúÑóÉö
ÇáúßóíøóÇáö Ýöí ÇáúÈóíúÚö¡ ÝóÅöäøóåóÇ Úóáóì ÇáúÈóÇÆöÚö.
ÞõáúÊõ: åóÐóÇ ÇáúÎöáóÇÝõ Ýöí ÇáúßóíøóÇáö æóäóÍúæöåö¡ ãöãøóäú íõãóíøöÒõ
äóÕöíÈó ÇáúÝõÞóÑóÇÁö ãöäú äóÕöíÈö ÇáúãóÇáößö. ÝóÃóãøóÇ ÇáøóÐöí íõãóíøöÒõ
Èóíúäó ÇáúÃóÕúäóÇÝö¡ ÝóÃóÌúÑóÊõåõ ãöäú Óóåúãö ÇáúÚóÇãöáöíäó ÈöáóÇ
ÎöáóÇÝò.
æóÃóãøóÇ ÃõÌúÑóÉõ ÇáÑøóÇÚöí æóÇáúÍóÇÝöÙö ÈóÚúÏó ÞóÈúÖöåóÇ¡ Ýóåóáú åöíó
ãöäú Óóåúãö ÇáúÚóÇãöáöíäó¡ Ãóæú Ýöí ÌõãúáóÉö ÇáÕøóÏóÞóÇÊö¿ æóÌúåóÇäö
ÍóßóÇåõãóÇ Ýöí «ÇáúãõÓúÊóÙúåöÑöíøö» . ÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÇáËøóÇäöí¡ æóÈöåö
ÞóØóÚó ÕóÇÍöÈõ «ÇáúÚõÏøóÉö» .
æóÃõÌúÑóÉõ ÇáäøóÇÞöáö æóÇáúãõÎóÒøöäö¡ Ýöí ÇáúÌõãúáóÉö. æóÃóãøóÇ ãõÄúäóÉõ
ÅöÍúÖóÇÑö ÇáúãóÇÔöíóÉö áöíóÚõÏøóåóÇ ÇáÓøóÇÚöí¡ ÝóÚóáóì ÇáúãóÇáößö.
æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÇáÕøöäúÝõ ÇáÑøóÇÈöÚõ: ÇáúãõÄóáøóÝóÉõ¡ æóåõãú ÖóÑúÈóÇäö¡ ßõÝøóÇÑñ
æóãõÓúáöãõæäó¡ ÝóÇáúßóÝøóÇÑõ ÞöÓúãóÇäö¡ ÞöÓúãñ íóãöíáõæäó Åöáóì
ÇáúÅöÓúáóÇãö æóíóÑúÛóÈõæäó Ýöíåö ÈöÅöÚúØóÇÁö ãóÇáò¡ æóÞöÓúãñ íõÎóÇÝõ
ÔóÑøõåõãú¡ ÝóíõÊóÃóáøóÝõæäó
(2/313)
áöÏóÝúÚö ÔóÑøöåöãú¡ ÝóáóÇ íõÚúØóì
ÇáúÞöÓúãóÇäö ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö ÞóØúÚðÇ¡ æóáóÇ ãöäú ÛóíúÑöåóÇ Úóáóì
ÇáúÃóÙúåóÑö. æóÝöí Þóæúáö: íõÚúØóæúäó ãöäú ÎõãõÓö ÇáúÎõãõÓö.
æóÃóÔóÇÑó ÈóÚúÖõåõãú Åöáóì Ãóäøóåõãú áóÇ íõÚúØóæúäó ÅöáøóÇ Åöäú äóÒóáó
ÈöÇáúãõÓúáöãöíäó äóÇÒöáóÉñ.
æóÃóãøóÇ ãõÄóáøóÝóÉõ ÇáúãõÓúáöãöíäó ÝóÃóÕúäóÇÝñ¡ ÕöäúÝñ ÏóÎóáõæÇ Ýöí
ÇáúÅöÓúáóÇãö æóäöíøóÊõåõãú ÖóÚöíÝóÉñ¡ ÝóíóÊóÃóáóÝõæäó áöíóËúÈõÊõæÇ¡
æóÂÎóÑõæäó áóåõãú ÔóÑóÝñ Ýöí Þóæúãöåöãú íõØúáóÈõ ÈöÊóÃóáøõÝöåöãú
ÅöÓúáóÇãõ äõÙóÑóÇÆöåöãú¡ æóÝöí åóÐóíúäö ÇáÕøöäúÝóíúäö ËóáóÇËóÉõ
ÃóÞúæóÇáò.
ÃóÍóÏõåóÇ: áóÇ íõÚúØóæúäó¡ æóÇáËøóÇäöí: íõÚúØóæúäó ãöäú Óóåúãö
ÇáúãóÕóÇáöÍö¡ æóÇáËøóÇáöËõ: ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö. æóÕöäúÝñ íõÑóÇÏõ
ÈöÊóÃóáøõÝöåöãú Ãóäú íõÌóÇåöÏõæÇ ãóäú íóáöíåöãú ãöäó ÇáúßõÝøóÇÑö¡ Ãóæú
ãöäú ãóÇäöÚöí ÇáÒøóßóÇÉö¡ æóíóÞúÈöÖõæÇ ÒóßóÇÊóåõãú¡ ÝóåóÄõáóÇÁö áóÇ
íõÚúØóæúäó ÞóØúÚðÇ¡ æóãöäú Ãóíúäó íõÚúØóæúäó¿ Ýöíåö ÃóÞúæóÇáñ.
ÃóÍóÏõåóÇ: ãöäú ÎõãõÓö ÇáúÎõãõÓö¡ æóÇáËøóÇäöí: ãöäú Óóåúãö
ÇáúãõÄóáøóÝóÉö¡ æóÇáËøóÇáöËõ: ãöäú Óóåúãö ÇáúÛõÒóÇÉö. æóÇáÑøóÇÈöÚõ:
ÞóÇáó ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ - ÑóÖöíó Çááøóåõ Úóäúåõ -: íõÚúØóæúäó ãöäú Óóåúãö
ÇáúãõÄóáøóÝóÉö¡ æóÓóåúãö ÇáúÛõÒóÇÉö¡ ÝóÞóÇáó ØóÇÆöÝóÉñ ãöäó ÇáúÃóÕúÍóÇÈö
Úóáóì åóÐóÇ ÇáÑøóÇÈöÚö: íõÌúãóÚõ Èóíúäó ÇáÓøóåúãóíúäö áöáÔøóÎúÕö
ÇáúæóÇÍöÏö¡ æóÞóÇáó ÈóÚúÖõåõãõ: ÇáúãõÑóÇÏõ Åöäú ßóÇäó ÇáÊøóÃóáøõÝõ
áöÞöÊóÇáö ÇáúßõÝøóÇÑö¡ Ýóãöäú Óóåúãö ÇáúÛõÒóÇÉö¡ æóÅöäú ßóÇäó áöÞöÊóÇáö
ãóÇäöÚöí ÇáÒøóßóÇÉö¡ Ýóãöäú Óóåúãö ÇáúãõÄóáøóÝóÉö¡ æóÞóÇáó ÂÎóÑõæäó:
ãóÚúäóÇåõ¡ íóÊóÎóíøóÑõ ÇáúÅöãóÇãõ Åöäú ÔóÇÁó ãöäú ÐóÇ ÇáÓøóåúãö¡ æóÅöäú
ÔóÇÁó ãöäú Ðóáößó¡ æóÑõÈøóãóÇ Þöíáó: Åöäú ÔóÇÁó ÌóãóÚó ÇáÓøóåúãóíúäö¡
æóÍõßöíó æóÌúåñ: Ãóäøó ÇáúãõÊóÃóáøóÝó áöÞöÊóÇáö ãóÇäöÚöí ÇáÒøóßóÇÉö
æóÌóãúÚöåóÇ íõÚúØóì ãöäú Óóåúãö ÇáúÚóÇãöáöíäó.
æóÃóãøóÇ ÇáúÃóÙúåóÑõ ãöäú åóÐóÇ ÇáúÎöáóÇÝö Ýöí ÇáúÃóÕúäóÇÝö¡ áóãú
íóÊóÚóÑøóÖú áóåõ ÇáúÃóßúËóÑõæäó¡ Èóáú ÃóÑúÓóáõæÇ ÇáúÎöáóÇÝó¡ æóÞóÇáó
ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ ÍóÇãöÏò Ýöí ØóÇÆöÝóÉò: ÇáúÃóÙúåóÑõ ãöäó ÇáúÞóæúáóíúäö
Ýöí ÇáÕøöäúÝóíúäö ÇáúÃóæøóáóíúäö Ãóäøóåõãú áóÇ íõÚúØóæúäó¡ æóÞöíóÇÓõ
åóÐóÇ Ãóäú áóÇ íõÚúØóì ÇáÕøöäúÝóÇäö ÇáúÂÎóÑóÇäö ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö¡ áöÃóäøó
ÇáúÃóæøóáóíúäö ÃóÍóÞøõ ÈöÇÓúãö ÇáúãõÄóáøóÝóÉö ãöäó ÇáúÂÎóÑóíúäö¡ áöÃóäøó
Ýöí ÇáúÂÎóÑóíúäö ãóÚúäóì ÇáúÛõÒóÇÉö æóÇáúÚóÇãöáöíäó¡ æóÚóáóì åóÐóÇ
ÝóíóÓúÞõØõ Óóåúãõ ÇáúãõÄóáøóÝóÉö ÈöÇáúßõáøöíøóÉö¡ æóÞóÏú ÕóÇÑó Åöáóíúåö
ãöäó ÇáúãõÊóÃóÎøöÑöíäó¡ ÇáÑøõæíóÇäöíøõ æóÌóãóÇÚóÉñ¡ áóßöäøó ÇáúãõæóÇÝöÞó
áöÙóÇåöÑö ÇáúÂíóÉö¡ Ëõãøó áöÓöíóÇÞö ÇáÔøóÇÝöÚöíøö - ÑóÖöíó Çááøóåõ
Úóäúåõ - æóÇáúÃóÕúÍóÇÈö¡ ÅöËúÈóÇÊõ Óóåúãö ÇáúãõÄóáøóÝóÉö¡ æóÃóäú
íóÓúÊóÍöÞøóåõ ÇáÕøöäúÝóÇäö¡ æóÃóäøóåõ íóÌõæÒõ ÕóÑúÝõåõ Åöáóì
ÇáúÂÎóÑóíúäö ÃóíúÖðÇ¡ æóÈöåö ÃóÝúÊóì ÃóÞóÖóì ÇáúÞõÖóÇÉö ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ
Ýöí ßöÊóÇÈöåö «ÇáúÃóÍúßóÇãö ÇáÓøõáúØóÇäöíøóÉö» .
(2/314)
ÇáÕøöäúÝõ ÇáúÎóÇãöÓõ: ÇáÑøöÞóÇÈõ¡ æóåõãõ
ÇáúãõßóÇÊóÈõæäó¡ ÝóíõÏúÝóÚõ Åöáóíúåöãú ãóÇ íõÚöíäõåõãú Úóáóì ÇáúÚöÊúÞö¡
ÈöÔóÑúØö Ãóäú áóÇ íóßõæäó ãóÚóåõ ãóÇ íóÝöí ÈöäõÌõæãöåö¡ æóáóíúÓó áóåõ
ÕóÑúÝõ ÒóßóÇÊöåö Åöáóì ãõßóÇÊóÈö äóÝúÓöåö Úóáóì ÇáÕøóÍöíÍö¡ áöÚóæúÏö
ÇáúÝóÇÆöÏóÉö Åöáóíúåö.
æóÌóæøóÒóåõ ÇÈúäõ ÎóíúÑóÇäó¡ æóíóÔúÊóÑöØõ ßóæúäó ÇáúßöÊóÇÈóÉö ÕóÍöíÍóÉð¡
æóíóÌõæÒõ ÇáÕøóÑúÝõ ÞóÈúáó Íõáõæáö ÇáäøóÌúãö Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö¡ æóíóÌõæÒõ
ÇáÕøóÑúÝõ Åöáóì ÇáúãõßóÇÊóÈö ÈöÛóíúÑö ÅöÐúäö ÇáÓøóíøöÏö¡ æóÇáúÃóÍúæóØõ
ÇáÕøóÑúÝõ Åöáóì ÇáÓøóíøöÏö ÈöÅöÐúäö ÇáúãõßóÇÊóÈö. æóáóÇ íõÌúÒöÆõ
ÈöÛóíúÑö ÅöÐúäö ÇáúãõßóÇÊóÈö¡ áöÃóäøóåõ ÇáúãõÓúÊóÍöÞøõ¡ áóßöäú íóÓúÞõØõ
Úóäö ÇáúãõßóÇÊóÈö ÈöÞóÏúÑö ÇáúãóÕúÑõæÝö¡ áöÃóäøó ãóäú ÃóÏøóì Ïóíúäó
ÛóíúÑöåö ÈöÛóíúÑö ÅöÐúäöåö¡ ÈóÑöÆóÊú ÐöãøóÊõåõ.
ÞõáúÊõ: åóÐóÇ ÇáøóÐöí ÐóßóÑóåõ ãöäú ßóæúäö ÇáÏøóÝúÚö Åöáóì ÇáÓøóíøöÏö
ÃóÍúæóØó æóÃóÝúÖóáó¡ åõæó ÇáøóÐöí ÃóØúáóÞóåõ ÌóãóÇåöíÑõ ÇáúÃóÕúÍóÇÈö.
æóÞóÇáó ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ ÇáúÝóÊúÍö äóÕúÑñ ÇáúãóÞúÏöÓöíøõ ÇáÒøóÇåöÏõ ãöäú
ÃóÕúÍóÇÈöäóÇ: Åöäú ßóÇäó åóÐóÇ ÇáúÍóÇÕöáõ ÂÎöÑó ÇáäøõÌõæãö¡ æóíóÍúÕõáõ
ÇáúÚöÊúÞõ ÈöÇáÏøóÝúÚö Åöáóì ÇáÓøóíøöÏö ÈöÅöÐúäö ÇáúãõßóÇÊóÈö¡ Ýóåõæó
ÃóÝúÖóáõ¡ æóÅöäú ÍóÕóáó Ïõæäó ãóÇ Úóáóíúåö¡ áóãú íõÓúÊóÍóÈøó ÏóÝúÚõåõ
Åöáóì ÇáÓøóíøöÏö¡ áöÃóäøóåõ ÅöÐóÇ ÏóÝóÚóåõ Åöáóì ÇáúãõßóÇÊóÈö¡ ÃóÊúÌóÑó
Ýöíåö æóäóãøóÇåõ¡ Ýóåõæó ÃóÞúÑóÈõ Åöáóì ÇáúÚöÊúÞö. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÝóÑúÚñ
ÅöÐóÇ ÇÓúÊóÛúäóì ÇáúãõßóÇÊóÈõ ÚóãøóÇ ÃóÚúØóíúäóÇåõ¡ Ãóæú ÚõÊöÞó
ÈöÊóÈóÑøõÚö ÇáÓøóíøöÏö ÈöÅöÚúÊóÇÞöåö¡ Ãóæú ÈöÅöÈúÑóÇÆöåö¡ Ãóæú ÈöÃóÏóÇÁö
ÛóíúÑöåö Úóäúåõ¡ Ãóæú ÈöÃóÏóÇÆöåö åõæó ãöäú ãóÇáò ÂÎóÑó¡ æóÈóÞöíó ãóÇáõ
ÇáÒøóßóÇÉö Ýöí íóÏöåö¡ ÝóæóÌúåóÇäö. æóÞöíáó: ÞóæúáóÇäö.
ÃóÍóÏõåõãóÇ: áóÇ íõÓúÊóÑóÏøõ ãöäúåõ¡ ßóÇáúÝóÞöíÑö íóÓúÊóÛúäöí¡
æóÃóÕóÍøõåõãóÇ: íõÓúÊóÑóÏøõ áöÚóÏóãö ÍõÕõæáö ÇáúãóÞúÕõæÏö
ÈöÇáúãóÏúÝõæÚö.
æóíóÌúÑöí ÇáúæóÌúåóÇäö Ýöí ÇáúÛóÇÑöãö ÅöÐóÇ ÇÓúÊóÛúäóì Úóäö ÇáúãóÃúÎõæÐö
ÈöÅöÈúÑóÇÁò æóäóÍúæöåö¡ æóÅöäú ßóÇäó ÞóÏú ÊóáöÝó ÇáúãóÇáõ Ýöí íóÏöåö
ÈóÚúÏó ÇáúÚöÊúÞö¡ ÛóÑöãóåõ¡ æóÅöäú ÊóáöÝó ÞóÈúáóåõ¡ ÝóáóÇ¡ Úóáóì
ÇáÕøóÍöíÍö. æóÞóÇáó Ýöí «ÇáúæóÓöíØö» : æóßóÐóÇ áóæú ÊóáóÝóåõ.
æóÅöÐóÇ ÚóÌóÒó ÇáúãõßóÇÊóÈõ¡ ÝóÅöäú ßóÇäó ÇáúãóÇáõ Ýöí íóÏöåö¡
ÇÓúÊõÑöÏøó. æóÅöäú ßóÇäó ÊóÇáöÝðÇ¡ áóÒöãóåõ ÛõÑúãõåõ Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö.
æóåóáú íóÊóÚóáøóÞõ ÈöÐöãøóÊöåö¡ Ãóãú ÈöÑóÞóÈóÊöåö¿ Ýöíåö æóÌúåóÇäö.
(2/315)
ÞõáúÊõ: ÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÈöÐöãøóÊöåö.
æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
æóáóæú ÏóÝóÚóåõ Åöáóì ÇáÓøóíøöÏö æóÚóÌóÒó Úóäú ÈóÞöíøóÉö ÇáäøõÌõæãö¡
ÝóÝöí ÇáöÇÓúÊöÑúÏóÇÏö ãöäó ÇáÓøóíøöÏö ÇáúÎöáóÇÝõ ÇáÓøóÇÈöÞõ Ýöí
ÇáöÇÓúÊöÑúÏóÇÏö ãöäó ÇáúãõßóÇÊóÈö¡ ÝóÅöäú ÊóáöÝó ÚöäúÏóåõ¡ ÝóÝöí
ÇáúÛõÑúãö ÇáúÎöáóÇÝõ ÇáÓøóÇÈöÞõ ÃóíúÖðÇ¡ æóáóæú ãóáøóßóåõ ÇáÓøóíøöÏõ
ÔóÎúÕðÇ¡ áóãú íõÓúÊóÑóÏøó ãöäúåõ¡ Èóáú íóÛúÑóãõ ÇáÓøóíøöÏõ Åöäú ÞõáúäóÇ
ÈöÊóÛúÑöíãöåö.
ÞõáúÊõ: æóÅöÐóÇ áóãú íõÚúÌöÒú äóÝúÓóåõ æóÇÓúÊóãóÑøó Ýöí ÇáúßöÊóÇÈóÉö¡
ÝóÊóáöÝó ãóÇ ÃõÎöÐó¡ æóÞóÚó ÇáúãóæúÞöÚó. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÝóÑúÚñ
áöáúãõßóÇÊóÈö Ãóäú íóÊøóÌöÑó ÈöãóÇ ÃóÎóÐóåõ ØóáóÈðÇ áöáÒøöíóÇÏóÉö¡
æóÍõÕõæáö ÇáúÃóÏóÇÁö¡ æóÇáúÛóÇÑöãõ ßóÇáúãõßóÇÊóÈö.
ÝóÑúÚñ
äóÞóáó ÈóÚúÖõ ÇáúÃóÕúÍóÇÈö áöáúÅöãóÇãö¡ Ãóäøó áöáúãõßóÇÊóÈö Ãóäú
íõäúÝöÞó ãóÇ ÃóÎóÐó æóíõÄóÏøöíó ÇáäøõÌõæãó ãöäú ßóÓúÈöåö. æóíóÌöÈõ Ãóäú
íóßõæäó ÇáúÛóÇÑöãõ ßóÇáúãõßóÇÊóÈö.
ÞõáúÊõ: ÞóÏú ÞóØóÚó ÕóÇÍöÈõ «ÇáÔøóÇãöáö» ÈöÃóäøó ÇáúãõßóÇÊóÈó íõãúäóÚõ
ãöäú ÅöäúÝóÇÞö ãóÇ ÃóÎóÐó. æóäóÞóáóåõ ÃóíúÖðÇ ÕóÇÍöÈõ «ÇáúÈóíóÇäö»
Úóäúåõ. æóáóãú íóÐúßõÑúåõ ÛóíúÑõåõ¡ æóåóÐóÇ ÃóÞúíóÓõ ãöäú Þóæúáö
ÇáúÅöãóÇãö. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÝóÑúÚñ
ÞóÇáó ÇáúÈóÛóæöíøõ Ýöí «ÇáúÝóÊóÇæóì» : áóæö ÇÞúÊóÑóÖó ãóÇ ÃóÏøóì Èöåö
ÇáäøõÌõæãó ÝóÚõÊöÞó¡ áóãú íõÕúÑóÝú
(2/316)
Åöáóíúåö ãöäú Óóåúãö ÇáÑøöÞóÇÈö¡ æóáóßöäú
íõÕúÑóÝõ Åöáóíúåö ãöäú Óóåúãö ÇáúÛóÇÑöãöíäó¡ ßóãóÇ áóæú ÞóÇáó
áöÚóÈúÏöåö: ÃóäúÊó ÍõÑøñ Úóáóì ÃóáúÝò¡ ÝóÞóÈöáó¡ ÚõÊöÞó¡ æóíõÚúØóì
ÇáúÃóáúÝó ãöäú Óóåúãö ÇáúÛóÇÑöãöíäó.
ÇáÕøöäúÝõ ÇáÓøóÇÏöÓõ: ÇáúÛóÇÑöãõæäó¡ æóÇáÏøõíõæäõ ËóáóÇËóÉõ ÃóÖúÑõÈò.
ÇáúÃóæøóáõ: Ïóíúäñ áóÒöãóåõ áöãóÕúáóÍóÉö äóÝúÓöåö¡ ÝóíõÚúØóì ãöäó
ÇáÒøóßóÇÉö ãóÇ íóÞúÖöí Èöåö ÈöÔõÑõæØò.
ÃóÍóÏõåóÇ: Ãóäú íóßõæäó Èöåö ÍóÇÌóÉñ Åöáóì ÞóÖóÇÆöåö ãöäúåóÇ¡ Ýóáóæú
æóÌóÏó ãóÇ íóÞúÖöíåö ãöäú äóÞúÏò Ãóæú ÚóÑóÖò¡ ÝóÞóæúáóÇäö.
ÇáúÞóÏöíãõ: íõÚúØóì áöáúÂíóÉö¡ æóßóÇáúÛóÇÑöãö áöÐóÇÊö ÇáúÈóíúäö.
æóÇáúÃóÙúåóÑõ: ÇáúãóäúÚõ¡ ßóÇáúãõßóÇÊóÈö æóÇÈúäö ÇáÓøóÈöíáö. ÝóÚóáóì
åóÐóÇ¡ áóæú æóÌóÏó ãóÇ íóÞúÖöí Èöåö ÈóÚúÖó ÇáÏøóíúäö¡ ÃõÚúØöíó
ÇáúÈóÞöíøóÉó ÝóÞóØú¡ Ýóáóæú áóãú íóãúáößú ÔóíúÆðÇ¡ æóáóßöäú íóÞúÏöÑõ
Úóáóì ÞóÖóÇÆöåö ÈöÇáöÇßúÊöÓóÇÈö¡ ÝóæóÌúåóÇäö. ÃóÍóÏõåõãóÇ: áóÇ íõÚúØóì
ßóÇáúÝóÞöíÑö¡ æóÃóÕóÍøõåõãóÇ: íõÚúØóì¡ áöÃóäøóåõ áóÇ íóÞúÏöÑõ Úóáóì
ÞóÖóÇÆöåö ÅöáøóÇ ÈóÚúÏó Òóãóäò.
æóÇáúÝóÞöíÑõ íõÍóÕøöáõ ÍóÇÌóÊóåõ Ýöí ÇáúÍóÇáö¡ æóíóÌúÑöí ÇáúæóÌúåóÇäö
Ýöí ÇáúãõßóÇÊóÈö ÅöÐóÇ áóãú íóãúáößú ÔóíúÆðÇ¡ áóßöäøóåõ ßóÓõæÈñ.
æóÃóãøóÇ ãóÚúäóì ÇáúÍóÇÌóÉö ÇáúãóÐúßõæÑóÉö¡ ÝóÚöÈóÇÑóÉõ ÇáúÃóßúËóÑöíäó¡
ÊóÞúÊóÖöí ßóæúäóåõ ÝóÞöíÑðÇ áóÇ íóãúáößõ ÔóíúÆðÇ¡ æóÑõÈøóãóÇ ÕóÑøóÍõæÇ
Èöåö.
æóÝöí ÈóÚúÖö ÔõÑõæÍö ÇáúãöÝúÊóÇÍö¡ Ãóäøóåõ áóÇ íõÚúÊóÈóÑõ ÇáúãóÓúßóäõ¡
æóÇáúãóáúÈóÓõ¡ æóÇáúÝöÑóÇÔõ¡ æóÇáúÂäöíóÉõ. æóßóÐóÇ ÇáúÎóÇÏöãõ¡
æóÇáúãóÑúßõæÈõ Åöäö ÇÞúÊóÖóÇåõãóÇ ÍóÇáõåõ¡ Èóáú íõÞúÖóì Ïóíúäõåõ æóÅöäú
ãóáóßóåóÇ.
æóÞóÇáó ÈóÚúÖõ ÇáúãõÊóÃóÎøöÑöíäó: áóÇ íõÚúÊóÈóÑõ ÇáúÝóÞúÑõ
æóÇáúãóÓúßóäóÉõ åõäóÇ¡ Èóáú áóæú ãóáóßó ÞóÏúÑó ßöÝóÇíóÊöåö¡ æóßóÇäó áóæú
ÞóÖóì Ïóíúäóåõ áóäóÞóÕó ãóÇáõåõ Úóäú ßöÝóÇíóÊöåö¡ ÊõÑößó ãóÚóåõ ãóÇ
íóßúÝöíåö¡ æóÃõÚúØöíó ãóÇ íóÞúÖöí Èöåö ÇáúÈóÇÞöíó¡ æóåóÐóÇ ÃóÞúÑóÈõ.
ÇáÔøóÑúØõ ÇáËøóÇäöí: Ãóäú íóßõæäó Ïóíúäõåõ áöäóÝóÞóÉò Ýöí ØóÇÚóÉò Ãóæú
ãõÈóÇÍò¡ ÝóÅöäú ßóÇäó Ýöí ãóÚúÕöíóÉò¡ ßóÇáúÎóãúÑö¡ æóÇáúÅöÓúÑóÇÝö Ýöí
ÇáäøóÝóÞóÉö¡ áóãú íõÚúØó ÞóÈúáó ÇáÊøóæúÈóÉö Úóáóì ÇáÕøóÍöíÍö¡ ÝóÅöäú
ÊóÇÈó¡ ÝóÝöí ÅöÚúØóÇÆöåö æóÌúåóÇäö. ÃóÕóÍøõåõãóÇ Ýöí «ÇáÔøóÇãöáö» æó
«ÇáÊøóåúÐöíÈö» : áóÇ íõÚúØóì¡ æóÈöåö ÞóÇáó ÇÈúäõ ÃóÈöí åõÑóíúÑóÉó.
æóÃóÕóÍøõåõãóÇ ÚöäúÏó ÃóÈöí ÎóáóÝò ÇáÓøõáóãöíøö æóÇáÑøõæíóÇäöíøö:
íõÚúØóì¡ æóÞõØöÚó Èöåö Ýöí «ÇáúÅöÝúÕóÇÍö» æóåõæó Þóæúáõ ÃóÈöí ÅöÓúÍóÇÞó.
ÞõáúÊõ: ÌóÒóãó ÇáúÅöãóÇãõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Ýöí «ÇáúãõÍóÑøóÑö» ÈöÇáúæóÌúåö
ÇáúÃóæøóáö. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
(2/317)
ÇáúÃóÕóÍøõ: ÇáËøóÇäöí. æóãöãøóäú
ÕóÍøóÍóåõ ÛóíúÑõ ÇáúãóÐúßõæÑöíäó¡ ÇáúãõÍóÇãöáöíøõ Ýöí «ÇáúãõÞúäöÚö»
æóÕóÇÍöÈõ «ÇáÊøóäúÈöíåö» ¡ æóÞóØóÚó Èöåö ÇáúÌõÑúÌóÇäöíøõ Ýöí
«ÇáÊøóÍúÑöíÑö» æóáóãú íóÊóÚóÑøóÖö ÇáúÃóÕúÍóÇÈõ åõäóÇ áöÇÓúÊöÈúÑóÇÁö
ÍóÇáöåö¡ æóãõÖöíøö ãõÏøóÉò ÈóÚúÏó ÊóæúÈóÊöåö íóÙúåóÑõ ÝöíåóÇ ÕóáóÇÍõ
ÇáúÍóÇáö¡ ÅöáøóÇ Ãóäøó ÇáÑøõæíóÇäöíøó ÞóÇáó: íõÚúØóì Úóáóì ÃóÍóÏö
ÇáúæóÌúåóíúäö ÅöÐóÇ ÛóáóÈó Úóáóì ÇáÙøóäøö ÕöÏúÞõåõ Ýöí ÊóæúÈóÊöåö¡
Ýóíõãúßöäõ Ãóäú íõÍúãóáó Úóáóíúåö.
ÇáÔøóÑúØõ ÇáËøóÇáöËõ: Ãóäú íóßõæäó ÍóÇáðÇ¡ ÝóÅöäú ßóÇäó ãõÄóÌøóáðÇ¡
ÝóÝöí ÅöÚúØóÇÆöåö ÃóæúÌõåñ.
ËóÇáöËõåóÇ: Åöäú ßóÇäó ÇáúÃóÌóáõ Êöáúßó ÇáÓøóäóÉó¡ ÃõÚúØöíó¡ æóÅöáøóÇ¡
ÝóáóÇ íõÚúØóì ãöäú ÕóÏóÞóÇÊö Êöáúßó ÇáÓøóäóÉö.
ÞõáúÊõ: ÇáúÃóÕóÍøõ: áóÇ íõÚúØóì¡ æóÈöåö ÞõØöÚó Ýöí «ÇáúÈóíóÇäö» .
æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÇáÖøóÑúÈõ ÇáËøóÇäöí: ãóÇ ÇÓúÊóÏóÇäóåõ áöÅöÕúáóÇÍö ÐóÇÊö ÇáúÈóíúäö¡
ãöËúáõ Ãóäú íóÎóÇÝó ÝöÊúäóÉð Èóíúäó ÞóÈöíáóÊóíúäö Ãóæú ÔóÎúÕóíúäö¡
ÝóíóÓúÊóÏöíäõ ØóáóÈðÇ áöáúÅöÕúáóÇÍö æóÅöÓúßóÇäö ÇáËøóÇÆöÑóÉö¡
ÝóíõäúÙóÑõ¡ Åöäú ßóÇäó Ðóáößó Ýöí Ïóãò ÊóäóÇÒóÚó Ýöíåö ÞóÈöíáóÊóÇäö
æóáóãú íóÙúåóÑö ÇáúÞóÇÊöáõ¡ ÝóÊóÍóãøóáó ÇáÏøöíóÉó¡ ÞõÖöíó Ïóíúäõåõ ãöäú
Óóåúãö ÇáúÛóÇÑöãöíäó Åöäú ßóÇäó ÝóÞöíÑðÇ Ãóæú ÛóäöíøðÇ ÈöÚóÞóÇÑò
ÞóØúÚðÇ. æóßóÐóÇ Åöäú ßóÇäó ÛóäöíøðÇ ÈöäóÞúÏò Úóáóì ÇáÕøóÍöíÍö.
æóÇáúÛóäöíøõ ÈöÇáúÚõÑõæÖö¡ ßóÇáúÛóäöíøö ÈöÇáúÚóÞóÇÑö Úóáóì ÇáúãóÐúåóÈö.
æóÞöíáó: ßóÇáäøóÞúÏö¡ æóáóæú ÊóÍóãøóáó ÞöíãóÉó ãóÇáò ãõÊúáóÝò¡ ÃõÚúØöíó
ãóÚó ÇáúÛöäóì Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö.
ÇáÖøóÑúÈõ ÇáËøóÇáöËõ: ãóÇ ÇáúÊóÒóãóåõ ÈöÖóãóÇäò¡ Ýóáóåõ ÃóÑúÈóÚóÉõ
ÃóÍúæóÇáò.
ÃóÍóÏõåóÇ: Ãóäú íóßõæäó ÇáÖøóÇãöäõ æóÇáúãóÖúãõæäõ Úóäúåõ ãõÚóÓöÑóíúäö¡
ÝóíõÚúØóì ÇáÖøóÇãöäõ ãóÇ íóÞúÖöí Èöåö ÇáÏøóíúäó.
ÞóÇáó ÇáúãõÊóæóáøöí: æóíóÌõæÒõ ÕóÑúÝõåõ Åöáóì ÇáúãóÖúãõæäö Úóäúåõ¡
æóåõæó Ãóæúáóì¡ áöÃóäøó ÇáÖøóÇãöäó ÝóÑúÚõåõ¡ æóáöÃóäøó ÇáÖøóÇãöäó ÅöÐóÇ
ÃóÎóÐó æóÞóÖóì ÇáÏøóíúäó ÈöÇáúãóÃúÎõæÐö¡ Ëõãøó ÑóÌóÚó Úóáóì ÇáúãóÖúãõæäö
Úóäúåõ¡ ÇÍúÊóÇÌó ÇáúÅöãóÇãõ Ãóäú íõÚúØöíóåõ ËóÇäöíðÇ¡ æóåóÐóÇ ÇáøóÐöí
ÞóÇáóåõ ãóãúäõæÚñ¡ Èóáú ÅöÐóÇ ÃóÚúØóíúäóÇåõ áóÇ íóÑúÌöÚõ¡ ÅöäøóãóÇ
íóÑúÌöÚõ ÇáÖøóÇãöäõ ÅöÐóÇ ÛóÑöãó ãöäú ÚöäúÏöåö.
ÇáúÍóÇáõ ÇáËøóÇäöí: Ãóäú íóßõæäóÇ ãõæÓöÑóíúäö¡ ÝóáóÇ íõÚúØóì¡ áöÃóäøóåõ
ÅöÐóÇ ÛóÑöãó ÑóÌóÚó Úóáóì ÇáúÃóÕöíáö¡ æóÅöäú Öóãöäó ÈöÛóíúÑö ÅöÐúäöåö¡
ÝóæóÌúåóÇäö.
(2/318)
ÇáúÍóÇáõ ÇáËøóÇáöËõ: ÅöÐóÇ ßóÇäó
ÇáúãóÖúãõæäõ Úóäúåõ ãõæÓöÑðÇ¡ æóÇáÖøóÇãöäõ ãõÚúÓöÑðÇ¡ ÝóÅöäú Öóãöäó
ÈöÅöÐúäöåö¡ áóãú íõÚúØó¡ áöÃóäøóåõ íóÑúÌöÚõ¡ æóÅöáøóÇ ÃõÚúØöíó Ýöí
ÇáúÃóÕóÍøö.
ÇáúÍóÇáõ ÇáÑøóÇÈöÚõ: Ãóäú íóßõæäó ÇáúãóÖúãõæäõ Úóäúåõ ãõÚúÓöÑðÇ¡
æóÇáÖøóÇãöäõ ãõæÓöÑðÇ¡ ÝóíóÌõæÒõ Ãóäú íõÚúØóì ÇáúãóÖúãõæäõ Úóäúåõ¡ æóÝöí
ÇáÖøóÇãöäö æóÌúåóÇäö. ÃóÕóÍøõåõãóÇ: áóÇ íõÚúØóì.
ÝóÑúÚñ
ÅöäøóãóÇ íõÚúØóì ÇáúÛóÇÑöãõ ÚöäúÏó ÈóÞóÇÁö ÇáÏøóíúäö¡ ÝóÃóãøóÇ ÅöÐóÇ
ÃóÏøóÇåõ ãöäú ãóÇáöåö¡ ÝóáóÇ íõÚúØóì¡ áöÃóäøóåõ áóãú íóÈúÞó ÛóÇÑöãðÇ.
æóßóÐóÇ áóæú ÈóÐóáó ãóÇáóåõ ÇÈúÊöÏóÇÁð Ýöíåö¡ áóãú íõÚúØó Ýöíåö¡
áöÃóäøóåõ áóíúÓó ÛóÇÑöãðÇ.
ÝóÑúÚñ
ÞóÇáó ÃóÈõæ ÇáúÝóÑóÌö ÇáÓøóÑúÎóÓöíøõ: ãóÇ ÇÓúÊóÏóÇäóåõ áöÚöãóÇÑóÉö
ÇáúãóÓúÌöÏö æóÞöÑóì ÇáÖøóíúÝö¡ Íõßúãõåõ Íõßúãõ ãóÇ ÇÓúÊóÏóÇäóåõ
áöãóÕúáóÍóÉö äóÝúÓöåö.
æóÍóßóì ÇáÑøõæíóÇäöíøõ Úóäú ÈóÚúÖö ÇáúÃóÕúÍóÇÈö: Ãóäøóåõ íõÚúØóì åóÐóÇ
ãóÚó ÇáúÛöäóì ÈöÇáúÚóÞóÇÑö¡ æóáóÇ íõÚúØóì ãóÚó ÇáúÛöäóì ÈöÇáäøóÞúÏö.
ÞóÇáó ÇáÑøõæíóÇäöíøõ: åóÐóÇ åõæó ÇáöÇÎúÊöíóÇÑõ.
ÝóÑúÚñ
íóÌõæÒõ ÇáÏøóÝúÚõ Åöáóì ÇáúÛóÑöíãö¡ ÈöÛóíúÑö ÅöÐúäö ÕóÇÍöÈö ÇáÏøóíúäö¡
æóáóÇ íóÌõæÒõ Åöáóì ÕóÇÍöÈö ÇáÏøóíúäö ÈöÛóíúÑö ÅöÐúäö ÇáúãóÏúíõæäö¡
áóßöäú íóÓúÞõØõ ãöäó ÇáÏøóíúäö ÈöÞöíãóÉö ÞóÏúÑö ÇáúãóÕúÑõæÝö ßóãóÇ
ÓóÈóÞó Ýöí ÇáúãõßóÇÊóÈö.
æóíóÌõæÒõ ÇáÏøóÝúÚõ Åöáóíúåö ÈöÅöÐúäö ÇáúãóÏúíõæäö¡ æóåõæó Ãóæúáóì¡
ÅöáøóÇ ÅöÐóÇ áóãú íóßõäú æóÇÝöíðÇ æóÃóÑóÇÏó ÇáúãóÏúíõæäõ Ãóäú íóÊøóÌöÑó
Ýöíåö.
(2/319)
ÝóÑúÚñ
áóæú ÃóÞóÇãó ÈóíøöäóÉð Ãóäøóåõ ÛóÑöãó æóÃóÎóÐó ÇáÒøóßóÇÉó¡ Ëõãøó ÈóÇäó
ßóÐöÈõ ÇáÔøõåõæÏö¡ ÝóÝöí ÓõÞõæØö ÇáúÝóÑúÖö¡ ÇáúÞóæúáóÇäö¡ Ýöíãóäú
ÏóÝóÚóåóÇ Åöáóì ãóäú Ùóäøóåõ ÝóÞöíÑðÇ¡ ÝóÈóÇäó ÛóäöíøðÇ¡ ÞóÇáóåõ ÅöãóÇãõ
ÇáúÍóÑóãóíúäö.
æóáóæú ÏóÝóÚó Åöáóíúåö¡ æóÔóÑóØó Ãóäú íóÞúÖöíóåõ Ðóáößó Úóäú Ïóíúäöåö¡
áóãú íõÌúÒöÆúåõ ÞóØúÚðÇ¡ æóáóÇ íóÕöÍøõ ÞóÖóÇÁõ ÇáÏøóíúäö ÈöåóÇ.
ÞõáúÊõ: æóáóæú äóæóíóÇ Ðóáößó æóáóãú íóÔúÑõØóÇåõ¡ ÌóÇÒó. æóÇááøóåõ
ÃóÚúáóãõ.
ÞóÇáó Ýöí «ÇáÊøóåúÐöíÈö» : æóáóæú ÞóÇáó ÇáúãóÏúíõæäõ: ÇÏúÝóÚú Åöáóíøó
ÒóßóÇÊóßó ÍóÊøóì ÃóÞúÖöíóßó Ïóíúäóßó¡ ÝóÝóÚóáó¡ ÃóÌúÒóÃóåõ Úóäö
ÇáÒøóßóÇÉö¡ æóáóÇ íóáúÒóãõ ÇáúãóÏúíõæäó ÏóÝúÚõåõ Åöáóíúåö Úóäú Ïóíúäöåö.
æóáóæú ÞóÇáó ÕóÇÍöÈõ ÇáÏøóíúäö: ÇÞúÖö ãóÇ Úóáóíúßó¡ áöÃóÑõÏøóåõ Úóáóíúßó
ãöäú ÒóßóÇÊöí¡ ÝóÝóÚóáó¡ ÕóÍøó ÇáúÞóÖóÇÁõ¡ æóáóÇ íóáúÒóãõåõ ÑóÏøõåõ.
ÞóÇáó ÇáúÞóÝøóÇáõ: æóáóæú ßóÇäó áóåõ ÚöäúÏó ÇáúÝóÞöíÑö ÍöäúØóÉñ
æóÏöíÚóÉñ¡ ÝóÞóÇáó: ßöáú áöäóÝúÓößó ßóÐóÇ¡ æóäóæóÇåõ ÒóßóÇÉð¡ ÝóÝöí
ÅöÌúÒóÇÆöåö Úóäö ÇáÒøóßóÇÉö æóÌúåóÇäö. æóæóÌúåõ ÇáúãóäúÚö Ãóäøó
ÇáúãóÇáößó áóãú íóßöáúåõ. Ýóáóæú ßóÇäó æóßøóáóåõ ÈöÔöÑóÇÁö Ðóáößó
ÇáúÞóÏúÑö¡ ÝóÇÔúÊóÑóÇåõ ÝóÞóÈóÖóåõ¡ æóÞóÇáó Çáúãõæóßøöáõ: ÎõÐúåõ
áöäóÝúÓößó¡ æóäóæóÇåõ ÒóßóÇÉð¡ ÃóÌúÒóÃóåõ¡ áöÃóäøóåõ áóÇ íóÍúÊóÇÌõ Åöáóì
ßóíúáöåö.
ÞõáúÊõ: ÐóßóÑó ÕóÇÍöÈõ «ÇáúÈóíóÇäö» : Ãóäøóåõ áóæú ãóÇÊó ÑóÌõáñ Úóáóíúåö
Ïóíúäñ æóáóÇ æóÝóÇÁó áóåõ¡ ÝóÝöí ÞóÖóÇÆöåö ãöäú Óóåúãö ÇáúÛóÇÑöãöíäó
æóÌúåóÇäö¡ æóáóãú íõÈóíøöäö ÇáúÃóÕóÍøó.
æóÇáúÃóÕóÍøõ ÇáúÃóÔúåóÑõ: áóÇ íõÞúÖóì ãöäúåõ¡ æóáóæú ßóÇäó áóåõ Úóáóíúåö
Ïóíúäñ¡ ÝóÞóÇáó: ÌóÚóáúÊõåõ Úóäú ÒóßóÇÊöí¡ áóÇ íõÌõÒöÆõåõ Úóáóì
ÇáúÃóÕóÍøö ÍóÊøóì íóÞúÈöÖóåõ¡ Ëõãøó íóÑõÏøõåõ Åöáóíúåö Åöäú ÔóÇÁó¡
æóÚóáóì ÇáËøóÇäöí: íõÌúÒöÆõåõ ßóãóÇ áóæú ßóÇäó æóÏöíÚóÉð¡ ÍóßóÇåõ Ýöí
«ÇáúÈóíóÇäö» æóáóæú Öóãöäó ÏöíóÉó ãóÞúÊõæáò Úóäú ÞóÇÊöáò áóÇ íõÚúÑóÝõ¡
ÃõÚúØöíó ãóÚó ÇáúÝóÞúÑö æóÇáúÛöäóì
(2/320)
ßóãóÇ ÓóÈóÞó. æóÅöäú Öóãöäó Úóäú ÞóÇÊöáò
ãóÚúÑõæÝò¡ áóãú íõÚúØó ãóÚó ÇáúÛöäóì¡ ßóÐóÇ ÍóßóÇåõ Ýöí ÇáúÈóíóÇäö Úóäö
ÇáÕøóíúãóÑöíøö¡ æóÝöí åóÐóÇ ÇáÊøóÝúÕöíáö äóÙóÑñ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÇáÕøöäúÝõ ÇáÓøóÇÈöÚõ: Ýöí ÓóÈöíáö Çááøóåö¡ æóåõãõ ÇáúÛõÒóÇÉõ ÇáøóÐöíäó
áóÇ ÑöÒúÞó áóåõãú Ýöí ÇáúÝóíúÁö¡ æóáóÇ íõÕúÑóÝõ ÔóíúÁñ ãöäó ÇáÕøóÏóÞóÇÊö
Åöáóì ÇáúÛõÒóÇÉö ÇáúãõÑúÊóÒöÞóÉö¡ ßóãóÇ áóÇ íõÕúÑóÝõ ÔóíúÁñ ãöäó
ÇáúÝóíúÁö Åöáóì ÇáúãõØóæøöÚóÉö.
ÝóÅöäú áóãú íóßõäú ãóÚó ÇáúÅöãóÇãö ÔóíúÁñ áöáúãõÑúÊóÒöÞóÉö¡ æóÇÍúÊóÇÌó
ÇáúãõÓúáöãõæäó Åöáóì ãóäú íóßúÝöíåöãú ÔóÑøó ÇáúßõÝøóÇÑö¡ Ýóåóáú íõÚúØóì
ÇáúãõÑúÊóÒöÞóÉõ ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö ãöäú Óóåúãö ÓóÈöíáö Çááøóåö¿ Ýöíåö
ÞóæúáóÇäö. ÃóÙúåóÑõåõãóÇ: áóÇ¡ Èóáú ÊóÌöÈõ ÅöÚóÇäóÊõåõãú Úóáóì
ÃóÛúäöíóÇÁö ÇáúãõÓúáöãöíäó¡ æóíõÚúØóì ÇáúÛóÇÒöí ÛóäöíøðÇ ßóÇäó¡ Ãóæú
ÝóÞöíÑðÇ.
ÇáÕøöäúÝõ ÇáËøóÇãöäõ: ÇÈúäõ ÇáÓøóÈöíáö¡ æóåõæó ÔóÎúÕóÇäö. ÃóÍóÏõåõãóÇ:
ãóäú ÃóäúÔóÃó ÓóÝóÑðÇ ãöäú ÈóáóÏöåö¡ Ãóæú ãöäú ÈóáóÏò ßóÇäó ãõÞöíãðÇ
Èöåö. æóÇáËøóÇäöí: ÇáúÛóÑöíÈõ ÇáúãõÌúÊóÇÒõ ÈöÇáúÈóáóÏö. ÝóÇáúÃóæøóáõ:
íõÚúØóì ÞóØúÚðÇ¡ æóßóÐóÇ ÇáËøóÇäöí Úóáóì ÇáúãóÐúåóÈö.
æóÞöíáó: Åöäú ÌóæøóÒúäóÇ äóÞúáó ÇáÕøóÏóÞóÉö¡ ÌóÇÒó ÇáÕøóÑúÝõ Åöáóíúåö¡
æóÅöáøóÇ¡ ÝóáóÇ.
æóíõÔúÊóÑóØõ Ãóäú áóÇ íóßõæäó ãóÚóåõ ãóÇ íóÍúÊóÇÌõ Åöáóíúåö Ýöí
ÓóÝóÑöåö¡ ÝóíõÚúØóì ãóäú áóÇ ãóÇáó áóåõ ÃóÕúáðÇ¡ æóßóÐóÇ ãóäú áóåõ ãóÇáñ
Ýöí ÛóíúÑö ÇáúÈóáóÏö ÇáúãõäúÊóÞóáö Åöáóíúåö ãöäúåõ.
æóíõÔúÊóÑóØõ Ãóäú áóÇ íóßõæäó ÓóÝóÑõåõ ãóÚúÕöíóÉð¡ ÝóíõÚúØóì Ýöí ÓóÝóÑö
ÇáØøóÇÚóÉö ÞóØúÚðÇ¡ æóßóÐóÇ Ýöí ÇáúãõÈóÇÍö ßóÇáÊøöÌóÇÑóÉö¡ æóØóáóÈö
ÇáúÂÈöÞö Úóáóì ÇáÕøóÍöíÍö.
æóÚóáóì ÇáËøóÇäöí: áóÇ íõÚúØóì¡ ÝóÚóáóì åóÐóÇ íõÔúÊóÑóØõ ßóæúäõ
ÇáÓøóÝóÑö ØóÇÚóÉð¡ ÝóÅöÐóÇ ÞõáúäóÇ: íõÚúØóì Ýöí ÇáúãõÈóÇÍö¡ ÝóÝöí ÓóÝóÑö
ÇáäøõÒúåóÉö æóÌúåóÇäö¡ áöÃóäøóåõ ÖóÑúÈñ ãöäó ÇáúÝõÖõæáö. æóÇáúÃóÕóÍøõ:
Ãóäøóåõ íõÚúØóì.
(2/321)
ÝóÕúáñ
Ýöí ÇáÕøöÝóÇÊö ÇáúãõÔúÊóÑóØóÉö Ýöí ÌóãöíÚö ÇáúÃóÕúäóÇÝö.
ÝóãöäúåóÇ: Ãóäú áóÇ íóßõæäó ÇáúãóÏúÝõæÚõ Åöáóíúåö ßóÇÝöÑðÇ¡ æóáóÇ
ÛóÇÒöíðÇ ãõÑúÊóÒöÞðÇ ßóãóÇ ÓóÈóÞó¡ æóÃóäú áóÇ íóßõæäó åóÇÔöãöíøðÇ æóáóÇ
ãõØøóáöÈöíøðÇ ÞóØúÚðÇ¡ æóáóÇ ãóæúáóì áóåõãú Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö.
Ýóáóæö ÇÓúÊõÚúãöáó åóÇÔöãöíøñ Ãóãú ãõØøóáöÈöíøñ¡ áóãú íóÍöáøó áóåõãú
Óóåúãõ ÇáúÚóÇãöáö Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö. æóíóÌúÑöí ÇáúÎöáóÇÝõ ÝöíãóÇ ÅöÐóÇ
ÌõÚöáó ÈóÚúÖõ ÇáúãõÑúÊóÒöÞóÉö ÚóÇãöáðÇ.
æóáóæö ÇäúÞóØóÚó ÎõãõÓõ ÇáúÎõãõÓö Úóäú Èóäöí åóÇÔöãò æóÈóäöí
ÇáúãõØøóáöÈö áöÎõáõæøö ÈóíúÊö ÇáúãóÇáö Úóäö ÇáúÝóíúÁö æóÇáúÛóäöíãóÉö¡
Ãóæú áöÇÓúÊöíáóÇÁö ÇáÙøóáóãóÉö ÚóáóíúåöãóÇ¡ áóãú íõÚúØóæõÇ ÇáÒøóßóÇÉó
Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö ÇáøóÐöí Úóáóíúåö ÇáúÃóßúËóÑõæäó¡ æóÌóæøóÒóåõ
ÇáúÅöÕúØóÎúÑöíøõ¡ æóÇÎúÊóÇÑóåõ ÇáúÞóÇÖöí ÃóÈõæ ÓóÚúÏò ÇáúåóÑóæöíøõ¡
æóãõÍóãøóÏõ Èúäõ íóÍúíóì ÑóÍöãóåõãõ Çááøóåõ.
ÝóÕúáñ
Ýöí ßóíúÝöíøóÉö ÇáÕøóÑúÝö Åöáóì ÇáúãõÓúÊóÍöÞøöíäó æóãóÇ íóÊóÚóáøóÞõ
Èöåö.
Ýöíåö ãóÓóÇÆöáõ.
ÅöÍúÏóÇåóÇ: ÝöíãóÇ íõÚóæøóáõ Úóáóíúåö Ýöí ÕöÝóÇÊö ÇáúãõÓúÊóÍöÞøöíäó.
ÞóÇáó ÇáúÃóÕúÍóÇÈõ: ãóäú ØóáóÈó ÇáÒøóßóÇÉó¡ æóÚóáöãó ÇáúÅöãóÇãõ Ãóäøóåõ
áóíúÓó ãõÓúÊóÍöÞøðÇ¡ áóãú íóÌõÒö ÇáÕøóÑúÝõ Åöáóíúåö. æóÅöäú Úóáöãó
ÇÓúÊöÍúÞóÇÞóåõ¡ ÌóÇÒó¡ æóáóãú íõÎúÑöÌõæåõ Úóáóì ÇáúÞóÖóÇÁö ÈöÚöáúãöåö.
æóÅöäú áóãú íõÚúÑóÝú ÍóÇáõåõ¡ ÝóÇáÕøöÝóÇÊõ ÞöÓúãóÇäö. ÎóÝöíøóÉñ
æóÌóáöíøóÉñ¡ ÝóÇáúÎóÝöíøõ: ÇáúÝóÞúÑõ æóÇáúãóÓúßóäóÉõ¡ ÝóáóÇ íõØóÇáóÈõ
ãõÏøóÚöíåõãóÇ ÈöÈóíøöäóÉò¡ áöÚõÓúÑöåöãóÇ. áóßöäú Åöäú ÚõÑöÝó áóåõ ãóÇáñ¡
ÝóÇÏøóÚóì åóáóÇßóåõ¡ ØõæáöÈó ÈöÇáúÈóíøöäóÉö áöÓõåõæáóÊöåóÇ¡ æóáóãú
íõÝóÑøöÞõæÇ Èóíúäó ÏóÚúæóÇåõ ÇáúåóáóÇßó ÈöÓóÈóÈò ÎóÝöíøò ßóÇáÓøóÑöÞóÉö¡
Ãóæú ÙóÇåöÑò ßóÇáúÍóÑöíÞö.
æóÅöäú ÞóÇáó: áöí ÚöíóÇáñ áóÇ íóÝöí ßóÓúÈöí ÈößöÝóÇíóÊöåöãú¡ ØõæáöÈó
ÈöÈóíøöäóÉò Úóáóì ÇáúÚöíóÇáö Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö. æóáóæú ÞóÇáó: áóÇ ßóÓúÈó
áöí
(2/322)
æóÍóÇáõåõ ÊóÔúåóÏõ ÈöÕöÏúÞöåö¡ ÈöÃóäú
ßóÇäó ÔóíúÎðÇ ßóÈöíÑðÇ¡ Ãóæú ÒóãöäðÇ¡ ÃõÚúØöíó ÈöáóÇ ÈóíøöäóÉò æóáóÇ
íóãöíäò. æóÅöäú ßóÇäó ÞóæöíøðÇ ÌóáúÏðÇ¡ Ãóæú ÞóÇáó: áóÇ ãóÇáó áöí¡
æóÇÊøóåóãóåõ ÇáúÅöãóÇãõ¡ Ýóåóáú íóÍúáöÝõ¿ Ýöíåö æóÌúåóÇäö.
ÃóÕóÍøõåõãóÇ: áóÇ¡ ÝóÅöäú ÍóáøóÝúäóÇåõ¡ Ýóåóáú åõæó æóÇÌöÈñ¡ Ãóãú
ãõÓúÊóÍóÈøñ¿ æóÌúåóÇäö. ÝóÅöäú äóßóáó æóÞõáúäóÇ: Çáúíóãöíäõ æóÇÌöÈóÉñ¡
áóãú íõÚúØó. æóÅöäú ÞõáúäóÇ: ãõÓúÊóÍóÈøóÉñ¡ ÃõÚúØöíó. æóÃóãøóÇ ÇáÕøöÝóÉõ
ÇáúÌóáöíøóÉõ¡ ÝóÖóÑúÈóÇäö.
ÃóÍóÏõåõãóÇ: íóÊóÚóáøóÞõ ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞö Ýöíåö ÈöãóÚúäóì Ýöí
ÇáúãõÓúÊóÞúÈóáö¡ æóåõæó ÇáúÛóÇÒöí¡ æóÇÈúäõ ÇáÓøóÈöíáö¡ ÝóíõÚúØóíóÇäö
ÈöÞóæúáöåöãóÇ ÈöáóÇ ÈóíøöäóÉò æóáóÇ íóãöíäò. Ëõãøó Åöäú áóãú íõÍóÞøöÞóÇ
ÇáúãóæúÚõæÏó æóíóÎúÑõÌóÇ Ýöí ÇáÓøóÝóÑö¡ ÇÓúÊõÑöÏøó ãöäúåõãóÇ.
æóáóãú íóÊóÚóÑøóÖö ÇáúÌõãúåõæÑõ áöÈóíóÇäö ÇáúÞóÏúÑö ÇáøóÐöí íõÍúÊóãóáõ
ÊóÃúÎöíÑõ ÇáúÎõÑõæÌö Ýöíåö¡ æóÞóÏøóÑóåõ ÇáÓøóÑóÎúÓöíøõ Ýöí «ÃóãóÇáöíåö»
ÈöËóáóÇËóÉö ÃóíøóÇãò¡ ÝóÅöäö ÇäúÞóÖóÊú æóáóãú íóÎúÑõÌö ÇÓúÊõÑöÏøó
ãöäúåõ. æóíõÔúÈöåõ Ãóäú íóßõæäó åóÐóÇ Úóáóì ÇáÊøóÞúÑöíÈö¡ æóÃóäú
íõÚúÊóÈóÑó ÊóÑóÕøõÏõåõ áöáúÎõÑõæÌö¡ æóßóæúäõ ÇáÊøóÃúÎöíÑö áöÇäúÊöÙóÇÑö
ÇáÑøõÝúÞóÉö æóÊóÍúÕöíáö ÃõåúÈóÉò æóÛóíúÑöåöãóÇ.
ÇáÖøóÑúÈõ ÇáËøóÇäöí: íóÊóÚóáøóÞõ ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞõ Ýöíåö ÈöãóÚúäóì Ýöí
ÇáúÍóÇáö¡ æóÊóÏúÎõáõ Ýöíåö ÈóÞöíøóÉõ ÇáúÃóÕúäóÇÝö. ÝóÅöÐóÇ ÇÏøóÚóì
ÇáúÚóÇãöáõ ÇáúÚóãóáó¡ ØõæáöÈó ÈöÇáúÈóíøöäóÉö áöÓõåõæáóÊöåóÇ¡ æóíõØóÇáóÈõ
ÈöåóÇ ÇáúãõßóÇÊóÈõ æóÇáúÛóÇÑöãõ. æóáóæú ÕóÏøóÞóåõãóÇ Çáúãóæúáóì¡
æóÕóÇÍöÈõ ÇáÏøóíúäö¡ ßóÝóì Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö¡ æóáóæú ßóÐøóÈóåõ ÇáúãõÞóÑøõ
áóåõ¡ áóÛóÇ ÇáúÅöÞúÑóÇÑó.
æóÃóãøóÇ ÇáúãõÄóáøóÝõ ÞóáúÈõåõ¡ ÝóÅöäú ÞóÇáó: äöíøóÊöí Ýöí ÇáúÅöÓúáóÇãö
ÖóÚöíÝóÉñ¡ ÞõÈöáó Þóæúáõåõ¡ áöÃóäøó ßóáóÇãóåõ íõÕóÏøöÞõåõ¡ æóÅöäú ÞóÇáó:
ÃóäóÇ ÔóÑöíÝñ ãõØóÇÚñ Ýöí Þóæúãöí¡ ØõæáöÈó ÈöÇáúÈóíøöäóÉö¡ ßóÐóÇ
ÝóÕøóáóåõ ÌõãúåõæÑõ ÇáúÃóÕúÍóÇÈö¡ æóãöäúåõãú ãóäú ÃóØúáóÞó: Ãóäøóåõ áóÇ
íõØóÇáóÈõ ÈöÇáúÈóíøöäóÉö¡ æóíóÞõæãõ ãóÞóÇãó ÇáúÈóíøöäóÉö ÇáöÇÓúÊöÝóÇÖóÉõ
ÈöÇÔúÊöåóÇÑö ÇáúÍóÇáö Èóíúäó ÇáäøóÇÓö¡ áöÍõÕõæáö ÇáúÚöáúãö¡ Ãóæú
ÛóáóÈóÉö ÇáÙøóäøö¡ æóíóÔúåóÏõ áöãóÇ ÐóßóÑúäóÇåõ ãóäö ÇÚúÊóÈóÇÑó ÛóáóÈóÉó
ÇáÙøóäøö ËóáóÇËóÉó ÃõãõæÑò.
ÃóÍóÏõåóÇ: ÞóÇáó ÈóÚúÖõ ÇáúÃóÕúÍóÇÈö: áóæú ÃóÎúÈóÑó Úóäö ÇáúÍóÇáö
æóÇÍöÏñ íõÚúÊóãóÏõ Þóæúáõåõ¡ ßóÝóì. ÇáËøóÇäöí: ÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ:
ÑóÃóíúÊõ áöáúÃóÕúÍóÇÈö ÑóãúÒðÇ Åöáóì ÊóÑóÏøõÏò Ýöí Ãóäøóåõ áóæú ÍóÕóáó
ÇáúæõËõæÞõ ÈöÞóæúáö ãóäú íóÏøóÚöí ÇáúÛõÑúãó¡ æóÛóáóÈó Úóáóì ÇáÙøóäøö
ÕöÏúÞõåõ¡ åóáú íóÌõæÒõ ÇÚúÊöãóÇÏõåõ¿
(2/323)
ÇáËøóÇáöËõ: Íóßóì ÈóÚúÖõ
ÇáúãõÊóÃóÎøöÑöíäó ãóÇ áóÇ ÈõÏøó ãöäú ãóÚúÑöÝóÊöåö¡ æóåõæó Ãóäøóåõ áóÇ
íõÚúÊóÈóÑõ Ýöí åóÐöåö ÇáúãóæóÇÖöÚö ÓóãóÇÚõ ÇáúÞóÇÖöí¡ æóÇáÏøóÚúæóì
æóÇáúÅöäúßóÇÑõ æóÇáúÅöÔúåóÇÏõ¡ Èóáö ÇáúãõÑóÇÏõ ÅöÎúÈóÇÑõ ÚóÏúáóíúäö.
æóÇÚúáóãú Ãóäøó ßóáóÇãóåõ Ýöí «ÇáúæóÓöíØö» íõæåöãõ Ãóäøó ÅöáúÍóÇÞó
ÇáöÇÓúÊöÝóÇÖóÉö ÈöÇáúÈóíøöäóÉö ãõÎúÊóÕøñ ÈöÇáúãõßóÇÊóÈö æóÇáúÛóÇÑöãö¡
æóáóßöäøó ÇáúæóÌúåó ÊóÚúãöíãõ Ðóáößó Ýöí ßõáøö ãõØóÇáóÈò ÈöÇáúÈóíøöäóÉö
ãöäó ÇáúÃóÕúäóÇÝö.
ÇáúãóÓúÃóáóÉõ ÇáËøóÇäöíóÉõ: Ýöí ÞóÏúÑö ÇáúãõÚúØóì¡ ÝóÇáúãõßóÇÊóÈõ
æóÇáúÛóÇÑöãõ¡ íõÚúØóíóÇäö ÞóÏúÑó ÏóíúäöåöãóÇ¡ ÝóÅöäú ÞóÏóÑóÇ Úóáóì
ÈóÚúÖöåö¡ ÃõÚúØöíóÇ ÇáúÈóÇÞöíó. æóÇáúÝóÞöíÑõ æóÇáúãöÓúßöíäõ íõÚúØóíóÇäö
ãóÇ ÊóÒõæáõ Èöåö ÍóÇÌóÊõåõãóÇ¡ æóÊóÍúÕõáõ ßöÝóÇíóÊõåõãóÇ.
æóíóÎúÊóáöÝõ Ðóáößó ÈöÇÎúÊöáóÇÝö ÇáäøóÇÓö æóÇáäøóæóÇÍöí¡ ÝóÇáúãõÍúÊóÑöÝõ
ÇáøóÐöí áóÇ íóÌöÏõ ÂáóÉó ÍöÑúÝóÊöåö¡ íõÚúØóì ãóÇ íóÔúÊóÑöíåóÇ Èöåö
ÞóáøóÊú ÞöíãóÊõåóÇ¡ Ãóæú ßóËõÑóÊú.
æóÇáÊøóÇÌöÑõ íõÚúØóì ÑóÃúÓó ãóÇáò áöíóÔúÊóÑöíó ãóÇ íõÍúÓöäõ ÇáÊøöÌóÇÑóÉó
Ýöíåö¡ æóíóßõæäõ ÞóÏúÑó ãóÇ íóÝöí ÑóÈöÍõåõ ÈößöÝóÇíóÊöåö ÛóÇáöÈðÇ¡
æóÃóæúÖóÍõæåõ ÈöÇáúãöËóÇáö ÝóÞóÇáõæÇ: ÇáúÈóÞúáöíøõ íóßúÊóÝöí ÈöÎóãúÓóÉö
ÏóÑóÇåöãó¡ æóÇáúÈóÇÞöáøóÇäöíøõ ÈöÚóÔóÑóÉò¡ æóÇáúÝóÇßöåöíøõ ÈöÚöÔúÑöíäó¡
æóÇáúÎóÈøóÇÒõ ÈöÎóãúÓöíäó¡ æóÇáúÈóÞøóÇáõ ÈöãöÇÆóÉò¡ æóÇáúÚóØøóÇÑõ
ÈöÃóáúÝò¡ æóÇáúÈóÒøóÇÒõ ÈöÃóáúÝóíú ÏöÑúåóãò¡ æóÇáÕøóíúÑóÝöíøõ ÈöÎóãúÓóÉö
ÂáóÇÝò¡ æóÇáúÌóæúåóÑöíøõ ÈöÚóÔóÑóÉö ÂáóÇÝò.
ÝóÑúÚñ
ãóäú áóÇ íõÍúÓöäõ ÇáúßóÓúÈó ÈöÍöÑúÝóÉò æóáóÇ ÊöÌóÇÑóÉò¡ ÞóÇáó
ÇáúÚöÑóÇÞöíøõæäó æóÂÎóÑõæäó: íõÚúØóì ßöÝóÇíóÉó ÇáúÚõãõÑö ÇáúÛóÇáöÈö.
æóÞóÇáó ÂÎóÑõæäó¡ ãöäúåõãõ ÇáúÛóÒóÇáóíøõ æóÇáúÈóÛóæöíøõ: íõÚúØóì
ßöÝóÇíóÉó ÓóäóÉò¡ áöÃóäøó ÇáÒøóßóÇÉó ÊóÊóßóÑøóÑõ ßõáøó ÓóäóÉò.
ÞõáúÊõ: æóãöãøóäú ÞóØóÚó ÈöÇáúãóÓúÃóáóÉö ÕóÇÍöÈõ «ÇáÊøóáúÎöíÕö» ¡
æóÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Ýöí «ÇáúãõÍóÑøóÑö» ¡ æóáóßöäøó ÇáúÃóÕóÍøó ãóÇ ÞóÇáóåõ
ÇáúÚöÑóÇÞöíøõæäó¡ æóåõæó äóÕøõ ÇáÔøóÇÝöÚöíøö - ÑóÖöíó Çááøóåõ Úóäúåõ -¡
æóäóÞóáóåõ ÇáÔøóíúÎõ äóÕúÑñ ÇáúãóÞúÏöÓöíøõ Úóäú ÌõãúåõæÑö ÃóÕúÍóÇÈöäóÇ¡
ÞóÇáó: æóåõæó ÇáúãóÐúåóÈõ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
(2/324)
æóÅöÐóÇ ÞõáúäóÇ: íõÚúØóì ßöÝóÇíóÉó
ÇáúÚõãõÑö¡ ÝóßóíúÝó ØóÑöíÞõåõ¿ ÞóÇáó Ýöí ÇáÊøóÊöãøóÉö æóÛóíúÑöåö:
íõÚúØóì ãóÇ íóÔúÊóÑöí Èöåö ÚóÞóÇÑðÇ íóÓúÊóÛöáøõ ãöäúåõ ßöÝóÇíóÊóåõ.
æóãöäúåõãú ãóäú íõÔúÚöÑõ ßóáóÇãõåõ ÈöÃóäøóåõ íõÚúØóì ãóÇ íõäúÝöÞõ
Úóíúäóåõ Ýöí ÍóÇÌóÇÊöåö¡ æóÇáúÃóæøóáõ ÃóÕóÍøõ.
ÝóÑúÚñ
æóÃóãøóÇ ÇÈúäõ ÇáÓøóÈöíáö¡ ÝóíõÚúØóì ãóÇ íõÈúáöÛõåõ ãóÞúÕöÏóåõ¡ Ãóæú
ãóæúÖöÚó ãóÇáöåö Åöäú ßóÇäó áóåõ Ýöí ØóÑöíÞöåö ãóÇáñ¡ ÝóíõÚúØóì
ÇáäøóÝóÞóÉó æóÇáúßõÓúæóÉó Åöäö ÇÍúÊóÇÌó ÅöáóíúåöãóÇ ÈöÍóÓóÈö ÇáúÍóÇáö
ÔöÊóÇÁð æóÕóíúÝðÇ¡ æóíõåóíøóÃõ áóåõ ÇáúãóÑúßõæÈõ Åöäú ßóÇäó ÇáÓøóÝóÑõ
ØóæöíáðÇ æóÇáÑøóÌõáõ ÖóÚöíÝðÇ áóÇ íóÓúÊóØöíÚõ ÇáúãóÔúíó.
æóÅöäú ßóÇäó ÇáÓøóÝóÑõ ÞóÕöíÑðÇ¡ Ãóæö ÇáÑøóÌõáõ ÞóæöíøðÇ¡ áóãú íõÚúØó¡
æóíõÚúØóì ãóÇ íóäúÞõáõ ÒóÇÏóåõ æóãóÊóÇÚóåõ¡ ÅöáøóÇ Ãóäú íóßõæäó ÞóÏúÑðÇ
íóÚúÊóÇÏõ ãöËúáóåõ Ãóäú íóÍúãöáóåõ ÈöäóÝúÓöåö¡ Ëõãøó ÞóÇáó
ÇáÓøóÑóÎúÓöíøõ Ýöí «ÇáúÃóãóÇáöí» : Åöäú ßóÇäó ÖóÇÞó ÇáúãóÇáõ¡ ÃõÚúØöíó
ßöÑóÇÁó ÇáúãóÑúßõæÈö. æóÅöäö ÇÊøóÓóÚó¡ ÇÔúÊõÑöíó áóåõ ãóÑúßõæÈñ.
ÝóÅöÐóÇ Êóãøó ÓóÝóÑõåõ¡ ÇÓúÊõÑöÏøó ãöäúåõ ÇáúãóÑúßõæÈõ Úóáóì ÇáÕøóÍöíÍö
ÇáøóÐöí ÞóÇáóåõ ÇáúÌõãúåõæÑõ. Ëõãøó ßóãóÇ íõÚúØóì áöÐóåóÇÈöåö¡ íõÚúØóì
áöÅöíóÇÈöåö Åöäú ÃóÑóÇÏó ÇáÑøõÌõæÚó æóáóÇ ãóÇáó áóåõ Ýöí ãóÞúÕöÏöåö.
åóÐóÇ åõæó ÇáÕøóÍöíÍõ.
æóÝöí æóÌúåò: áóÇ íõÚúØóì áöáÑøõÌõæÚö Ýöí ÇÈúÊöÏóÇÁö ÇáÓøóÝóÑö¡
áöÃóäøóåõ ÓóÝóÑñ ÂÎóÑõ¡ æóÅöäøóãóÇ íõÚúØóì ÅöÐóÇ ÃóÑóÇÏó ÇáÑøõÌõæÚó¡
æóæóÌúåñ ËóÇáöËñ: Ãóäøóåõ Åöäú ßóÇäó Úóáóì ÚóÒúãò Ãóäøóåõ íóÕöáõ
ÇáÑøõÌõæÚó ÈöÇáÐøóåóÇÈö¡ ÃõÚúØöíó áöáÑøõÌõæÚö ÃóíúÖðÇ.
æóÅöäú ßóÇäó Úóáóì Ãóäú íõÞöíãó åõäóÇßó ãõÏøóÉð¡ áóãú íõÚúØó¡ æóáóÇ
íõÚúØóì áöãõÏøóÉö ÇáúÅöÞóÇãóÉö ÅöáøóÇ ãõÏøóÉó ÅöÞóÇãóÉö ÇáúãõÓóÇÝöÑöíäó¡
ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÛóÇÒöí¡ ÍóíúËõ íõÚúØóì áöáúãõÞóÇãö Ýöí ÇáËøóÛúÑö æóÅöäú
ØóÇáó¡ áöÃóäøóåõ ÞóÏú íóÍúÊóÇÌõ Åöáóíúåö áöÊóæóÞøõÚö ÝóÊúÍö ÇáúÍöÕúäö¡
æóÅöäøóåõ áóÇ íóÒõæáõ Úóäúåõ ÇáöÇÓúãõ áöØõæáö ÇáúãõÞóÇãö¡ åóÐóÇ åõæó
ÇáÕøóÍöíÍõ.
æóÚóäú ÕóÇÍöÈö «ÇáÊøóÞúÑöíÈö» ¡ Ãóäøóåõ Åöäú ÃóÞóÇãó áöÍóÇÌóÉò
íóÊóæóÞøóÚõ ÒóæóÇáóåóÇ¡ ÃõÚúØöíó æóÅöäú ÒóÇÏóÊú ÅöÞóÇãóÊõåõ Úóáóì
ÅöÞóÇãóÉö ÇáúãõÓóÇÝöÑöíäó.
(2/325)
ÝóÑúÚñ
åóáú íõÏúÝóÚõ Åöáóì ÇÈúäö ÇáÓøóÈöíáö ÌóãöíÚõ ßöÝóÇíóÊöåö¡ Ãóæú ãóÇ ÒóÇÏó
ÈöÓóÈóÈö ÇáÓøóÝóÑö¿ æóÌúåóÇäö. ÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÇáúÃóæøóáõ.
ÝóÑúÚñ
æóÃóãøóÇ ÇáúÛóÇÒöí¡ ÝóíõÚúØóì ÇáäøóÝóÞóÉó æóÇáúßõÓúæóÉó ãõÏøóÉó
ÇáÐøóåóÇÈö æóÇáÑøõÌõæÚö¡ æóãõÏøóÉó ÇáúãõÞóÇãö Ýöí ÇáËøóÛúÑö æóÅöäú
ØóÇáó. æóåóáú íõÚúØóì ÌóãöíÚó ÇáúãõÄúäóÉö¡ Ãóãú ãóÇ ÒóÇÏó ÈöÓóÈóÈö
ÇáÓøóÝóÑö¿ Ýöíåö ÇáúæóÌúåóÇäö ßóÇÈúäö ÇáÓøóÈöíáö¡ æóíõÚúØóì ãóÇ
íóÔúÊóÑöí Èöåö ÇáúÝóÑóÓó Åöäú ßóÇäó íõÞóÇÊöáõ ÝóÇÑöÓðÇ¡ æóãóÇ íóÔúÊóÑöí
Èöåö ÇáÓøöáóÇÍó æóÂáóÇÊö ÇáúÞöÊóÇáö¡ æóíóÕöíÑõ Ðóáößó ãöáúßðÇ áóåõ.
æóíóÌõæÒõ Ãóäú íõÓúÊóÃúÌóÑó áóåõ ÇáúÝóÑóÓõ æóÇáÓøöáóÇÍõ. æóíóÎúÊóáöÝõ
ÇáúÍóÇáõ ÈöÍóÓóÈö ßóËúÑóÉö ÇáúãóÇáö æóÞöáøóÊöåö. æóÅöäú ßóÇäó íõÞóÇÊöáõ
ÑóÇÌöáðÇ¡ ÝóáóÇ íõÚúØóì áöÔöÑóÇÁö ÇáúÝóÑóÓö. æóÃóãøóÇ ãóÇ íóÍúãöáõ
Úóáóíúåö ÇáÒøóÇÏó æóíóÑúßóÈõåõ Ýöí ÇáØøóÑöíÞö¡ ÝóßóÇÈúäö ÇáÓøóÈöíáö.
ÝóÑúÚñ
ÅöäøóãóÇ íõÚúØóì ÇáúÛóÇÒöí ÅöÐóÇ ÍóÖóÑó æóÞúÊõ ÇáúÎõÑõæÌö¡ áöíõåóíøöÆó
Èöåö ÃóÓúÈóÇÈó ÓóÝóÑöåö. ÝóÅöäú ÃóÎóÐó æóáóãú íóÎúÑõÌú¡ ÝóÞóÏú ÓóÈóÞó
Ãóäøóåõ íõÓúÊóÑóÏøõ.
ÝóÅöäú ãóÇÊó Ýöí ÇáØøóÑöíÞö¡ Ãóæö ÇãúÊóäóÚó ãöäó ÇáúÛóÒúæö¡ ÇÓúÊõÑöÏøó
ãóÇ ÈóÞöíó¡ æóÅöäú ÛóÒóÇ ÝóÑóÌóÚó æóãóÚóåõ ÈóÞöíøóÉñ¡ ÝóÅöäú áóãú
íõÞóÊøöÑú Úóáóì äóÝúÓöåö¡ æóßóÇäó ÇáúÈóÇÞöí ÔóíúÆðÇ ÕóÇáöÍðÇ¡ ÑóÏøóåõ.
æóÅöäú ÞóÊøóÑó Úóáóì äóÝúÓöåö Ãóæú áóãú íõÞóÊøöÑú¡ ÅöáøóÇ Ãóäøó
ÇáúÈóÇÞöíó ÔóíúÁñ íóÓöíÑñ¡ áóãú íõÓúÊóÑóÏøó ÞóØúÚðÇ.
æóÝöí ãöËúáöåö Ýöí ÇÈúäö ÇáÓøóÈöíáö¡ íõÓúÊóÑóÏøõ Úóáóì ÇáÕøóÍöíÍö¡
áöÃóäøóÇ ÏóÝóÚúäóÇ Åöáóì ÇáúÛóÇÒöí áöÍóÇÌóÊöäóÇ¡ æóåöíó Ãóäú íóÛúÒõæó
æóÞóÏú ÝóÚóáó¡ æóÝöí ÇÈúäö ÇáÓøóÈöíáö íõÏúÝóÚõ áöÍóÇÌóÊöåö æóÞóÏú
ÒóÇáóÊú.
(2/326)
ÝóÑúÚñ
Ýöí ÈóÚúÖö ÔõÑõæÍö «ÇáúãöÝúÊóÇÍö» : Ãóäøóåõ íõÚúØóì ÇáúÛóÇÒöí äóÝóÞóÊóåõ
æóäóÝóÞóÉó ÚöíóÇáöåö ÐóåóÇÈðÇ æóãóÞóÇãðÇ æóÑõÌõæÚðÇ. æóÓóßóÊó
ÇáúÌõãúåõæÑõ Úóäú äóÝóÞóÉö ÇáúÚöíóÇáö¡ áóßöäøó ÃóÎúÐóåóÇ áóíúÓó
ÈöÈóÚöíÏò.
ÝóÑúÚñ
áöáúÅöãóÇãö ÇáúÎöíóÇÑõ¡ Åöäú ÔóÇÁó ÏóÝóÚó ÇáúÝóÑóÓó æóÇáÓøöáóÇÍó Åöáóì
ÇáúÛóÇÒöí ÊóãúáöíßðÇ¡ æóÅöäú ÔóÇÁó ÇÓúÊóÃúÌóÑó áóåõ ãóÑúßõæÈðÇ¡ æóÅöäú
ÔóÇÁó ÇÔúÊóÑóì ÎóíúáðÇ ãöäú åóÐóÇ ÇáÓøóåúãö æóæóÞóÝóåóÇ Ýöí ÓóÈöíáö
Çááøóåö ÊóÚóÇáóì¡ ÝóíõÚöíÑõåõãú ÅöíøóÇåóÇ æóÞúÊó ÇáúÍóÇÌóÉö¡ ÝóÅöÐóÇ
ÇäúÞóÖóÊö ÇÓúÊõÑöÏøó.
æóÝöíåö æóÌúåñ: Ãóäøóåõ áóÇ íóÌõæÒõ Ãóäú íóÔúÊóÑöíó áóåõãõ ÇáúÝóÑóÓó
æóÇáÓøöáóÇÍó ÞóÈúáó æõÕõæáö ÇáúãóÇáö Åöáóíúåöãú.
ÝóÑúÚñ
æóÃóãøóÇ ÇáúãõÄóáøóÝõ¡ ÝóíõÚúØóì ãóÇ íóÑóÇåõ ÇáúÅöãóÇãõ. ÞóÇáó
ÇáúãóÓúÚõæÏöíøõ: íóÌúÚóáõåõ Úóáóì ÞóÏúÑö ßõáúÝóÊöåöãú æóßöÝóÇíóÊöåöãú.
ÝóÑúÚñ
æóÃóãøóÇ ÇáúÚóÇãöáõ¡ ÝóÇÓúÊöÍúÞóÇÞõåõ ÈöÇáúÚóãóáö¡ ÍóÊøóì áóæú Íóãóáó
ÕóÇÍöÈõ ÇáúÃóãúæóÇáö ÒóßóÇÊóåõãú Åöáóì ÇáúÅöãóÇãö¡ Ãóæú Åöáóì ÇáúÈóáóÏö
ÞóÈúáó ÞõÏõæãö ÇáúÚóÇãöáö¡ ÝóáóÇ ÔóíúÁó áóåõ¡ ßóãóÇ íóÓúÊóÍöÞøõ ÃõÌúÑóÉó
ÇáúãöËúáö áöÚóãóáöåö. ÝóÅöäú ÔóÇÁó ÇáúÅöãóÇãõ ÈóÚóËóåõ ÈöáóÇ ÔóÑúØò
Ëõãøó ÃóÚúØóÇåõ ÃõÌúÑóÉð ãöËúáó Úóãóáöåö¡ æóÅöäú ÔóÇÁó Óóãøóì áóåõ
ÞóÏúÑó
(2/327)
ÃõÌúÑóÊöåö ÅöÌóÇÑóÉð Ãóæú ÌóÚóÇáóÉð¡
æóíõÄóÏøöíåö ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö. æóáóÇ íóÓúÊóÍöÞøõ ÃóßúËóÑó ãöäú ÃõÌúÑóÉö
ÇáúãöËúáö. ÝóÅöäú ÒóÇÏó¡ Ýóåóáú ÊóÝúÓõÏõ ÇáÊøóÓúãöíóÉõ¡ Ãóãú íóßõæäõ
ÞóÏúÑõ ÇáúÃõÌúÑóÉö ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö æóÇáÒøóÇÆöÏõ Ýöí ÎóÇáöÕö ãóÇáö
ÇáúÅöãóÇãö¿ Ýöíåö æóÌúåóÇäö.
ÞõáúÊõ: ÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÇáúÃóæøóáõ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÝóÅöäú ÒóÇÏó Óóåúãõ ÇáúÚóÇãöáöíäó Úóáóì ÃõÌúÑóÊöåö¡ ÑõÏøó ÇáúÝóÇÖöáõ
Úóáóì ÓóÇÆöÑö ÇáúÃóÕúäóÇÝö. æóÅöäú äóÞóÕó¡ ÝóÇáúãóÐúåóÈõ: Ãóäøóåõ
íõßóãøóáõ ãöäú ãóÇáö ÇáÒøóßóÇÉö Ëõãøó íõÞóÓøóãõ.
æóÝöí Þóæúáö: ãöäú ÎõãõÓö ÇáúÎõãõÓö¡ æóÞöíáó: íóÊóÎóíøóÑõ ÇáúÅöãóÇãõ
ÈóíúäóåõãóÇ ÈöÍóÓóÈö ÇáúãóÕúáöÍóÉö¡ æóÞöíáó: Åöäú ÈóÏóÃó ÈöÇáúÚóÇãöáö
ßóãøóáóåõ ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö¡ æóÅöáøóÇ Ýóãöäó ÇáúÎõãõÓö áöÚõÓúÑö
ÇáöÇÓúÊöÑúÏóÇÏö ãöäó ÇáúÃóÕúäóÇÝö.
æóÞöíáó: Åöäú ÝóÖóáó Úóäú ÍóÇÌóÉö ÇáúÃóÕúäóÇÝö¡ Ýóãöäó ÇáÒøóßóÇÉö¡
æóÅöáøóÇ¡ Ýóãöäú ÈóíúÊö ÇáúãóÇáö. æóÇáúÎöáóÇÝõ Ýöí ÌóæóÇÒö ÇáÊøóßúãöíáö
ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö¡ æóÇÊøóÝóÞõæÇ Úóáóì ÌóæóÇÒö ÇáÊøóßúãöíáö ãöäú Óóåúãö
ÇáúãóÕóÇáöÍö ãõØúáóÞðÇ¡ Èóáú áóæú ÑóÃóì ÇáúÅöãóÇãõ Ãóäú íóÌúÚóáó
ÃõÌúÑóÉó ÇáúÚóÇãöáö ßõáøóåóÇ Ýöí ÈóíúÊö ÇáúãóÇáö¡ ÌóÇÒó¡ æóíõÞóÓøöãõ
ÇáÒøóßóÇÉó Úóáóì ÓóÇÆöÑö ÇáúÃóÕúäóÇÝö.
ÝóÑúÚñ
ÅöÐóÇ ÇÌúÊóãóÚó Ýöí ÔóÎúÕò ÕöÝóÊóÇäö¡ Ýóåóáú íõÚúØóì ÈöåöãóÇ¡ Ãóãú
ÈöÃóÍóÏöåöãóÇ ÝóÞóØú¿ Ýöíåö ØõÑõÞñ. ÃóÕóÍøõåóÇ: Úóáóì Þóæúáóíúäö.
ÃóÙúåóÑõåõãóÇ: ÈöÅöÍúÏóÇåõãóÇ¡ ÝóíóÃúÎõÐõ ÈöÃóíøóÊöåöãóÇ ÔóÇÁó.
æóÇáØøóÑöíÞõ ÇáËøóÇäöí: ÇáúÞóØúÚõ ÈöåóÐóÇ. æóÇáËøóÇáöËõ: Åöäö ÇÊøóÍóÏó
ÌöäúÓõ ÇáÕøöÝóÊóíúäö¡ ÃõÚúØöíó ÈöÅöÍúÏóÇåõãóÇ¡ æóÅöäö ÇÎúÊõáöÝó
ÝöíåöãóÇ¡ ÝóíõÚúØóì ÈöåöãóÇ.
ÝóÇáöÇÊøöÍóÇÏõ¡ ßóÇáúÝóÞúÑö ãóÚó ÇáúÛõÑúãö áöãóÕúáóÍóÉö äóÝúÓöåö¡
áöÃóäøóåõãóÇ íóÃúÎõÐóÇäö áöÍóÇÌóÊöåöãóÇ ÅöáóíúäóÇ. æóßóÇáúÛõÑúãö
áöáúÅöÕúáóÇÍö ãóÚó ÇáúÛóÒúæö¡ ÝóÅöäøóåõãóÇ áöÍóÇÌóÊöäóÇ ÅöáóíúåöãóÇ.
æóÇáöÇÎúÊöáóÇÝõ¡ ßóÇáúÝóÞúÑö æóÇáúÛóÒúæö. ÝóÅöäú ÞõáúäóÇ ÈöÇáúãóäúÚö¡
ÝóßóÇäó ÇáúÚóÇãöáõ ÝóÞöíÑðÇ¡ ÝóæóÌúåóÇäö. ÈöäóÇÁð Úóáóì Ãóäøó ãóÇ
íóÃúÎõÐõåõ ÇáúÚóÇãöáõ ÃõÌúÑóÉñ¡ áöÃóäøóåõ ÅöäøóãóÇ íóÓúÊóÍöÞøõ
ÈöÇáúÚóãóáö¡ Ãóãú ÕóÏóÞóÉñ áößóæúäöåö ãóÚúÏõæÏðÇ Ýöí ÇáúÃóÕúäóÇÝö¿
æóÝöíåö æóÌúåóÇäö.
æóÅöÐóÇ ÌóæøóÒúäóÇ ÇáúÅöÚúØóÇÁó ÈöãóÚúäóíóíúäö¡ ÌóÇÒó ÈöãóÚóÇäò¡ æóÝöíåö
ÇÍúÊöãóÇáñ áöáúÍóäøóÇØöíøö.
(2/328)
ÞõáúÊõ: ÞóÇáó ÇáÔøóíúÎõ äóÕúÑñ: ÅöÐóÇ
ÞõáúäóÇ: áóÇ íõÚúØóì ÅöáøóÇ ÈöÓóÈóÈò¡ ÝóÃóÎóÐó ÈöÇáúÝóÞúÑö¡ ßóÇäó
áöÛóÑöíãöåö Ãóäú íõØóÇáöÈóåõ ÈöÏóíúäöåö¡ ÝóíóÃúÎõÐõ ãóÇ ÍóÕóáó áóåõ.
æóßóÐóÇ Åöäú ÃóÎóÐóåõ Èößóæúäöåö ÛóÇÑöãðÇ¡ ÝóÅöÐóÇ ÈóÞöíó ÈóÚúÏó
ÃóÎúÐöåö ãöäúåõ ÝóÞöíÑðÇ¡ ÝóáóÇ ÈõÏøó ãöäú ÅöÚúØóÇÆöåö ãöäú Óóåúãö
ÇáúÝõÞóÑóÇÁö¡ áöÃóäøóåõ ÇáúÂäó ãõÍúÊóÇÌñ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÇáúãóÓúÃóáóÉõ ÇáËøóÇáöËóÉõ: íóÌöÈõ ÇÓúÊöíÚóÇÈõ ÇáúÃóÕúäóÇÝö
ÇáËøóãóÇäöíóÉö ÚöäúÏó ÇáúÞõÏúÑóÉö Úóáóíúåöãú¡ ÝóÅöäú ÝóÑøóÞó ÈöäóÝúÓöåö¡
Ãóæú ÝóÑøóÞó ÇáúÅöãóÇãõ¡ æóáóíúÓó åõäóÇßó ÚóÇãöáñ¡ ÝóÑøóÞó Úóáóì
ÇáÓøóÈúÚóÉö. æóÍõßöíó Þóæúáñ: Ãóäøóåõ ÅöÐóÇ ÝóÑøóÞó ÈöäóÝúÓöåö¡ ÓóÞóØó
ÃóíúÖðÇ äóÕöíÈõ ÇáúãõÄóáøóÝóÉö. æóÇáúãóÔúåõæÑõ: ãóÇ ÓóÈóÞó.
æóãóÊøóì ÝõÞöÏó ÕöäúÝñ ÝóÃóßúËóÑõ¡ ÞõÓøöãó ÇáúãóÇáõ Úóáóì ÇáúÈóÇÞöíäó.
ÝóÅöäú áóãú íõæÌóÏú ÃóÍóÏñ ãöäó ÇáúÃóÕúäóÇÝö¡ ÍõÝöÙóÊö ÇáÒøóßóÇÉõ ÍóÊøóì
íõæÌóÏõæÇ¡ Ãóæú íõæÌóÏó ÈóÚúÖõåõãú. æóÅöÐóÇ ÞóÓøóãó ÇáúÅöãóÇãõ¡ áóÒöãóåõ
ÇÓúÊöíÚóÇÈõ ÂÍóÇÏö ßõáøö ÕöäúÝò¡ æóáóÇ íóÌõæÒõ ÇáöÇÞúÊöÕóÇÑõ Úóáóì
ÈóÚúÖöåöãú¡ áöÃóäøó ÇáöÇÓúÊöíÚóÇÈó áóÇ íóÊóÚóÐøóÑõ Úóáóíúåö¡ æóáóíúÓó
ÇáúãõÑóÇÏõ Ãóäøóåõ íóÓúÊóæúÚöÈõåõãú ÈöÒóßóÇÉö ßõáøö ÔóÎúÕò¡ Èóáú
íóÓúÊóæúÚöÈõåõãú ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö ÇáúãõÎúÊóáöØóÉö Ýöí íóÏöåö¡ æóáóåõ Ãóäú
íóÎõÕøó ÈóÚúÖóåõãú ÈöäóæúÚò ãöäó ÇáúãóÇáö¡ æóÂÎóÑöíäó ÈöäóæúÚò.
æóÅöäú ÞóÓøóãó ÇáúãóÇáößõ¡ ÝóÅöäú Ãóãúßóäóåõ ÇáöÇÓúÊöíÚóÇÈõ¡ ÈöÃóäú
ßóÇäó ÇáúãõÓúÊóÍöÞøõæäó Ýöí ÇáúÈóáóÏö ãóÍúÕõæÑöíäó íóÝöí Èöåöãõ
ÇáúãóÇáõ¡ ÝóÞóÏú ÃõØúáöÞó Ýöí «ÇáÊøóÊöãøóÉö» : Ãóäøóåõ íóÌöÈõ
ÇáöÇÓúÊöíÚóÇÈõ¡ æóÝöí «ÇáÊøóåúÐöíÈö» : Ãóäøóåõ íóÌöÈõ Åöäú ÌóæøóÒúäóÇ
äóÞúáó ÇáÕøóÏóÞóÉö¡ æóÅöäú áóãú äõÌóæøöÒúåõ áóãú íóÌöÈú¡ áóßöäú
íõÓúÊóÍóÈøõ¡ æóÅöäú áóãú íõãúßöäú¡ ÓóÞóØó ÇáúæõÌõæÈõ æóÇáöÇÓúÊöÍúÈóÇÈõ¡
æóáóßöäú áóÇ íóäúÞõÕõ ÇáøóÐöíäó ÐóßóÑóåõãõ Çááøóåõ ÊóÚóÇáóì ÈöáóÝúÙö
ÇáúÌóãúÚö ãöäó ÇáúÝõÞóÑóÇÁö æóÛóíúÑöåöãú Úóäú ËóáóÇËóÉò¡ ÅöáøóÇ
ÇáúÚóÇãöáó ÝóíóÌõæÒõ Ãóäú íóßõæäó æóÇÍöÏðÇ æóåóáú íõßúÊóÝóì Ýöí ÇÈúäö
ÇáÓøóÈöíáö ÈöæóÇÍöÏò¿ Ýöíåö æóÌúåóÇäö.
ÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÇáúãóäúÚõ¡ ßóÇáúÝõÞóÑóÇÁö. ÞóÇáó ÈóÚúÖõåõãú: æóáóÇ
íóÈúÚõÏõ ØóÑúÏõ ÇáúæóÌúåóíúäö Ýöí ÇáúÛõÒóÇÉö áöÞóæúáöåö ÊóÚóÇáóì: (æóÝöí
ÓóÈöíáö Çááøóåö) [ÇáÊøóæúÈóÉö: 60] ÈöÛóíúÑö áóÝúÙö ÇáúÌóãúÚö. Ýóáóæú
ÕóÑóÝó ãóÇ Úóáóíúåö Åöáóì ÇËúäóíúäö ãóÚó ÇáúÞõÏúÑóÉö Úóáóì ÇáËøóÇáöËö¡
ÛóÑöãó áöáËøóÇáöËö.
æóÝöí ÞóÏúÑöåö ÞóæúáóÇäö. ÇáúãóäúÕõæÕõ Ýöí ÇáÒøóßóÇÉö: Ãóäøóåõ íóÛúÑóãõ
ËõáõËó äóÕöíÈö Ðóáößó ÇáÕøöäúÝö. æóÇáúÞöíóÇÓõ: Ãóäøóåõ íóÛúÑóãõ ÞóÏúÑðÇ
áóæú ÃóÚúØóÇåõ Ýöí ÇáöÇÈúÊöÏóÇÁö¡ ÃóÌúÒóÃóåõ¡ áöÃóäøóåõ ÇáøóÐöí ÝóÑøóØó
Ýöíåö¡
(2/329)
æóáóæú ÕóÑóÝóåõ Åöáóì æóÇÍöÏò¡ ÝóÚóáóì
ÇáúÃóæøóáö: íóáúÒóãõåõ ÇáËøõáõËóÇäö¡ æóÚóáóì ÇáËøóÇäöí: ÃóÞóáøõ ãóÇ
íóÌõæÒõ ÕóÑúÝõåõ ÅöáóíúåöãóÇ.
ÞõáúÊõ: åóßóÐóÇ ÞóÇáó ÃóÕúÍóÇÈõäóÇ ÑóÍöãóåõãõ Çááøóåõ ÊóÚóÇáóì: Åöäøó
ÇáúÃóÞúíóÓó åõæó ÇáËøóÇäöí¡ Ëõãøó ÇáúÌõãúåõæÑõ ÃóØúáóÞõæÇ ÇáúÞóæúáóíúäö
åóßóÐóÇ. ÞóÇáó ÕóÇÍöÈõ «ÇáúÚõÏøóÉö» : ÅöÐóÇ ÞõáúäóÇ: íóÖúãóäõ ÇáËøõáõËó¡
ÝóÝöíåö æóÌúåóÇäö. ÃóÍóÏõåõãóÇ: Ãóäøó ÇáúãõÑóÇÏó ÅöÐóÇ ßóÇäõæÇ ÓóæøõæÇ
Ýöí ÇáúÍóÇÌóÉö¡ ÍóÊøóì áóæú ßóÇäó ÍóÇÌóÉõ åóÐóÇ ÇáËøóÇáöËö Íöíäó
ÇÓúÊóÍóÞøó ÇáÊøóÝúÑöÞóÉó ãöËúáó ÍóÇÌóÉö ÇáúÂÎóÑöíäó ÌóãöíÚðÇ. Öóãöäó
áóåõ äöÕúÝó ÇáÓøóåúãö áöíóßõæäó ãóÚóåõ ãöËúáõåõãóÇ¡ áöÃóäøóåõ
íõÓúÊóÍóÈøõ ÇáÊøóÝúÑöÞóÉõ Úóáóì ÞóÏúÑö ÍóæóÇÆöÌöåöãú. æóÇáËøóÇäöí:
Ãóäøóåõ áóÇ ÝóÑúÞó. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
æóáóæú áóãú íõæÌóÏú ÅöáøóÇ Ïõæäó ÇáËøóáóÇËóÉö ãöäú ÕöäúÝò¡ íóÌöÈõ
ÅöÚúØóÇÁõ ËóáóÇËóÉò ãöäúåõãú¡ æóåóÐóÇ åõæó ÇáÕøóÍöíÍõ¡ æóãõÑóÇÏõåõ:
ÅöÐóÇ ßóÇäó ÇáËøóáóÇËóÉõ ãõÊóÚóíøöäöíäó¡ ÃóÚúØóì ãóäú æõÌöÏó. æóåóáú
íõÕúÑóÝõ ÈóÇÞöí ÇáÓøóåúãö Åöáóíúåö ÅöÐóÇ ßóÇäó ãõÓúÊóÍöÞøðÇ¡ Ãóãú
íõäúÞóáõ Åöáóì ÈóáóÏò ÂÎóÑó¿ ÞóÇáó ÇáúãõÊóæóáøöí: åõæó ßóãóÇ áóæú áóãú
íõæÌóÏú ÈóÚúÖõ ÇáúÃóÕúäóÇÝö Ýöí ÇáúÈóáóÏö. æóÓóíóÃúÊöí ÈóíóÇäõåõ Åöäú
ÔóÇÁó Çááøóåõ ÊóÚóÇáóì.
ÞõáúÊõ: ÇáúÃóÕóÍøõ¡ Ãóäú íõÕúÑóÝó Åöáóíúåö. æóãöãøóäú ÕóÍøóÍóåõ
ÇáÔøóíúÎõ äóÕúÑñ ÇáúãóÞúÏöÓöíøõ¡ æóäóÞóáóåõ åõæó æóÕóÇÍöÈõ ÇáúÚõÏøóÉö
æóÛóíúÑõåõãóÇ Úóäú äóÕøö ÇáÔøóÇÝöÚöíøö ÑóÍúãóÉõ Çááøóåö Úóáóíúåö
æóÏóáöíáõåõ ÙóÇåöÑñ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÝóÑúÚñ
ÇáÊøóÓúæöíóÉõ Èóíúäó ÇáúÃóÕúäóÇÝö æóÇÌöÈóÉñ. æóÅöäú ßóÇäóÊú ÍóÇÌóÉõ
ÈóÚúÖöåöãú ÃóÔóÏøó¡ ÅöáøóÇ Ãóäøó ÇáúÚóÇãöáó áóÇ íõÒóÇÏõ Úóáóì ÃõÌúÑóÉö
Úóãóáöåö ßóãóÇ ÓóÈóÞó. æóÃóãøóÇ ÇáÊøóÓúæöíóÉõ Èóíúäó ÂÍóÇÏö ÇáÕøöäúÝö¡
ÓóæóÇÁñ ÇÓúÊõæÚöÈõæÇ Ãóæö ÇÞúÊõÕöÑó Úóáóì ÈóÚúÖöåöãú¡ ÝóáóÇ íóÌöÈõ¡
áóßöäú íõÓúÊóÍóÈøõ ÚöäúÏó ÊóÓóÇæöí ÇáúÍóÇÌóÇÊö.
åóÐóÇ ÅöÐóÇ ÞóÓøóãó ÇáúãóÇáößõ. ÞóÇáó Ýöí «ÇáÊøóÊöãøóÉö» : ÝóÃóãøóÇ Åöäú
ÞóÓøóãó ÇáúÅöãóÇãõ¡ ÝóáóÇ íóÌõæÒõ ÊóÝúÖöíáõ
(2/330)
ÈóÚúÖöåöãú ÚöäúÏó ÊóÓóÇæöí ÇáúÍóÇÌóÇÊö¡
áöÃóäøó Úóáóíúåö ÇáÊøóÚúãöíãó¡ ÝóÊóáúÒóãõåõ ÇáÊøóÓúæöíóÉõ¡ æóÇáúãóÇáößõ
áóÇ ÊóÚúãöíãó Úóáóíúåö¡ ÝóáóÇ ÊóÓúæöíóÉó.
ÞõáúÊõ: åóÐóÇ ÇáÊøóÝúÕöíáõ ÇáøóÐöí Ýöí «ÇáÊøóÊöãøóÉö» æóÅöäú ßóÇäó
ÞóæöíøðÇ Ýöí ÇáÏøóáöíáö¡ Ýóåõæó ÎöáóÇÝõ ãõÞúÊóÖóì ÅöØúáóÇÞö ÇáúÌõãúåõæÑö
ÇÓúÊöÍúÈóÇÈõ ÇáÊøóÓúæöíóÉö. æóÍóíúËõ áóÇ íóÌöÈõ ÇáöÇÓúÊöíÚóÇÈõ¡ ÞóÇáó
ÃóÕúÍóÇÈõäóÇ: íóÌõæÒõ ÇáÏøóÝúÚõ Åöáóì ÇáúãõÓúÊóÍöÞøöíäó ãöäó
ÇáúãõÞöíãöíäó ÈöÇáúÈóáóÏö æóÇáúÛõÑóÈóÇÁö¡ æóáóßöäö ÇáúãõÓúÊóæúØöäõæäó
ÃóÝúÖóáõ¡ áöÃóäøóåõãú ÌöíÑóÇäõåõ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÝóÑúÚñ
ÅöÐóÇ ÚõÏöãó Ýöí ÈóáóÏò ÌóãöíÚõ ÇáúÃóÕúäóÇÝö¡ æóÌóÈó äóÞúáõ ÇáÒøóßóÇÉö
Åöáóì ÃóÞúÑóÈö ÇáúÈöáóÇÏö Åöáóíúåö. ÝóÅöäú äõÞöáó Åöáóì ÃóÈúÚóÏó¡ Ýóåõæó
Úóáóì ÇáúÎöáóÇÝö Ýöí äóÞúáö ÇáÒøóßóÇÉö. æóÅöäú ÚõÏöãó ÈóÚúÖõåõãú¡ ÝóÅöäú
ßóÇäó ÇáúÚóÇãöáõ¡ ÓóÞóØó Óóåúãõåõ. æóÅöäú ÚõÏöãó ÛóíúÑõåõ¡ ÝóÅöäú
ÌóæøóÒúäóÇ äóÞúáó ÇáÒøóßóÇÉö¡ äõÞöáó äóÕöíÈõ ÇáúÈóÇÞöí¡ æóÅöáøóÇ
ÝóæóÌúåóÇäö: ÃóÍóÏõåõãóÇ: íõäúÞóáõ. æóÃóÕóÍøõåõãóÇ: íõÑóÏøõ Úóáóì
ÇáúÈóÇÞöíäó.
ÝóÅöäú ÞõáúäóÇ: íõäúÞóáõ¡ äõÞöáó Åöáóì ÃóÞúÑóÈö ÇáúÈöáóÇÏö. ÝóÅöäú
äõÞöáó Åöáóì ÛóíúÑöåö¡ Ãóæú áóãú íõäúÞóáú¡ æóÑóÏøóåõ Úóáóì ÇáúÈóÇÞöí¡
Öóãöäó¡ æóÅöäú ÞõáúäóÇ: áóÇ íõäúÞóáõ ÝóäõÞöáó¡ Öóãöäó. æóáóæú æóÌóÏó
ÇáúÃóÕúäóÇÝõ ÝóÞóÓøóãó¡ ÝóäóÞóÕó Óóåúãõ ÈóÚúÖöåöãú Úóäö ÇáúßöÝóÇíóÉö¡
æóÒóÇÏó Óóåúãõ ÈóÚúÖöåöãú ÚóáóíúåóÇ¡ Ýóåóáú íõÕóÑóÝõ ãóÇ ÒóÇÏó Åöáóì
ãóäú äóÞóÕó äóÕöíÈõåõ¡ Ãóãú íõäúÞóáõ Åöáóì Ðóáößó ÇáÕøöäúÝö ÈöÃóÞúÑóÈö
ÇáúÈöáóÇÏö¿ Ýöíåö åóÐóÇ ÇáúÎöáóÇÝõ.
æóÅöÐóÇ ÞõáúäóÇ: íõÑóÏøõ Úóáóì ãóäú äóÞóÕó Óóåúãõåõãú¡ ÑõÏøó Úóáóíúåöãú
ÈöÇáÓøóæöíøóÉö. ÝóÅöäö ÇÓúÊóÛúäóì ÈóÚúÖõåõãú ÈöÈóÚúÖö ÇáúãóÑúÏõæÏö¡
ÞõÓøöãó ÇáúÈóÇÞöí Èóíúäó ÇáúÂÎóÑöíäó ÈöÇáÓøóæöíøóÉö.
æóáóæú ÒóÇÏó äóÕöíÈõ ÌóãöíÚö ÇáúÃóÕúäóÇÝö Úóáóì ÇáúßöÝóÇíóÉö¡ Ãóæú
äóÕöíÈõ ÈóÚúÖöåöãú¡ æóáóãú íóäúÞõÕú äóÕöíÈõ ÇáúÂÎóÑöíäó¡ äõÞöáó ãóÇ
ÒóÇÏó Åöáóì Ðóáößó ÇáÕøöäúÝö.
ÇáúãóÓúÃóáóÉõ ÇáÑøóÇÈöÚóÉõ: Ýöí ÌóæóÇÒö äóÞúáö ÇáÕøóÏóÞóÉö Åöáóì ÈóáóÏò
ÂÎóÑó¡ ãóÚó æõÌõæÏö ÇáúãõÓúÊóÍöÞøöíäó Ýöí ÈóáóÏöåö ÎöáóÇÝñ. æóÊóÝúÕöíáõ
ÇáúãóÐúåóÈö Ýöíåö ÚöäúÏó ÇáúÃóÕúÍóÇÈö: Ãóäøóåõ íóÍúÑõãõ ÇáäøóÞúáõ¡ æóáóÇ
ÊóÓúÞõØõ
(2/331)
Èöåö ÇáÒøóßóÇÉõ¡ æóÓóæóÇÁð ßóÇäó
ÇáäøóÞúáõ Åöáóì ãóÓóÇÝóÉö ÇáúÞóÕúÑö Ãóæú ÏõæäóåóÇ¡ ÝóåóÐóÇ ãõÎúÊóÕóÑõ
ãóÇ íõÝúÊóì Èöåö. æóÊóÝúÕöíáõåõ¡ Ãóäøó Ýöí ÇáäøóÞúáö Þóæúáóíúäö.
ÃóÙúåóÑõåõãóÇ: ÇáúãóäúÚõ.
æóÝöí ÇáúãõÑóÇÏö ÈöåöãóÇ¡ ØõÑõÞñ. ÃóÕóÍøõåóÇ: Ãóäøó ÇáúÞóæúáóíúäö Ýöí
ÓõÞõæØö ÇáúÝóÑúÖö¡ æóáóÇ ÎöáóÇÝó Ýöí ÊóÍúÑöíãöåö¡ æóÇáËøóÇäöí:
ÃóäøóåõãóÇ Ýöí ÇáÊøóÍúÑöíãö æóÇáÓøõÞõæØö ãóÚðÇ¡ æóÇáËøóÇáöËõ: ÃóäøóåõãóÇ
Ýöí ÇáÊøóÍúÑöíãö¡ æóáóÇ ÎöáóÇÝó Ãóäøóåõ íóÓúÞõØõ.
Ëõãøó Þöíáó: åõãóÇ Ýöí ÇáäøóÞúáö Åöáóì ãóÓóÇÝóÉö ÇáúÞóÕúÑö ÝóãóÇ
ÝóæúÞóåóÇ¡ ÝóÅöäú äõÞöáó Åöáóì ÏõæäöåóÇ¡ ÌóÇÒó¡ æóÇáúÃóÕóÍøõ: ØóÑúÏõ
ÇáúÞóæúáóíúäö.
ÞõáúÊõ: æóÅöÐóÇ ãóäóÚúäóÇ ÇáäøóÞúáó¡ æóáóãú äóÚúÊóÈöÑú ãóÓóÇÝóÉó
ÇáúÞóÕúÑö¡ ÝóÓóæóÇÁñ äõÞöáó Åöáóì ÞóÑúíóÉò ÈöÞõÑúÈö ÇáúÈóáóÏö¡ Ãóãú
ÈóÚöíÏóÉò. ÕóÑøóÍó Èöåö ÕóÇÍöÈõ «ÇáúÚõÏøóÉö» æóåõæó ÙóÇåöÑñ. æóÇááøóåõ
ÃóÚúáóãõ.
ÝóÑúÚñ
ÅöÐóÇ ÃóæúÕóì áöáúÝõÞóÑóÇÁö æóÇáúãóÓóÇßöíäö æóÓóÇÆöÑö ÇáúÃóÕúäóÇÝö¡ Ãóæú
æóÌóÈó Úóáóíúåö ßóÝøóÇÑóÉñ¡ Ãóæú äóÐúÑñ¡ ÝóÇáúãóÐúåóÈõ Ýöí ÇáúÌóãöíÚö
ÌóæóÇÒõ ÇáäøóÞúáö¡ áöÃóäøó ÇáúÃóØúãóÇÚó áóÇ ÊóãúÊóÏøõ ÅöáóíúåóÇ
ÇãúÊöÏóÇÏóåóÇ áöáÒøóßóÇÉö.
ÝóÑúÚñ
ÕóÏóÞóÉõ ÇáúÝöØúÑö ßóÓóÇÆöÑö ÇáÒøóßóæóÇÊö Ýöí ÌóæóÇÒö ÇáäøóÞúáö
æóãóäúÚöåö¡ æóÝöí æõÌõæÈö ÇÓúÊöíÚóÇÈö ÇáúÃóÕúäóÇÝö¡ ÝóÅöäú ÔóÞøóÊö
ÇáúÞöÓúãóÉõ¡ ÌóãóÚó ÌóãóÇÚóÉñ ÝöØúÑóÊóåõãú Ëõãøó ÞóÓøóãõæåóÇ. æóÞóÇáó
ÇáúÅöÕúØóÎúÑöíøõ: íóÌõæÒõ ÕóÑúÝõåóÇ Åöáóì ËóáóÇËóÉò ãöäó ÇáúÝõÞóÑóÇÁö¡
æóíõÑúæóì: ãöäó ÇáúÝõÞóÑóÇÁö æóÇáúãóÓóÇßöíäö.
æóíõÑúæóì: ãöäú Ãóíøö ÕöäúÝò ÇÊøóÝóÞó. æóÇÎúÊóÇÑó ÃóÈõæ ÅöÓúÍóÇÞó
ÇáÔøöíÑóÇÒöíøõ¡ ÌóæóÇÒó ÇáÕøóÑúÝö Åöáóì æóÇÍöÏò.
ÞõáúÊõ: ÇÊøóÝóÞó ÃóÕúÍóÇÈõäóÇ ÇáúãõÊóÃóÎøöÑõæäó Ãóæú ÌóãóÇåöíÑõåõãú:
Úóáóì Ãóäøó ãóÐúåóÈó ÇáúÅöÕúØóÎúÑöíøö¡ ÌóæóÇÒõ ÇáÕøóÑúÝö Åöáóì ËóáóÇËóÉò
ãöäó ÇáúãóÓóÇßöíäö æóÇáúÝõÞóÑóÇÁö.
ÞóÇáó ÃóßúËóÑõåõãú: æóßóÐóáößó íóÌõæÒõ
(2/332)
ÚöäúÏóåõ ÇáÕøóÑúÝõ Åöáóì ËóáóÇËóÉò ãöäú
Ãóíøö ÕöäúÝò ßóÇäó. æóÕóÑøóÍó ÇáúãõÍóÇãöáöíøõ æóÇáúãõÊóæóáøöí: ÈöÃóäøóåõ
áóÇ íóÌõæÒõ ÚöäúÏóåõ ÇáÕøóÑúÝõ Åöáóì ÛóíúÑö ÇáúãóÓóÇßöíäö
æóÇáúÝõÞóÑóÇÁö. ÞóÇáó ÇáúãõÊóæóáøöí: æóáóÇ íóÓúÞõØõ ÇáúÝóÑúÖõ¡
æóÇÎúÊóÇÑó ÇáÑøõæíóÇäöíøõ Ýöí ÇáúÍöáúíóÉö ÕóÑúÝóåóÇ Åöáóì ËóáóÇËóÉò.
æóÍõßöíó ÇÎúÊöíóÇÑõåõ Úóäú ÌóãóÇÚóÉò ãöäú ÃóÕúÍóÇÈöäóÇ. æóÇááøóåõ
ÃóÚúáóãõ.
ÝóÑúÚñ
ÍóíúËõ ÌóÇÒó ÇáäøóÞúáõ Ãóæú æóÌóÈó¡ ÝóãõÄúäóÊõåõ Úóáóì ÑóÈøö ÇáúãóÇáö¡
æóíõãúßöäõ ÊóÎúÑöíÌõåõ Úóáóì ÇáúÎöáóÇÝö ÇáÓøóÇÈöÞö Ýöí ÃõÌúÑóÉö
ÇáúßóíøóÇáö.
ÝóÑúÚñ
ÇáúÎöáóÇÝõ Ýöí ÌóæóÇÒö ÇáäøóÞúáö æóÊóÝúÑöíÚöåö¡ ÙóÇåöÑñ ÝöíãóÇ ÅöÐóÇ
ÝóÑøóÞó ÑóÈøõ ÇáúãóÇáö ÒóßóÇÊóåõ. ÃóãøóÇ ÅöÐóÇ ÝóÑøóÞó ÇáúÅöãóÇãõ¡
ÝóÑõÈøóãóÇ ÇÞúÊóÖóì ßóáóÇãõ ÇáúÃóÕúÍóÇÈö ØóÑúÏó ÇáúÎöáóÇÝö Ýöíåö¡
æóÑõÈøóãóÇ Ïóáøó Úóáóì ÌóæóÇÒö ÇáäøóÞúáö áóåõ¡ æóÇáÊøóÝúÑöÞóÉõ ßóíúÝó
ÔóÇÁó¡ æóåóÐóÇ ÃóÔúÈóåõ.
ÞõáúÊõ: ÞóÏú ÞóÇáó ÕóÇÍöÈõ «ÇáÊøóåúÐöíÈö» æóÇáúÃóÕúÍóÇÈõ: íóÌöÈõ Úóáóì
ÇáÓøóÇÚöí äóÞúáõ ÇáÕøóÏóÞóÉö Åöáóì ÇáúÅöãóÇãö ÅöÐóÇ áóãú íóÃúÐóäú áóåõ
Ýöí ÊóÝúÑöíÞöåóÇ¡ æóåóÐóÇ äóÞúáñ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÝóÑúÚñ
áóæú ßóÇäó ÇáúãóÇáõ ÈöÈóáóÏò¡ æóÇáúãóÇáößõ ÈöÈóáóÏò¡ ÝóÇáöÇÚúÊöÈóÇÑõ
ÈöÈóáóÏö ÇáúãóÇáö¡ áöÃóäøóåõ ÓóÈóÈõ ÇáúæõÌõæÈö¡ æóíóãúÊóÏøõ Åöáóíúåö
äóÙóÑõ ÇáúãõÓúÊóÍöÞøöíäó¡ ÝóíõÕúÑóÝõ ÇáúÚõÔúÑõ Åöáóì ÝõÞóÑóÇÁö ÈóáóÏö
ÇáúÃóÑúÖö¡ ÍóÊøóì ÍóÕõáó
(2/333)
ãöäúåóÇ ÇáúãóÚúÔóÑõ¡ æóÒóßóÇÉó
ÇáäøóÞúÏóíúäö æóÇáúãóæóÇÔöí æóÇáÊøöÌóÇÑóÉö Åöáóì ÝõÞóÑóÇÁö ÇáúÈóáóÏö
ÇáøóÐöí Êóãøó Ýöíåö ÍóæúáõåóÇ¡ ÝóÅöäú ßóÇäó ÇáúãóÇáõ ÚöäúÏó ÊóãóÇãö
ÇáúÍóæúáö Ýöí ÈóÇÏöíóÉò¡ ÕõÑöÝó Åöáóì ÝõÞóÑóÇÁö ÃóÞúÑóÈö ÇáúÈöáóÇÏö
Åöáóíúåö.
ÞõáúÊõ: æóáóæú ßóÇäó ÊóÇÌöÑðÇ ãõÓóÇÝöÑðÇ¡ ÕóÑóÝóåóÇ ÍóíúËõ ÍóÇáó
ÇáúÍóæúáõ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
æóáóæú ßóÇäó ãóÇáõåõ Ýöí ãóæóÇÖöÚó ãõÊóÝóÑøöÞóÉò¡ ÞõÓøöãó ÒóßóÇÉõ ßõáøö
ØóÇÆöÝóÉò ãöäú ãóÇáò ÈöÈóáóÏöåóÇ¡ ãóÇ áóãú íóÞóÚú ÊóÔúÞöíÕñ¡ ÝóÅöäú
æóÞóÚó¡ ÈöÃóäú ãóáóßó ÃóÑúÈóÚöíäó ãöäó ÇáúÛóäóãö¡ ÚöÔúÑöíäó ÈöÈóáóÏò¡
æóÚöÔúÑöíäó ÈöÂÎóÑó¡ ÝóÃóÏøóì ÔóÇÉð Ýöí ÃóÍóÏö ÇáúÈóáóÏóíúäö.
ÞóÇáó ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ - ÑóÍöãóåõ Çááøóåõ -: ßóÑöåúÊõåõ¡ æóÃóÌúÒóÃóåõ.
æóåóÐóÇ åõæó ÇáúãóÐúåóÈõ¡ æóÞóØóÚó Èöåö ÌõãúåõæÑõ ÇáúÃóÕúÍóÇÈö. ÓóæóÇÁñ
ÌóæøóÒúäóÇ äóÞúáó ÇáÕøóÏóÞóÉö¡ Ãóãú áóÇ.
æóÞóÇáó ÃóÈõæ ÍóÝúÕö ÇÈúäõ Çáúæóßöíáö: åóÐóÇ ÌóÇÆöÒñ¡ Åöäú ÌóæøóÒúäóÇ
äóÞúáó ÇáÕøóÏóÞóÉö¡ æóÅöáøóÇ ÝóíõÄóÏøöí Ýöí ßõáøö ÈóáóÏò äöÕúÝó ÔóÇÉò.
æóÇáÕøóæóÇÈõ: ÇáúÃóæøóáõ. æóÚóáøóáõæåõ ÈöÚöáøóÊóíúäö.
ÅöÍúÏóÇåõãóÇ: Ãóäøó áóåõ Ýöí ßõáøö ÈóáóÏò ãóÇáðÇ¡ ÝóíõÎúÑöÌõ ÝöíåóÇ
ÔóÇÉð ãöäúåóÇ¡ æóÇáËøóÇäöíóÉõ: Ãóäøó ÇáúæóÇÌöÈó ÔóÇÉñ¡ ÝóáóÇ ÊóÔúÞöíÕó.
æóíóÊóÝóÑøóÚõ ÚóáóíúåöãóÇ¡ ãóÇ áóæú ãóáóßó ãöÇÆóÉð ÈöÈóáóÏò¡ æóãöÇÆóÉð
ÈöÈóáóÏò ÂÎóÑó¡ ÝóÚóáóì ÇáúÃóæøóáö¡ áóåõ ÅöÎúÑóÇÌõ ÇáÔøóÇÊóíúäö Ýöí
ÃóíøöåöãóÇ ÔóÇÁó¡ æóÚóáóì ÇáËøóÇäöí: áóÇ íõÌúÒöÆõåõ Ðóáößó¡ æóåõæó
ÇáúÃóÕóÍøõ.
æóÃóãøóÇ ÒóßóÇÉõ ÇáúÝöØúÑö¡ ÅöÐóÇ ßóÇäó ãóÇáõåõ ÈöÈóáóÏò¡ æóåõæó
ÈöÂÎóÑó¡ ÝóÃóíøõåõãóÇ íõÚúÊóÈóÑõ¿ æóÌúåóÇäö. ÃóÕóÍøõåõãóÇ: ÈöÈóáóÏö
ÇáúãóÇáößö.
ÞõáúÊõ: æóáóæú ßóÇäó áóåõ ãóäú ÊóáúÒóãõåõ ÝöØúÑóÊõåõ æóåõæó ÈöÈóáóÏò¡
ÝóÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøó ÇáöÇÚúÊöÈóÇÑó ÈöÈóáóÏö ÇáúãõÄóÏøóì Úóäúåõ. æóÞóÇáó
Ýöí «ÇáúÈóíóÇäö» : ÇáøóÐöí íóÞúÊóÖöí ÇáúãóÐúåóÈó¡ Ãóäøóåõ íõÈúäóì Úóáóì
ÇáúæóÌúåóíúäö Ýöí ÃóäøóåóÇ ÊóÌöÈõ Úóáóì ÇáúãõÄóÏøöí ÇÈúÊöÏóÇÁð¡ Ãóãú
Úóáóì ÇáúãõÄóÏøóì Úóäúåõ ÝóÊõÕúÑóÝõ Ýöí ÈóáóÏö ãóäú ÊóÌöÈõ Úóáóíúåö
ÇÈúÊöÏóÇÁð. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
(2/334)
ÝóÑúÚñ
ÃóÑúÈóÇÈõ ÇáúÃóãúæóÇáö ÕöäúÝóÇäö.
ÃóÍóÏõåõãóÇ: ÇáúãõÞöíãõæäó Ýöí ÈóáóÏò¡ Ãóæú ÞóÑúíóÉò¡ Ãóæú ãóæúÖöÚò ãöäó
ÇáúÈóÇÏöíóÉö ÝóáóÇ íóÙúÚóäõæäó Úóäúåõ ÔöÊóÇÁð æóáóÇ ÕóíúÝðÇ¡
ÝóÚóáóíúåöãú ÕóÑúÝõ ÒóßóÇÊöåöãú Åöáóì ãóäú Ýöí ãóæúÖöÚöåöãú ãöäó
ÇáúÃóÕúäóÇÝö¡ ÓóæóÇÁñ Ýöíåö ÇáúãõÞöíãõæäó æóÇáúÛõÑóÈóÇÁõ.
ÇáËøóÇäöí: Ãóåúáõ ÇáúÎöíóÇãö ÇáúãõäúÊóÞöáõæäó ãöäú ÈõÞúÚóÉò Åöáóì
ÈõÞúÚóÉò¡ ÝóíõäúÙóÑõ¡ Åöäú áóãú íóßõäú áóåõãú ÞóÑóÇÑñ¡ Èóáú íóØõæÝõæäó
ÇáúÈöáóÇÏó ÃóÈóÏðÇ¡ ÕóÑóÝõæåóÇ Åöáóì ãóäú ãóÚóåõãú ãöäó ÇáúÃóÕúäóÇÝö.
ÝóÅöäú áóãú íóßõäú ãóÚóåõãú ãõÓúÊóÍöÞøñ¡ äóÞóáõæåõ Åöáóì ÃóÞúÑóÈö
ÇáúÈöáóÇÏö Åöáóíúåöãú ÚöäúÏó ÊóãóÇãö ÇáúÍóæúáö.
æóÅöäú ßóÇäó áóåõãú ãóæúÖöÚñ íóÓúßõäõæäóåõ æóÑõÈøóãóÇ ÇäúÊóÞóáõæÇ Úóäúåõ
ãõäúÊóÌöÚöíäó Ëõãøó ÚóÇÏõæÇ Åöáóíúåö¡ ÝóÅöäú áóãú íóÊóãóíøóÒú ÈóÚúÖõåõãú
Úóäú ÈóÚúÖò Ýöí ÇáúãóÇÁö æóÇáúãóÑúÚóì¡ ÕóÑóÝõæåóÇ Åöáóì ãóäú åõæó Ïõæäó
ãóÓóÇÝóÉö ÇáúÞóÕúÑö ãöäú ãóæúÖöÚö ÇáúãóÇáö.
æóÇáÕøóÑúÝõ Åöáóì ÇáøóÐöíäó íõÞöíãõæäó ãöäú åóÄõáóÇÁö ÈöÅöÞóÇãóÊöåöãú
æóíóÙúÚóäõæäó ÈöÙóÚúäöåöãú ÃóÝúÖóáõ áöÔöÏøóÉö ÌöæóÇÑöåöãú. æóÅöäú
ÊóãóíøóÒóÊö ÇáúÍöáøóÉõ Úóäö ÇáúÍöáøóÉö¡ æóÇäúÝóÑóÏó ÈöÇáúãóÇÁö
æóÇáúãóÑúÚóì¡ ÝóæóÌúåóÇäö.
ÃóÍóÏõåõãóÇ: Ãóäøóåõ ßóÛóíúÑö ÇáúãõÊóãóíøöÒóÉö. æóÃóÕóÍøõåõãóÇ: Ãóäøó
ßõáøó ÍöáøóÉò ßóÞóÑúíóÉò¡ ÝóáóÇ íóÌõæÒõ ÇáäøóÞúáõ ÚóäúåóÇ.
ÝóÕúáñ
íõÔúÊóÑóØõ Ýöí ÇáÓøóÇÚöí ßóæúäõåõ ãõÓúáöãðÇ¡ ãõßóáøóÝðÇ¡ ÚóÏúáðÇ¡
ÍõÑøðÇ¡ ÝóÞöíåðÇ ÈöÃóÈúæóÇÈö ÇáÒøóßóÇÉö. åóÐóÇ ÅöÐóÇ ßóÇäó ÇáÊøóÝúæöíÖõ
ÚóÇãøðÇ¡ ÝóÅöäú Úóíøóäó ÇáúÅöãóÇãõ ÔóíúÆðÇ íóÃúÎõÐõåõ¡ áóãú íõÚúÊóÈóÑö
ÇáúÝöÞúåõ. ÞóÇáó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ: æóßóÐóÇ áóÇ íõÚúÊóÈóÑõ ÇáúÅöÓúáóÇãõ
æóÇáúÍõÑøöíøóÉõ.
ÞõáúÊõ: ÚóÏóãõ ÇÔúÊöÑóÇØö ÇáúÅöÓúáóÇãö¡ Ýöíåö äóÙóÑñ. æóÇááøóåõ
ÃóÚúáóãõ.
(2/335)
æóÝöí ÌóæóÇÒö ßóæúäö ÇáúÚóÇãöáö
åóÇÔöãöíøðÇ¡ Ãóæú ãöäó ÇáúãõÑúÊóÒöÞóÉö¡ ÎöáóÇÝñ ÓóÈóÞó. æóÝöí
«ÇáúÃóÍúßóÇãö ÇáÓøõáúØóÇäöíøóÉö» áöáúãóÇæóÑúÏöíøö: Ãóäøóåõ íóÌõæÒõ Ãóäú
íõÝóæøóÖó Åöáóì ãóäú ÊóÍúÑõãõ Úóáóíúåö ÇáÒøóßóÇÉõ ãöäú Ðóæöí ÇáúÞõÑúÈóì¡
æóáóßöäú íóßõæäõ ÑöÒúÞõåõ ãöäó ÇáúãóÕóÇáöÍö.
æóÅöÐóÇ ÞõáøöÏó ÇáúÃóÎúÐó æóÍúÏóåõ¡ Ãóæö ÇáúÞöÓúãóÉó æóÍúÏóåóÇ¡ áóãú
íóÊóæóáøó ÅöáøóÇ ãóÇ ÞõáøöÏó¡ æóÅöäú ÃõØúáöÞó ÇáÊøóÞúáöíÏõ Êóæóáøóì
ÇáúÃóãúÑóíúäö.
æóÅöäøóåõ ÅöÐóÇ ßóÇäó ÇáúÚóÇãöáõ ÌóÇÆöÒðÇ Ýöí ÃóÎúÐö ÇáÕøóÏóÞóÉö¡
ÚóÇÏöáðÇ Ýöí ÞöÓúãóÊöåóÇ¡ ÌóÇÒó ßóÊúãõåóÇ Úóäúåõ¡ æóÌóÇÒó ÏóÝúÚõåóÇ
Åöáóíúåö¡ æóÅöäú ßóÇäó ÚóÇÏöáðÇ Ýöí ÇáúÃóÎúÐö¡ ÌóÇÆöÒðÇ Ýöí ÇáúÞöÓúãóÉö¡
æóÌóÈó ßóÊúãõåóÇ Úóäúåõ.
ÝóÅöäú ÃóÎóÐóåóÇ ØóæúÚðÇ Ãóæú ßóÑúåðÇ¡ áóãú ÊõÌúÒöÆú¡ æóÚóáóì ÃóÑúÈóÇÈö
ÇáúÃóãúæóÇáö ÅöÎúÑóÇÌõåóÇ ÈöÃóäúÝõÓöåöãú. æóåóÐóÇ ÎöáóÇÝõ ãóÇ Ýöí
«ÇáÊøóåúÐöíÈö» : Ãóäøóåõ ÅöÐóÇ ÏóÝóÚó Åöáóì ÇáúÅöãóÇãö ÇáúÌóÇÆöÑó¡
ÓóÞóØó Úóäúåõ ÇáúÝóÑúÖõ¡ æóÅöäú áóãú íõæóÕøöáúåõ ÇáúãõÓúÊóÍöÞøöíäó¡
ÅöáøóÇ Ãóäú íõÝóÑøöÞó Èóíúäó ÇáÏøóÝúÚö Åöáóì ÇáúÅöãóÇãö æóÅöáóì
ÇáúÚóÇãöáö.
ÞõáúÊõ: áóÇ ÝóÑúÞó¡ æóÇáúÃóÕóÍøõ: ÇáúÅöÌúÒóÇÁõ ÝöíåöãóÇ. æóÇááøóåõ
ÃóÚúáóãõ.
ÝóÕúáñ
æóÓúãõ ÇáäøóÚóãö ÌóÇÆöÒñ Ýöí ÇáúÌõãúáóÉö¡ æóæóÓúãõ äóÚóãö ÇáÒøóßóÇÉö
æóÇáúÝóíúÁö¡ áöÊóÊóãóíøóÒó¡ æóáöíóÑõÏøóåóÇ ãóäú æóÌóÏóåóÇ ÖóÇáøóÉð¡
æóáöíóÚúÑöÝó ÇáúãõÊóÕóÏøöÞõ æóáóÇ íóãúÊóáößõåóÇ¡ áöÃóäøóåõ íõßúÑóåõ Ãóäú
íóÊóÕóÏøóÞó ÈöÔóíúÁò¡ Ëõãøó íóÔúÊóÑöíåö¡ åóßóÐóÇ ÞóÇáóåõ ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ -
ÑóÍöãóåõ Çááøóåõ -.
æóáúíóßõäö ÇáúæóÓúãõ Úóáóì ãóæúÖöÚò ÕõáúÈò ÙóÇåöÑò¡ áóÇ íóßúËõÑõ
ÇáÔøóÚúÑõ Úóáóíúåö. æóÇáúÃóæúáóì Ýöí ÇáúÛóäóãö: ÇáúÂÐóÇäõ. æóÝöí
ÇáúÅöÈöáö æóÇáúÈóÞóÑö: ÇáúÃóÝúÎóÇÐõ. æóíõßúÑóåõ ÇáúæóÓúãõ Úóáóì
ÇáúæóÌúåö.
ÞõáúÊõ: åóßóÐóÇ ÞóÇáó ÕóÇÍöÈõ «ÇáúÚõÏøóÉö» æóÛóíúÑõåõ: Ãóäøóåõ
ãóßúÑõæåñ.
æóÞóÇáó ÕóÇÍöÈõ «ÇáÊøóåúÐöíÈö» : áóÇ íóÌõæÒõ¡ æóåõæó ÇáúÃóÞúæóì. æóÞóÏú
ÕóÍøó Ýöí «ÕóÍöíÍö ãõÓúáöãò» áõÚöäó ÝóÇÚöáõåõ¡ æóåõæó ÏóÇáøñ Úóáóì
ÇáÊøóÍúÑöíãö. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
(2/336)
æóíóßõæäõ ãöíÓóãõ ÇáúÛóäóãö¡ ÃóáúØóÝó
ãöäú ãöíÓóãö ÇáúÈóÞóÑö¡ æóãöíÓóãõ ÇáúÈóÞóÑö¡ ÃóáúØóÝó ãöäú ãöíÓóãö
ÇáúÅöÈöáö. æóÊõãóíøóÒõ äóÚóãõ ÇáÒøóßóÇÉö ãöäú äóÚóãö ÇáúÝóíúÁö¡
ÝóíõßúÊóÈõ Úóáóì ÇáúÌöÒúíóÉö: ÌöÒúíóÉñ¡ Ãóæú ÕóÛóÇÑñ.
æóÚóáóì ÇáÒøóßóÇÉö: ÒóßóÇÉñ¡ Ãóæú ÕóÏóÞóÉñ¡ Ãóæú áöáøóåö ÊóÚóÇáóì.
æóäóÕøó ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ - ÑóÍöãóåõ Çááøóåõ - Úóáóì ÓöãóÉö «áöáøóåö
ÊóÚóÇáóì» .
ÝóÑúÚñ
æóíóÌõæÒõ ÎöÕóÇÁõ ãóÇ íõÄúßóáõ áóÍúãõåõ Ýöí ÕöÛóÑöåö áöØöíÈö áóÍúãöåö¡
æóáóÇ íóÌõæÒõ Ýöí ßöÈóÑöåö¡ æóÎöÕóÇÁõ ãóÇ áóÇ íõÄúßóáõ.
ÝóÕúáñ
Ýöí ãóÓóÇÆöáó ãõÊóÝóÑøöÞóÉò.
ÃóÍóÏõåóÇ: íóäúÈóÛöí áöáúÅöãóÇãö æóÇáÓøóÇÚöí¡ æóßõáøö ãóäú íõÝóæøóÖõ
Åöáóíúåö ÃóãúÑõ ÊóÝúÑöíÞö ÇáÕøóÏóÞóÇÊö¡ Ãóäú íóÚúÊóäöíó ÈöÖóÈúØö
ÇáúãõÓúÊóÍöÞøöíäó¡ æóãóÚúÑöÝóÉö ÃóÚúÏóÇÏöåöãú¡ æóÃóÞúÏóÇÑö ÍóÇÌóÇÊöåöãú¡
ÈöÍóíúËõ íóÞóÚõ ÇáúÝóÑóÇÛõ ãöäú ÌóãöíÚö ÇáÕøóÏóÞóÇÊö ÈóÚúÏó
ãóÚúÑöÝóÊöåöãú¡ Ãóæú ãóÚóåóÇ áöíóÊóÚóÌøóáó ÍõÞõæÞóåõãú¡ æóáöíóÃúãóäó
åóáóÇßó ÇáúãóÇáö ÚöäúÏóåõ.
ÇáËøóÇäöíóÉõ: íóäúÈóÛöí Ãóäú íóÈúÏóÃó Ýöí ÇáúÞöÓúãóÉö ÈöÇáúÚóÇáóãöíäó¡
áöÃóäøó ÇÓúÊöÍúÞóÇÞóåõãú ÃóÞúæóì¡ áößóæúäöåöãú íóÃúÎõÐõæäó ãõÚóÇæóÖóÉð.
ÞõáúÊõ: åóÐóÇ ÇáÊøóÞúÏöíãõ ãõÓúÊóÍóÈøñ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÇáËøóÇáöËóÉõ: áóÇ íóÌõæÒõ áöáúÅöãóÇãö æóáóÇ áöáÓøóÇÚöí Ãóäú íóÈöíÚó
ÔóíúÆðÇ ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö¡ Èóáú íõæóÕøöáõåóÇ ÈöÍóÇáöåóÇ Åöáóì
ÇáúãõÓúÊóÍöÞøöíäó¡ ÅöáøóÇ ÅöÐóÇ æóÞóÚóÊú ÖóÑõæÑóÉñ¡ ÈöÃóäú ÃóÔúÑóÝóÊú
ÈóÚúÖõ ÇáúãóÇÔöíóÉö Úóáóì ÇáúåóáóÇßö¡
(2/337)
Ãóæú ßóÇäó Ýöí ÇáØøóÑöíÞö ÎóØóÑñ¡ Ãóæö
ÇÍúÊóÇÌó Åöáóì ÑóÏøö ÌöíÑóÇäò¡ Ãóæú Åöáóì ãõÄúäóÉö äóÞúáò¡ ÝóÍöíäóÆöÐò
íóÈöíÚõ. æóáóæú æóÌóÈóÊú äóÇÞóÉñ Ãóæú ÈóÞóÑóÉñ Ãóæú ÔóÇÉñ¡ ÝóáóíúÓó
áöáúãóÇáößö Ãóäú íóÈöíÚóåóÇ æóíõÞóÓøöãó ÇáËøóãóäó¡ Èóáú íóÌúãóÚõåõãú
æóíóÏúÝóÚõåóÇ Åöáóíúåöãú¡ æóßóÐóÇ Íõßúãõ ÇáúÅöãóÇãö ÚöäúÏó ÇáúÌõãúåõæÑö¡
æóÎóÇáóÝóåõãú Ýöí «ÇáÊøóåúÐöíÈö» ÝóÞóÇáó: Åöäú ÑóÃóì ÇáúÅöãóÇãõ Ðóáößó¡
ÝóÚóáóåõ¡ æóÅöäú ÑóÃóì Ãóäú íóÈöíÚó¡ ÈóÇÚó æóÝóÑøóÞó ÇáËøóãóäó
Úóáóíúåöãú.
ÞõáúÊõ: æóÅöÐóÇ ÈóÇÚó Ýöí ÇáúãóæúÖöÚö ÇáøóÐöí áóÇ íóÌõæÒõ¡ ÝóÇáúÈóíúÚõ
ÈóÇØöáñ¡ æóíõÓúÊóÑóÏøõ ÇáúãóÈöíÚõ¡ ÝóÅöäú ÊóáöÝó¡ Öóãöäóåõ. æóÇááøóåõ
ÃóÚúáóãõ.
ÇáÑøóÇÈöÚóÉõ: ÅöÐóÇ ÏóÝóÚó ÇáÒøóßóÇÉó Åöáóì ãóäú Ùóäøóåõ ãõÓúÊóÍöÞøðÇ¡
ÝóÈóÇäó ÛóíúÑó ãõÓúÊóÍóÞøò¡ ßóßóÇÝöÑò¡ æóÚóÈúÏò¡ æóÛóäöíøò¡ æóÐöí
ÞõÑúÈóì¡ ÝóÇáúÝóÑúÖõ íóÓúÞõØõ Úóäö ÇáúãóÇáößö ÈöÇáÏøóÝúÚö Åöáóì
ÇáúÅöãóÇãö¡ áöÃóäøóåõ äóÇÆöÈõ ÇáúãõÓúÊóÍöÞøöíäó.
æóáóÇ íóÌöÈõ ÇáÖøóãóÇäõ Úóáóì ÇáúÅöãóÇãö ÅöÐóÇ ÈóÇäó ÛóäöíøðÇ¡ áöÃóäøóåõ
áóÇ ÊóÞúÕöíÑó¡ æóíõÓúÊóÑóÏøõ¡ ÓóæóÇÁñ ÃóÚúáóãóåõ ÃóäøóåóÇ ÒóßóÇÉñ¡ Ãóãú
áóÇ¡ ÝóÅöäú ßóÇäó ÞóÏú ÊóáöÝó¡ ÛóÑöãóåõ æóÕóÑóÝó ÇáúÛõÑúãó Åöáóì
ÇáúãõÓúÊóÍöÞøöíäó.
æóÝöí ÈóÇÞöí ÇáÕøõæóÑö ÇáúãóÐúßõæÑóÉö ÞóæúáóÇäö. ÃóÙúåóÑõåõãóÇ: áóÇ
íóÖúãóäõ¡ æóÞöíáó: áóÇ íóÖúãóäõ ÞóØúÚðÇ. æóÞöíáó: íóÖúãóäõ ÞóØúÚðÇ¡
áöÊóÝúÑöíØöåö¡ ÝóÅöäøóåóÇ áóÇ ÊóÎúÝóì ÛóÇáöÈðÇ¡ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÛóäöíøö¡
æóáöÃóäøóåóÇ ÃóÔóÏøõ ãõäóÇÝóÇÉð¡ ÝóÅöäøóåóÇ ÊõäóÇÝöí ÇáÒøóßóÇÉó Èößõáøö
ÍóÇáò¡ ÈöÎöáóÇÝöåö.
æóáóæú ÏóÝóÚó ÇáúãóÇáößõ ÈöäóÝúÓöåö¡ ÝóÈóÇäó ÇáúãóÏúÝõæÚõ Åöáóíúåö
ÛóäöíøðÇ¡ áóãú íõÌöÒúåõ Úóáóì ÇáúÃóÙúåóÑö¡ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÅöãóÇãö¡
áöÃóäøóåõ äóÇÆöÈõ ÇáúÝõÞóÑóÇÁö. æóÅöäú ÈóÇäó ßóÇÝöÑðÇ¡ Ãóæú ÚóÈúÏðÇ¡
Ãóæú ÐóÇ ÞõÑúÈóì¡ áóãú íõÌöÒúåõ Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö.
ÞõáúÊõ: æóáóæú ÏóÝóÚó Óóåúãó ÇáúãõÄóáøóÝóÉö¡ Ãóæö ÇáúÛóÇÒöí Åöáóíúåö¡
ÝóÈóÇäó ÇáúãóÏúÝõæÚõ Åöáóíúåö ÇãúÑóÃóÉð¡ Ýóåõæó ßóãóÇ áóæú ÈóÇäó
ÚóÈúÏðÇ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
æóÅöÐóÇ áóãú íóÓúÞõØö ÇáúÝóÑúÖõ¡ ÝóÅöäú Èóíøóäó Ãóäøó ÇáúãóÏúÝõæÚó
ÒóßóÇÉñ¡ ÇÓúÊõÑöÏøó Åöäú ßóÇäó ÈóÇÞöíðÇ¡ æóÛóÑöãó ÇáúãóÏúÝõæÚõ Åöáóíúåö
Åöäú ßóÇäó ÊóÇáöÝðÇ. æóíóÊóÚóáøóÞõ ÈöÐöãøóÉö ÇáúÚóÈúÏö ÅöÐóÇ ÏõÝöÚó
Åöáóíúåö.
æóÅöäú áóãú íóÐúßõÑú Ãóäøóåõ ÒóßóÇÉñ¡ áóãú íõÓúÊóÑóÏøó¡ æóáóÇ ÛõÑúãó¡
ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÅöãóÇãö¡ íóÓúÊóÑöÏøõ ãõØúáóÞðÇ¡ áöÃóäøó ãóÇ íõÝóÑøöÞõåõ
ÇáúÅöãóÇãõ Úóáóì ÇáúÃóÕúäóÇÝö¡ åõæó ÇáÒøóßóÇÉõ ÛóÇáöÈðÇ¡ æóÛóíúÑõåõ ÞóÏú
íóÊóØóæøóÚõ.
æóÇáúÍõßúãõ Ýöí ÇáúßóÝøóÇÑóÉö ãóÊóì ÈóÇäó ÇáúãóÏúÝõæÚõ Åöáóíúåö ÛóíúÑó
ãõÓúÊóÍöÞøò¡ ßóÍõßúãö ÇáÒøóßóÇÉö.
(2/338)
ÇáúÎóÇãöÓóÉõ: Ýöí æóÞúÊö ÇÓúÊöÍúÞóÇÞö
ÇáúÃóÕúäóÇÝö ÇáÒøóßóÇÉó. ÞóÇáó ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ - ÑóÍöãóåõ Çááøóåõ -:
íóÓúÊóÍöÞøõæäó íóæúãó ÇáúÞöÓúãóÉö¡ ÅöáøóÇ ÇáúÚóÇãöáõ¡ ÝóÅöäøóåõ
íóÓúÊóÍöÞøõ ÈöÇáúÚóãóáö. æóÞóÇáó Ýöí ãóæúÖöÚò ÂÎóÑó: íóÓúÊóÍöÞøõæäó
íóæúãó ÇáúæõÌõæÈö.
ÞóÇáó ÇáúÃóÕúÍóÇÈõ: áóíúÓó Ýöí ÇáúãóÓúÃóáóÉö ÎöáóÇÝñ. Èóáö ÇáäøóÕøõ
ÇáËøóÇäöí ãóÍúãõæáñ Úóáóì ãóÇ ÅöÐóÇ áóãú íóßõäú Ýöí ÇáúÈóáóÏö ÅöáøóÇ
ËóáóÇËóÉñ¡ Ãóæú ÃóÞóáøõ¡ æóãóäóÚúäóÇ äóÞúáó ÇáÕøóÏóÞóÉö¡
ÝóíóÓúÊóÍöÞøõæäó íóæúãó ÇáúæõÌõæÈö¡ ÍóÊøóì áóæú ãóÇÊó æóÇÍöÏñ ãöäúåõãú¡
ÏõÝöÚó äóÕöíÈõåõ Åöáóì æóÑóËóÊöåö¡ æóÅöäú ÛóÇÈó Ãóæú ÃóíúÓóÑó¡ ÝóÍóÞøõåõ
ÈöÍóÇáöåö¡ æóÅöäú ÞóÏöãó ÛóÑöíÈñ¡ áóãú íõÔóÇÑößúåõãú¡ æóÇáäøóÕøõ
ÇáúÃóæøóáõ¡ ÝöíãóÇ ÅöÐóÇ áóãú íóßõæäõæÇ ãóÍúÕõæÑöíäó Ýöí ËóáóÇËóÉò¡ Ãóæú
ßóÇäõæÇ¡ æóÌóæøóÒúäóÇ äóÞúáó ÇáÒøóßóÇÉö¡ ÝóíóÓúÊóÍöÞøõæäó ÈöÇáúÞöÓúãóÉö¡
ÍóÊøóì áóÇ ÍóÞøó áöãóäú ãóÇÊó Ãóæú ÛóÇÈó Ãóæú ÃóíúÓóÑó ÈóÚúÏó ÇáúæõÌõæÈö
æóÞóÈúáó ÇáúÞöÓúãóÉö¡ æóÅöäú ÞóÏöãó ÛóÑöíÈñ¡ ÔóÇÑóßóåõãú.
ÇáÓøóÇÏöÓóÉõ: Ýöí «ÝóÊóÇæóì ÇáúÞóÝøóÇáö» : Ãóäøó ÇáúÅöãóÇãó áóæú áóãú
íõÝóÑøöÞú ãóÇ ÇÌúÊóãóÚó ÚöäúÏóåõ ãöäú ãóÇáö ÇáÒøóßóÇÉö ãöäú ÛóíúÑö
ÚõÐúÑò¡ ÝóÊóáöÝó¡ Öóãöäó. æóÇáúæóßöíáõ ÈöÇáÊøóÝúÑöíÞö áóæú ÃóÎøóÑó¡
ÝóÊóáöÝó¡ áóãú íóÖúãóäú¡ áöÃóäøó Çáúæóßöíáó áóÇ íóÌöÈõ Úóáóíúåö
ÇáÊøóÝúÑöíÞõ¡ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÅöãóÇãö.
ÞõáúÊõ: ÞóÇáó ÃóÕúÍóÇÈõäóÇ: áóæú ÌóãóÚó ÇáÓøóÇÚöí ÇáÒøóßóÇÉó¡ ÝóÊóáöÝóÊú
Ýöí íóÏöåö ÞóÈúáó Ãóäú ÊóÕöáó Åöáóì ÇáúÅöãóÇãö¡ ÇÓúÊóÍóÞøó ÃõÌúÑóÊóåõ
ãöäú ÈóíúÊö ÇáúãóÇáö. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÇáÓøóÇÈöÚóÉõ: ÞóÇáó ÕóÇÍöÈõ «ÇáúÈóÍúÑö» : áóæú ÏóÝóÚó ÇáÒøóßóÇÉó Åöáóì
ÝóÞöíÑò æóåõæó ÛóíúÑõ ÚóÇÑöÝò ÈöÇáúãóÏúÝõæÚö¡ ÈöÃóäú ßóÇäó ãóÔúÏõæÏðÇ
Ýöí ÎöÑúÞóÉò æóäóÍúæöåóÇ¡ áóÇ íóÚúÑöÝõ ÌöäúÓóåõ æóÞóÏúÑóåõ¡ æóÊóáöÝó Ýöí
íóÏö ÇáúãöÓúßöíäö¡ ÝóÝöí ÓõÞõæØö ÇáÒøóßóÇÉö ÇÍúÊöãóÇáóÇäö¡ áöÃóäøó
ãóÚúÑöÝóÉó ÇáúÞóÇÈöÖö áóÇ ÊõÔúÊóÑóØõ¡ ÝóßóÐóÇ ãóÚúÑöÝóÉõ ÇáÏøóÇÝöÚö.
ÞõáúÊõ: ÇáúÃóÑúÌóÍõ: ÇáÓøõÞõæØõ. æóÈóÞöíóÊú ãöäó ÇáúÈóÇÈö ãóÓóÇÆöáõ
ÊóÞóÏøóãóÊú Ýöí ÈóÇÈö ÃóÏóÇÁö ÇáÒøóßóÇÉö æóÛóíúÑöåö. æóÈóÞöíóÊú
ãóÓóÇÆöáõ¡ áóãú íóÐúßõÑúåóÇ ÇáúÅöãóÇãõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ åõäóÇ.
(2/339)
ãöäúåóÇ: ÞóÇáó ÇáÕøóíúãóÑöíøõ: ßóÇäó
ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ - ÑóÍöãóåõ Çááøóåõ - Ýöí ÇáúÞóÏöíãö¡ íõÓóãøöí ãóÇ íõÄúÎóÐõ
ãöäó ÇáúãóÇÔöíóÉö ÕóÏóÞóÉð¡ æóãöäó ÇáäøóÞúÏóíúäö ÒóßóÇÉð¡ æóãöäó
ÇáúãõÚúÔöÑóÇÊö ÚõÔúÑðÇ ÝóÞóØú. Ëõãøó ÑóÌóÚó Úóäúåõ æóÞóÇáó: íõÓóãøóì
ÇáúÌóãöíÚõ ÒóßóÇÉð æóÕóÏóÞóÉð.
æóãöäúåóÇ: ÇáöÇÎúÊöáóÇÝõ. ÞóÇáó ÃóÕúÍóÇÈõäóÇ: ÇÎúÊöáóÇÝõ ÑóÈøö ÇáúãóÇáö
æóÇáÓøóÇÚöí Úóáóì ÖóÑúÈóíúäö.
ÃóÍóÏöåöãóÇ: Ãóäú íóßõæäó ÏóÚúæóì ÑóÈøö ÇáúãóÇáö áóÇ ÊõÎóÇáöÝõ
ÇáÙøóÇåöÑó¡ æóÇáËøóÇäöí: ÊõÎóÇáöÝõåõ. æóÝöí ÇáÖøóÑúÈóíúäö¡ ÅöÐóÇ
ÇÊøóåóãóåõ ÇáÓøóÇÚöí¡ ÍóáøóÝóåõ¡ æóÇáúíóãöíäõ Ýöí ÇáÖøóÑúÈö ÇáúÃóæøóáö
ãõÓúÊóÍóÈøóÉñ ÈöáóÇ ÎöáóÇÝò. ÝóÅöäö ÇãúÊóäóÚó Úóäö Çáúíóãöíäö¡ ÊõÑößó
æóáóÇ ÔóíúÁó.
æóÃóãøóÇ ÇáÖøóÑúÈõ ÇáËøóÇäöí: ÝóÇáúíóãöíäõ Ýöíåö ãõÓúÊóÍóÈøóÉñ ÃóíúÖðÇ
Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö¡ æóÚóáóì ÇáËøóÇäöí: æóÇÌöÈóÉñ¡ ÝóÅöäú ÞõáúäóÇ:
ãõÓúÊóÍóÈøóÉñ¡ ÝóÇãúÊóäóÚó¡ ÝóáóÇ ÔóíúÁó Úóáóíúåö¡ æóÅöáøóÇ ÃõÎöÐóÊú
ãöäúåõ áóÇ ÈöÇáäøõßõæáö¡ Èóáú ÈöÇáÓøóÈóÈö ÇáÓøóÇÈöÞö. Ýóãöäó ÇáÕøõæóÑö
ÇáøóÊöí áóÇ íóßõæäõ Þóæúáõåõ ÝöíåóÇ ãõÎóÇáöÝðÇ áöáÙøóÇåöÑö¡ Ãóäú
íóÞõæáó: áóãú íóÍõáö ÇáúÍóæúáõ ÈóÚúÏõ.
æóãöäúåóÇ: Ãóäú íóÞõæáó ÇáÓøóÇÚöí: ßóÇäóÊú ãóÇÔöíóÊõßó äöÕóÇÈðÇ Ëõãøó
ÊóæóÇáóÏóÊú¡ ÝóíóÖõãøõ ÇáúÃóæúáóÇÏó Åöáóì ÇáúÃõãøóåóÇÊö¡ æóíóÞõæáõ ÑóÈøõ
ÇáúãóÇáö: áóãú Êóßõäú äöÕóÇÈðÇ¡ æóÅöäøóãóÇ ÊóãøóÊú äöÕóÇÈðÇ
ÈöÇáúÃóæúáóÇÏö¡ ÝóÇÈúÊóÏóÃó ÇáúÍóæúáõ ãöäú Íöíäö ÇáÊøóæóáøõÏö.
æóãöäúåóÇ: Ãóäú íóÞõæáó ÇáÓøóÇÚöí: åóÐöåö ÇáÓøöÎóÇáõ ÊóæóÇáóÏóÊú ãöäú
äóÝúÓö ÇáäøöÕóÇÈö ÞóÈúáó ÇáúÍóæúáö¡ ÝóÞóÇáó: Èóáú ÈóÚúÏó ÇáúÍóæúáö¡ Ãóæú
ãöäú ÛóíúÑö ÇáäøöÕóÇÈö.
æóãöäó ÇáÕøõæóÑö ÇáøóÊöí ÊõÎóÇáöÝõ ÝöíåóÇ ÇáÙøóÇåöÑó¡ Ãóäú íóÞõæáó
ÇáÓøóÇÚöí: ãóÖóì Úóáóíúßó Íóæúáñ¡ ÝóÞóÇáó ÇáúãóÇáößõ: ßõäúÊõ ÈöÚúÊõåõ
Ýöí ÃóËúäóÇÁö ÇáúÍóæúáö¡ Ëõãøó ÇÔúÊóÑóíúÊõåõ¡ Ãóæú ÞóÇáó: ÃóÎúÑóÌúÊõ
ÒóßóÇÊóåõ¡ æóÞõáúäóÇ: íóÌõæÒõ Ãóäú íõÝóÑøöÞó ÈöäóÝúÓöåö.
æóÞóÏú ÓóÈóÞóÊú åóÐöåö ÇáúãóÓúÃóáóÉõ Ýöí ÈóÇÈö ÃóÏóÇÁö ÇáÒøóßóÇÉö¡
æóáóæú ÞóÇáó: åóÐóÇ ÇáúãóÇáõ æóÏöíÚóÉñ¡ ÝóÞóÇáó ÇáÓøóÇÚöí: Èóáú
ãöáúßõßó¡ ÝóæóÌúåóÇäö.
ÃóÕóÍøõåõãóÇ: Ãóäøóåõ ãõÎóÇáöÝñ áöáÙøóÇåöÑö¡ æóÈöåö ÞóØóÚó
ÇáúÃóßúËóÑõæäó¡ æóÇáËøóÇäöí: áóÇ.
æóãöäúåóÇ: ÇáúÃóÝúÖóáõ Ýöí ÇáÒøóßóÇÉö ÅöÙúåóÇÑõ ÅöÎúÑóÇÌöåóÇ¡ áöíóÑóÇåõ
ÛóíúÑõåõ¡ ÝóíóÚúãóáó Úóãóáóåõ¡ æóáöÆóáøóÇ íõÓóÇÁó ÇáÙøóäøõ Èöåö.
(2/340)
æóãöäúåóÇ: ÞóÇáó ÇáúÛóÒóÇáöíøõ Ýöí
«ÇáúÅöÍúíóÇÁö» : íóÓúÃóáõ ÇáúÂÎöÐõ ÏóÇÝöÚó ÇáÒøóßóÇÉö Úóäú ÞóÏúÑöåóÇ¡
ÝóíóÃúÎõÐõ ÈóÚúÖó ÇáËøóãóäö¡ ÈöÍóíúËõ íóÈúÞóì ãöäó ÇáËøóãóäö ãóÇ
íóÏúÝóÚõåõ Åöáóì ÇËúäóíúäö ãöäú ÕöäúÝöåö.
ÝóÅöäú ÏóÝóÚó Åöáóíúåö ÇáËøóãóäó ÈößóãóÇáöåö¡ áóãú íóÍöáøó áóåõ
ÇáúÃóÎúÐõ. ÞóÇáó: æóåóÐóÇ ÇáÓøõÄóÇáõ æóÇÌöÈñ Ýöí ÃóßúËóÑö ÇáäøóÇÓö¡
ÝóÅöäøóåõãú áóÇ íõÑóÇÚõæäó åóÐóÇ¡ ÅöãøóÇ áöÌóåúáò¡ æóÅöãøóÇ áöÊóÓóÇåõáò¡
æóÅöäøóãóÇ íóÌõæÒõ ÊóÑúßõ ÇáÓøõÄóÇáö Úóäú ãöËúáö åóÐóÇ¡ ÅöÐóÇ áóãú
íóÛúáöÈó ÇáÙøóäøõ ÇÍúÊöãóÇáó ÇáÊøóÍúÑöíãö. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÈóÇÈñ.
ÕóÏóÞóÉõ ÇáÊøóØóæøõÚö.
åöíó ãõÓúÊóÍóÈøóÉñ¡ æóÝöí ÔóåúÑö ÑóãóÖóÇäó ÂßóÏõ.
ÞõáúÊõ: æóßóÐóÇ ÚöäúÏó ÇáúÃõãõæÑö ÇáúãõåöãøóÉö¡ æóÚöäúÏó ÇáúßõÓõæÝö¡
æóÇáúãóÑóÖö¡ æóÇáÓøóÝóÑö¡ æóÈöãóßøóÉó¡ æóÇáúãóÏöíäóÉö¡ æóÝöí ÇáúÛóÒúæö¡
æóÇáúÍóÌøö¡ æóÇáúÃóæúÞóÇÊö ÇáúÝóÇÖöáóÉö¡ ßóÚóÔóÑö Ðöí ÇáúÍöÌøóÉö¡
æóÃóíøóÇãö ÇáúÚöíÏö¡ ÝóÝöí ßõáøö åóÐóÇ ÇáúãóæúÖöÚö ÂßóÏõ ãöäú ÛóíúÑöåóÇ.
ÞóÇáó Ýöí «ÇáúÍóÇæöí» : æóíõÓúÊóÍóÈøõ Ãóäú íõæóÓøöÚó Ýöí ÑóãóÖóÇäó Úóáóì
ÚöíóÇáöåö¡ æóíõÍúÓöäó Åöáóì Ðóæöí ÃóÑúÍóÇãöåö æóÌöíÑóÇäöåö¡ áóÇ ÓöíøóãóÇ
Ýöí ÇáúÚóÔúÑö ÇáúÃóæóÇÎöÑö. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
ÝóÕúáñ
æóßóÇäóÊú ãõÍóÑøóãóÉð Úóáóì ÑóÓõæáö Çááøóåö - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö
æóÓóáøóãó - Úóáóì ÇáúÃóÙúåóÑö ÊóÔúÑöíÝðÇ áóåõ¡ æóåöíó ÍóáóÇáñ áöÐóæöí
ÇáúÞõÑúÈóì Úóáóì ÇáúãóÔúåõæÑö. æóÊóÍöáøõ áöáúÃóÛúäöíóÇÁö æóÇáúßõÝøóÇÑö¡
æóÕóÑúÝõåóÇ ÓöÑøðÇ ÃóÝúÖóáõ¡ æóÅöáóì ÇáúÃóÞóÇÑöÈö æóÇáúÌöíÑóÇäö
ÃóÝúÖóáõ.
æóßóÐóÇ ÇáÒøóßóÇÉõ æóÇáúßóÝøóÇÑóÉõ æóÕóÑúÝõåõãóÇ Åöáóíúåöãú ÃóÝúÖóáõ
ÅöÐóÇ ßóÇäõæÇ ÈöÕöÝóÉö ÇÓúÊöÍúÞóÇÞöåöãóÇ.
æóÇáúÃóæúáóì Ãóäú íóÈúÏóÃó ÈöÐöí ÇáÑøóÍöãö ÇáúãóÍúÑóãö¡ ßóÇáúÅöÎúæóÉö
æóÇáúÃóÎóæóÇÊö¡ æóÇáúÃóÚúãóÇãö æóÇáúÃóÎúæóÇáö¡
(2/341)
æóíõÞóÏøöãõ ÇáúÃóÞúÑóÈó ÝóÇáúÃóÞúÑóÈó.
æóÞóÏú ÃõáúÍöÞó ÇáÒøóæúÌõ æóÇáÒøóæúÌóÉõ ÈöåóÄõáóÇÁö¡ Ëõãøó ÈöÐöí
ÇáÑøóÍöãö ÛóíúÑö ÇáúãóÍúÑóãö¡ ßóÃóæúáóÇÏö ÇáúÚóãøö æóÇáúÎóÇáö¡ Ëõãøó
ÇáúãõÍóÑøóãö ÈöÇáÑøóÖóÇÚö¡ Ëõãøó ÈöÇáúãõÕóÇåóÑóÉö¡ Ëõãøó Çáúãóæúáóì ãöäú
ÃóÚúáóì æóÃóÓúÝóáó¡ Ëõãøó ÇáúÌóÇÑõ.
ÝóÅöÐóÇ ßóÇäó ÇáúÞóÑöíÈõ ÈóÚöíÏó ÇáÏøóÇÑö Ýöí ÇáúÈóáóÏö¡ ÞõÏøöãó Úóáóì
ÇáúÌóÇÑö ÇáúÃóÌúäóÈöíøö. ÝóÅöäú ßóÇäó ÇáúÃóÞóÇÑöÈõ ÎóÇÑöÌöíäó Úóäö
ÇáúÈóáóÏö¡ ÝóÅöäú ãóäóÚúäóÇ äóÞúáó ÇáÒøóßóÇÉö¡ ÞõÏøöãó ÇáúÃóÌúäóÈöíøõ¡
æóÅöáøóÇ¡ ÝóÇáúÞóÑöíÈõ.
æóßóÐóÇ Ãóåúáõ ÇáúÈóÇÏöíóÉö¡ ÝóÍóíúËõ ßóÇäó ÇáúÞóÑöíÈõ æóÇáúÃóÌúäóÈöíøõ
ÇáúÌóÇÑõ ÈöÍóíúËõ íóÌõæÒõ ÇáÕøóÑúÝõ ÅöáóíúåöãóÇ¡ ÞõÏøöãó ÇáúÞóÑöíÈõ.
ÝóÕúáñ
íõßúÑóåõ ÇáÊøóÕóÏøõÞõ ÈöÇáÑøóÏöíÁö¡ æóÈöãóÇ Ýöíåö ÔõÈúåóÉñ.
ÝóÕúáñ
æóãóäú ÝóÖóáó Úóäú ÍóÇÌóÊöåö æóÍóÇÌóÉö ÚöíóÇáöåö æóÚóäú Ïóíúäöåö ãóÇáñ¡
åóáú íõÓúÊóÍóÈøõ áóåõ ÇáÊøóÕóÏøõÞõ ÈöÌóãöíÚö ÇáúÝóÇÖöáö¿ Ýöíåö ÃóæúÌõåñ.
ÃóÍóÏõåõãóÇ: äóÚóãú¡ æóÇáËøóÇäöí: áóÇ¡ æóÃóÕóÍøõåõãóÇ: Åöäú ÕóÈóÑó Úóáóì
ÇáúÅöÖóÇÝóÉö¡ ÝóäóÚóãú¡ æóÅöáøóÇ¡ ÝóáóÇ. æóÃóãøóÇ ãóäú íóÍúÊóÇÌõ
Åöáóíúåö áöÚöíóÇáöåö ÇáøóÐöíäó ÊóáúÒóãõåõ äóÝóÞóÊõåõãú æóÞóÖóÇÁõ
Ïóíúäöåö¡ ÝóáóÇ íõÓúÊóÍóÈøõ áóåõ ÇáÊøóÕóÏøõÞõ¡ æóÑõÈøóãóÇ Þöíáó:
íõßúÑóåõ.
ÞõáúÊõ: åóÐöåö ÇáúÚöÈóÇÑóÉõ ãõæóÇÝöÞóÉñ áöÚöÈóÇÑóÉö ÇáúãóÇæóÑúÏöíøö¡
æóÇáúÛóÒóÇáöíøö¡ æóÇáúãõÊóæóáøöí¡ æóÂÎóÑöíäó.
æóÞóÇáó ÇáúÞóÇÖöí ÃóÈõæ ÇáØøóíøöÈö¡ æóÃóÕúÍóÇÈõ «ÇáÔøóÇãöáö» æó
«ÇáúãõåóÐøóÈö» æó «ÇáÊøóåúÐöíÈö» æó «ÇáúÈóíóÇäö» æóÇáÏøóÇÑöãöíøõ¡
æóÇáÑøõæíóÇäöíøõ Ýöí «ÇáúÍöáúíóÉö» æóÂÎóÑõæäó: áóÇ íóÌõæÒõ Ãóäú
íóÊóÕóÏøóÞó ÈöãóÇ íóÍúÊóÇÌõ Åöáóíúåö áöäóÝóÞóÊöåö Ãóæú äóÝóÞóÉö
ÚöíóÇáöåö¡ æóåóÐóÇ ÃóÕóÍøõ Ýöí äóÝóÞóÉö ÚöíóÇáöåö¡ æóÇáúÃóæøóáõ ÃóÕóÍøõ
Ýöí äóÝóÞóÉö äóÝúÓöåö¡ æóÃóãøóÇ ÇáÏøóíúäõ¡ ÝóÇáúãõÎúÊóÇÑõ Ãóäøóåõ Åöäú
ÛóáóÈó Úóáóì Ùóäøöåö ÍõÕõæáõ æóÝóÇÆöåö ãöäú ÌöåóÉò ÃõÎúÑóì¡ ÝóáóÇ ÈóÃúÓó
ÈöÇáÊøóÕóÏøõÞö¡ æóÅöáøóÇ¡ ÝóáóÇ íóÍöáøõ.
(2/342)
æóÇÚúáóãú Ãóäøóåõ ÈóÞöíó ãöäó ÇáúÈóÇÈö
ãóÓóÇÆöáõ ßóËöíÑóÉñ.
ãöäúåóÇ¡ ÞóÇáó ÃóÈõæ Úóáöíøò ÇáØøóÈóÑöíøõ: íóÞúÕöÏõ ÈöÕóÏóÞóÊöåö ãöäú
ÃóÞóÇÑöÈöåö ÃóÔóÏøóåõãú áóåõ ÚóÏóÇæóÉð¡ áöíóÊóÃóáøóÝó ÞóáúÈõåõ¡ æóáöãóÇ
Ýöíåö ãöäú ÓõÞõæØö ÇáÑøöíóÇÁö æóßóÓúÑö ÇáäøóÝúÓö.
æóíõÓúÊóÍóÈøõ áöáúÛóäöíøö ÇáÊøóäóÒøõåõ ÚóäúåóÇ¡ æóíõßúÑóåõ áóåõ
ÇáÊøóÚóÑøõÖõ áöÃóÎúÐöåóÇ.
ÞóÇáó Ýöí «ÇáúÈóíóÇäö» : æóáóÇ íóÍöáøõ áöáúÛóäöíøö ÃóÎúÐõ ÕóÏóÞóÉö
ÇáÊøóØóæøõÚö ãõÙúåöÑðÇ áöáúÝóÇÞóÉö. æóåóÐóÇ ÇáøóÐöí ÞóÇáóåõ ÍóÓóäñ¡
æóÚóáóíúåö Íõãöáó Þóæúáõ ÇáäøóÈöíøö - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö æóÓóáøóãó
- Ýöí ÇáøóÐöí ãóÇÊó ãöäú Ãóåúáö ÇáÕøõÝøóÉö¡ ÝóæóÌóÏõæÇ áóåõ
ÏöíäóÇÑóíúäö¡ ÝóÞóÇáó: «ßóíøóÊóÇäö ãöäú äóÇÑò» .
ÝóÃóãøóÇ ÅöÐóÇ ÓóÃóáó ÇáÕøóÏóÞóÉó¡ ÝóÞóÇáó ÕóÇÍöÈõ «ÇáúÍóÇæöí»
æóÛóíúÑõåõ: Åöäú ßóÇäó ãõÍúÊóÇÌðÇ¡ áóãú íóÍúÑõãõ ÇáÓøõÄóÇáõ¡ æóÅöäú
ßóÇäó ÛóäöíøðÇ ÈöãóÇáò Ãóæú ÕóäúÚóÉò¡ ÝóÓõÄóÇáõåõ ÍóÑóÇãñ¡ æóãóÇ
íóÃúÎõÐõåõ ÍóÑóÇãñ Úóáóíúåö. åóÐóÇ áóÝúÙõ ÕóÇÍöÈö «ÇáúÍóÇæöí» . æóáóäóÇ
æóÌúåñ ÖóÚöíÝñ¡ ÐóßóÑóåõ ÕóÇÍöÈõ ÇáúßöÊóÇÈö æóÛóíúÑõåõ Ýöí ßöÊóÇÈö
ÇáäøóÝóÞóÇÊö: Ãóäøóåõ áóÇ íóÍúÑõãõ.
ÞóÇáó ÃóÕúÍóÇÈõäóÇ æóÛóíúÑõåõãú: íóäúÈóÛöí Ãóäú áóÇ íóãúÊóäöÚó ãöäó
ÇáÕøóÏóÞóÉö ÈöÇáúÞóáöíáö ÇÍúÊöÞóÇÑðÇ áóåõ. ÞóÇáó Çááøóåõ ÊóÚóÇáóì:
(Ýóãóäú íóÚúãóáú ãöËúÞóÇáó ÐóÑøóÉò ÎóíúÑðÇ íóÑóåõ) [ÇáÒøóáúÒóáóÉö: 7]
æóÝöí ÇáúÍóÏöíËö ÇáÕøóÍöíÍö: «ÇÊøóÞõæÇ ÇáäøóÇÑó æóáóæú ÈöÔöÞøö ÊóãúÑóÉò»
æóíõÓúÊóÍóÈøõ Ãóäú íóÎõÕøó ÈöÕóÏóÞóÊöåö Ãóåúáó ÇáúÎóíúÑö
æóÇáúãõÍúÊóÇÌöíäó. æóÌóÇÁóÊú ÃóÍóÇÏöíËõ ßóËöíÑóÉñ ÈöÇáúÍóËøö Úóáóì
ÇáÕøóÏóÞóÉö ÈöÇáúãóÇÁö.
æóãóäú ÏóÝóÚó Åöáóì ÛõáóÇãöåö Ãóæú æóáóÏöåö æóäóÍúæöåöãóÇ ÔóíúÆðÇ
áöíõÚúØöíóåõ áöÓóÇÆöáò¡ áóãú íóÒõáú ãöáúßõåõ Úóäúåõ ÍóÊøóì íóÞúÈöÖóåõ
ÇáÓøóÇÆöáõ¡ ÝóÅöäú áóãú íóÊøóÝöÞú ÏóÝúÚõåõ Åöáóì Ðóáößó ÇáÓøóÇÆöáö¡
ÇÓúÊõÍöÈøó áóåõ Ãóäú áóÇ íóÚõæÏó Ýöíåö¡ Èóáú íóÊóÕóÏøóÞõ Èöåö¡ æóãóäú
ÊóÕóÏøóÞó ÈöÔóíúÁò¡ ßõÑöåó áóåõ Ãóäú íóÊóãóáøóßóåõ ãöäú ÌöåóÉö ãóäú
ÏóÝóÚóåõ Åöáóíúåö ÈöãõÚóÇæóÖóÉò Ãóæú åöÈóÉò. æóáóÇ ÈóÃúÓó Èöåö
Èöãöáúßöåö ãöäúåõ ÈöÇáúÅöÑúËö¡ æóáóÇ ÈöÊóãóáøõßöåö ãöäú ÛóíúÑöåö.
æóíóäúÈóÛöí Ãóäú íóÏúÝóÚó ÇáÕøóÏóÞóÉó ÈöØöíÈö äóÝúÓò æóÈóÔóÇÔóÉö æóÌúåò¡
æóíóÍúÑõãõ Çáúãóäøõ ÈöåóÇ¡ æóÅöÐóÇ ãóäøó¡ ÈóØóáó ËóæóÇÈõåóÇ.
æóíõÓúÊóÍóÈøõ Ãóäú íóÊóÕóÏøóÞó ãöãøóÇ íõÍöÈøõåõ. ÞóÇáó ÕóÇÍöÈõ
«ÇáúãõÚóÇíóÇÉö» : áóæú äóÐóÑó
(2/343)
ÕóæúãðÇ Ãóæú ÕóáóÇÉð Ýöí æóÞúÊò
ÈöÚóíúäöåö¡ áóãú íóÌõÒú ÝöÚúáõåõ ÞóÈúáóåõ¡ æóáóæú äóÐóÑó ÇáÊøóÕóÏøõÞó
Ýöí æóÞúÊò ÈöÚóíúäöåö¡ ÌóÇÒó ÇáÊøóÕóÏøõÞõ ÞóÈúáóåõ¡ ßóãóÇ áóæú ÚóÌøóáó
ÇáÒøóßóÇÉó.
æóãöãøóÇ íõÍúÊóÇÌõ Åöáóíúåö¡ ãóÓóÇÆöáõ ÐóßóÑóåóÇ ÇáúÛóÒóÇáöíøõ Ýöí
«ÇáöÅöÍúíóÇÁö» .
ãöäúåóÇ: ÇÎúÊóáóÝó ÇáÓøóáóÝõ Ýöí Ãóäøó ÇáúãõÍúÊóÇÌó¡ åóáö ÇáúÃóÝúÖóáõ
áóåõ Ãóäú íóÃúÎõÐó ãöäó ÇáÒøóßóÇÉö Ãóæú ÕóÏóÞóÉö ÇáÊøóØóæøõÚö¿ ÝóßóÇäó
ÇáúÌõäóíúÏõ¡ æóÇáúÎóæóÇÕøõ¡ æóÌóãóÇÚóÉñ íóÞõæáõæäó: ÇáúÃóÎúÐõ ãöäó
ÇáÕøóÏóÞóÉö ÃóÝúÖóáõ¡ áöÆóáøóÇ íõÖóíøöÞó Úóáóì ÇáúÃóÕúäóÇÝö¡ æóáöÆóáøóÇ
íõÎöáøó ÈöÔóÑúØò ãöäú ÔõÑõæØö ÇáúÃóÎúÐö.
æóÃóãøóÇ ÇáÕøóÏóÞóÉõ¡ ÝóÃóãúÑõåóÇ åóíøöäñ. æóÞóÇáó ÂÎóÑõæäó: ÇáÒøóßóÇÉõ
ÃóÝúÖóáõ¡ áöÃóäøóåõ ÅöÚóÇäóÉñ Úóáóì æóÇÌöÈò¡ æóáóæú ÊóÑóßó Ãóåúáõ
ÇáÒøóßóÇÉö ßõáøõåõãú ÃóÎúÐóåóÇ¡ ÃóËöãõæÇ¡ æóáöÃóäøó ÇáÒøóßóÇÉó áóÇ
ãöäøóÉó ÝöíåóÇ.
ÞóÇáó ÇáúÛóÒóÇáöíøõ: æóÇáÕøóæóÇÈõ. Ãóäøóåõ íóÎúÊóáöÝõ ÈöÇáúÃóÔúÎóÇÕö.
ÝóÅöäú ÚóÑóÖó áóåõ ÔõÈúåóÉñ Ýöí ÇÓúÊöÍúÞóÇÞöåö¡ áóãú íóÃúÎõÐö
ÇáÒøóßóÇÉó¡ æóÅöäú ÞõØöÚó ÈöÇÓúÊöÍúÞóÇÞöåö¡ äõÙöÑó¡ Åöäú ßóÇäó
ÇáúãõÊóÕóÏøöÞõ Åöäú áóãú íóÃúÎõÐú åóÐóÇ¡ áóÇ íóÊóÕóÏøóÞõ¡ ÝóáúíóÃúÎõÐö
ÇáÕøóÏóÞóÉó¡ ÝóÅöäøó ÅöÎúÑóÇÌó ÇáÒøóßóÇÉö áóÇ ÈõÏøó ãöäúåõ¡ æóÅöäú ßóÇäó
áóÇ ÈõÏøó ãöäú ÅöÎúÑóÇÌö Êöáúßó ÇáÕøóÏóÞóÉö æóáóãú íõÖóíøöÞú
ÈöÇáÒøóßóÇÉö¡ ÊóÎóíøóÑó. æóÃóÎúÐõ ÇáÒøóßóÇÉö ÃóÔóÏøõ Ýöí ßóÓúÑö
ÇáäøóÝúÓö.
æóÐóßóÑó ÃóíúÖðÇ ÇÎúÊöáóÇÝó ÇáäøóÇÓö Ýöí ÅöÎúÝóÇÁö ÃóÎúÐö ÇáÕøóÏóÞóÉö
æóÅöÙúåóÇÑöåö¡ ÃóíøõåõãóÇ ÃóÝúÖóáõ¿ æóÝöí ßõáøö æóÇÍöÏò ÝóÖöíáóÉñ
æóãóÝúÓóÏóÉñ. Ëõãøó ÞóÇáó: æóÚóáóì ÇáúÌõãúáóÉö ÇáúÃóÎúÐõ Ýöí ÇáúãóáóÇÁö¡
æóÊóÑúßõ ÇáúÃóÎúÐö Ýöí ÇáúÎóáóÇÁö¡ ÃóÍúÓóäõ. æóÇááøóåõ ÃóÚúáóãõ.
(2/344)
|