ÃÓäì
ÇáãØÇáÈ Ýí ÔÑÍ ÑæÖ ÇáØÇáÈ [ßöÊóÇÈõ ÇáúæóÕóÇíóÇ]
(ßöÊóÇÈõ ÇáúæóÕóÇíóÇ) ÌóãúÚõ æóÕöíøóÉò ÈöãóÚúäóì ÅíÕóÇÁò íõÞóÇáõ
ÃóæúÕóíúÊ áöÝõáóÇäò ÈößóÐóÇ æóæóÕøóíúÊ áóåõ æóÃóæúÕóì Åáóíúåö ÅÐóÇ
ÌóÚóáóåõ æóÕöíøðÇ æóåöíó áõÛóÉð ÇáúÅöíÕóÇáõ ãöäú æóÕøóì ÇáÔøóíúÁó
ÈößóÐóÇ æóÕóáóåõ Èöåö áöÃóäøó ÇáúãõæÕöíó æóÕóáó ÎóíúÑó ÏõäúíóÇåõ
ÈöÎóíúÑö ÚõÞúÈóÇåõ æóÔóÑúÚðÇ ÊóÈóÑøõÚñ ÈöÍóÞøò ãõÖóÇÝò æóáóæú ÊóÞúÏöíÑðÇ
áöãóÇ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö áóíúÓó ÈöÊóÏúÈöíÑò æóáóÇ ÊóÚúáöíÞö ÚöÊúÞò æóÅöäú
ÇáúÊóÍóÞóÇ ÈöåóÇ ÍõßúãðÇ ßóÇáÊøóÈóÑøõÚö ÇáúãõäúÌóÒö Ýöí ãóÑóÖö ÇáúãóæúÊö
Ãóæú ÇáúãõáúÊóÍöÞó Èöåö
æóÇáúÃóÕúáõ ÝöíåóÇ ÞóÈúáó ÇáúÅöÌúãóÇÚö Þóæúáå ÊóÚóÇáóì {ãöäú ÈóÚúÏö
æóÕöíøóÉò íõæÕóì ÈöåóÇ Ãóæú Ïóíúäò} [ÇáäÓÇÁ: 12] æóÃóÎúÈóÇÑñ ßóÎóÈóÑö
ÇáÕøóÍöíÍóíúäö «ãóÇ ÍóÞøõ ÇãúÑöÆò ãõÓúáöãò áóåõ ÔóíúÁñ íõæÕöí Ýöíåö
íóÈöíÊõ áóíúáóÊóíúäö ÅáøóÇ æóæóÕöíøóÊõåõ ãóßúÊõæÈóÉñ ÚöäúÏóåõ» Ãóíú ãóÇ
ÇáúÌóÒúãõ Ãóæú ãóÇ ÇáúãóÚúÑõæÝõ ãöäú ÇáúÃóÎúáóÇÞö ÅáøóÇ åóÐóÇ ÝóÞóÏú
íõÝóÇÌöÆõåõ ÇáúãóæúÊõ æóßóÎóÈóÑö ÇÈúäö ãóÇÌóåú «ÇáúãóÍúÑõæãõ ãóäú ÍõÑöãó
ÇáúæóÕöíøóÉó ãóäú ãóÇÊó Úóáóì æóÕöíøóÉò ãóÇÊó Úóáóì ÓóÈöíáò æóÓõäøóÉò
æóÊõÞðì æóÔóåóÇÏóÉò æóãóÇÊó ãóÛúÝõæÑðÇ áóåõ»
æóßóÇäóÊú Ãóæøóáó ÇáúÅöÓúáóÇãö æóÇÌöÈóÉð áöáúÃóÞóÇÑöÈö ÈöÞóæúáöåö
ÊóÚóÇáóì {ßõÊöÈó Úóáóíúßõãú ÅöÐóÇ ÍóÖóÑó ÃóÍóÏóßõãõ ÇáúãóæúÊõ Åöäú
ÊóÑóßó ÎóíúÑðÇ ÇáúæóÕöíøóÉõ} [ÇáÈÞÑÉ: 180] ÇáúÂíóÉõ Ëõãøó äõÓöÎó
æõÌõæÈõåóÇ ÈöÂíóÇÊö ÇáúãóæóÇÑöíËö æóÈóÞöíó ÇÓúÊöÍúÈóÇÈõåóÇ Ýöí ÇáËøõáõËö
ÝóÃóÞóáøó áöÛóíúÑö ÇáúæóÇÑöËö áöÎóÈóÑö ÓóÚúÏö Èúäö ÃóÈöí æóÞøóÇÕò
ÇáúÂÊöí (ÇáúæóÕöíøóÉõ æóÇÌöÈóÉñ Úóáóì ãóäú Úóáóíúåö ÍóÞøñ áöáøóåö)
ÊóÚóÇáóì ßóÒóßóÇÉò æóÍóÌøò (Ãóæú) ÍóÞøñ (áöÂÏóãöíøóíúäö) ßóæóÏöíÚóÉò
æóãóÛúÕõæÈò (ÈöáóÇ ÔõåõæÏò) ÈöÇáúÍóÞøö Ýöí åóÐóÇ æóãóÇ ÞóÈúáóåõ
ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÅÐóÇ ßóÇäó Èöåö ÔõåõæÏñ ÝóáóÇ ÊóÌöÈõ ÇáúæóÕöíøóÉõ Èöåö
ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÅÐóÇ áóãú íõÎúÔó ãöäúåõãú ßöÊúãóÇäõåõ ßóÇáúæóÑóËóÉö
æóÇáúãõæÕóì áóåõãú ÞóÇáó ÇáúÅöÓúäóæöíøõ æóãõÞúÊóÖóì Ðóáößó Ãóäøó
ÇáÔøóÇåöÏó ÇáúæóÇÍöÏó áóÇ íóßúÝöí áóßöäøó ÇáúÞöíóÇÓó ÊóÎúÑöíÌõåõ Úóáóì
Êóæúßöíáöåö Ýöí ÞóÖóÇÁö Ïóíúäöåö ÝóÞóÖóÇÁõ Çáúæóßöíáö ÈöÍóÖúÑóÉö ÔóÇåöÏò
æóÇÍöÏò ÝóíõßúÊóÝóì Ýöíåö ÈöÐóáößó Ãóíú æóÅöäú ßóÇäó ÍóÞøðÇ ãóÇáöíøðÇ
æóÊóÚúÈöíÑõ ÇáúãõÕóäøöÝö ÈöÇáúÍóÞøö Ýöí ÌóÇäöÈö ÇáúÂÏóãöíøöíäó ÃóÚóãøõ
ãöäú ÊóÚúÈöíÑö ÃóÕúáöåö Ýöíåö ÈöÇáÏøóíúäö.
(æóåöíó ÈöÇáÊøóØóæøõÚö) Ãóíú ÈöãóÇ íõÊóØóæøóÚõ Èöåö (ãõÓúÊóÍóÈøóÉñ
æóáóæú Þóáøó ÇáúãóÇáõ æóßóËõÑó ÇáúÚöíóÇáõ) ÞóÇáó ÇáúÅöÓúäóæöíøõ æóÐóßóÑó
ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ ãóÇ íõÚóÇÑöÖõåõ Ýöí ÇáúßóáóÇãö Úóáóì ÊóÔúØöíÑö ÇáÕøóÏóÇÞö
ÝóÞóÇáó æóÇáÊøóÏúÈöíÑõ íóãúäóÚõ ÇáÑøõÌõæÚó Ïõæäó ÇáúæóÕöíøóÉö
ÈöÇáúÚöÊúÞö Ýöí ÃóÙúåóÑö ÇáúÃóæúÌõåö áöÃóäøó ÇáúÅöíÕóÇÁó áóíúÓó ÚóÞúÏó
ÞõÑúÈóÉò ÈöÎöáóÇÝö ÇáÊøóÏúÈöíÑö ÞóÇáó æóãõÑóÇÏõåõ Ãóäøó ÇáÊøóÏúÈöíÑó áóÇ
íóßõæäõ ÅáøóÇ ÞõÑúÈóÉð æóÇáúÅöíÕóÇÁõ ÞóÏú íóßõæäõ ÞõÑúÈóÉð ßóãóÇ Ýöí
ãöËóÇáöäóÇ æóÞóÏú áóÇ íóßõæäõ ßóÇáúÅöíÕóÇÁö áöáúÃóÛúäöíóÇÁö
(æóÕóÏóÞóÊõåõ ÕóÍöíÍðÇ Ëõãøó ÍóíøðÇ ÃóÝúÖóáõ) ãöäú ÕóÏóÞóÊöåö ãóÑöíÖðÇ
æóÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö áöÎóÈóÑö ÇáÕøóÍöíÍóíúäö «ÃóÝúÖóáõ ÇáÕøóÏóÞóÉö Ãóäú
ÊóÕóÏøóÞó æóÃóäúÊó ÕóÍöíÍñ ÊóÃúãõáõ ÇáúÛöäóì æóÊóÎúÔóì ÇáúÝóÞúÑó æóáóÇ
Êõãúåöáõ ÍóÊøóì ÅÐóÇ ÈóáóÛóÊú ÇáúÍõáúÞõæãó» ÞõáúÊ áöÝõáóÇäò ßóÐóÇ
æóÃóÝóÇÏó ÈöËõãøó Ãóäøó ÕóÏóÞóÉó ÇáÕøóÍöíÍö ÃóÝúÖóáõ ãöäú ÕóÏóÞóÉö
ÇáúãóÑöíÖö.
(ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ áöáúÃóÞúÑóÈö ÛóíúÑö ÇáúæóÇÑöËö ÝóÇáúÃóÞúÑóÈõ Ëõãøó Ðöí
ÑóÖóÇÚò Ëõãøó ÕöåúÑò Ëõãøó) Ðöí (æóáóÇÁò Ëõãøó) Ðöí (ÌöæóÇÑò ÃóÝúÖóáõ)
ãöäúåóÇ áöÛóíúÑöåö ßóãóÇ Ýöí ÇáÕøóÏóÞóÉö ÇáúãõäúÌóÒóÉö æóÊóÞóÏøóãó
ÝöíåóÇ Ãóäøó ÇáúÞóÑöíÈó ÇáúÈóÚöíÏó íõÞóÏøóãõ Úóáóì ÇáúÌóÇÑö
ÇáúÃóÌúäóÈöíøö æóÃóäøó Ãóåúáó ÇáúÎóíúÑö æóÇáúãõÍúÊóÇÌöíäó ãöãøóäú ÐõßöÑó
Ãóæúáóì ãöäú ÛóíúÑöåöãú ÝóíóäúÈóÛöí ãóÌöíÆõåõãóÇ åõäóÇ ßóãóÇ ÃóÔóÇÑó
Åáóíúåö ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóÇÞúÊóÖóÇåõ ßóáóÇãõ ÇáúãõÕóäøöÝõ ßóÃóÕúáöåö Ýöí
ÇáúÃóæøóáö ÃóãøóÇ ÇáúæóÇÑöËõ ÝóáóÇ ÊõÓúÊóÍóÈøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ áóåõ
æóÕóÑøóÍó ÇáúÃóÕúáõ ÈöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó áöáúãóÍóÇÑöãö ÃóÝúÖóáõ ãöäú
ÛóíúÑöåöãú æóáóãú íõÕóÑøöÍú ÈöÊóÞúÏöíãö ÇáúÃóÞúÑóÈö æóÚöÈóÇÑóÊõåõ æóÅöäú
ÃóÑóÇÏó Ãóäú íõæÕöíó ÝóÇáúÃóÝúÖóáõ Ãóäú íõÞóÏøöãó ãóäú áóÇ íóÑöËõ ãöäú
ÞóÑóÇÈóÊöåö æóíõÞóÏøöãó ãöäúåõãú ÇáúãóÍóÇÑöãó Ëõãøó ÛóíúÑó ÇáúãóÍóÇÑöãö
Ëõãøó íõÞóÏøöãó ÈöÇáÑøóÖóÇÚö Åáóì ÂÎöÑöåö
(æóÝöíåö ÃóÑúÈóÚóÉõ ÃóÈúæóÇÈò ÇáúÃóæøóáõ Ýöí ÃóÑúßóÇäöåóÇ æóåöíó
ÃóÑúÈóÚóÉñ) ãõæÕò æóãõæÕðì áóåõ æóãõæÕðì Èöåö æóÕöíÛóÉñ (ÇáúÃóæøóáõ
ÇáúãõæÕöí æóÔóÑúØõåõ ÇáÊøóßúáöíÝõ æóÇáúÍõÑøöíøóÉõ) æóÇáöÇÎúÊöíóÇÑõ
áöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó ÊóÈóÑøõÚñ (ÝóÊóÕöÍøõ ãöäú ÓóÝöíåò) æóáóæú
ãóÍúÌõæÑðÇ Úóáóíúåö áöÕöÍøóÉö ÚöÈóÇÑóÊöåö (áóÇ) ãöäú ÛóíúÑö ãõßóáøóÝò
ÅáøóÇ ÇáÓøóßúÑóÇäó æóáóÇ ãöäú ãõßúÑóåò æó (ÚóÈúÏò ãõßóÇÊóÈò) áóãú
íóÃúÐóäú áóåõ ÓóíøöÏõåõ (æóáóæú ãóÇÊó ÍõÑøðÇ) áöÃóäøóåõãú áóíúÓõæÇ
ÃóåúáðÇ áöáÊøóÈóÑøõÚö ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ æóãõÞúÊóÖóì ÅØúáóÇÞöåöãú
ÈõØúáóÇäõ æóÕöíøóÉö ÇáúãõÈóÚøóÖö æóÞöíóÇÓõ ßóæúäöåö íõæÑóËõ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
[ÇáúÈóÇÈõ ÇáúÚóÇÔöÑõ Ýöí ÇáúãóÓóÇÆöáö ÇáúãõáóÞøóÈóÇÊö]
ßöÊóÇÈõ ÇáúæóÕóÇíóÇ) ÐóßóÑóåóÇ ÅËúÑó ÇáúÝóÑóÇÆöÖö áöÇÓúÊöæóÇÆöåöãóÇ Ýöí
ÇáÊøóÚóáøõÞö ÈöãóÇ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö¡ æóÊóÞúÏöíãõåóÇ ÃóäúÓóÈõº áöÃóäøó
ÇáúÅöäúÓóÇäó íõæÕöí Ëõãøó íóãõæÊõ ÝóäõÞóÓøöãõ ÊóÑößóÊóåõ. ÇåÜ.
æóíõÌóÇÈõ ÈöÃóäøó ÊóÃúÎöíÑó ÇáúæóÕóÇíóÇ Úóäú ÇáúÝóÑóÇÆöÖö ÃóäúÓóÈõº
áöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó áóÇ ÊóáúÒóãõ æóáóÇ íõÚúÑóÝõ ÞóÏúÑõåóÇ ÅÐóÇ ßóÇäóÊú
ÈöÌõÒúÁò ãöäú ÇáúãóÇáö æóáóÇ ãóÚúÑöÝóÉõ ÞóÏúÑö ËõáõËöåö ÇáøóÐöí
ÊõäóÝøóÐõ Ýöíåö æóáóÇ ÊõÚúÊóÈóÑõ ÅÌóÇÒóÉõ ÇáúæóÇÑöËö áóåóÇ ÅáøóÇ ÈóÚúÏó
ÇáúãóæúÊö
(Þóæúáõåõ: Ãóæú ÍóÞøñ áöÂÏóãöíøöíäó ßóæóÏöíÚóÉò ÅáóÎú) æóÞóÏú ÚóÌóÒó
Úóäúåõ Ýöí ÇáúÍóÇáö ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí.
(Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ) Ãóíú: æóÛóíúÑõåõ ÅÐóÇ áóãú íóÎúÔó
ãöäúåõãú ßöÊúãóÇäóåõ ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö. (Þóæúáõåõ: ÝóíóßúÊóÝöí
Ýöíåö ÈöÐóáößó) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: áöÃóäøó ÇáúÅöíÕóÇÁó
áóíúÓó ÚóÞúÏó ÞõÑúÈóÉò) íóÚúäöí áóíúÓó ÈöÞõÑúÈóÉò äóÇÌöÒóÉò æóÅöáøóÇ
ÝóÇáúãõæÕóì Èöåö ÞõÑúÈóÉñ ÞóØúÚðÇ¡ æóåóÐóÇ ßóãóÇ Ãóäøó ÊóÚúáöíÞó
ÇáúÚöÊúÞö áóíúÓó ÈöÞõÑúÈóÉò áöÃóäøóåõ íõÞúÕóÏõ Èöåö ÇáúÍóËøõ Ãóæú
ÇáúãóäúÚõ¡ æóÇáúÚöÊúÞõ ÇáúãõÚóáøóÞõ ÞõÑúÈóÉñ ÈöáóÇ ÎöáóÇÝò æóßóãóÇ Ãóäøó
ÇáúãóäúÐõæÑó íóßõæäõ ÞõÑúÈóÉð ÞóØúÚðÇ áöÃóäøó Çááøóåó ÊóÚóÇáóì ãóÏóÍó
Úóáóì ÅÎúÑóÇÌöåö ÈöÞóæúáöåö: {íõæÝõæäó ÈöÇáäøóÐúÑö} [ÇáÅäÓÇä: 7]
æóäóÝúÓõ ÇáäøóÐúÑö áóÇ íóßõæäõ ÞõÑúÈóÉð ÍóÊøóì ÇõÎúÊõáöÝó Ýöí
ßóÑóÇåóÊöåö áöäóåúíöåö - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö æóÓóáøóãó - Úóäúåõ.
[ÇáúÈóÇÈ ÇáúÃóæøóáõ Ýöí ÃóÑúßóÇäö ÇáúæóÕöíøóÉõ]
Ê (Þóæúáõåõ: æóÇáúÍõÑøöíøóÉõ) ßõáøõåõ Ãóæú ÈóÚúÖõåõ ÝóÞóÏú ÕóÑøóÍó
ÈöÕöÍøóÉö æóÕöíøóÉö ÇáúãõÈóÚøóÖö æóÇáúÎóØøóÇÈöíøóÉõ Ýöí ÇáúÈóÍúÑö
æóÇÈúäõ ÇáÓøóÑøóÇÌö Ýöí ÔóÑúÍöåö æóÇáúÈõáúÞöíäöíøõ Ýöí ÇáÊøóÏúÑöíÈö
æóÛóíúÑõåõãú (Þóæúáõåõ: æóáóæú ãóÍúÌõæÑðÇ Úóáóíúåö) áöÕöÍøóÉö
ÚöÈóÇÑóÊöåö ÈöÏóáöíáö ÞóÈõæáö ÅÞúÑóÇÑöåö ÈöÇáúÚõÞõæÈóÉö æóäõÝõæÐö
ØóáóÇÞöåö æóáöÇÍúÊöíóÇÌöåö Åáóì ÇáËøóæóÇÈö¡ æóÝóÞúÏö ÇáúãóÚúäóì ÇáøóÐöí
ÔõÑöÚó ÇáúÍóÌúÑõ áöÃóÌúáöåö (Þóæúáõåõ: áóÇ ãöäú ÛóíúÑö ãõßóáøóÝò ãöäú
ÕóÈöíøò æóãóÌúäõæäò) æóÝöí ãóÚúäóÇåõãóÇ ãóäú ÚóÇíóäó ÇáúãóæúÊó ÅÐú áóÇ
Þóæúáó áóåõ (Þóæúáõåõ: æóÚóÈúÏò æóãõßóÇÊóÈò) áöÃóäøó Çááøóåó ÊóÚóÇáóì
ÌóÚóáó ÇáúæóÕöíøóÉó ÍóíúËõ ÇáÊøóæóÇÑõËõ æóÇáúÚóÈúÏõ áóÇ íõæÑóËõ Ýóáóãú
íóÏúÎõáú Ýöí ÇáúÃóãúÑö ÈöÇáúæóÕöíøóÉö (Þóæúáõåõ: áóãú íóÃúÐóäú áóåõ
ÓóíøöÏõåõ) Ãóíú: ÝóÅöäú ÃóÐöäó áóåõ ÝöíåóÇ ÕóÍøóÊú ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí Ýöí
ÈóÇÈö ÇáúßöÊóÇÈóÉö (Þóæúáõåõ ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ) Ãóíú æóÛóíúÑõåõ
(Þóæúáõåõ: æóÞöíóÇÓõ ßóæúäöåö íõæÑóËõ ÇáÕøöÍøóÉõ. . . ÅáóÎú) Ãóíú ßóãóÇ
íóåóÈõ æóíóÚúÊöÞõ¡ æóßóÊóÈó ÃóíúÖðÇ: ÌóÒóãó ÈöÕöÍøóÊöåóÇ ÌóãóÇÚóÉñ
ãöäúåõãú æóÇáúÎóØøóÇÈöíøóÉõ æóÇÈúäõ ÇáÓøóÑøóÇÌö æóÇáúÈõáúÞöíäöíøõ æóãóäú
ßóÇäó ÍõÑøðÇ ÚöäúÏó ÇáúæóÕöíøóÉö Ëõãøó ÓõÈöíó æóÇÓúÊõÑöÞøó¡ æóßóÇäó
ÇáúãóÇáõ ÚöäúÏóäóÇ ÈöÃóãóÇäò ÝóÇáÙøóÇåöÑõ ÈóÞóÇÁõ ÇáúæóÕöíøóÉö.
(3/29)
ÇáÕøöÍøóÉõ ÝöíãóÇ íóÓúÊóÍöÞøõåõ
ÈöÈóÚúÖöåö ÇáúÍõÑøö¡ ÇäúÊóåóì. æóÙóÇåöÑñ Ãóäøó ãóÍóáøóåõ Ýöí ÛóíúÑö
ÇáúÚöÊúÞö áöÃóäøó ÇáúÚöÊúÞó íóÓúÊóÚúÞöÈõ ÇáúæóáóÇÁó æóÇáúãõÈóÚøóÖõ
áóíúÓó ãöäú Ãóåúáöåö.
(æóÊóÕöÍøõ ãöäú ÇáúßóÇÝöÑö) æóáóæú ÍóÑúÈöíøðÇ ßóãóÇ ÕóÑøóÍó Èöåö
ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ (ßóÇáúãõÓúáöãö) ÝóíõæÕöí ÈöãóÇ íõÊóãóæøóáõ Ãóæú
íõÞúÊóäóì¡ áóÇ ÈöÎóãúÑò æóÎöäúÒöíÑò æóäóÍúæöåöãóÇ ÓóæóÇÁñ ÃóæúÕóì
áöãõÓúáöãò Ãóæú áöÐöãøöíøò ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóãõÞúÊóÖóì ÅØúáóÇÞöåö
íóÚúäöí Çáäøóæóæöíøó Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö ÕöÍøóÉõ æóÕöíøóÉö ÇáúãõÑúÊóÏøö
æóÅöäú ãóÇÊó Ãóæú ÞõÊöáó ßóÇÝöÑðÇ¡ æóáóíúÓó ßóÐóáößóº ÈöäóÇÁð Úóáóì
Ãóäøó ãöáúßóåõ ãóæúÞõæÝñ Ãóæú ÒóÇÆöáñ¡ ÞõáúÊõ: Èóáú åõæó ßóÐóáößó Úóáóì
Þóæúáö ÇáúæóÞúÝö ßóãóÇ ÐóßóÑóåõ Çáäøóæóæöíøõ ßóÛóíúÑöåö Ýöí ÈóÇÈö
ÇáÑøöÏøóÉö.
(ÇáÑøõßúäõ ÇáËøóÇäöí ÇáúãõæÕóì áóåõ¡ ÝóáóÇ ÊóÕöÍøõ Ýöí ãóÚúÕöíóÉò
ßóÐöãøöíøò ÃóæúÕóì ÈöÈöäóÇÁö ßóäöíÓóÉò) íõÊóÚóÈøóÏõ ÝöíåóÇ (Ãóæú
ÅÓúÑóÇÌöåóÇ ÊóÚúÙöíãðÇ) áóåóÇ Ãóæú ÈößöÊóÇÈóÉö ÇáÊøóæúÑóÇÉö
æóÇáúÅöäúÌöíáö æóÞöÑóÇÁóÊöåöãóÇ æóäóÍúæöåóÇ¡ æóÐóáößó áöÃóäøó
ÇáúãóÞúÕõæÏó ãöäú ÔóÑúÚö ÇáúæóÕöíøóÉö ÊóÏóÇÑõßõ ãóÇ ÝóÇÊó Ýöí ÍóÇáö
ÇáúÍóíóÇÉö ãöäú ÇáúÅöÍúÓóÇäö ÝóáóÇ íóÌõæÒõ Ãóäú Êóßõæäó ãöäú ÌöåóÉö
ãóÚúÕöíóÉò æóÅöäøóãóÇ Êóßõæäõ ãöäú ÌöåóÉö ÞõÑúÈóÉò ßóÇáúÝõÞóÑóÇÁö Ãóæú
ãõÈóÇÍò áóÇ íóÙúåóÑõ Ýöíåö ÞõÑúÈóÉñ ßóÇáúÃóÛúäöíóÇÁö¡ æóÎóÑóÌó
ÈöÞóæúáöåö: ÊóÚúÙöíãðÇ ãóÇ áóæú ÞóÕóÏó ÈöÅöÓúÑóÇÌöåóÇ ÇäúÊöÝóÇÚó
ÇáúãõÞöíãöíäó Ãóæú ÇáúãõÌúÊóÇÒöíäó ÈöÇáÖøóæúÁö ÝóÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ
ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì ÈöÔóíúÁò áöÃóåúáö ÇáÐøöãøóÉö (æóÊóÕöÍøõ) ãöäú
ãõÓúáöãò æóßóÇÝöÑò (ÈöÚöãóÇÑóÉö ÇáúãóÓóÇÌöÏö) áöãóÇ ÝöíåóÇ ãöäú ÅÞóÇãóÉö
ÇáÔøóÚóÇÆöÑö (æóÞõÈõæÑö ÇáúÃóäúÈöíóÇÁö æóÇáúÚõáóãóÇÁö æóÇáÕøóÇáöÍöíäó)
áöãóÇ ÝöíåóÇ ãöäú ÅÍúíóÇÁö ÇáÒøöíóÇÑóÉö æóÇáÊøóÈóÑøõßö ÈöåóÇ. ÞóÇáó
ÕóÇÍöÈõ ÇáÐøóÎóÇÆöÑ: æóáóÚóáøó ÇáúãõÑóÇÏó Ãóäú íõÈúäóì Úóáóì ÞõÈõæÑöåöãú
ÇáúÞöÈóÇÈõ æóÇáúÞóäóÇØöÑõ ßóãóÇ íõÝúÚóáõ Ýöí ÇáúãóÔóÇåöÏö ÅÐóÇ ßóÇäó Ýöí
ÇáÏøóÝúäö Ýöí ãóæóÇÖöÚó ãóãúáõæßóÉò áóåõãú Ãóæú áöãóäú ÏóÝóäóåõãú ÝöíåóÇ
áóÇ ÈöäóÇÁõ ÇáúÞõÈõæÑö äóÝúÓöåóÇ áöáäøóåúíö Úóäúåõ æóáóÇ ÝöÚúáõåõ Ýöí
ÇáúãóÞóÇÈöÑö ÇáúãõÓóÈøóáóÉö ÝóÅöäøó Ýöíåö ÊóÖúíöíÞðÇ Úóáóì
ÇáúãõÓúáöãöíäó.
ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ æóÝöíåö äóÙóÑñ¡ æóÇáúãõÊøóÌóåõ Ãóäøó ÇáúãõÑóÇÏó
ÈöÚöãóÇÑóÊöåóÇ ÑóÏøõ ÇáÊøõÑóÇÈö ÝöíåóÇ æóãõáóÇÒóãóÊõåóÇ ÎóæúÝðÇ ãöäú
ÇáúæóÍúÔö¡ æóÇáúÞöÑóÇÁóÉõ ÚöäúÏóåóÇ æóÅöÚúáóÇãõ ÇáÒøóÇÆöÑöíäó ÈöåóÇ ßóíú
áóÇ ÊóäúÏóÑöÓó ÇäúÊóåóì.
æóÇáúÃóæøóáõ åõæó ÇáúãõÊóÈóÇÏóÑõ (æó) ÊóÕöÍøõ (áöÝóßøö ÇáúßõÝøóÇÑö ãöäú
ÃóÓúÑöäóÇ) áöÃóäøó ÇáúãõÝóÇÏóÇÉó ÌóÇÆöÒóÉñ¡ æóáöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó
ÌóÇÆöÒóÉñ áöÃóåúáö ÇáúÍóÑúÈö æóÇáúÃõÓóÇÑóì Ãóæúáóì (æó) ÊóÕöÍøõ
(ÈöÈöäóÇÁö ÑöÈóÇØò Ãóæú ÏóÇÑò íóÓúßõäõåóÇ Ãóæú íóÓúÊóÛöáøõåóÇ
ÇáÐøöãøöíøõæäó) áöÃóäøó ÕóÑúÝó ÕóÏóÞóÉö ÇáÊøóØóæøõÚö Åáóíúåöãú ÌóÇÆöÒóÉñ
æóßóÇäó ÇáúÃóæúáóì Ãóäú íóÞõæáó íóÓúßõäõåõ Ãóæú íóÓúÊóÛöáøõåõ.
(ÝóÕúáñ: æóÊóÕöÍøõ áöãõÚóíøóäò íõÊóÕóæøóÑõ áóåõ Çáúãöáúßõ) æóÞúÊó ãóæúÊö
ÇáúãõæÕöí áöÃóäøóåóÇ Êóãúáöíßñ (ßóÇáúÍóãúáö áóßöäú íõÔúÊóÑóØõ Ãóäú
íóäúÝóÕöáó ÍóíøðÇ) ÍóíóÇÉð ãõÓúÊóÞöÑøóÉð ßóãóÇ íóÑöËõ Èóáú Ãóæúáóì
áöÕöÍøóÉö ÇáúæóÕöíøóÉö áöãóäú áóÇ íóÑöËõ ßóÇáúãõßóÇÊóÈö (áóÇ) Åäú
ÇäúÝóÕóáó (ãóíøöÊðÇ æóÅöäú ßóÇäó ÈöÌöäóÇíóÉò) æóÃóæúÌóÈúäóÇ ÇáúÛõÑøóÉó
ÝóáóÇ ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ßóãóÇ áóÇ íóÑöËõ (æó) íõÔúÊóÑóØõ (Ãóäú
íõÚúáóãó æõÌõæÏõåõ ÍóÇáó ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇäúÝöÕóÇáöåö áöÏõæäö ÓöÊøóÉö
ÃóÔúåõÑò) ãöäúåóÇ (æóßóÐóÇ áöÏõæäö ÃóÑúÈóÚö Óöäöíäó ÅÐóÇ áóãú Êóßõäú
ÝöÑóÇÔðÇ) áöÒóæúÌò Ãóæú ÓóíøöÏò Ãóæú ßóÇäóÊú ÝöÑóÇÔðÇ áóåõ Ïõæäó ÓöÊøóÉö
ÃóÔúåõÑò áöÃóäøó ÇáÙøóÇåöÑó æõÌõæÏõåõ ÚöäúÏóåóÇ áöäõÏúÑóÉö æóØúÁö
ÇáÔøõÈúåóÉö æóÝöí ÊóÞúÏöíÑö ÇáÒøöäóÇ ÅÓóÇÁóÉõ Ùóäøò¡ äóÚóãú áóæú áóãú
Êóßõäú ÝöÑóÇÔðÇ ÞóØøõ áóãú íóÓúÊóÍöÞøó ÔóíúÆðÇ¡ ÞóÇáóåõ ÇáÓøõÈúßöíøõ
ÊóÝóÞøõåðÇ¡ æóäóÞóáóåõ ÛóíúÑõåõ Úóäú ÇáúÃõÓúÊóÇÐö ÃóÈöí ãóäúÕõæÑò ÝóÅöäú
ÇäúÝóÕóáó áöÃóÑúÈóÚö Óöäöíäó ÝóÃóßúËóÑó Ãóæú áöÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò
ÝóÃóßúËóÑó æóßóÇäóÊú ÝöÑóÇÔðÇ áöãóäú ÐóßóÑó ÓöÊøóÉó ÃóÔúåõÑò ÝóÃóßúËóÑó
áóãú ÊóÕöÍøó ÇáúæóÕöíøóÉõ áóåõ áöÚóÏóãö æõÌõæÏöåö ÚöäúÏóåóÇ Ýöí
ÇáúÃõæáóì¡ æóÇÍúÊöãóÇáö ÍõÏõæËöåö ÈóÚúÏóåóÇ Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉö¡
æóÇáúÃóÕúáõ ÚóÏóãõåõ ÚöäúÏóåóÇ¡ æóÇÚúáóãú Ãóäøó ãóÇ ÐóßóÑóåõ ãöäú
ÅáúÍóÇÞö ÇáúÃóÑúÈóÚö Óöäöíäó ÈöãóÇ ÝóæúÞóåóÇ ÎöáóÇÝõ ãóÇ ÐóßóÑóåõ
ÇáúÃóÕúáõ æóÛóíúÑõåõ ãöäú ÅáúÍóÇÞöåóÇ ÈöãóÇ ÏõæäóåóÇ¡ æóÅöäøó ãóÇ
ÐóßóÑóåõ ãöäú ÅáúÍóÇÞö ÇáÓøöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò ÈöãóÇ ÝóæúÞóåóÇ åõæó ãóÇ
ÐóßóÑóåõ ÇáúÃóÕúáõ æóÛóíúÑõåõ áóßöäú ÕóæøóÈó ÇáúÅöÓúäóæöíøõ æóÛóíúÑõåõ
ÅáúÍóÇÞóåóÇ ÈöãóÇ ÏõæäóåóÇ ÅÐú áóÇ ÈõÏøó ãöäú ÊóÞúÏöíÑö Òóãóäò íóÓóÚõ
áóÍúÙóÊóíú ÇáúæóØúÁö æóÇáúæóÖúÚö ßóãóÇ ÐóßóÑõæåõ Ýöí ÇáúÚöÏóÏö (ÝóÅöäú
ÃóæúÕóì áöáúÍóãúáö) Ãóíú: áöÍóãúáö ÝõáóÇäóÉó (ãöäú ÒóíúÏò ÇõÔúÊõÑöØó
ÃóíúÖðÇ áõÍõæÞõåõ Èöåö æóÚóÏóãõ äóÝúíöåö) Úóäúåõ ÝóÅöäú áóãú íóáúÊóÍöÞú
Èöåö ÈöÃóäú ßóÇäóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈóÚúÏó ÒóæóÇáö ÇáúÝöÑóÇÔö ÝóÃóÊóÊú
ÈöæóáóÏò áöÃóßúËóÑó ãöäú ÃóÑúÈóÚö Óöäöíäó ãöäú æóÞúÊö ÇáúÝöÑóÇÞö
æóáöÏõæäö ÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò ãöäú æóÞúÊö ÇáúæóÕöíøóÉö Ãóæú Ãóãúßóäó
áõÍõæÞõåõ Èöåö ÝóäóÝóÇåõ ÈöÇááøöÚóÇäö áóãú ÊóÕöÍøó áöÚóÏóãö ËõÈõæÊö
ÇáäøóÓóÈö ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ áóæú ÇÞúÊóÕóÑó Úóáóì
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: æóÇáúãõÈóÚøóÖõ áóíúÓó ãöäú Ãóåúáöåö) íóãúäóÚõ ßóæúäóåõ áóíúÓó
ãöäú Ãóåúáöåö áöÃóäøóåõ Åäú ÚóÊóÞó ÞóÈúáó ãóæúÊöåö ÝóÐóÇßó æóÅöáøóÇ
ÝóÞóÏú ÒóÇáó ÑöÞøõåõ ÈöÇáúãóæúÊö (Þóæúáõåõ: æóáóíúÓó ßóÐóáößó ÈöäóÇÁð
Úóáóì Ãóäøó ãöáúßóåõ ãóæúÞõæÝñ Ãóæú ÒóÇÆöáñ) ÝóÇáÑøóÇÌöÍõ ÃóäøóåóÇ
ãóæúÞõæÝóÉñ
(Þóæúáõåõ: æóÞöÑóÇÁóÊõåõãóÇ æóäóÍúæõåóÇ) ßóßöÊóÇÈóÉö ÃóÍúßóÇãö ÔóÑöíÚóÉö
ÇáúíóåõæÏö æóÇáäøóÕóÇÑóì æóßõÊõÈö ÇáäøõÌõæãö æóÇáúÝóáúÓóÝóÉö æóÓóÇÆöÑö
ÇáúÚõáõæãö ÇáúãõÍóÑøóãóÉö æóÏõåúäö ÓöÑóÇÌö ÇáúßóäöíÓóÉö æóÅöäú ÞóÕóÏó
ÇäúÊöÝóÇÚó ÇáúãõÞöíãöíäó æóÇáúãõÌóÇæöÑöíäó ÈöÖóæúÆöåö áöÃóäøó Ýöíåö
ÅÚóÇäóÉð áóåõãú Úóáóì ÊóÚóÈøõÏöåöãú æóÊóÚúÙöíãö ÇáúßóäöíÓóÉö (Þóæúáóåõ:
æóáóÚóáøó ãõÑóÇÏóåõãú Ãóäú íõÈúäóì Úóáóì ÞõÈõæÑöåöãú ÇáúÞöÈóÇÈõ ÅáóÎú)
ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö æóßóÊóÈó Úóáóíúåö¡ æóÈöåö íõÔúÚöÑõ ßóáóÇãõ
ÇáúÛóÒóÇáöíøö Ýöí ÇáúÅöÍúíóÇÁö Ýöí ÃóæóÇÆöáö ßöÊóÇÈö ÇáúÍóÌøö¡
æóßóáóÇãõåõ Ýöí ÇáúæóÓöíØö Ýöí ÒóßóÇÉö ÇáäøóÞúÏö íõÔöíÑõ Åáóíúåö
(Þóæúáõåõ: æóáöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó ÌóÇÆöÒóÉñ áöÃóåúáö ÇáúÍóÑúÈö) Ãóíú
ÇáúãõÚóíøóäöíäó ãöäúåõãú (Þóæúáõåõ: æóÈöÈöäóÇÁö ÑöÈóÇØò. . . ÅáóÎú)
ÔóÑóØó ÇáÓøõÈúßöíøõ Ãóäú áóÇ íõÓóãøöíóåóÇ ßóäöíÓóÉð æóÅöáøóÇ ÈóØóáó
ÞóØúÚðÇ æóíõÔúÚöÑõ ÈöÐóáößó ÊóÚúÈöíÑõåõãóÇ ÈöÇáÑøöÈóÇØö (Þóæúáõåõ:
íóÓúßõäõåóÇ Ãóæú íóÓúÊóÛöáøõåóÇ ÇáÐøöãøöíøõæäó) áóæú ÞóÇáó: áöäõÒõæáö
ÇáúãóÇÑøóÉö æóÇáÊøóÚóÈøõÏö ÝóæóÌúåóÇäö ÃóÕóÍøõåõãóÇ ÈõØúáóÇäõåóÇ
[ÝóÕúáñ ÇáúæóÕöíøóÉ áöãõÚóíøóäò íõÊóÕóæøóÑõ áóåõ Çáúãöáúßõ]
(Þóæúáõåõ: æóÊóÕöÍøõ áöãõÚóíøóäò íõÊóÕóæøóÑõ áóåõ Çáúãöáúßõ) æóáóæú
ÈöÝöÚúáö æóáöíøöåö Ãóæú ÈöÅöÐúäöåö (Þóæúáõåõ: ßóÇáúÍóãúáö ÍõÑøðÇ ßóÇäó
Ãóæú ÑóÞöíÞðÇ) ãöäú ÒóæúÌò Ãóæú ÔõÈúåóÉò Ãóæú ÒöäðÇ (Þóæúáõåõ:
áöäõÏúÑóÉö æóØúÁö ÇáÔøõÈúåóÉö æóÝöí ÊóÞúÏöíÑö ÇáÒøöäóÇ ÅáóÎú) ÞóÖöíøóÉõ
ÇáÊøóæúÌöíåö Ãóäøó ÇáúÍõßúãó Ýöí ÇáúÝóÇÓöÞóÉö ÈöÎöáóÇÝö Ðóáößó áóßöäú
áóãú äóÑó ãóäú ÞóÇáó ÈöÇáúÝóÑúÞö Èóíúäó ÇáúÝóÇÌöÑóÉö æóÇáúÚóÝöíÝóÉö Ú
ÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ: Ãóíú ÝóÇáÑøóÇÌöÍõ ÚóÏóãõ ÇáúÝóÑúÞö (Þóæúáõåõ: äóÚóãú
ÅáóÎú) ÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ: ÑóÇÌöÚñ áöãóÇ Óöæóì ÇäúÝöÕóÇáöåö áöÏõæäö ÓöÊøóÉö
ÃóÔúåõÑò ÃóãøóÇ ÇäúÝöÕóÇáõåõ áöÏõæäöåóÇ ÝóíóÓúÊóÍöÞøõ ãõØúáóÞðÇ æóÅöäú
áóãú íóÓúÈöÞú áóåóÇ ÝöÑóÇÔñ áöáúÚöáúãö ÈöæõÌõæÏöåö ÍöíäóÆöÐò æóãóÚúáõæãñ
Ãóäøó ÇáÓøóäóÉó ÝóãóÇ ÝóæúÞóåóÇ áöÃóÑúÈóÚö Óöäöíäó æóáóÇ ÝöÑóÇÔó Ãóíú
ÞóÇÆöãñ ÈöÇáúÝöÚúáö ÃóãøóÇ ÈóÞóÇÁõ ÇáúÝöÑóÇÔö ÝóáóÇ áõÍõæÞó ãóÚóåõ áöãóÇ
ÒóÇÏó Úóáóì ÃóÞóáøó ãöäú ÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò áöÇÍúÊöãóÇáö ÇáúÍõÏõæËö
(Þóæúáõåõ: ÞóÇáóåõ ÇáÓøõÈúßöíøõ) ÊóÝóÞøõåðÇ áóÇ ÈõÏøó ãöäú Ðóáößó.
¡ æóãóÚúäóì Þóæúáöåöãú: áóíúÓóÊú ÝöÑóÇÔðÇ Ãóíú ÞóÇÆöãðÇ ÃóãøóÇ ßóæúäõåóÇ
ßóÇäóÊú ÝöÑóÇÔðÇ ÝóáóÇ ÈõÏøó ãöäúåõ Ú (Þóæúáõåõ: æóäóÞóáóåõ ÛóíúÑõåõ
Úóäú ÇáúÃõÓúÊóÇÐö ÃóÈöí ãóäúÕõæÑò) æóÝöí ßóáóÇãö ÇáÔøóíúÎóíúäö ãóÇ
íóÏõáøõ áóåõ (Þóæúáõåõ: æóÇÍúÊóãóáó ÍõÏõæËõåõ) Ãóíú ãóÚóåóÇ Ãóæú
(Þóæúáõåõ: ãóÇ ÐóßóÑóåõ ÇáúÃóÕúáõ æóÛóíúÑõåõ ãöäú ÅáúÍóÇÞöåóÇ) ÃóÔóÇÑó
Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: åõæó ãóÇ ÐóßóÑóåõ ÇáúÃóÕúáõ) æóÛóíúÑõåõ
ÊóÈóÚðÇ áöáäøóÕøö (Þóæúáõåõ: ßóãóÇ ÐóßóÑõæåõ Ýöí ÇáúÚóÏóÏö Ýöí ãóÍóÇáøó
ÃõÎóÑó) æóíõÑóÏøõ ÈöÃóäøó áóÍúÙóÉó ÇáúæóØúÁö ÅäøóãóÇ ÇõÚúÊõÈöÑóÊú
ÌóÑúíðÇ Úóáóì ÇáúÛóÇáöÈö ãöäú Ãóäøó ÇáúÚõáõæÞó áóÇ íõÞóÇÑöäõ Ãóæøóáó
ÇáúãõÏøóÉö æóÅöáøóÇ ÝóÇáúÚöÈúÑóÉõ ÈöÇáúãõÞóÇÑóäóÉö ÝóÇáÓøöÊøóÉõ
ãõáúÍóÞóÉñ Úóáóì åóÐóÇ ÈöãóÇ ÝóæúÞóåóÇ ßóãóÇ áóæú ÞóÇáõæåõ åõäóÇ æóÚóáóì
ÇáúÃóæøóáö ÈöãóÇ ÏõæäóåóÇ ßóãóÇ ÞóÇáõæåõ Ýöí ÇáúãóÍóÇáøö ÇáúÃõÎóÑö¡
ÈöÐóáößó Úõáöãó Ãóäøó ßõáøðÇ ÕóÍöíÍñ æóÃóäøó åõäóÇ ÈóíóÇÖñ ÈöÇáúÃóÕúáö
(3/30)
ÇáúæóÕöíøóÉö áöÍóãúáö ÝõáóÇäóÉó (ÝóÅöäú
ÃóÊóÊú áöÏõæäö ÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò ãöäú ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöæóáóÏò Ëõãøó
ÈóÚúÏóåõ áöÏõæäöåóÇ ãöäú ÇáúæöáóÇÏóÉö ÈöÂÎóÑó ÇÓúÊóÍóÞøóÇ) åóÇ¡ æóÅöäú
ÒóÇÏó ãóÇ ÈóíúäóåóÇ æóÈóíúäó ÇáËøóÇäöí Úóáóì ÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò
æóÇáúãóÑúÃóÉõ ÝöÑóÇÔñ áöÃóäøóåõãóÇ Íóãúáñ æóÇÍöÏñ.
(ÝóÑúÚñ: íóÞúÈóáõ)
ÇáúæóÕöíøóÉó (áöáúÍóãúáö æóáöíøõåõ) æóáóæú æóÕöíøðÇ (ÈóÚúÏó
ÇáöÇäúÝöÕóÇáö) ÍóíøðÇ (áóÇ ÞóÈúáóåõ) Ýóáóæú ÞóÈöáó ÞóÈúáóåõ áóãú íóßúÝö
áöÃóäøóåõ áóÇ íóÏúÑöí æõÌõæÏóåõ ÍóÇáóÉó ÇáúÞóÈõæáö ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì
áöÛóÇÆöÈò ÈöÔóíúÁò ÝóÈóáóÛóåõ ÝóÞóÈöáó æóáóãú íóÏúÑö ÈöãóæúÊö ÇáúãõæÕöí¡
æóÞöíáó íóßúÝöí ßóãóäú ÈóÇÚó ãóÇáó ÃóÈöíåö íóÙõäøõ ÍóíóÇÊóåõ ÝóÈóÇäó
ãóíøöÊðÇ¡ æóÞóÖöíøóÉõ ßóáóÇãö ÇáúÃóÕúáö ßóãóÇ ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ:
Ãóäøó ÇáúÃóßúËóÑöíäó Úóáóíúåö æóÕóÍøóÍóåõ ÇáúÎõæóÇÑöÒúãöíøó æóæóÞóÚó
áöÈóÚúÖöåöãú ÚóÒúæõ ÊóÕúÍöíÍö ÇáúÃóæøóáö Åáóíúåö æóåõæó ÓóÈúÞõ Þóáóãò¡
æóÝóÇÑóÞó ãóÇ äóÙóÑó Èöåö ÇáúÃóæøóáõ ÈöÃóäøóåõ áóÇ ãõÓúÊóäóÏó Ýöíåö
ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ äóÍúäõ Ýöíåö (æóáóæú ÃóæúÕóì áöÍóãúáò íóÍúÏõËõ áóãú
ÊóÕöÍøó) ÇáúæóÕöíøóÉõ æóÅöäú ßóÇäó ãóæúÌõæÏðÇ ÍóÇáóÉó ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí
áöãóÇ ãóÑøó ãöäú ÃóäøóåóÇ Êóãúáöíßñ¡ æóÊóãúáöíßõ ÇáúãóÚúÏõæãö ãõãúÊóäöÚñ
æóáöÃóäøóåõ áóÇ ãõÊóÚóáøóÞó áöáúÚóÞúÏö Ýöí ÇáúÍóÇáö ÝóÃóÔúÈóåó ÇáúæóÞúÝó
Úóáóì ãóÓúÌöÏò ÓóíõÈúäóì.
(ÝóÕúáñ: ÇáúæóÕöíøóÉõ áöÚóÈúÏö ÇáúÛóíúÑö æóÕöíøóÉñ áöÓóíøöÏöåö) Ãóíú:
ÊõÍúãóáõ Úóáóì Ðóáößó áöÊóÕöÍøó (áóßöäú íõÔúÊóÑóØõ ÞóÈõæáõ ÇáúÚóÈúÏö)
áóåóÇ (æóáóÇ íóßúÝöí ÞóÈõæáõ ÇáÓøóíøöÏö) áöÃóäøó ÇáúÎöØóÇÈó áóãú íóßõäú
ãóÚóåõ Èóáú ãóÚó ÇáúÚóÈúÏö¡ äóÚóãú Åäú áóãú íóßõäú ÃóåúáðÇ áöáúÞóÈõæáö
ßóØöÝúáò Ýóåóáú íóÞúÈóáõ ÇáÓøóíøöÏõ ßóæóáöíøö ÇáúÍõÑøö Èóáú Ãóæúáóì
áöÃóäøó Çáúãöáúßó áóåõ Èößõáøö ÍóÇáò¿ Ãóæú íõæÞóÝõ ÇáúÍóÇáõ Åáóì
ÊóÃóåøõáöåö áöáúÞóÈõæáö¿
ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ Ýöíåö äóÙóÑñ¡ ÞõáúÊõ: æóÇáúÃóæúÌóåõ ÇáúÃóæøóáõ
(æóíóÊóÈóíøóäõ ÈöÇáúÞóÈõæáö) ãöäú ÇáúÚóÈúÏö (Çáúãöáúßõ) áöÓóíøöÏöåö
(ÈöÇáúãóæúÊö¡ æóáóæú äóåóÇåõ ÓóíøöÏõåõ) Úóäú ÇáúÞóÈõæáö ßóãóÇ áóæú
äóåóÇåõ Úóäú ÇáúÎõáúÚö ÝóÎóÇáóÚó¡ Ëõãøó ãóÍóáøõ ÕöÍøóÉö ÇáúæóÕöíøóÉö
áöáúÚóÈúÏö ÅÐóÇ áóãú íóÞúÕöÏú ÇáúãõæÕöí Êóãúáöíßóåõ ÝóÅöäú ÞóÕóÏóåõ
ÞóÇáó Ýöí ÇáúãóØúáóÈö: áóãú ÊóÕöÍøó ßóäóÙöíÑöåö Ýöí ÇáúæóÞúÝö¡ æóÝóÑøóÞó
ÇáÓøõÈúßöíøõ ÈöÃóäøó ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞó åõäóÇ ãõäúÊóÙóÑñ ÝóÞóÏú íõÚúÊóÞõ
ÞóÈúáó ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí Ýóíóßõæäõ áóåõ¡ ÃóæóáóÇ ÝóáöãóÇáößöåö
ÈöÎöáóÇÝöåö Ëõãøó ÝóÅöäøóåõ äóÇÌöÒñ æóáóíúÓó ÇáúÚóÈúÏõ ÃóåúáðÇ
áöáúãöáúßö¡ æóÞóÖöíøóÉõ ÝóÑúÞöåö Ãóäøóåõ áóæú ÞóÇáó: æóÞóÝúÊõ åóÐóÇ
Úóáóì ÒóíúÏò Ëõãøó Úóáóì ÚóÈúÏö ÝõáóÇäò¡ æóÞóÕóÏó Êóãúáöíßóåõ ÕóÍøó
áöÃóäøó ÇÓúÊöÍúÞóÇÞóåõ ãõäúÊóÙóÑñ æóíõÞóíøóÏõ ßóáóÇãõåõãú ÈöÇáúæóÞúÝö
Úóáóì ÇáØøóÈóÞóÉö ÇáúÃõæáóì æóåõæó ãõÊøóÌöåñ áöÃóäøóåõ íõÛúÊóÝóÑõ Ýöí
ÇáÊøóÇÈöÚö ãóÇ áóÇ íõÛúÊóÝóÑõ Ýöí ÇáúãóÊúÈõæÚö (ÝóÅöäú ÃóÚúÊóÞóåõ)
ÓóíøöÏõåõ (Ãóæú ÈóÇÚóåõ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö æóÈóÚúÏó ÇáúÞóÈõæáö ÝóÇáúãöáúßõ
áöáÓøóíøöÏö æóßóÐóÇ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö æóÞóÈúáó ÇáúÞóÈõæáö) ÈöäóÇÁð Úóáóì
Ãóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó Êóãóáøõßñ ÈöÇáúãóæúÊö Ãóæú ãóæúÞõæÝóÉñ (Ãóæú)
ÃóÚúÊóÞóåõ Ãóæú ÈóÇÚóåõ (ÞóÈúáó ÇáúãóæúÊö ÝóÇáúãöáúßõ ÈöÇáúÞóÈõæáö
áöáúãõÔúÊóÑöí) Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉö áöÃóäøóåõ ÇáúãóÇáößõ áóåõ æóÞúÊó
Çáúãöáúßö (Ãóæú áöáúÚóÊöíÞö) Ýöí ÇáúÃõæáóì áöÃóäøóåõ ÍõÑøñ æóÞúÊó
Çáúãöáúßö Ýóáóæú ÃóÚúÊóÞó ÈóÚúÖóåõ Ãóæú ÈóÇÚóåõ ÝóÞöíóÇÓõ ãóÇ íóÃúÊöí
ÝöíãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöãõÈóÚøóÖò æóáóÇ ãõåóÇíóÃóÉó ãöäú Ãóäøó Çáúãöáúßó
Èóíúäóåõ æóÈóíúäó ÓóíøöÏöåö Ãóäøóåõ åõäóÇ ÈóíúäóåõãóÇ ÃóíúÖðÇ Ýöí
ÇáúÃõæáóì æóÈóíúäó ÓóíøöÏöåö æóÇáúãõÔúÊóÑöí Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉö
(ÝóÑúÚñ: áóæú ÃóæúÕóì Ãóæú æóåóÈó áöãóäú äöÕúÝõåõ ÍõÑøñ æóäöÕúÝõåõ
áöÃóÌúäóÈöíøò) æóáóæú æóÇÑöËðÇ æóáóãú Êóßõäú ãõåóÇíóÃóÉð (ÞóÇÓóãóåõ
ÇáÓøóíøöÏõ) ßóãóÇ áóæú ÇÍúÊóÔøó Ãóæú ÇÍúÊóØóÈó (ÝóÅöäú ßóÇäóÊú
ãõåóÇíóÃóÉð ÝóáöÕóÇÍöÈö) Ãóíú Ýóãöáúßõ ÇáúÌóãöíÚö áöÕóÇÍöÈö
(ÇáäøóæúÈóÉö) ÇáúßóÇÆöäóÉö (íóæúãó ÇáúãóæúÊö Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö Ãóæú)
íóæúãó (ÇáúÞóÈúÖö Ýöí ÇáúåöÈóÉö) áóÇ íóæúãó ÇáúÞóÈõæáö æóáóÇ íóæúãó
ÇáúæóÕöíøóÉö Ãóæú ÇáúåöÈóÉöº áöÃóäøó ÇáúÍóÞøó ÅäøóãóÇ íóáúÒóãõ Èöíóæúãö
ÇáúãóæúÊö Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö æóÈöíóæúãö ÇáúÞóÈúÖö Ýöí ÇáúåöÈóÉö æóÅöäú
áóãú íóËúÈõÊú Çáúãöáúßõ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö Èöíóæúãö ÇáúãóæúÊö ßóãóÇ Ãóäøó
ÇáöÇÚúÊöÈóÇÑó Ýöí ÇááøõÞóØóÉö Èöíóæúãö ÇáöÇáúÊöÞóÇØö áößóæúäöåö íóËúÈõÊõ
Èöåö ÇáúÍóÞøõ æóÅöäú áóãú íóËúÈõÊú Èöåö Çáúãöáúßõ (æóáóæú ÎóÕøó ÈöåóÇ)
Ãóíú ÈöÇáúæóÕöíøóÉö Ãóæú ÇáúåöÈóÉö (äöÕúÝóåõ ÇáúÍõÑøó Ãóæú ÇáÑøóÞöíÞó
ÊóÎóÕøóÕó) ÈöåóÇ ÊóäúÒöíáðÇ áöÊóÎúÕöíÕöåö ãóäúÒöáóÉó ÇáúãõåóÇíóÃóÉö¡
ÝóÊóßõæäõ ÇáúæóÕöíøóÉõ áöáÓøóíøöÏö Åäú ÎóÕøó ÈöåóÇ äöÕúÝóåõ ÇáÑøóÞöíÞó¡
æóáóåõ Åäú ÎóÕøó äöÕúÝóåõ ÇáúÍõÑøó¡ æóÐößúÑõ Íõßúãö ÇáúåöÈóÉö Ýöí åóÐöåö
ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö (æóáóæú ÃóæúÕóì áöÚóÈúÏöåö ÈöËõáõËö ãóÇáöåö äõÝøöÐóÊú)
ÈöÇáúãõÚúÌóãóÉö ÇáúæóÕöíøóÉõ (Ýöí ËõáõËö ÑóÞóÈóÊöåö) áöÃóäøóåõ ãöäú
ãóÇáöåö æóÚóÊóÞó Ðóáößó ÇáËøõáõËõ (æóÈóÇÞöí ÇáËøõáõËö) ãöäú ÓóÇÆöÑö
ÃóãúæóÇáöåö (æóÕöíøóÉñ áöãóäú ÈóÚúÖõåõ ãöáúßñ áöáúæóÇÑöËö) æóÈóÚúÖõåõ
ÍõÑøñ (æóáóæú ÃóæúÕóì áóåõ ÈöãóÇáò Ëõãøó ÃóÚúÊóÞóåõ Ýóåõæó áóåõ Ãóæú
ÈóÇÚóåõ ÝóáöáúãõÔúÊóÑöí æóÅöáøóÇ) ÈöÃóäú ãóÇÊó æóåõæó Ýöí ãöáúßöåö
(ÝóæóÕöíøóÉñ áöáúæóÇÑöËö æóÓóíóÃúÊöí Íõßúãõ Ðóáößó)
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
ÇáÊøóÕúæöíÈó Óóåúæñ. Ô (Þóæúáõåõ ÝóÅöäú ÃóÊóÊú áöÏõæäö ÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò
ãöäú ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöæóáóÏò ÅáóÎú) ÃóæúÕóì ÈöÍóãúáò áöÍóãúáò ÝóÅöäú
æõáöÏóÇ áöÏõæäö ÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò ÕóÍøóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ Ãóæú áöÃóßúËóÑó
ãöäú ÃóÑúÈóÚö Óöäöíäó áóãú ÊóÕöÍøó æóßóÐóÇ Åäú æõáöÏó ÃóÍóÏõåõãóÇ
áöÃóÞóáøó ãöäú ÃóÑúÈóÚóÉö ÃóÔúåõÑò æóÇáúÂÎóÑõ áöÃóßúËóÑó ãöäú ÃóÑúÈóÚö
Óöäöíäó. Ï.
(Þóæúáõåõ ßóãóäú ÈóÇÚó ãóÇáó ÃóÈöíåö íóÙõäøõ ÍóíóÇÊóåõ ÅáóÎú) íõÝóÑøóÞõ
ÈóíúäóåõãóÇ ÈöÞõæøóÉö ÇáÊøóÑóÏøõÏö åõäóÇ ÈöÓóÈóÈö ßóæúäöåö Ýöí æõÌõæÏö
ÇáúãõæÕóì áóåõ åóÐóÇ¡ æóáóßöäøó ÇáúÞöíóÇÓó ÇáÕøöÍøóÉõ Ýöí ÞóÈõæáö
Çáúæóáöíøö áöáúÍóãúáö æóÞóÈõæáö ÇáúÛóÇÆöÈö áöÃóäøó ÇáúÚöÈúÑóÉó Ýöí
ÇáúÚõÞõæÏö ÈöãóÇ Ýöí äóÝúÓö ÇáúÃóãúÑö¡ ÞóÇáó ÇáúÝóÊöíøõ Åäøó ÊóÑúÌöíÍó
ÕöÍøóÉö ÇáúÞóÈõæáö íõÄúÎóÐõ ãöäú ÈóÇÈö ÇáúÅöÞúÑóÇÑö ãöäú ÇáÑøóæúÖóÉö
æóÛóíúÑöåóÇ ÍóíúËõ ÞóÇáõæÇ: íóÕöÍøõ ÇáúÅöÞúÑóÇÑõ áöáúÍóãúáö ÅÐóÇ
ÃóÓúäóÏóåõ Åáóì ÅÑúËò Ãóæú æóÕöíøóÉò æóíóáúÒóãõ ãöäú ÕöÍøóÉö
ÇáúÅöÞúÑóÇÑö ÈöÓóÈóÈö ÇáúæóÕöíøóÉö ÕöÍøóÉõ ÇáúÅöÞúÑóÇÑö áóåõ ÞóÈúáó
ÇáöÇäúÝöÕóÇáö ÅÐú áóÇ íóÕöÍøõ Ãóäú íõÞóÇáó Åäøó ÇáúãõÞóÑøó Èöåö
áöáúÍóãúáö ÅáøóÇ ÅÐóÇ ßóÇäó ãóáóßóåõ¡ æóáóÇ íóãúáößõåõ ÅáøóÇ
ÈöÇáúÞóÈõæáö ÝóÊóáóÇÒóãóÇ æóáóãú íóÊóäóÈøóåú ÇáúÅöÓúäóæöíøõ áöåóÐóÇ.
[ÝóÕúáñ ÇáúæóÕöíøóÉõ áöÚóÈúÏö ÇáúÛóíúÑö]
(Þóæúáõåõ: ÇáúæóÕöíøóÉõ áöÚóÈúÏö ÇáúÛóíúÑö ÅáóÎú) Ãóíú ÛóíúÑö
ÇáúãõßóÇÊóÈö (Þóæúáõåõ: äóÚóãú Åäú áóãú íóßõäú ÃóåúáðÇ áöáúÞóÈõæáö
ßóØöÝúáò) Ãóíú æóãóÌúäõæäò (Þóæúáõåõ: ÞõáúÊõ: æóÇáúÃóæúÌóåõ ÇáúÃóæøóáõ)
ÞöíóÇÓõ ãóÇ ÊóÞóÏøóãó Ýöí ÇáúÍóÌøö Ãóäøó ÇáÓøóíøöÏó íõÍúÑöãõ Úóäú
ÚóÈúÏöåö ÇáÕøóÛöíÑö Ãóäú íõÞúÈóáó åõäóÇ Ú (Þóæúáõåõ: æóÝóÑøóÞó
ÇáÓøõÈúßöíøõ ÈöÃóäøó ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞó. . . ÅáóÎú) ãõÞúÊóÖóì ÝóÑúÞöåö
ÈõØúáóÇäõåóÇ Åäú áóãú íóÚúÊöÞú áóÇ ÃóäøóåóÇ Êóßõæäõ áöãóÇáößöåö ßóãóÇ
ÐóßóÑóåõ æóåõæó ÇáøóÐöí íóÙúåóÑõ ßÇ (Þóæúáõåõ: Ýóíóßõæäõ áóåõ) ÃóÔóÇÑó
Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: Ãóæú áöáúÚóÊöíÞö Ýöí ÇáúÃõæáóì) åóÐóÇ ÅÐóÇ
ÚóÊóÞó ÌóãöíÚõåõ ÝóÅöäú ÚóÊóÞó ÈóÚúÖõåõ ÝóÞöíóÇÓõ ãóÇ ÞóÇáõæåõ ÝöíãóÇ
ÅÐóÇ ÃóæúÕóì áöãõÈóÚøóÖò æóáóÇ ãõåóÇíóÃóÉó Ãóäøó ÇáúãõæÕóì Èöåö
ÈóíúäóåõãóÇ Ãóäú íóÓúÊóÍöÞøó åõäóÇ ÈöÞóÏúÑö ÍõÑøöíøóÊöåö æóÇáúÈóÇÞöí
áöáÓøóíøöÏö æóáóæú ÃóæúÕóì áöÍõÑøò ÝóÑõÞøó áóãú Êóßõäö ÇáúæóÕöíøóÉõ
áöÓóíøöÏöåö ãõØúáóÞðÇ Èóáú ãóÊóì ÚóÊóÞó Ýóåöíó áóåõ æóÅöäú ãóÇÊó
ÑóÞöíÞðÇ ÈóÚúÏó ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí ßóÇäóÊú áöæóÑóËóÊöåö Úóáóì Þóæúáò¡
æóÚóáóì ÇáúÃóÙúåóÑö Êóßõæäõ ÝóíúÆðÇ Úóáóì ÞöíóÇÓö ãóÇ ÐóßóÑõæåõ Ýöíãóäú
ÇõÓúÊõÑöÞøó ÈóÚúÏó äóÞúÖö ÃóãóÇäöåö.
Ñ (Þóæúáõåõ: áöÃóäøóåõ ÍõÑøñ æóÞúÊó Çáúãöáúßö) áöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó
Êóãúáöíßñ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö æóåõæó ÍõÑøñ ÍöíäóÆöÐò¡ æóíõÄúÎóÐõ ãöäú åóÐóÇ
ÇáÊøóÚúáöíáö Ãóäøóåõ áóæú ÚóÊóÞó ÈöæõÌõæÏö ÕöÝóÉò ÞóÇÑóäóÊú ãóæúÊó
ÓóíøöÏöåö ÅÐóÇ ßóÇäó åõæó ÇáúãõæÕöí ãóáóßó ÇáúãõæÕóì Èöåö æóßóÐóÇ ÅÐóÇ
ÞóÇÑóäó ÚöÊúÞõåõ ãóæúÊó ÇáúãõæÕöí ÅÐóÇ ßóÇäó ÛóíúÑóåõ (Þóæúáõåõ: æóáóæú
ÃóæúÕóì áöÚóÈúÏò ÈöËõáõËö ãóÇáöåö ÅáóÎú) áóæú ÞóÇáó áöÚóÈúÏöåö:
ÃóæúÕóíúÊõ áóßó ÈöÑóÞóÈóÊößó ÇõÔúÊõÑöØó ÞóÈõæáõåõ ßóÇáúæóÕöíøóÉö¡ Ãóæú
æóåóÈúÊõ áóßó Ãóæú ãóáøóßúÊõßó ÑóÞóÈóÊóßó ÇõÔúÊõÑöØó ÞóÈõæáõåõ ÝóæúÑðÇ
ÅáøóÇ Åäú äóæóì ÚöÊúÞóåõ ÝóíõÚúÊöÞõ ÈöáóÇ ÞóÈõæáò ßóãóÇ áóæú ÞóÇáó
áöæóÕöíøöåö: ÃóÚúÊöÞúåõ¡ ÝóÝóÚóáó¡ æóáóÇ íóÑúÊóÏøõ ÈöÑóÏøöåö¡ Ýóáóæú
ÞõÊöáó ÞóÈúáó ÅÚúÊóÇÞöåö Ýóåóáú íóÔúÊóÑöí ÈöÞöíãóÊöåö ãöËúáóåõ
ßóÇáúÃõÖúÍöíøóÉö Ãóæú ÊóÈúØõáõ ÇáúæóÕöíøóÉõ¿ Ýöíåö ÊóÑóÏøõÏñ¡
æóÇáÑøóÇÌöÍõ ãöäúåõ ÈõØúáóÇäõåóÇ.
(3/31)
Ãóíú ãóÇ ÐõßöÑó ãöäú åóÐöåö æóãóÇ
ÞóÈúáóåóÇ (æóáóæú ÃóæúÕóì áóåõ ÈöÇáËøõáõËö) ãöäú ãóÇáöåö (æóÔóÑóØó
ÊóÞúÏöíãó ÚöÊúÞöåö) ÚöÈóÇÑóÉõ ÇáúÃóÕúáö: ÊóÞúÏöíãõ ÑóÞóÈóÊöåö¡ æóßõáøõ
ÕóÍöíÍò (ÝóÇÒó) ãóÚó ÚöÊúÞöåö (ÈöÈóÇÞöí ÇáËøõáõËö¡ æóÊóÕöÍøõ
ÇáúæóÕöíøóÉõ áöÃõãøö æóáóÏöåö) áöÃóäøóåóÇ ÊóÚúÊöÞõ ÈöãóæúÊöåö ÝóÊóÕöíÑõ
ÃóåúáðÇ áöáúãöáúßö æóÞúÊóåõ (æóãõßóÇÊóÈöåö) áöÃóäøóåõ ãõÓúÊóÞöáøñ
ÈöÇáúãöáúßö (æóãõÏóÈøóÑöåö) ßóÇáúÞöäøö (ÝóÅöäú ÃõÚúÊöÞó ÇáúãõßóÇÊóÈõ
Ýóåöíó áóåõ æóÅöáøóÇ) ÈöÃóäú ÚóÌóÒó æóÑõÞøó ÞóÈúáó ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí
(ÝóæóÕöíøóÉñ áöáúæóÇÑöËö) áöÃóäøóåõ ÇáúãóÇáößõ áóåõ æóÞúÊó Çáúãöáúßö
(Ãóæú) ÚóÊóÞó (ÇáúãõÏóÈøóÑõ æóÎóÑóÌó) ÚöÊúÞõåõ (ãóÚó æóÕöíøóÊöåö ãöäú
ÇáËøõáõËö ÇÓúÊóÍóÞøóåóÇ æóÅöäú áóãú íóÎúÑõÌú ãöäúåõ ÅáøóÇ ÃóÍóÏõåõãóÇ)
ßóÃóäú ßóÇäó ÇáúãõÏóÈøóÑõ íõÓóÇæöí ãöÇÆóÉð æóÇáúæóÕöíøóÉõ áóåõ ÈöãöÇÆóÉò
æóáóåõ ÛóíúÑõåõãóÇ ãöÇÆóÉñ (ÞõÏøöãó ÇáúÚöÊúÞõ) ÝóíõÚúÊóÞõ ßõáøõåõ æóáóÇ
ÔóíúÁó áóåõ ÈöÇáúæóÕöíøóÉö (æóÅöäú áóãú íóÝö) ÇáËøõáõËõ (ÈöÇáúãõÏóÈøóÑö
ÚóÊóÞó ãöäúåõ ÈöÞóÏúÑö ÇáËøõáõËö æóÕóÇÑóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ áöãóäú ÈóÚúÖõåõ
áöáúæóÇÑöËö) æóÈóÚúÖõåõ ÍõÑøñ.
(ÝóÕúáñ: ÇáúæóÕöíøóÉõ áöÏóÇÈøóÉö ÛóíúÑöåö ÈóÇØöáóÉñ) ÓóæóÇÁñ ÃóÞóÕóÏó
ÊóãúáöíßóåóÇ Ãóãú ÃóØúáóÞó áöÃóäøó ãõØúáóÞó ÇááøóÝúÙö áöáÊøóãúáöíßö
æóåöíó áóÇ Êõãóáøóßõ æóÝóÇÑóÞóÊú ÇáúÚóÈúÏó ÍóÇáóÉó ÇáúÅöØúáóÇÞö
ÈöÃóäøóåõ íõÎóÇØöÈõ æóíóÊóÃóÊøóì ÞóÈõæáõåõ¡ æóÞóÏú íõÚúÊóÞõ ÞóÈúáó
ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí ÈöÎöáóÇÝöåóÇ.
ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ: æóÞöíóÇÓõ ãóÇ ãóÑøó ãöäú ÕöÍøóÉö ÇáúæóÞúÝö Úóáóì
ÇáúÎóíúáö ÇáúãõÓóÈøóáóÉö ÕöÍøóÉõ ÇáúæóÕöíøóÉö áóåóÇ Èóáú Ãóæúáóì Ãóíú
ÚöäúÏó ÇáúÅöØúáóÇÞö (ÝóÅöäú ÝóÓøóÑó) ÇáúæóÕöíøóÉó áóåóÇ (ÈöÚóáóÝöåóÇ)
Ãóíú ÈöÇáÕøóÑúÝö Ýöíåö (ÝóæóÕöíøóÉñ áöãóÇáößöåóÇ) áöÃóäøó ÚóáóÝóåóÇ
Úóáóíúåö Ýóåõæó ÇáúãóÞúÕõæÏõ ÈöåóÇ (ßóÇáúæóÕöíøóÉö áöÚöãóÇÑóÉö ÏóÇÑöåö)
ÝóÅöäøóåóÇ áóåõ áöÃóäøó ÚöãóÇÑóÊóåóÇ Úóáóíúåö Ýóåõæó ÇáúãóÞúÕõæÏõ ÈöåóÇ
(æóíõÔúÊóÑóØõ ÞóÈõæáõåõ) áóåóÇ ÝöíåöãóÇ ßóÓóÇÆöÑö ÇáúæóÕóÇíóÇ (Ëõãøó
íóÊóÚóíøóäõ) ÕóÑúÝõåõ Ýöí ÇáúÃõæáóì áöÚóáóÝöåóÇ æóÝöí ÇáËøóÇäöíóÉö
áöáúÚöãóÇÑóÉö ÝöíãóÇ íóÙúåóÑõ ÑöÚóÇíóÉð áöÛóÑóÖö ÇáúæóÕöíøö
(ÝóíóÊóæóáøóì ÇáúÅöäúÝóÇÞó) ÚóáóíúåóÇ (ÇáúæóÕöíøõ) Ãóæú äóÇÆöÈõåõ ãöäú
ãóÇáößò Ãóæú ÛóíúÑöåö (Ëõãøó ÇáúÞóÇÖöí Ãóæú äóÇÆöÈõåõ) ßóÐóáößó (Ýóáóæú
ÈóÇÚóåóÇ) ãóÇáößõåóÇ (ÇäúÊóÞóáóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ áöáúãõÔúÊóÑöí) ßóãóÇ Ýöí
ÇáúÚóÈúÏö æóåóÐóÇ Þóæúáõ Çáäøóæóæöíøö æóÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ åöíó
áöáúÈóÇÆöÚö¡ ÞóÇáó ÇáÓøõÈúßöíøõ: æóåõæó ÇáúÍóÞøõ Åäú ÇäúÊóÞóáóÊú ÈóÚúÏó
ÇáúãóæúÊö æóÅöáøóÇ ÝóÇáúÍóÞøõ Ãóäøóåõ áöáúãõÔúÊóÑöí æóåõæó ÞöíóÇÓõ
ÇáúÚóÈúÏö Ýöí ÇáÊøóÞúÏöíÑóíúäö æóÞóÖöíøóÊõåõ Ãóäøóåõ Ýóåöãó Ãóäøó
Çáäøóæóæöíøó ÞóÇÆöáñ ÈöÃóäøóåóÇ áöáúãõÔúÊóÑöí ãõØúáóÞðÇ¡ æóÚóáóíúåö
íõÝóÑøóÞõ ÈöÃóäøó ÇáÏøóÇÈøóÉó íóÊóÚóíøóäõ ÇáÕøóÑúÝõ áóåóÇ ÈöÎöáóÇÝö
ÇáúÚóÈúÏö¡ áóßöäøó Þóæúáóåõ: ßóãóÇ Ýöí ÇáúÚóÈúÏö íóÞúÊóÖöí Ãóäøóåõ
ÞóÇÆöáñ ÈöÇáÊøóÝúÕöíáö¡ æóÚóáóíúåö áóæú ÞóÈöáó ÇáúÈóÇÆöÚõ Ëõãøó ÈóÇÚó
ÇáÏøóÇÈøóÉó ÝóÙóÇåöÑñ Ãóäøóåõ íóáúÒóãõ ÕóÑúÝõ Ðóáößó áöÚóáóÝöåóÇ¡ æóÅöäú
ÕóÇÑóÊú ãöáúßó ÛóíúÑöåö.
(ÝóÑúÚñ: æóÅöäú ÃóæúÕóì áöáúãóÓúÌöÏö) ÈöÔóíúÁò
ÕóÍøóÊú æóÕöíøóÊõåõ Ëõãøó (ÕõÑöÝó Ýöí ÚöãóÇÑóÊöåö æóãóÕóÇáöÍöåö) áöÃóäøó
ÇáúÚõÑúÝó íóÍúãöáõåõ Úóáóì Ðóáößó æóíóÕúÑöÝõåõ Þóíøöãõåõ Ýöí ÃóåóãøöåóÇ
ÈöÇÌúÊöåóÇÏöåö (æóáóæú ÃóÑóÇÏó Êóãúáöíßóåõ) ÝóÅöäøóåóÇ ÊóÕöÍøõ áöÃóäøó
áóåõ ãöáúßðÇ æóÚóáóíúåö æóÞúÝðÇ.
(ÝóÕúáñ: ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ áößóÇÝöÑò æóáóæú ÍóÑúÈöíøðÇ æóãõÑúÊóÏøðÇ)
ßóÇáúÈóíúÚö æóÇáúåöÈóÉö æóÇáÕøóÏóÞóÉö¡ æóáöÎóÈóÑö ÇáÕøóÍöíÍóíúäö «Ýöí
ßõáøö ßóÈöÏò ÍóÑøóÇÁó ÃóÌúÑñ» æóÊõÎóÇáöÝõ ÇáúæóÞúÝó ÚóáóíúåöãóÇ
ÝóÅöäøóåõ ÕóÏóÞóÉñ ÌóÇÑöíóÉñ ÝóÇÚúÊõÈöÑó Ýöí ÇáúãóæúÞõæÝö Úóáóíúåö
ÇáÏøóæóÇãõ ßóãóÇ ÇõÚúÊõÈöÑó Ýöí ÇáúãóæúÞõæÝö¡ æóáöÃóäøó ãóÚúäóì
ÇáÊøóãúáöíßö åõäóÇ ÃóÙúåóÑõ ãöäúåõ Ýöí ÇáúæóÞúÝö ÈöÏóáöíáö Ãóäøó
ÇáúãõæÕóì áóåõ íóãúáößõ ÇáÑøóÞóÈóÉó æóÇáúãóäúÝóÚóÉó æóÇáÊøóÕóÑøõÝó
ßóíúÝó ÔóÇÁó ÈöÎöáóÇÝö ÇáúãóæúÞõæÝö Úóáóíúåö¡ æóãóÍóáøõ ÕöÍøóÊöåóÇ
áöáúãõÑúÊóÏøö ÅÐóÇ áóãú íóãõÊú Úóáóì ÑöÏøóÊöåö¡ æóÇáúßóáóÇãõ Ýöí
ÇáúÍóÑúÈöíøö æóÇáúãõÑúÊóÏøö ÇáúãõÚóíøóäóíúäö ÈöÞóÑöíäóÉö ãóÇ ãóÑøó¡
ÝóáóÇ ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ áöÃóåúáö ÇáúÍóÑúÈö æóÇáÑøöÏøóÉö ßóãóÇ ÕóÑøóÍó
Èöåö ÇÈúäõ ÓõÑóÇÞóÉó æóÛóíúÑõåõ æóåõæó ÞöíóÇÓõ ãóÇ ÞóÇáõæåõ Ýöí
ÇáúæóÞúÝö¡ æóßóÐóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöãóäú íõÍóÇÑöÈõ Ãóæú íóÑúÊóÏøõ (æóßóÐóÇ
ÇáúÞóÇÊöáõ) æóáóæú ÊóÚóÏøöíðÇ ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ áóåõ ÈöÃóäú ÃóæúÕóì
áöÌóÇÑöÍöåö Ëõãøó ãóÇÊó ÈöÇáúÌõÑúÍö Ãóæú áöÅöäúÓóÇäò ÝóÞóÊóáóåõ
áöÚõãõæãö ÇáúÃóÏöáøóÉö æóáöÃóäøóåóÇ Êóãúáöíßñ ÈöÕöíÛóÉò ßóÇáúåöÈóÉö
æóÇáúÈóíúÚö ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÅöÑúËö¡ æóÃóãøóÇ ÎóÈóÑõ «áóíúÓó áöáúÞóÇÊöáö
æóÕöíøóÉñ» ÝóÖóÚöíÝñ¡ æóáóæú ÕóÍøó Íõãöáó Úóáóì æóÕöíøóÊöåö áöãóäú
íóÞúÊõáõåõ ÝóÅöäøóåóÇ ÈóÇØöáóÉñ ßóãóÇ íóÃúÊöí (æó) ßóÐóÇ ÊóÕöÍøõ
(áöÚóÈúÏöåö) Ãóíú ÚóÈúÏö ÞóÇÊöáöåö¡ æóåóÐöåö ãóÚúáõæãóÉñ¡ ãöãøóÇ
ÞóÈúáóåóÇ ÝóÅöäøóåóÇ Ýöí ÇáúãóÚúäóì æóÕöíøóÉñ áöÞóÇÊöáöåö Åäú áóãú
íõÚúÊóÞú ÇáúÚóÈúÏõ æóáóãú íóäúÊóÞöáú ãöäú ÓóíøöÏöåö Åáóì ÛóíúÑöåö ÞóÈúáó
ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí¡ æóÐóáößó áöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó áóåõ æóÕöíøóÉñ
áöãóÇáößöåö¡ æóÊóÓúãöíóÉõ ÇáúæóÕöíøóÉö ÝöíãóÇ ÐõßöÑó æóÕöíøóÉñ áöÞóÇÊöáò
ÈöÇÚúÊöÈóÇÑö ãóÇ íóÆõæáõ Åáóíúåö ãöäú ßóæúäöåö íóÕöíÑõ ÞóÇÊöáðÇ Ãóæú
áöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó áóãøóÇ ßóÇäóÊú áóÇ ÊóÊöãøõ ÅáøóÇ ÈöÇáúÞóÈõæáö
ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö ßóÇäóÊú ÅÐú ÐóÇßó æóÕöíøóÉð áöÞóÇÊöáò ÍóÞöíÞóÉð Ãóæú
ãóÌóÇÒðÇ ÈöÇÚúÊöÈóÇÑö ãóÇ ßóÇäó (æó) ÊóÕöÍøõ (áöÚóÈúÏò ÞóÊóáóåõ) æóåöíó
æóÕöíøóÉñ áöÞóÇÊöáöåö Åäú ÚóÊóÞó ÇáúÚóÈúÏõ ÞóÈúáó ãóæúÊöåö æóÅöáøóÇ
ÝóáóÇ¡ æóåóÐöåö ãóÚúáõæãóÉñ ÃóíúÖðÇ ãöãøóÇ ãóÑøó (áóÇ) Åäú ÃóæúÕóì
(áöãóäú íóÞúÊõáõåõ) ÝóáóÇ ÊóÕöÍøõ áöÃóäøóåóÇ ãóÚúÕöíóÉñ¡ æóåóÐöåö ãöäú
ÒöíóÇÏóÊöåö¡ æóÕóÑøóÍó ÈöåóÇ ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ æóíõÄúÎóÐõ ãöäúåóÇ ÕöÍøóÉõ
æóÕöíøóÉö ÇáúÍóÑúÈöíøö
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: áöÃóäøóåóÇ ÊõÚúÊóÞõ ÈöãóæúÊöåö ÝóÊóÕöíÑõ ÃóåúáðÇ áöáúãöáúßö
æóÞúÊóåõ) íõÄúÎóÐõ ãöäú åóÐóÇ¡ æóãöäú ãóÓúÃóáóÉö æóÕöíøóÊöåö
áöãõÏóÈøóÑöåö Ãóäøóåõ áóæú ÃóæúÕóì áöÑóÞöíÞö ÛóíúÑöåö Ëõãøó ÞóÇÑóäó
ÚöÊúÞõåõ ãóæúÊó ÇáúãõæÕöí Ãóäøóåõ íóÓúÊóÍöÞøõåóÇ æóåõæó ßóÐóáößó.
[ÝóÕúáñ ÇáúæóÕöíøóÉõ áöÏóÇÈøóÉö ÛóíúÑöåö]
(Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ æóÞöíóÇÓõ ãóÇ ãóÑøó ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö æóßóÊóÈó Úóáóíúåö¡ æóÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÇáúæóÌúåõ
ÇáÕøöÍøóÉõ æóíõÕúÑóÝõ Ýöí ÚóáóÝöåóÇ (Þóæúáõåõ: ÝóÅöäú ÝóÓøóÑó
ÈöÚóáóÝöåóÇ. . . ÅáóÎú) áóæú ãóÇÊó ÞóÈúáó ÇáúÈóíóÇäö ÑõæÌöÚó æóÑóËóÊõåõ
ÝóÅöäú ÞóÇáõæÇ: ÃóÑóÇÏõæÇ ÇáúÚóáóÝó ÕóÍøóÊú Ãóæú ÇáÊøóãúáöíßó ÍóáóÝõæÇ
Ãóæú ÈóØóáóÊú¡ ÝóÅöäú ÞóÇáõæÇ: áóÇ äóÏúÑöí ãóÇ ÃóÑóÇÏó ÝóßóãóÇ áóæú
ÞóÇáó: ÃóæúÕóíúÊõ áóåóÇ æóáóÇ äöíøóÉó ÝóÊóÈúØõáõ¡ ßóÐóÇ äóÞóáóåõ Ýöí
ÇáúÈóíóÇäö Úóäú ÇáúÚõÏøóÉö¡ æóÝöí ÇáÔøóÇÝöí áöáúÌõÑúÌóÇäöíøö áóæú ÞóÇáó:
íõÕúÑóÝõ ËõáõËõ ãóÇáöí Åáóì ÚóáóÝö ÈóåöíãóÉö ÝõáóÇäò ÕóÍøó æóßóÇäó
áöãóÇáößöåóÇ Åäú ÞóÈöáóåóÇ¡ æóíõäúÝöÞõ ÚóáóíúåóÇ ÇáúæóÕöíøõ æóÅöäú
ÇÎúÊóáóÝóÇ ÝóÞóÇáó ÇáúæóÇÑöËõ: ÃóÑóÇÏó Êóãúáöíßó ÇáúÈóåöíãóÉö¡ æóÞóÇáó
ÕóÇÍöÈõ ÇáúÈóåöíãóÉö: ÃóÑóÇÏó Êóãúáöíßöí ÝóÇáúÞóæúáõ Þóæúáõ ÇáúæóÇÑöËö
áöÃóäøóåõ ÛóÇÑöãñ. ÝÓ (Þóæúáõåõ: ÝóæóÕöíøóÊõåóÇ áöãóÇáößöåóÇ) ÞóÇáó
ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ íóäúÈóÛöí ÇáúÈõØúáóÇäõ ÝöíãóÇ áóæú ßóÇäóÊú ÇáÏøóÇÈøóÉõ
ãöãøóÇ íõÚúÕóì ÚóáóíúåóÇ ßóÝóÑóÓö ÞóÇØöÚö ÇáØøóÑöíÞö æóÇáúÍóÑúÈöíøö
æóÇáúãõÍóÇÑöÈö áöÃóåúáö ÇáúÚóÏúáö.
(Þóæúáõåõ: Ëõãøó íóÊóÚóíøóäõ áöÚóáóÝöåóÇ) ÞóÇáó Ýöí ÇáúÚõÈóÇÈö: æóÅöäú
ÇäúÊóÞóáó ãöáúßõåóÇ áöÂÎóÑó (Þóæúáõåõ: æóÝöí ÇáËøóÇäöíóÉö áöáúÚöãóÇÑóÉö
ÝöíãóÇ íóÙúåóÑõ) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: æóÞóÇáó
ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ åöíó áöáúÈóÇÆöÚö) æóÕóÍøóÍóåõ ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö (Þóæúáõåõ:
æóÞóÖöíøóÊõåõ Ãóäøóåõ Ýóåöãó Ãóäøó Çáäøóæóæöíøö ÅáóÎú) ÝóÅöäú Þöíáó: ãóÇ
ÊóÝúÞóåõåõ ãóÑúÏõæÏñ ÝóÅöäøó ÇäúÊöÞóÇáåóÇ Úóäú ãöáúßöåö ßóãóæúÊöåóÇ
ÝóáóÇ íóáúÒóãõåõ ÕóÑúÝõ Ðóáößó áöÚóáóÝöåóÇ. ÃõÌöíÈó ÈöÃóäøó ÇáúãóÞöíÓó
Úóáóíúåö ãõÑóÇÚóÇÉõ ÛóÑóÖö ÇáúãõæÕöí Ýöíåö ÊóÚóÐøõÑñ (Þóæúáõåõ:
íóÞúÊóÖöí Ãóäøóåõ ÞóÇÆöáñ ÈöÇáÊøóÝúÕöíáö) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö
(Þóæúáõåõ: æóÅöäú ÕóÇÑóÊú ãöáúßó ÛóíúÑöåö) ÈöÎöáóÇÝö ÇáúæóÕöíøóÉö
ÇáúãõØúáóÞóÉö áöáÏøóÇÈøóÉö ÅÐú áóÇ ÚõÑúÝó ÝöíåóÇ æóÇáúãöáúßõ ãõÊóÚóÐøóÑñ
ÝóÈóØóáóÊú
[ÝóÑúÚ ÇáúæóÕöíøóÉ áöáúãóÓúÌöÏö]
(Þóæúáõåõ: æóáóæú ÃóÑóÇÏó Êóãúáöíßóåõ ÅáóÎú) ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóäúæóÇÑö:
æóíóÕöíÑõ ãöáúßðÇ áóåõ ÈöÇáúÞóÈõæáö
[ÝóÕúáñ ÇáúæóÕöíøóÉõ áößóÇÝöÑò æóáóæú ÍóÑúÈöíøðÇ æóãõÑúÊóÏøðÇ]
(Þóæúáõåõ: æóãõÑúÊóÏøðÇ) áóæú ÞóÈöáóåóÇ Ëõãøó ãóÇÊó ãõÑúÊóÏøðÇ áóãú
íõÚúÊóÏøó ÈöÞóÈõæáöåö æóßóÇäó ÇáúãõæÕóì Èöåö ãöäú ÊóÑößóÉö ÇáúãõæÕöí.
äóÈøóåó Úóáóíúåö ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ.
(Þóæúáõåõ: ßóÇáúÈóíúÚö æóÇáúåöÈóÉö æóÇáÕøóÏóÞóÉö) ÝóáóÇ ÊóÕöÍøõ
ÇáúæóÕöíøóÉõ áóåõ ÈöãõÕúÍóÝò Ãóæú äóÍúæöåö Ãóæú ÈöÑóÞöíÞò ãõÓúáöãò
(Þóæúáõåõ: ÝóáóÇ ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ áöÃóåúáö ÇáúÍóÑúÈö æóÇáÑøöÏøóÉö)
æóáóÇ áöáúÍóÑúÈöíøö ÈöÇáúÎóíúáö æóÇáÓøöáóÇÍö (Þóæúáõåõ: áóÇ áöãóäú
íóÞúÊõáõåõ) Ãóíú ÊóÚóÏøöíðÇ (Þóæúáõåõ: æóíõÄúÎóÐõ ãöäúåóÇ ÕöÍøóÉõ
æóÕöíøóÉö ÇáúÍóÑúÈöíøö ÅáóÎú) ãöËúáõåõ ãóäú ÃóæúÕóì áöãóäú íóÞúÊõáõåõ
ÈöÍóÞøò
(3/32)
áöãóäú íóÞúÊõáõåõ æóåõæó ÙóÇåöÑñ.
(ÝóÑúÚñ: ÊõÚúÊóÞõ ãõÓúÊóæúáóÏóÉñ æóãõÏóÈøóÑóÉñ ÞóÊóáóÇ ÇáÓøóíøöÏó)
æóÅöäú ÇÓúÊóÚúÌóáóÇ áöÃóäøó ÇáúÍóÙøó áóåõ Ýöí ÊóÚúÌöíáö ÇáúÍõÑøöíøóÉöº
æóáöÃóäøó ÇáúÅöÍúÈóÇáó ßóÇáúÅöÚúÊóÇÞö ÈöÏóáöíáö Ãóäøó ÇáÔøóÑöíßó ÅÐóÇ
ÃóÍúÈóáó ÇáúÌóÇÑöíóÉó ÇáúãõÔúÊóÑóßóÉó íóÓúÑöí áöáöÇÓúÊöíáóÇÏö Åáóì
äóÕöíÈö ÔóÑöíßöåö æóÇáúÅöÚúÊóÇÞõ áóÇ íóÞúÏóÍõ Ýöíåö ÇáúÞóÊúáõ ÝóßóÐóÇ
ÇáöÇÓúÊöíáóÇÏõ.
(æóíóÍöáøõ Ïóíúäñ ãõÄóÌøóáñ áöáúÞóÇÊöáö) Úóáóì ÞóÊöíáöåö æóÅöäú
ÇÓúÊóÚúÌóáóº áöÃóäøó ÇáúÍóÙøó áóåõ ÇáúÂäó Ýöí ÊóÚúÌöíáö ÈóÑóÇÁóÊöåö.
[ÝóÕúáñ ÇáúæóÕöíøóÉõ áöÛóíúÑö ÇáúæóÇÑöËö ÈöÇáÒøöíóÇÏóÉö Úóäú ÇáËøõáõËö]
(ÝóÕúáñ: ÇáúæóÕöíøóÉõ) áöÛóíúÑö ÇáúæóÇÑöËö (ÈöÇáÒøöíóÇÏóÉö Úóäú
ÇáËøõáõËö Åäú ßóÇäóÊú ãöãøóäú áóÇ æóÇÑöËó áóåõ ÎóÇÕøñ ÝóÈóÇØöáóÉñ)
áöÃóäøó ÇáúÍóÞøó áöáúãõÓúáöãöíäó ÝóáóÇ ãõÌöíÒó (æóÅöáøóÇ ÝóãóæúÞõæÝóÉñ)
Ýöí ÇáÒøóÇÆöÏö (Úóáóì ÅÌóÇÒóÉö ÇáúæóÑóËóÉö) Åäú ßóÇäõæÇ ÍóÇÆöÒöíäó
ÝóÅöäú ÃóÌóÇÒõæÇ ÕóÍøóÊú æóÅöäú ÑóÏøõæÇ ÈóØóáóÊú Ýöí ÇáÒøóÇÆöÏö áöÃóäøó
ÍóÞøóåõãú æóÅöäú áóãú íóßõæäõæÇ ÍóÇÆöÒöíäó ÝóÈóÇØöáóÉñ Ýöí ÞóÏúÑö ãóÇ
íóÎõÕøõ ÛóíúÑóåõãú ãöäú ÇáÒøóÇÆöÏö (æóßóÐóÇ ÇáúæóÕöíøóÉõ áöáúæóÇÑöËö)
æóáóæú ÈöÏõæäö ÇáËøõáõËö ÈóÇØöáóÉñ Åäú ßóÇäóÊú ãöãøóäú áóÇ æóÇÑöËó áóåõ
ÛóíúÑõ ÇáúãõæÕóì áóåõ æóÅöáøóÇ ÝóãóæúÞõæÝóÉñ Úóáóì ÅÌóÇÒóÉö ÈóÞöíøóÉö
ÇáúæóÑóËóÉö áöÎóÈóÑö ÇáúÈóíúåóÞöíø æóÛóíúÑöåö ãöäú ÑöæóÇíóÉö ÚóØóÇÁò
Úóäú ÇÈúäö ÚóÈøóÇÓò «áóÇ æóÕöíøóÉó áöæóÇÑöËò ÅáøóÇ Ãóäú íõÌöíÒó
ÇáúæóÑóËóÉõ» ÞóÇáó ÇáÐøóåóÈöíøõ: Åäøóåõ ÕóÇáöÍõ ÇáúÅöÓúäóÇÏö áóßöäú
ÞóÇáó ÇáúÈóíúåóÞöíøõ: Åäøó ÚóØóÇÁð ÛóíúÑõ Þóæöíøò æóáóãú íõÏúÑößú ÇÈúäó
ÚóÈøóÇÓò (ÝóÅöäú ÃóÌóÇÒõæÇ ÝóáóÇ ÑõÌõæÚó áóåõãú) æóáóæú ÞóÈúáó ÇáúÞóÈúÖö
ÈöäóÇÁð Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö ãöäú Ãóäøó ÅÌóÇÒóÊóåõãú ÊóäúÝöíÐñ áöáúæóÕöíøóÉö
áóÇ ÇÈúÊöÏóÇÁõ ÚóØöíøóÉò ãöäúåõãú Ëõãøó ÇáúÅöÌóÇÒóÉõ ÅäøóãóÇ ÊóÕöÍøõ
ãöäú ãõØúáóÞö ÇáÊøóÕóÑøõÝö ÝóáóÇ ÊóÕöÍøõ ãöäú ÛóíúÑöåö (æóæóáóÇÁõ ãóäú
ÃóÌóÇÒõæÇ ÚöÊúÞóåõ) ÇáúÍóÇÕöáõ ÈöÇáúÅöÚúÊóÇÞö Ýöí ãóÑóÖö ÇáúãóæúÊö Ãóæú
ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö ÈöÍõßúãö ÇáúæóÕöíøóÉö ËóÇÈöÊñ (áöáúãóíøöÊö)
íóÓúÊóÍöÞøõåõ ÐõßõæÑõ ÇáúÚóÕóÈóÉö¡ æóÞóæúáõ ÇáúÃóÕúáö: íóÑöËõåõ ÐõßõæÑõ
ÇáúÚóÕóÈóÉö Ýöíåö ÊóÌóæøõÒñ áöÃóäøó ÇáúæóáóÇÁó áóÇ íõæÑóËõ æóÅöäøóãóÇ
íõæÑóËõ Èöåö.
(ÝóÑúÚñ: ÇáúåöÈóÉõ áöáúæóÇÑöËö) æóÅöÈúÑóÇÄõåõ ãöäú Ïóíúäò Úóáóíúåö (Ýöí
ÇáúãóÑóÖö ßóÇáúæóÕöíøóÉö áóåõ) ÝöíãóÇ ãóÑøó¡ æóáóæú ÞóÇáó: ÃóæúÕóíúÊõ
áöÒóíúÏò ÈöÃóáúÝò Åäú ÊóÈóÑøóÚó áöæóáóÏöí ÈöÎóãúÓöãöÇÆóÉò ÕóÍøóÊú¡
æóÅöÐóÇ ÞóÈöáó áóÒöãó ÏóÝúÚõåóÇ Åáóíúåö¡ Þöíáó: æóåöíó ÍöíáóÉñ Ýöí
ÇáúæóÕöíøóÉö áöáúæóÇÑöËö (æóáóÇ ÃóËóÑó áöáúÅöÌóÇÒóÉö) æóÇáÑøóÏøö ãöäú
ÇáúæóÑóËóÉö áöáúæóÕöíøóÉö (ÞóÈúáó ãóæúÊöåö) Ãóíú ÇáúãõæÕöí¡ Ýóáóæú
ÃóÌóÇÒõæÇ ÞóÈúáóåõ Ýóáóåõãú ÇáÑøóÏøõ ÈóÚúÏóåõ æóÈöÇáúÚóßúÓö ÅÐú áóÇ
ÍóÞøó ÞöÈóáóåõ áóåõãú æóáóÇ áöáúãõæÕóì áóåõ ÝóáóÇ ÃóËóÑó áöáúÅöÌóÇÒóÉö
ÅáøóÇ ÈóÚúÏó ãóæúÊöåö æóáóæú ÞóÈúáó ÇáúÞöÓúãóÉö (æóáóÇ) æóÝöí äõÓúÎóÉò:
æóßóÐóÇ¡ Ãóíú æóáóÇ ÃóËóÑó áóåóÇ (ãóÚó Ìóåúáö ÞóÏúÑö ÇáúãóÇáö)
ßóÇáúÅöÈúÑóÇÁö Úóäú ãóÌúåõæáò (äóÚóãú Åäú ßóÇäóÊú) Ãóíú ÇáúæóÕöíøóÉõ
(ÈöÚóÈúÏò) ãóËóáðÇ ãõÚóíøóäò æóÞóÇáõæÇ ÈóÚúÏó ÅÌóÇÒóÊöåöãú: ÙóäóäøóÇ
ßóËúÑóÉó ÇáúãóÇáö æóÃóäøó ÇáúÚóÈúÏó ÎóÇÑöÌñ ãöäú ËõáõËöåö ÝóÈóÇäó
ÞöáøóÊõåõ Ãóæú ÊóáóÝõ ÈóÚúÖöåö Ãóæú Ïóíúäñ Úóáóì ÇáúãóíøöÊö (ÕóÍøóÊú)
ÅÌóÇÒóÊõåõãú Ýöíåö æóáóÇ íõÞúÈóáõ Þóæúáõåõãú áöÃóäøó ÇáúÚóÈúÏó ãóÚúáõæãñ
æóÇáúÌóåóÇáóÉõ Ýöí ÛóíúÑöåö¡ æóÞöíáó: íõÞúÈóáõ Þóæúáõåõãú Èöíóãöíäöåöãú
æóáóÇ íóáúÒóãõåõãú ÅáøóÇ ÇáËøõáõËõ ßóãóÇ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáúãõÔóÇÚö
æóÇáÊøóÑúÌöíÍõ ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö¡ æóÈöåö ÕóÑøóÍó Çáäøóæóæöíøõ Ýöí
ÊóÕúÍöíÍöåö (æóÅöäú ÇÏøóÚóì) ÇáúãõÌöíÒõ (ÇáúÌóåúáó ÈöÇáÊøóÑößóÉö) Ãóíú
ÈöÞóÏúÑöåóÇ (Ýöí ÛóíúÑö ÇáúãõÚóíøóäö) ÈöÃóäú ÞóÇáó: ßõäúÊõ ÇÚúÊóÞóÏúÊõ
ÞöáøóÉó ÇáúãóÇáö æóÞóÏú ÈóÇäó ÎöáóÇÝõåõ ÕõÏøöÞó Èöíóãöíäöåö (Ýöí ÏóÚúæóì
ÇáúÌóåúáö æóÊõäóÝøóÐõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ (ÝöíãóÇ Ùóäøóåõ) åóÐóÇ (Åäú áóãú
ÊóÞõãú ÈóíøöäóÉñ ÈöÚöáúãöåö) ÈöÞóÏúÑö ÇáúãóÇáö (ÚöäúÏó ÇáúÅöÌóÇÒóÉö)
æóÅöáøóÇ ÝóáóÇ íõÕóÏøóÞõ ÝóÊõäóÝøóÐõ ÇáúæóÕöíøóÉõ Ýöí ÇáúÌóãöíÚö æóÅöäú
áóãú íõæÌóÏú ÞóÈúÖñ ÚöäúÏó ÇáúÅöÌóÇÒóÉö ÈöäóÇÁð Úóáóì ÃóäøóåóÇ
ÊóäúÝöíÐñ.
(ÝóÑúÚñ) ÇáúÚöÈúÑóÉõ Ýöí ßóæúäöåö æóÇÑöËðÇ Ãóæú ÛóíúÑó æóÇÑöËò Èöíóæúãö
ÇáúãóæúÊö Ýóáóæú (ÃóæúÕóì áöÛóíúÑö æóÇÑöËò) ßóÃóÎò ãóÚó æõÌõæÏö ÇÈúäò
(ÝóÕóÇÑó æóÇÑöËðÇ) ÈöÃóäú ãóÇÊó ÇáöÇÈúäõ ÞóÈúáó ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí Ãóæú
ãóÚóåõ (ÝóæóÕöíøóÉñ áöæóÇÑöËò) ÝóÊóÈúØõáõ Åäú áóãú íóßõäú æóÇÑöËñ
ÛóíúÑõåõ æóÅöáøóÇ ÝóÊõæÞóÝõ Úóáóì ÇáúÅöÌóÇÒóÉö (Ãóæú ÚóßúÓöåö) ÈöÃóäú
ÃóæúÕóì áöæóÇÑöËò ßóÃóÎò ÝóÕóÇÑó ÛóíúÑó æóÇÑöËò ÈöÃóäú ÍóÏóËó áöáúãõæÕöí
ÇÈúäñ (ÕóÍøóÊú) ÝöíãóÇ íóÎúÑõÌõ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: áöÃóäøó ÇáúÍóÞøó áöáúãõÓúáöãöíäó ÝóáóÇ ãõÌöíÒó ÅáóÎú) ÞóÇáó
ÇáÏøóÇÑöãöíøõ Ëõãøó Åäú ßóÇäó ÇáÒøóÇÆöÏõ ãöãøóÇ áöáÓøõáúØóÇäö ÅÚúØóÇÄõåõ
ãöäú ÈóíúÊö ÇáúãóÇáö ÃóãúÖóÇåõ æóÅöáøóÇ ÑóÏøóåõ (Þóæúáõåõ: Åäú ßóÇäõæÇ
ÍóÇÆöÒöíäó) ãõØúáóÞöí ÇáÊøóÕóÑøõÝö ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí (Þóæúáõåõ: áóÇ
ÇÈúÊöÏóÇÁõ ÚóØöíøóÉò ãöäúåõãú) áöÃóäøóåõ ÊóÕóÑøõÝñ ÕóÇÏóÝó Çáúãöáúßó
æóÍóÞøõ ÇáúæóÇÑöËö ÅäøóãóÇ íóËúÈõÊõ Ýöí ËóÇäöí ÇáúÍóÇáö ÝóÃóÔúÈóåó
ÇáÔøöÞúÕó ÇáúãóÔúÝõæÚó æóÃóäøóåõ áóÇ ÎöáóÇÝó Ãóäøóåõ áóæú æóåóÈó Ãóæú
ÃóÚúÊóÞó Ëõãøó ÈóÑóÃó ÕóÍøó.
(Þóæúáõåõ: Ëõãøó ÇáúÅöÌóÇÒóÉõ ÅäøóãóÇ ÊóÕöÍøõ ãöäú ãõØúáóÞö
ÇáÊøóÕóÑøõÝö) áóæú ßóÇäó ÇáúæóÇÑöËõ ãóÍúÌõæÑðÇ Úóáóíúåö ÈöÝóáóÓò
ÝóÇáúÞöíóÇÓõ ÕöÍøóÉõ ÅÌóÇÒóÊöåö¡ æóÝöíåö æóÞúÝóÉñ¡ æóÇáúÃóÔúÈóåõ
ÇáúãóäúÚõ áöÃóäøóåõ ãöáúßõåõ ÇáúÂäó æóáóãú íóÍúÖõÑúäöí Ýöíåö äóÞúáñ.
(Þóæúáõåõ: ÝóáóÇ ÊóÕöÍøõ ãöäú ÛóíúÑöåö) áóãú ÃóÑó áóåõãú ßóáóÇãðÇ ÝöíãóÇ
áóæú ßóÇäó ÇáúæóÇÑöËõ ÕóÛöíÑðÇ Ãóæú ãóÌúäõæäðÇ Ãóæú ÓóÝöíåðÇ ãóÍúÌõæÑðÇ
åóáú äóÞõæáõ åöíó ÈóÇØöáóÉñ Ãóæú ÊõæÞóÝõ Åáóì ÊóÃóåøõáöåö ÝóíóÑõÏøõ Ãóæú
íõÌöíÒõ Ãóæú íóÑõÏøõåóÇ æóáöíøõåõ äóÙóÑðÇ áóåõ æóåõæó ãõÍúÊóãöáñ
æóÇáúÃóÞúÑóÈõ Åáóì ÇáúÞöíóÇÓö ÇáúæóÞúÝõ æóåõæó ÞóÖöíøóÉõ ÅØúáóÇÞöåöãú¡
æóÝöíåö äóÙóÑñ æóÅöÖúÑóÇÑñ Èóíøöäñ ÈöÇáúæóÇÑöËö áóÇ ÓöíøóãóÇ ÚöäúÏó
ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÛóÇáöÈö ÇáÊøóÑößóÉö Ãóæú ÈöÌóãöíÚöåóÇ æóÍóÇÌóÉö
ÇáúæóÇÑöËö¡ æóÍõßöíó Úóäú ÈóÚúÖö ßõÊõÈö ÇáúÍóäóÝöíøóÉö Ãóäøóåõ Íõßöíó
Úóäú ãóÐúåóÈöåöãú ÇáúÈõØúáóÇäõ¡ æóÚóäú ÇáÔøóÇÝöÚöíøö ÇáúæóÞúÝõ Åáóì
ÇáÊøóÃóåøõáö¡ æóáóÚóáøóåõ ÃóÎóÐóåõ ãöäú ÅØúáóÇÞöåöãú¡ ÃóãøóÇ ßóæúäõåõ
ãóäúÕõæÕðÇ Úóáóíúåö Ýöí åóÐöåö ÇáÕøõæÑóÉö ÝóÈóÚöíÏñ æóÞóÏú ÃóÝúÊóíúÊõ
ÈöÇáúÈõØúáóÇäö Ýöí ÇáúÍóÇáö ÝöíãóÇ ÃõÍúÕóì Û ÞóÇáó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ
æóÛóíúÑõåõ: æóáóÇ ÖóãóÇäó Úóáóì Çáúæóáöíøö ÇáúãõÌöíÒö ãóÇ áóãú íóÞúÈöÖú
ÝóÅöäú ÃóÞúÈóÖó ÕóÇÑó ÖóÇãöäðÇ áöÞóÏúÑö ãóÇ ÃóÌóÇÒó ãöäú ÇáÒøöíóÇÏóÉö.
ÇåÜ. ÞóÇáó ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ: áóæú ßóÇäó Ýöí ÇáúæóÑóËóÉö ÕóÛöíÑñ Ãóæú
ÈóÇáöÛñ ãóÍúÌõæÑñ Úóáóíúåö Ãóæú ãóÚúÊõæåñ áóãú íóÌõÒú Úóáóì æóÇÍöÏò ãöäú
åóÄõáóÇÁö Ãóäú íõÌöíÒó Ðóáößó ãöäú äóÕöíÈöåö ÔóíúÆðÇ ÌóÇæóÒó ÇáËøõáõËó
ãöäú ÇáúæóÕöíøóÉö æóáóãú íóßõäú áöæóáöíøö æóÇÍöÏò ãöäú åóÄõáóÇÁö Ãóäú
íõÌöíÒó Ðóáößó Ýöí äóÕöíÈöåö æóáóæú ÃóÌóÇÒó Ðóáößó Ýöí ãóÇáöåö ßóÇäó
ÖóÇãöäðÇ áóåõ Ýöí ãóÇáöåö ÝóÅöäú æõÌöÏó Ýöí íóÏóíú ãóäú ÃõÌöíÒó áóåõ
ÃõÎöÐó ãöäú íóÏóíúåö æóßóÇäó áöáúæóáöíøö Ãóäú íóÈöíÚó ãóäú ÃóÚúØóÇåõ
ÅíøóÇåõ ãóÇ ÃõÚúØöíó ãöäúåõ áöÃóäøóåõ ÃóÚúØóÇåõ ãóÇ áóÇ íóãúáößõ. ÇåÜ.
ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ æóÊóÈöÚóåõ ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ: ÍóÇÕöáõåõ: Ãóäøó
Çáúæóáöíøó áóÇ íóÌõæÒõ áóåõ Ãóäú íõÌöíÒó æóáóÇ íóÌöÈõ Úóáóíúåö Ãóäú
íóÑõÏøó æóáóÇ íóÊóÚóØøóáõ Úóáóíúåö ÇáÊøóÕóÑøõÝõ Ýöí ÇáúÚóíúäö Èóáú
íóÌõæÒõ ÈóíúÚõåóÇ æóÇáÊøóÕóÑøõÝõ ÝöíåóÇ ÈöÎöáóÇÝö ÇáÑøóÔöíÏö ÝóÅöäøóåõ
íóÑõÏøõ Ëõãøó íóÊóÕóÑøóÝõ.
(æóÞóæúáõåõ: æóÇáúÃóÞúÑóÈõ Åáóì ÇáúÞöíóÇÓö ÇáúæóÞúÝõ) åõæó ÇáÑøóÇÌöÍõ
[ÝóÑúÚñ ÇáúåöÈóÉõ áöáúæóÇÑöËö æóÅöÈúÑóÇÄõåõ ãöäú Ïóíúäò Úóáóíúåö Ýöí
ÇáúãóÑóÖö]
(Þóæúáõåõ: æóáóÇ ãóÚó Ìóåúáö ÞóÏúÑö ÇáúãóÇáö) áóæú ÃóÌóÇÒó ÚóÇáöãðÇ
ÈöãöÞúÏóÇÑö ÇáÊøóÑößóÉö Ëõãøó ÙóåóÑó æóÇÑöËñ ÂÎóÑõ ÝóÞóÇáó ÇáúãõÌöíÒõ
ÅäøóãóÇ ÃóÌóÒúÊõ ÙóäøðÇ Ãóäøöí ÍóÇÆöÒñ ãóËóáðÇ æóÇáúÂäó ÝóÞóÏú ÈóÇäó áöí
ÔóÑöíßñ Ýöí ÇáÊøóÑößóÉö æóÃóäøó äóÕöíÈöí ãöäúåóÇ ÇáÔøóØúÑõ ãóËóáðÇ
Ýóåóáú íõÄóËøöÑõ Ðóáößó¿ áóãú íóÍúÖõÑúäöí Ýöíåö ÔóíúÁñ æóåõæó ãõÍúÊóãöáñ
Û æóáóÇ Ôóßøó Ýöí ÈõØúáóÇäö ÇáúÅöÌóÇÒóÉö Ýöí äóÕöíÈö ÔóÑöíßöåö¡ æóÃóãøóÇ
ÌóãöíÚõ äóÕöíÈöåö ÝóÝöíåö äóÙóÑñ¡ æóíõÔúÈöåõ Ãóäú íõÞóÇáó ÊóÈúØõáõ
ÇáúÅöÌóÇÒóÉõ Ýöí äöÕúÝö äóÕöíÈöåö Ýöí ãöËóÇáöäóÇ åóÐóÇ¡ æóáöáúãõæÕóì
áóåõ ÊóÍúáöíÝõåõ Ãóäøóåõ áóãú íóßõäú íóÚúáóãõ ÈöÇáúæóÇÑöËö ÇáúÂÎóÑö
(Þóæúáõåõ: æóÞöíáó íõÞúÈóáõ Þóæúáõåõãú Èöíóãöíäöåöãú ÅáóÎú) æóÌóÒóãó
Èöåö ÕóÇÍöÈõ ÇáúÃóäúæóÇÑö (Þóæúáõåõ: æóÈöåö ÕóÑøóÍó Çáäøóæóæöíøõ Ýöí
ÊóÕúÍöíÍöåö) æóÞóÇáó ÇáúÅöÓúäóæöíøõ: Åäøóåõ ÇáÕøóÍöíÍõ¡ æóÕóÍøóÍóåõ
ÇáúÈóäúÏóäöíÌöíøõ æóÇáÑøõæíóÇäöíøõ
(3/33)
ãöäú ÇáËøõáõËö¡ æóÇáÒøóÇÆöÏõ Úóáóíúåö
íóÊóæóÞøóÝõ Úóáóì ÅÌóÇÒóÉö ÇáúæóÇÑöËö.
(æóÅöÐóÇ ÃóæúÕóì áöáúæóÑóËóÉö áößõáøò ãöäúåõãú ÈöÞóÏúÑö ÍöÕøóÊöåö) ãöäú
ÇáúãöíÑóÇËö ãõÔóÇÚðÇ ßóÃóäú ÃóæúÕóì áößõáøò ãöäú Èóäöíåö ÇáËøóáóÇËóÉö
ÈöËõáõËö ãóÇáöåö Ãóæú áöÇÈúäöåö ÇáúÍóÇÆöÒö ÈöÌóãöíÚöåö (ÈóØóáóÊú)
áöÃóäøóåõ íóÓúÊóÍöÞøõåõ ÈöáóÇ æóÕöíøóÉò (æóáóæú ÎóÕøó ßõáøðÇ) ãöäúåõãú
(ÈöÚóíúäò) åöíó (ÞóÏúÑõ ÍöÕøóÊöåö) ãöäú ÇáúãöíÑóÇËö ßóãóÇ áóæú ßóÇäó
áóåõ ËóáóÇËõ Èóäöíäó æóËóáóÇËõ ÏõæÑò ÞöíãóÉõ ßõáøö æóÇÍöÏóÉò ãöÇÆóÉñ¡
æóÃóæúÕóì áößõáøò ÈöæóÇÍöÏóÉò (ÇõÔúÊõÑöØóÊú ÇáúÅöÌóÇÒóÉõ) áöÕöÍøóÉö
ÇáúæóÕöíøóÉö áöÇÎúÊöáóÇÝö ÇáúÃóÛúÑóÇÖö Ýöí ÇáöÇÚúÊöÈóÇÑö æóãóäóÇÝöÚöåóÇ
æóãöäú Ëóãøó áóãú íóÌõÒú ÅÈúÏóÇáõ ãóÇáö ÇáúÛóíúÑö ÈöãöËúáöåö.
(æóÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÈóíúÚö ÇáúÚóíúäö ãöäú ÔóÎúÕò ãõÚóíøóäò)
áöÃóäøó ÇáúÃóÛúÑóÇÖó ÊóÊóÚóáøóÞõ ÈöÇáúÚóíúäö ßóãóÇ ÊóÊóÚóáøóÞõ
ÈöÇáúÞóÏúÑö ÝóÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöåóÇ ßóãóÇ ÊóÕöÍøõ ÈöÇáúÞóÏúÑö
(æóáóæú ÃóæúÕóì áóßõáøò ãöäú ÃóÌúäóÈöíøò æóæóÇÑöËò ÈöËõáõËò Ãóæú äöÕúÝò)
ãóËóáðÇ ãöäú ãóÇáöåö (æóÑóÏøó ÇáúæóÑóËóÉõ ÇáÒøóÇÆöÏó) Úóáóì ÇáËøõáõËö
(ãõØúáóÞðÇ) Úóäú ÊóÞúíöíÏö ÑóÏøöåöãú ÈöÅöÍúÏóì ÇáúæóÕöíøóÊóíúäö
(ÝóËõáõËñ áöáúÃóÌúäóÈöíøö) Ýöí ÇáÕøõæÑóÊóíúäö æóáóÇ ÔóíúÁó áöáúæóÇÑöËö
ÈöÇáúæóÕöíøóÉö ÝóÅöäú ÑóÏøõæÇ æóÕöíøóÉó ÇáúæóÇÑöËö ÝóÞóØú
ÝóáöáúÃóÌúäóÈöíøö ÇáËøõáõËõ Ýöí ÇáúÃõæáóì æóÇáäøöÕúÝõ Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉö¡
Ãóæú æóÕöíøóÉó ÇáúÃóÌúäóÈöíøö ÝóÞóØú Ýóáóåõ ÇáËøõáõËõ ÝöíåöãóÇ
æóáöáúæóÇÑöËö ÇáËøõáõËõ Ãóæú ÇáäøöÕúÝõ (æóÅöäú ÃóÌóÇÒó ÈóÚúÖõåõãú)
ÇáúæóÕöíøóÊóíúäö Ãóæú ÅÍúÏóÇåõãóÇ (äõÝøöÐóÊú) ÅÌóÇÒóÊõåõ (Ýöí ÍóÞøöåö)
ÝóÞóØú.
(ÝóÑúÚñ: æóÅöäú) ÃóæúÕóì (áöæóÇÑöËò) ãöäú æóÑóËóÊöåö ÈöÔóíúÁò (æóáóæú
ÈöÃóßúËóÑó ãöäú) ÞóÏúÑö (äóÕöíÈöåö ÝóÃóÌóÇÒó ÇáúæóÑóËóÉõ) Ãóæú
ÈóÞöíøóÊõåõãú ÇáúæóÕöíøóÉó áóåõ ÇáÔøóíúÁõ æó (ÞóÇÓóãóåõãú Ýöí ÇáúÈóÇÞöí)
.
[ÝóÑúÚñ æóÞóÝó ÇáúãóÑöíÖõ ÏóÇÑöåö Úóáóì ÇÈúäò Ãóæú ÇÈúäò æóÈöäúÊò áóåõ
ÃóËúáóÇËðÇ ÈöÍóÓóÈö ÅÑúËöåöãú æóÇÍúÊóãóáóåóÇ ÇáËøõáõË]
(ÝóÑúÚñ: áóæú æóÞóÝó ÇáúãóÑöíÖõ ÏóÇÑöåö Úóáóì ÇÈúäò) áóåõ ÍóÇÆöÒò
áöãöíÑóÇËöåö (Ãóæú) Úóáóì (ÇÈúäò æóÈöäúÊò) áóåõ ÍóÇÆöÒóíúäö (ÃóËúáóÇËðÇ)
ÈöÍóÓóÈö ÅÑúËöåöãóÇ áóåóÇ (æóÇÍúÊóãóáóåóÇ ÇáËøõáõËõ ÕóÍøó) ÇáúæóÞúÝõ
ÝóáóíúÓó áöæóÇÑöËöåö ÅÈúØóÇáõåõ æóáóÇ ÅÈúØóÇáõ ÔóíúÁò ãöäúåõ áöÃóäøó
ÊóÕóÑøõÝóåõ Ýöí ËõáõËö ãóÇáöåö äóÇÝöÐñ¡ ÝóÅöÐóÇ Êóãóßøóäó ãöäú ÞóØúÚö
ÍóÞøö ÇáúæóÇÑöËö Úóäú ÇáËøõáõËö ÈöÇáúßõáøöíøóÉö ÝóÊóãóßøõäõåõ ãöäú
æóÞúÝöåö Úóáóíúåö Ãóæúáóì (æóÅöáøóÇ) Ãóíú æóÅöäú áóãú íóÍúÊóãöáúåóÇ
ÇáËøõáõËõ ÈöÃóäú ÒóÇÏóÊú Úóáóíúåö (Ýóáóåõ) Ãóíú áöáöÇÈúäö Ýöí ÇáúÃõæáóì
(Ãóæú áóåõãóÇ) Ãóíú áóåõ æóáöáúÈöäúÊö Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉö (ÅÈúØóÇáõ
ÇáÒøóÇÆöÏö) Úóáóì ÇáËøõáõËö ÅÐú áóíúÓó áöáúãóÑöíÖö ÊóÝúæöíÊõåõ
Úóáóíúåöãú ÝóÅöäú ÃóÌóÇÒó æóáóÒöãó ÇáúæóÞúÝõ (ÝóÅöäú æóÞóÝóåõ) Ãóíú
ÇáúÚóÞóÇÑó ÇáúãóÝúåõæãó ãöäú ÇáÏøóÇÑö æóßóÇäó ÇáúÃóæúáóì Ãóäú íóÞõæáó
ßóÃóÕúáöåö æóÞóÝóåóÇ (ÚóáóíúåöãóÇ) Ãóíú ÇáöÇÈúäö æóÇáúÈöäúÊö (äöÕúÝóíúäö
æóÇáËøõáõËõ íóÍúÊóãöáõåõ) ÝóÅöäú ÑóÖöíó ÇáöÇÈúäõ ÝóÐóÇßó æóÅöáøóÇ
(ÝóáóíúÓó áöáúÈöäúÊö ÅáøóÇ äöÕúÝõ ãóÇ áöáöÇÈúäö) áöÃóäøó áóåõ
ãöËúáóíúåóÇ (ÝóáóåõãóÇ ÅÈúØóÇáõ ÇáúæóÞúÝö Ýöí ÇáÑøõÈõÚö) ÅÐú áöáöÇÈúäö
ÅÈúØóÇáõ ÇáÓøõÏõÓö ßóãóÇ ÐóßóÑóåõ ÈöÞóæúáöåö (ÝóíõÈúØöáõ ÇáúÃóÎõ
ÇáÓøõÏõÓó ÝóÞóØú) áöÃóäøóåõ ÊóãóÇãõ ÍóÞøöåö ÅÐú ÍóÞøõåõ ãõäúÍóÕöÑñ Ýöí
ËõáõËóíú ÇáÏøóÇÑö æóíóÈúÞóì äöÕúÝõåóÇ æóÞúÝðÇ Úóáóíúåö¡ æóáóÇ ÊóÓóáøõØó
áóåõ Úóáóì ËõáõËöåóÇ áöÃóäøóåõ ÍóÞøõåóÇ (æóíóÈúÞóì ËõáõËõ ÇáÏøóÇÑö
æóÞúÝðÇ ÚóáóíúåóÇ) áöÃóäøóåõ ÈöÞóÏúÑö ÅÑúËöåóÇ åóÐóÇ (Åäú ÃóÌóÇÒóÊú)
æóÅöáøóÇ ÝóíóÈúÞóì áóåóÇ ÇáÑøõÈõÚõ ÝóÞóØú ßóãóÇ Úõáöãó ãöäú Þóæúáöåö:
(æóáóåóÇ ÅÈúØóÇáõ äöÕúÝö ÇáÓøõÏõÓö) áöÊóÃúÎõÐóåõ ÅÑúËðÇ (æóíóÕöíÑõ ãóÇ
ÃóÈúØóáóÇåõ) æóåõæó ÇáÑøõÈõÚõ ÇáúÍóÇÕöáõ ãöäú ÇáÓøõÏõÓö æóäöÕúÝöåö
(ãöáúßðÇ ÈóíúäóåõãóÇ) ÃóËúáóÇËðÇ æóÇáúÈóÇÞöí æóÞúÝðÇ ÚóáóíúåöãóÇ¡
ßóÐóáößó áóæú æóÞóÝóåóÇ Úóáóì ÇÈúäöåö æóÒóæúÌóÊöåö ÇáúÍóÇÆöÒóíúäö
äöÕúÝóíúäö ÝóáöáöÇÈúäö ÅÈúØóÇáõ ÊóÊöãøóÉö ÍóÞøöåö ÝóÞóØú æóåõæó
ËóáóÇËóÉõ ÃóËúãóÇäö ÇáÏøóÇÑö¡ æóíóÈúÞóì ËõãõäõåóÇ æóÞúÝðÇ ÚóáóíúåóÇ Åäú
ÃóÌóÇÒóÊú æóäöÕúÝõåóÇ æóÞúÝðÇ Úóáóì ÇáöÇÈúäö æóáóåóÇ ÅÈúØóÇáõ ËóáóÇËóÉö
ÃóÓúÈóÇÚö ËõãõäöåóÇ (ÝóÅöäú æóÞóÝó ËõáõËóåóÇ Úóáóì ÇáöÇÈúäö
æóËõáõËóíúåóÇ Úóáóì ÇáúÈöäúÊö ÝóÞóÏú äóÞóÕó) ÇáúãõæÕöí (ÇáöÇÈúäó äöÕúÝó
äóÕöíÈöåö) æóåõæó ËõáõËõåóÇ áöÃóäøó äóÕöíÈóåõ ËõáõËóÇåóÇ (æóßóÇäó
ÍóÞøõåõ Ãóäú íóäúÞõÕó ÇáúÈöäúÊó ßóÐóáößó ÝóáöáöÇÈúäö ÇáúÎöíóÇÑõ Ýöí
ÇáËøõáõËö ÝóÞóØú) áöÃóäøóåõ ÊóÊöãøóÉõ ÍóÞøöåö (æóáóåóÇ ÇáúÎöíóÇÑõ Ýöí
ÇáÓøõÏõÓö) áöãóÇ ãóÑøó Ýöí äöÕúÝöåö.
(ÇáÑøõßúäõ ÇáËøóÇáöËõ ÇáúãõæÕóì Èöåö¡ æóÔóÑúØõåõ Ãóäú íóßõæäó ãóÞúÕõæÏðÇ
íóÍöáøõ ÇáöÇäúÊöÝóÇÚõ Èöåö) ÝóáóÇ ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÏóãò æóäóÍúæöåö
ãöãøóÇ áóÇ íõÞúÕóÏõ¡ æóáóÇ ÈöãöÒúãóÇÑò æóäóÍúæöåö ãöãøóÇ áóÇ íõäúÊóÝóÚõ
Èöåö ÔóÑúÚðǺ áöÃóäøó ÇáúãóäúÝóÚóÉó ÇáúãõÍóÑøóãóÉó ßóÇáúãóÚúÏõæãóÉö
(æóÃóäú áóÇ íóÒöíÏó Úóáóì ÇáËøõáõËö) ÝóáóÇ ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ
ÈöÇáÒøóÇÆöÏö Úóáóíúåö Úóáóì ãóÇ ãóÑøó¡ æóåóáö ÇáúæóÕöíøóÉõ Èöåö
ãóßúÑõæåóÉñ Ãóæú ÍóÑóÇãñ æóÅöäú ÕóÍøóÊú ÈöÔóÑúØöåóÇ¿ Ýöíåö ÎöáóÇÝñ¡
æóÚöÈóÇÑóÉõ ÇáúÃóÕúáö ÞóÈúáó Ðóáößó: æóíóäúÈóÛöí Ãóäú áóÇ íõæÕöíó
ÈöÃóßúËóÑó ãöäú ÇáËøõáõËö ÝóÊóÕúÏõÞõ ÈöÇáúßóÑóÇåóÉö¡ æóÚóáóíúåö
ÇáúãõÊóæóáøöí æóÛóíúÑõåõ¡ æóÈöÇáúÍõÑúãóÉö¡ æóÚóáóíúåóÇ ÇáúÞóÇÖöí
æóÛóíúÑõåõ¡ æóåõæó ÙóÇåöÑõ ÎóÈóÑö ÇáÕøóÍöíÍóíúäö «Ãóäøó ÓóÚúÏó Èúäó
ÃóÈöí æóÞøóÇÕò ÞóÇáó: ÌóÇÁóäöí ÑóÓõæáõ Çááøóåö - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö
æóÓóáøóãó - íóÚõæÏõäöí ÚóÇãó ÍóÌøóÉö ÇáúæóÏóÇÚö ãöäú æóÌóÚò ÇÔúÊóÏøó Èöí
ÝóÞõáúÊõ: íóÇ ÑóÓõæáó Çááøóåö: ÞóÏú ÈóáóÛó Èöí ãöäú ÇáúæóÌóÚö ãóÇ ÊóÑóì
æóÃóäóÇ Ðõæ ãóÇáò æóáóÇ íóÑöËõäöí ÅáøóÇ ÇÈúäóÉñ ÝóÃóÊóÕóÏøóÞõ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: ÇõÔúÊõÑöØóÊú ÇáúÅöÌóÇÒóÉõ áöÕöÍøóÉö ÇáúæóÕöíøóÉö) æóÅöäú
ßóÇäóÊú ÇáúÃóÚúíóÇäõ ãöËúáöíøóÉð
(Þóæúáõåõ: æóÅöäú ÃóÌóÇÒó ÈóÚúÖõåõãú äõÝøöÐó Ýöí ÍóÞøöåö) áóæú ÊóÑóßó
ÈöäúÊðÇ æóÒóæúÌóÉð æóÚóãøðÇ æóÃóæúÕóì áöÒóíúÏò ÈöËõáõËö ãóÇ íóÈúÞóì
ÈóÚúÏó ÅÎúÑóÇÌö ÇáúÝóÑúÖö ÝóáöÒóíúÏò ÇáËøõãõäõ Åäú ÃóÌóÇÒó ÇáúÚóãøõ
æóÅöáøóÇ Ýóãöäú ßõáøö ÇáÊøóÑößóÉö¡ æóíõÞóÓøóãõ ÇáúÈóÇÞöí Úóáóì ÌóãöíÚö
ÇáúæóÑóËóÉö ÈöÇáúÝóÑúÖö ÅÐú áóÇ íóÌõæÒõ áóåõ Ãóäú íõÝóÖøöáó ÈóÚúÖóåõãú
ßóãóÇ Ýöí ÇáúÍóÇæöí ÇáúßóÈöíÑö æóÇáäøöåóÇíóÉö¡ æóÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ:
ÝöíãóÇ ÅÐóÇ ÞóÇáó ÇáúãõæÕöí: áóÇ íõÖóÇãõ ÝõáóÇäñ ÅäøóãóÇ íõÝúÑóÖõ Ðóáößó
ÝöíãóÇ ÅÐóÇ ÃóÌóÇÒó ãóäú Úóáóíúåö ÇáÖøóíúãõ.
[ÝóÑúÚñ ÃóæúÕóì áöæóÇÑöËò ãöäú æóÑóËóÊöåö ÈöÔóíúÁò ÝóÃóÌóÇÒó
ÇáúæóÑóËóÉõ]
(Þóæúáõåõ: áóæú æóÞóÝó ÇáúãóÑöíÖõ ÏóÇÑöåö Úóáóì ÇÈúäò ÍóÇÆöÒò ÅáóÎú)
ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö: ÐóßóÑó ÇáúÅöãóÇãõ Ãóäøó ÕõæÑóÉó ÇáúãóÓúÃóáóÉö
ÝöíãóÇ ÅÐóÇ ÃóäúÌóÒó ÇáúæóÞúÝó Ýöí ãóÑóÖöåö æóßóÇäó ÇáöÇÈúäõ ØöÝúáðÇ
ÝóÞóÈöáóåõ áóåõ Ëõãøó ãóÇÊó ÝóÃóÑóÇÏó ÇáöÇÈúäõ ÇáÑøóÏøó Ãóæú
ÇáúÅöÌóÇÒóÉó¡ áóßöäú áóÇ ÍóÇÌóÉó Åáóì åóÐóÇ ÇáÊøóÕúæöíÑö áöÃóäøóåõ
æóÅöäú ßóÇäó ÈóÇáöÛðÇ ÝóÞóÈöáó ÈöäóÝúÓöåö áóãú íóãúÊóäöÚú Úóáóíúåö
ÇáÑøóÏøõ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö ÅÐú ÇáúÅöÌóÇÒóÉõ ÇáúãõÚúÊóÈóÑóÉõ åöíó
ÇáúæóÇÞöÚóÉõ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö (Þóæúáõåõ: æóÅöáøóÇ Ýóáóåõ Ãóæú áóåõãóÇ
ÅÈúØóÇáõ ÇáÒøóÇÆöÏö) Ôóãöáó ãóÇ áóæú ßóÇäó ÇáúãóæúÞõæÝõ Úóáóíúåö
ÕóÛöíÑðÇ ÝóÅöäøó áóåõ ÇáÑøóÏøó ÈóÚúÏó ÈõáõæÛöåö ßóãóÇ ÌóÒóãó Èöåö Ýöí
ÇáúÃóäúæóÇÑö (Þóæúáõåõ: æóÔóÑúØõåõ Ãóäú íóßõæäó ãóÞúÕõæÏðÇ. . . ÅáóÎú)
ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáúãóÑúåõæäö ÇáúãóÞúÈõæÖö ÞóÈúáó ÇäúÝößóÇßöåö
ÈöÛóíúÑö ÅÐúäö ÇáúãõÑúÊóåöäö Ëõãøó ÅÐóÇ ãóÇÊó æóÈöíÚó Ýöí ÇáÏøóíúäö
ÝóÐóÇßó æóÅöäú Ýõßøó ÇáÑøóåúäõ ÝóáöáúãõæÕóì áóåõ ÃóÎúÐõåõ æóáóÇ íóãúäóÚõ
ÇáÑøóåúäõ ÇáúæóÕöíøóÉó æóáóãú íóÐúßõÑõæåõ åõäóÇ æóáóÇ Ýöí ÇáÑøóåúäö¡
æóÇáúãóäúÚõ Ýöí ÇáÑøóåúäö ÅäøóãóÇ åõæó ãöãøóÇ íõÒöíáõ Çáúãöáúßó
ßóÇáúÈóíúÚö æóÇáúåöÈóÉö ãóÚó ÇáúÅöÞúÈóÇÖö Ãóæú ãóÇ íõÒúÍöãõ
ÇáúãõÑúÊóåöäó Ýöí ãóÞúÕõæÏö ÇáÑøóåúäö æóåõæó ÇáÑøóåúäõ ÚöäúÏó ÛóíúÑöåö
Ãóæú ãóÇ æóÞóÚó Ýöíåö ÞöáøóÉõ ÑóÛúÈóÉò æóåõæó ÇáÊøóÒúæöíÌõ æóÇáúÅöíÕóÇÁõ
áóíúÓó ßóÐóáößó (Þóæúáõåõ: ÝóÊóÕúÏõÞõ ÈöÇáúßóÑóÇåóÉö) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö.
(ÝóÑúÚñ)
ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ áóæú ÃóæúÕóì ÇáúãõÔúÊóÑöí áöÔóÎúÕò ÈöãóÇ
ÇÔúÊóÑóÇåõ æóãóÇÊó Ýöí ÎöíóÇÑö ÇáúãóÌúáöÓö Ãóæú ÇáÔøóÑúØö ÝóíóäúÈóÛöí
Ãóäú áóÇ íóËúÈõÊó ÇáúÎöíóÇÑõ áöáúæóÇÑöËö æóáóÇ áöáúãõæÕóì áóåõ¡ ÃóãøóÇ
ÇáúæóÇÑöËõ ÝóáöÃóäøóÇ áóæú ÃóËúÈóÊúäóÇåõ áóåõ áóÇÞúÊóÖóì Ðóáößó Ãóäøó
áóåõ Ãóäú íóÝúÓóÎó¡ ÝóÊóÝõæÊõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÇáúÎóÇÑöÌóÉõ ãöäú ÇáËøõáõËö
æóåõæó ÛóíúÑõ ãõÊóãóßøöäò ãöäú Ðóáößó æóÃóãøóÇ ÇáúãõæÕóì áóåõ
ÝóáöÃóäøóåõ áóãú íõÕúÏöÑú ÇáúÚóÞúÏó ãóÚóåõ æóáóíúÓó ÈöæóÇÑöËò
áöáúÍõÞõæÞö. ÇåÜ.
ãóÇ ÊóÝúÞóåõåõ ãóÑúÏõæÏñ ÅÐú ÇáúÎöíóÇÑõ íóäúÊóÞöáõ áöæóÇÑöËöåö ßóãóÇ
Ôóãöáóåõ ßóáóÇãõåõãú ÝóáóÇ íóãúäóÚõ ãöäúåõ ãóÇ ÐóßóÑóåõ
(3/34)
ÈöËõáõËóíú ãóÇáöí¿ ÞóÇáó: áóÇ¡ ÞõáúÊõ:
ÝóÇáÔøóØúÑõ¿ ÞóÇáó: áóÇ. ÞõáúÊõ: ÝóÇáËøõáõËõ¿ ÞóÇáó: ÇáËøõáõËõ
æóÇáËøõáõËõ ßóËöíÑñ Ãóæú ßóÈöíÑñ.» (æóÃóäú íóÞúÈóáó ÇáäøóÞúáó) ãöäú
ÔóÎúÕò Åáóì ÂÎóÑó (ÝóáóÇ ÊóÕöÍøõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ (ÈöÞöÕóÇÕò æóÍóÞøö
ÔõÝúÚóÉò) ÅÐóÇ áóãú ÊóÈúØõáú ÈöÇáÊøóÃúÎöíÑö áöÚõÐúÑò ßóÊóÃúÌöíáö
ÇáËøóãóäö æóÍóÏøö ÞóÐúÝò æóÅöäú ÞóÈöáóÊú ÇáöÇäúÊöÞóÇáó ÈöÇáúÅöÑúËö
áöÃóäøóåóÇ áóÇ ÊóÞúÈóáõ ÇáäøóÞúáó¡ äóÚóãú ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ
ÈöÇáúÞöÕóÇÕö áöãóäú åõæó Úóáóíúåö æóÇáúÚóÝúæö Úóäúåõ Ýöí ÇáúãóÑóÖö ßóãóÇ
ÌóÒóãó Èöåö ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ æóÍóßóÇåõ Úóäú ÊóÚúáöíÞö ÇáÔøóíúÎö ÃóÈöí
ÍóÇãöÏò æóãöËúáõåõ ÍóÏøõ ÇáúÞóÐúÝö æóÍóÞøõ ÇáÔøõÝúÚóÉö (Èóáú Åäú
ËóÈóÊóÊú ÇáÔøõÝúÚóÉõ áöÕóÇÍöÈö ÔöÞúÕò) ãöäú ÚóÞóÇÑò (ÝóÃóæúÕóì Èöåö
ÈóÞöíóÊú áöáúæóÇÑöËö) æóÇáÔøöÞúÕõ áöáúãõæÕóì áóåõ¡ äóÞóáóåõ Ýöí
ÇáÑøóæúÖóÉö Úóäú ÝóÊóÇæóì ÇáúÞóÇÖöí ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ æóåõæó
ãóãúäõæÚñ áöÃóäøó ÇáÔøõÝúÚóÉó ÊóÈúØõáõ ÈöÇäúÊöÞóÇáö Çáúãöáúßö ÅÐú
íóÊóÈóíøóäõ ÈöÇáúÞóÈõæáö Ãóäøó Çáúãöáúßó áöáúãõæÕóì áóåõ ãöäú Íöíäö
ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö ÝóáóÇ ÔõÝúÚóÉó áöáúæóÇÑöËö áöÚóÏóãö
ÇáÔøóÑößóÉö æóáóÇ áöáúãõæÕóì áóåõ áöÊóÞóÏøõãö ãöáúßö ÇáúãõÔúÊóÑöí Úóáóì
ãöáúßöåö ÇäúÊóåóì.
ÝóÞóæúáõ ÇáÒøóÑúßóÔöíø ÇáÔøõÝúÚóÉõ áöáúãõæÕóì áóåõ ÈöäóÇÁð Úóáóì
ÊóÈóíøõäö Çáúãöáúßö ÈöÇáúÞóÈõæáö Ýöíåö äóÙóÑñ¡ æóáóæú ÞóÇáõæÇ ÈóÏóáó "
ÝóÃóæúÕóì Èöåö ": " ÝóÃóæúÕóì ÈöÈóÚúÖöåö " áóÓóáöãõæÇ ãöäú Ðóáößó.
(ÝóÕúáñ: æóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöÍóãúáò æóáóæú ÛóíúÑó ãóæúÌõæÏò ÌóÇÒó) º
áöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó ÅäøóãóÇ ÌóæøóÒóÊú ÑöÝúÞðÇ ÈöÇáäøóÇÓö ÝóÇÍúÊõãöáó
ÝöíåóÇ æõÌõæåñ ãöäú ÇáúÛóÑóÑö¡ ÝóßóãóÇ ÊóÕöÍøõ ÈöÇáúãóÌúåõæáö ÊóÕöÍøõ
ÈöÇáúãóÚúÏõæãö¡ Ëõãøó Åäú ÃóæúÕóì ÈöãóÇ ÊóÍúãöáõåõ åóÐóÇ ÇáúÚóÇãó Ãóæú
ßõáøó ÚóÇãò ÝóÐóÇßó¡ æóÅöäú ÃóØúáóÞó ÝóÞóÇáó: ÃóæúÕóíúÊõ ÈöãóÇ
ÊóÍúãöáõåõ Ýóåóáú íóÚõãøõ ßõáøó ÚóÇãò Ãóæú íóÎúÊóÕøõ ÈöÇáúÚóÇãö
ÇáúÃóæøóáö¿ ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö ÇáÙøóÇåöÑõ ÇáúÚõãõæãõ (æóíóÕöÍøõ
ÇáúÞóÈõæáõ) áöáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáúÍóãúáö (ÞóÈúáó ÇáúæóÖúÚö) ÈöäóÇÁð Úóáóì
Ãóäøó ÇáúÍóãúáó íõÚúáóãõ (æóáóÇ ÊóÈúØõáõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ (ÈöÇäúÝöÕóÇáöåö)
ãöäú ÇáúÃóãóÉö (ãóíøöÊðÇ ãóÖúãõæäðÇ) áöÃóäøóåõ ÇäúÝóÕóáó ãõÞóæøóãðÇ
ÝóÊõäóÝøóÐõ Ýöí ÈóÏóáöåö ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöÍóãúáò ÝóÇäúÝóÕóáó
ãóíøöÊðÇ ÈöÌöäóÇíóÉò ÝóÅöäøóåóÇ ÊóÈúØõáõ ßóãóÇ ãóÑøóº áöÃóäøóåõ áóíúÓó
ÃóåúáðÇ áöáúãöáúßö¡ æóÈöÎöáóÇÝö ãóÇ áóæú ÃóæúÕóì ÈöÍóãúáö ÈóåöíãóÉò
ÝóÃóáúÞóÊúåõ ãóíøöÊðÇ ÈöÌöäóÇíóÉò ÝóÅöäøóåóÇ ÊóÈúØõáõ¡ æóãóÇ íóÛúÑóãõåõ
ÇáúÌóÇäöí áöáúæóÇÑöËöº áöÃóäøó ãóÇ æóÌóÈó Ýöí ÌóäöíäöåóÇ ÈóÏóáõ ãóÇ
äóÞóÕó ãöäúåóÇ æóãóÇ äóÞóÕó Ýöí Ìóäöíäö ÇáúÃóãóÉö ÈóÏóáõåõ.
(æóÊóÌõæÒõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ (ÈöÊóãúÑò æóÕõæÝò æóáóÈóäò) æóæóÈóÑò æóÔóÚúÑò
æóÑöíÔò (ÓóÊóÍúÏõËõ) ßóÇáúÍóãúáö¡ æóÊóÕöÍøõ (ÈöãóäóÇÝöÚö Úóíúäò)
ßóÚóÈúÏò æóÏóÇÑò æóËóæúÈò (ÏõæäóåóÇ) ãõÄóÈøóÏóÉò æóãõÄóÞøóÊóÉò
áöÃóäøóåóÇ ÃóãúæóÇáñ ãõÞóÇÈóáóÉñ ÈöÇáúÚöæóÖö ÝóÃóÔúÈóåóÊú ÇáúÃóÚúíóÇäó.
(æóÊóÊóÃóÈøóÏõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ (Åäú ÃõØúáöÞó) ÚóÞúÏõåóÇ ÈöÃóäú áóãú
ÊõÄóÈøóÏú æóáóãú ÊõÄóÞøóÊú.
(ÝóÑúÚñ)
ÞóÇáó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ: áóæú ÞóÇáó Åäú æóáóÏóÊú ÃóãóÊöí ÐóßóÑðÇ Ýóåõæó
æóÕöíøóÉñ áöÒóíúÏò Ãóæú ÃõäúËóì ÝóæóÕöíøóÉñ áöÚóãúÑòæ ÌóÇÒó æóßóÇäó
Úóáóì ãóÇ ÞóÇáó ÓóæóÇÁñ æóáóÏóÊúåõãóÇ ãóÚðÇ Ãóæú ãõÑóÊøóÈöíäó¡ æóÅöäú
æóáóÏóÊú ÎõäúËóì¡ ÝóÞöíáó: áóÇ ÍóÞøó Ýöíåö áöæóÇÍöÏò ãöäúåõãóÇ¡ æóÞöíáó:
Åäøóåõ ãóæúÞõæÝñ ÈóíúäóåõãóÇ¡ ÍóÊøóì ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóÇáúÃóÔúÈóåõ
ÇáËøóÇäöí.
(ÝóÕúáñ: æóÊóÕöÍøõ ÈöãóÇ íóÚúÌöÒõ Úóäú ÊóÓúáöíãöåö ßóÇáúÂÈöÞö)
æóÇáúãóÛúÕõæÈö æóÇáØøóíúÑö ÇáúãõÝúáöÊö (æó) ÊóÕöÍøõ (ÈöÇáúãóÌúåõæáö
ßóÚóÈúÏò) æóËóæúÈò áöÃóäøó Çááøóåó ÊóÚóÇáóì ÃóÚúØóì ÚóÈúÏóåõ ËõáõËó
ãóÇáöåö Ýöí ÂÎöÑö ÚõãõÑöåö¡ æóÞóÏú áóÇ íóÚúÑöÝõ ÍöíäóÆöÐò ËõáõËó ãóÇáöåö
áößóËúÑóÊöåö Ãóæú ÛóíúÈóÊöåö Ãóæú ÛóíúÑöåöãóÇ ÝóÏóÚóÊú ÇáúÍóÇÌóÉõ Åáóì
ÊóÌúæöíÒö ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáúãóÌúåõæáö
(ÝóÑúÚñ: ÊóÕöÍøõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ (ÈöÃóÍóÏö ÇáúÚóÈúÏóíúäö)
áöÃóäøóåóÇ ÊóÍúÊóãöáõ ÇáúÌóåóÇáóÉó ÝóÇÍúÊóãóáóÊú ÇáúÅöÈúåóÇãó
(æóÇáÊøóÚúíöíäõ) áöáúãõÈúåóãö ãöäúåõãóÇ æóÇÌöÈñ (Úóáóì ÇáúæóÇÑöËö æóáóæú
ÞóÇáó: ÃóæúÕóíúÊõ ÈöåóÐóÇ ÇáúÃóáúÝö) ãóËóáðÇ (áöÃóÍóÏö) åóÐóíúäö
(ÇáÑøóÌõáóíúäö áóãú ÊóÕöÍøó) ßóÓóÇÆöÑö ÇáÊøóãúáöíßóÇÊö¡ æóÞóÏú
íõÍúÊóãóáõ Ýöí ÇáúãõæÕóì Èöåö ãóÇ áóãú íõÍúÊóãóáú Ýöí ÇáúãõæÕóì áóåõ
(Ãóæú) ÞóÇáó (ÃóÚúØõæÇ åóÐóÇ ÇáúÃóáúÝó ÃóÍóÏóåõãóÇ ÕóÍøó) ßóãóÇ áóæú
ÞóÇáó áöæóßöíáöåö: ÈöÚúåõ áöÃóÍóÏö ÇáÑøóÌõáóíúäö.
(ÝóÕúáñ: ÊóÕöÍøõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ (ÈöäóÌöÓò íóÍöáøõ ÇáöÇäúÊöÝóÇÚõ Èöåö
ßóßóáúÈö ÕóíúÏò æóáóæú ÌóÑúæðÇ) ÈöÊóËúáöíËö ÇáúÌöíãö ßóãóÇ ãóÑøó
(íõÑúÌóì) ÇáöÇäúÊöÝóÇÚõ Èöåö (æóÎóãúÑò ãõÍúÊóÑóãóÉò æóÔóÍúãö ãóíúÊóÉò
áöÏóåúäö ÇáÓøõÝõäö) áöËõÈõæÊö ÇáöÇÎúÊöÕóÇÕö ÝöíåóÇ æóÇäúÊöÞóÇáöåóÇ ãöäú
íóÏò Åáóì íóÏò ÈöÇáúÅöÑúËö æóÛóíúÑöåö¡ ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö ÝóÅöäú
ÇÓúÊóÍúßóãóÊú ÇáúÎóãúÑõ æóáóíúÓó ãöäú ÚóæúÏöåóÇ ÎóáøðÇ ÅáøóÇ ÈöÕõäúÚö
ÂÏóãöíøò ÝóÇáúÃóÔúÈóåõ ÝöíãóÇ äóÙõäøõåõ Ãóäøóåõ íóãúÊóäöÚõ ÅãúÓóÇßõåóÇ
ÝóáóÇ ÊóÌõæÒõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöåóÇ. ÇäúÊóåóì.
æóÞóÏú íõÞóÇáõ: áóãøóÇ ßóÇäóÊú ãõÍúÊóÑóãóÉð áóÇ íóãúÊóäöÚõ ÅãúÓóÇßõåóÇ
áöãóäóÇÝöÚó ÞóÏú ÊóÚúÑöÖõ ãöäú ÅØúÝóÇÁö
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ äóÞóáóåõ Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö Úóäú ÝóÊóÇæóì ÇáúÞóÇÖöí) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ æóåõæó ãóãúäõæÚñ. . .
ÅáóÎú) ÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ íõÌóÇÈõ ÈöÃóäøó ÍóÞøóåóÇ ËóÈóÊó áöáúãõæóÑøöËö
æóíóäúÊóÞöáõ áöæóÇÑöËöåö ãöäú ÈóÚúÏöåö æóáóÇ íóÞúÏóÍõ Ýöí Ðóáößó
ÇäúÊöÞóÇáõ ÇáúÚóíúäö ßÇ (Þóæúáõåõ: æóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöÍóãúáò ÅáóÎú)
íõÔúÊóÑóØõ ÇäúÝöÕóÇáóåõ ÍóíøðÇ áöæóÞúÊò íõÚúáóãõ æõÌõæÏõåõ ÚöäúÏó
ÇáúæóÕöíøóÉö ßóãóÇ ÊóÞóÏøóãó Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö áöáúÍóãúáö æóíõÑúÌóÚõ
Ýöíåö Åáóì Ãóåúáö ÇáúÎöÈúÑóÉö ÈöÇáúÈóåóÇÆöãö¡ Ýóáóæú ÞóÇáó: ÃóæúÕóíúÊõ
ÈöÍóãúáöåóÇ æóßóÇäóÊú ÍöíäóÆöÐò ÛóíúÑó ÍóÇãöáò áóÇ ÊóÕöÍøõ (Þóæúáõåõ:
ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö ÇáÙøóÇåöÑõ ÇáúÚõãõæãõ) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö
æóßóÊóÈó Úóáóíúåö æóÓóßóÊó Úóáóíúåö ÇáÓøõÈúßöíøõ æóÈóäóì ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ
Ðóáößó Úóáóì Ãóäøó ãóÇ åóÐöåö åóáú ÊóÚõãøõ Ãóæú áóÇ¿ æóÝöíåóÇ ÎöáóÇÝñ¡
Ýóãóäú ÞóÇáó ÈöÚõãõæãöåóÇ ßóÇáúÅöãóÇãö ÝóÎúÑö ÇáÏøöíäö ÕóÍøóÍóåóÇ
Èößõáøö ÇáÓøöäöíäó æóãóäú ÞóÇáó áóÇ ÊóÚõãøõ ÞóÇáó áóÇ ÊóÊóäóÇæóáõ ÅáøóÇ
ÓóäóÉð æóÇÍöÏóÉð¡ æóÞóæúáõåõ: Ýóãóäú ÞóÇáó ÈöÚõãõæãöåóÇ ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö
[ÝóÕúáñ ÃóæúÕóì ÈöÍóãúáò æóáóæú ÛóíúÑó ãóæúÌõæÏò]
(Þóæúáõåõ: æóÈöÎöáóÇÝö ãóÇ áóæú ÃóæúÕóì ÈöÍóãúáö ÈóåöíãóÉò ÅáóÎú)
áöíõäúÙóÑú ÝöíãóÇ áóæú ÐóÈóÍó ÇáúæóÇÑöËõ Ãóæú ÛóíúÑõåõ ÇáúÈóåöíãóÉó
ÇáúãõæÕóì ÈöÍóãúáöåóÇ ÈóÚúÏó ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí æóÞóÈúáó æóÖúÚöåóÇ ÝóÅöäøó
ÇáúÌóäöíäó íóßõæäõ ãóÃúßõæáðÇ ÝóíóÙúåóÑõ Ãóäú íóßõæäó áöáúãõæÕóì áóåõ
ßóãóÇ áóæú ÇäúÝóÕóáó ÍóíøðÇ ÝóÐõÈöÍó Û
(Þóæúáõåõ: æóÊóÌõæÒõ ÈöËóãóÑóÉò) áóæú ÃóØúáóÚóÊú ÇáäøóÎúáóÉõ ãóÑøóÊóíúäö
ßóÇäóÊú ÇáËøóÇäöíóÉõ áöáúæóÇÑöËö (Þóæúáõåõ: æóÊóÕöÍøõ ÈöãóäóÇÝöÚö Úóíúäò
ÏõæäóåóÇ) ÝóÊóÕöÍøõ ÈöÇáúÚóíúäö áöæóÇÍöÏò æóÈöÇáúãóäúÝóÚóÉö áöÂÎóÑó
Ýóáóæú ÞóÈöáó ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöÇáÑøóÞóÈóÉö æóÑóÏøó ÇáúãõæÕóì áóåõ
ÈöÇáúãóäúÝóÚóÉö ÚóÇÏóÊú Åáóì ÇáúæóÑóËóÉö áóÇ Åáóì ÇáúãõæÕóì áóåõ
ÈöÇáÑøóÞóÈóÉö Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö ÚöäúÏó ÇÈúäö ÇáÑøöÝúÚóÉö æóáóãú
íóÊóÚóÑøóÖú ÇáÔøóíúÎóÇäö áöáúãóÓúÃóáóÉö¡ ÞóÇáó ÇáÓøõÈúßöíøõ æóÇáúÎöáóÇÝõ
ãõÍúÊóãóáñ ÚöäúÏó ÇáúÅöØúáóÇÞö¡ ÃóãøóÇ ÅÐóÇ äóÕøó Úóáóì Ãóäøó
ÇáÑøóÞóÈóÉó ãóÓúáõæÈóÉõ ÇáúãóäúÝóÚóÉö ÝóíõÌúÒóãõ Èöåö ÝÔ
(Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóÇáúÃóÔúÈóåõ ÇáËøóÇäöí) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö
[ÝóÕúáñ ÇáúæóÕöíøóÉ ÈöãóÇ íóÚúÌöÒõ Úóäú ÊóÓúáöíãöåö ßóÇáúÂÈöÞö
æóÇáúãóÛúÕõæÈö æóÇáØøóíúÑö ÇáúãõÝúáöÊö]
(Þóæúáõåõ: ßóÇáúÂÈöÞö æóÇáúãóÛúÕõæÈö ÅáóÎú) æóÇáúãóÑúåõæäö ÇáúãóÞúÈõæÖö
(Þóæúáõåõ: ÝóÏóÚóÊú ÇáúÍóÇÌóÉõ Åáóì ÊóÌúæöíÒö ÇáúæóÕöíøóÉö
ÈöÇáúãóÌúåõæáö) áöÃóäøó ÇáúãõæÕóì áóåõ íóÎúáõÝõ ÇáúãóíøöÊó Ýöí ËõáõËöåö
ßóãóÇ íóÎúáõÝõåõ ÇáúæóÇÑöËõ Ýöí ËõáõËóíúåö ÝóáóãøóÇ ÌóÇÒó Ãóäú íóÎúáõÝó
ÇáúæóÇÑöËõ ÇáúãóíøöÊó Ýöí åóÐöåö ÇáúÃóÔúíóÇÁö ÌóÇÒó Ãóäú íóÎúáõÝóåõ
ÇáúãõæÕóì áóåõ.
(Þóæúáõåõ: Ãóæú ÃóÚúØõæÇ åóÐóÇ ÇáúÃóáúÝó ÃóÍóÏóåõãóÇ ÕóÍøó) ÞóÇáó
ÔóíúÎõäóÇ áöÃóäøóåõ ÌóÚóáó ÇáúÎóíúÑó áöáúæóÑóËóÉö ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÃõæáóì¡
æóÃóíúÖðÇ ÓóíóÃúÊöí Ãóäøóåõ áóæú ÞóÇáó ÃóÚúØõæÇ ÈóÚúÏó ãóæúÊöí ßóÐóÇ
áößóÐóÇ áóãú íõãúáóßú ÈöÇáúÞóÈõæáö æóÍúÏóåõ Èóáú ÈöÅöÚúØóÇÁö ÇáúæóÇÑöËö¡
æóáóÇ ßóÐóáößó áóÝúÙõ ÃóæúÕóíúÊõ
[ÝóÕúáñ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöäóÌöÓò íóÍöáøõ ÇáöÇäúÊöÝóÇÚõ Èöåö ßóßóáúÈö
ÕóíúÏò]
(Þóæúáõåõ: ÔóÍúãö ãóíúÊóÉò áöÏóåúäö ÇáÓøõÝõäö) æóãóíúÊóÉò áöÅöØúÚóÇãö
ÇáúÌóæóÇÑöÍö æóáóæú ãóíúÊóÉó ßóáúÈò Ãóæú ÎöäúÒöíÑò (Þóæúáõåõ: æóÞóÏú
íõÞóÇáõ áöãóÇ ßóÇäóÊú ãõÍúÊóÑóãóÉð ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö
(3/35)
äóÇÑò æóÚóÌúäö Øöíäò ÝóÊóÌõæÒõ
ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöåóÇ¡ æóíõÚúÊóÈóÑõ Ýöí ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöÇáúßóáúÈö
ÇáúãõäúÊóÝóÚö Èöåö Ýöí ÕóíúÏò Ãóæú ÍöÑóÇÓóÉö ÒóÑúÚò Ãóæú äóÚóãò Ãóäú
íóßõæäó ÕóÇÍöÈó ÕóíúÏò Ãóæú ÒóÑúÚò Ãóæú äóÚóãò æóÅöáøóÇ ÝóÞóÖöíøóÉõ ãóÇ
ÕóÍøóÍóåõ Çáäøóæóæöíøõ Ýöí ãóÌúãõæÚöåö ãöäú Ãóäøóåõ íóãúÊóäöÚõ Úóáóíúåö
ÇÞúÊöäóÇÄõåõ ÚóÏóãõ ÇáÕøöÍøóÉö¡ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóåõæó ÇáúÃóÞúÑóÈõ
(áóÇ ÈöãóÇ áóÇ íóÍöáøõ) ÇáöÇäúÊöÝóÇÚõ Èöåö (ßóÎöäúÒöíÑò æóÎóãúÑò) ÛóíúÑö
ãõÍúÊóÑóãóÉò (æóßóáúÈò ÚóÞõæÑò) .
(ÝóÕúáñ: æóÊóÕöÍøõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ (ÈöäõÌõæãö ÇáúßöÊóÇÈóÉö)
æóÅöäú áóãú Êóßõäú ãõÓúÊóÞöÑøóÉð ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí Ýöí ÈóÇÈöåóÇ (æóáóæú
ÃóæúÕóì ÈöÇáúãõßóÇÊóÈö Åäú ÚóÌøóÒó äóÝúÓóåõ æóÈöÚóÈúÏö ÛóíúÑöåö Åäú
ãóáóßóåõ ÕóÍøó) áöÃóäøóåóÇ ÊóÕöÍøõ ÈöÇáúãóÚúÏõæãö ÝóÈöåóÐóíúäö Ãóæúáóì
æóßóáóÇãõåõ ÙóÇåöÑñ Ýöí Ãóäøó ÕõæÑóÊóåõãóÇ Ãóäú íóÞõæáó: ÃóæúÕóíúÊõ áóåõ
ÈöåóÐóÇ ÇáúãõßóÇÊóÈö Åäú ÚóÌøóÒó äóÝúÓóåõ Ãóæú ÈöåóÐóÇ ÇáúÚóÈúÏö Åäú
ãóáóßúÊõåõ¡ æóÓóæøóì ÇáúÃóÕúáõ Èóíúäóåõ æóÈóíúäó Þóæúáöåö ÃóæúÕóíúÊõ
áóåõ ÈöåóÐóÇ ÇáúãõßóÇÊóÈö Ãóæú ÈöåóÐóÇ ÇáúÚóÈúÏö¡ áóßöäú ÞóÇáó ÇÈúäõ
ÇáÑøöÝúÚóÉö Ýöí åóÐöåö: ÇáÙøóÇåöÑõ ÇáúÈõØúáóÇäõ æóßóáóÇãõ ÇáÔøóÇÝöÚöíøö
æóÇáúÃóßúËóÑöíäó íóÞúÊóÖöíåö ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ æóåõæó ÇáúãõÝúÊóì
Èöåö ÝóÞóÏú äóÕøó Úóáóíúåö ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ æóÌóÒóãó Èöåö ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Ýöí
ÇáúßöÊóÇÈóÉö æóÇÞúÊóÖóì ßóáóÇãõåõ ÇáöÇÊøöÝóÇÞó Úóáóíúåö (æóÇáúæóÕöíøóÉõ
ÈöÇáÓøöáóÇÍö áöÍóÑúÈöíøò æóÇáúãõÕúÍóÝö) æóÇáúÚóÈúÏö ÇáúãõÓúáöãö
æóÇáÕøóäóãö (áößóÇÝöÑò ßóÇáúÈóíúÚö ãöäúåõ) ÝóáóÇ ÊóÕöÍøõ.
(ÝóÕúáñ) áóæú (ÞóÇáó ÃóÚúØõæåõ ßóáúÈðÇ ãöäú ßöáóÇÈöí Ãóæú ãöäú ãóÇáöí
æóáóåõ) ÚöäúÏó ãóæúÊöåö (ßöáóÇÈñ íõäúÊóÝóÚõ) Ãóíú íóÍöáøõ ÇáöÇäúÊöÝóÇÚõ
(ÈöåóÇ ÃõÚúØöíó) æóÇÍöÏðÇ ãöäúåóÇ æóÅöäú áóãú íóßõäö ÇáúßóáúÈõ ãóÇáðÇ
Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉö áöÃóäøó ÇáúãõäúÊóÝóÚó Èöåö ãöäú ÇáúßöáóÇÈö íõÞúÊóäóì
æóÊóÚúÊóæöÑõåõ ÇáúÃóíúÏöí ßóÇáúÃóãúæóÇáö ÝóÞóÏú íõÓúÊóÚóÇÑõ áóåõ ÇÓúãõ
ÇáúãóÇáö (æóÅöáøóÇ) Ãóíú æóÅöäú áóãú íóßõäú áóåõ ßöáóÇÈñ ßóÐóáößó
(ÈóØóáóÊú) æóÕöíøóÊõåõ áöÊóÚóÐøõÑö ÔöÑóÇÁö ßóáúÈò áöÃóäøóåõ áóíúÓó
ÈöãóÇáò ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÚóÈúÏö æóäóÍúæöåö¡ ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ æóíõãúßöäõ
Ãóäú íõÞóÇáó áóæú ÊóÈóÑøóÚó Èöåö ãõÊóÈóÑøöÚñ æóÃóÑóÇÏó ÊóäúÝöíÐó
ÇáúæóÕöíøóÉö ÌóÇÒó ßóãóÇ áóæú ÊóÈóÑøóÚó ÈöÞóÖóÇÁö Ïóíúäöåö (æóáóæú)
æóÝöí äõÓúÎóÉò Ãóæú (ÞóÇáó: ÃóÚúØõæåõ ßöáóÇÈöí æóáóÇ ãóÇáó áóåõ ÃõÚúØöíó
ËõáõËóåóÇ) ÝóÞóØú ßóÇáúãóÇáö (ÚóÏóÏðÇ) áóÇ ÞöíãóÉð ÅÐú áóÇ ÞöíãóÉó áóåóÇ
ãóÚó ÊóæóÓøõÚöåöãú Ýöí ÇáúÈóÇÈö æóÚóáóíúåö áóæú ÃóæúÕóì ÈöÇËúäóíúäö ãöäú
ÃóÑúÈóÚóÉò äõÝøöÐóÊú Ýöí æóÇÍöÏò æóËõáõËò¡ æóáóæú ÃóæúÕóì ÈößóáúÈò
áóíúÓó áóåõ ÛóíúÑõåõ Ãóæú ÈöÃóßúËóÑó ãöäú ËõáõËöåö äõÝøöÐóÊú Ýöí
ËõáõËöåö (æóÝöí ÃóÌúäóÇÓò ßóßöáóÇÈò æóÎóãúÑò ãõÍúÊóÑóãóÉò æóÔóÍúãö
ãóíúÊóÉò) ÅÐóÇ (ÃóæúÕóì ÈöæóÇÍöÏò ãöäúåóÇ íõÚúÊóÈóÑõ ÇáËøõáõËõ ÈöÝóÑúÖö
ÇáúÞöíãóÉö) áóÇ ÈöÇáúÚóÏóÏö æóáóÇ ÈöÇáúãóäúÝóÚóÉö áöÃóäøóåõ áóÇ
ÊóäóÇÓõÈó Èóíúäó ÇáÑøõÁõæÓö æóáóÇ ÇáúãóäúÝóÚóÉö (æóÅöäú ÃóæúÕóì
ÈöåóÐöåö) ÇáúÃóÌúäóÇÓö (ßõáøöåóÇ æóáóåõ ãóÇáñ æóÅöäú Þóáøó ÃõÚúØöíóåóÇ)
áöÃóäøó ÇáúãõÚúÊóÈóÑó Ãóäú íóÈúÞóì áöáúæóÑóËóÉö ÖöÚúÝõ ÇáúãõæÕóì Èöåö
æóÇáúãóÇáõ æóÅöäú Þóáøó ÎóíúÑñ ãöãøóÇ áóíúÓó ÈöãõÊóãóæøóáò ÅÐú áóÇ
ÞöíãóÉó áóåõ (æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöËõáõËö ãóÇáöåö áöÒóíúÏò æóÈöÇáúßöáóÇÈö)
ãóËóáðÇ (áöÚóãúÑòæ áóãú íõÚúØó) ÚóãúÑñæ (ÅáøóÇ ËõáõËóåóÇ) áöÃóäøó ãóÇ
ÊóÃúÎõÐõåõ ÇáúæóÑóËóÉõ ãöäú ÇáËøõáõËóíúäö åõæó ÍóÙøõåõãú ÈöÓóÈóÈö
ÇáËøõáõËö ÇáøóÐöí äõÝøöÐóÊú Ýöíåö ÇáúæóÕöíøóÉõ ÝóáóÇ íóÌõæÒõ Ãóäú
íõÍúÓóÈó Úóáóíúåöãú ãóÑøóÉð ÃõÎúÑóì Ýöí æóÕöíøóÉö ÛóíúÑö ÇáúãõÊóãóæøöáö.
(ÝóÕúáñ æóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöØóÈúáö áóåúæò Ãóæú ÚõæÏöåö ÕóÍøóÊú) æóÕöíøóÊõåõ
ÈöåöãóÇ (Åäú ÕóáóÍóÇ áöãóäúÝóÚóÉò ãõÈóÇÍóÉò ãóÚó ÈóÞóÇÁö ÇáöÇÓúãö æóÅöäú
ÛõíøöÑóÊú ÇáúåóíúÆóÉõ) ÍóãúáðÇ Úóáóì ÇáúãõÈóÇÍö¡ äóÚóãú áóæú ÞóÇáó
ÇáúãõæÕöí: ÃóÑóÏúÊõ Èöåö ÇáöÇäúÊöÝóÇÚó Úóáóì ÇáúæóÌúåö ÇáøóÐöí åõæó
ãóÚúãõæáñ áóåõ áóãú íóÕöÍøó ßóãóÇ ÌóÒóãó Èöåö ÕóÇÍöÈõ ÇáúæóÇÝöí¡ ÞóÇáó
ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ æóåõæó ÙóÇåöÑñ¡ æóÞóæúáõåõ: ßóÇáúÃóÐúÑóÚöíøö æóÞóÖöíøóÉõ
ßóáóÇãöåöãú ÇáÊøóÕúæöíÑõ ÈöãóÇ ÅÐóÇ Óõãøöíó Çááøóåúæõ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö
Ýóáóæú ÞóÇáó: ÃóæúÕóíúÊõ áóåõ ÈöåóÐóÇ æóáóãú íõÓóãøöåö ÝóíõÔúÈöåõ Ãóäú
ÊóÕöÍøó æóíõÚúØóì áóåõ ãõÝóÕøóáðÇ ãóãúäõæÚñ¡ æóÅöäú äóÓóÈóÇåõ
áöáúãóÇæóÑúÏöíøö (æóÅöáøóÇ) ÈöÃóäú áóãú íóÕúáõÍú ßõáøñ ãöäúåõãóÇ
áöÐóáößó ãóÚó ãóÇ ÐõßöÑó (ÈóØóáóÊú æóáóæú äóÝöíÓðÇ) áöÃóäøóåõ ãóÚúÕöíóÉñ
æóáóÇ äóÙóÑó áöãóÇ íõÊóÑóÞøóÈõ ãöäú ÇáúãóäóÇÝöÚö ÈóÚúÏó ÒóæóÇáö ÇÓúãöåö
áöÃóäøóåõ ÅäøóãóÇ ÃóæúÕóì ÈöØóÈúáò Ãóæú ÚõæÏò ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö:
æóÇÓúãõ ÇáØøóÈúáö íóÞóÚõ Úóáóì ØóÈúáö ÇáúÍóÑúÈö ÇáøóÐöí íõÖúÑóÈõ Èöåö
áöáÊøóåúæöíáö¡ æóÚóáóì ØóÈúáö ÇáúÍóÌöíÌö æóÇáúÞóæóÇÝöáö ÇáøóÐöí íõÖúÑóÈõ
Èöåö áöáúÅöÚúáóÇãö ÈöÇáäøõÒõæáö æóÇáöÇÑúÊöÍóÇáö¡ æóÚóáóì ØóÈúáö
ÇáúÚóØøóÇÑöíäó æóåõæó ÓóÝóØñ áóåõãú¡ æóÚóáóì ØóÈúáö Çááøóåúæö
ßóÇáØøóÈúáö ÇáøóÐöí íóÖúÑöÈõ Èöåö ÇáúãõÎóäøóËõæäó æóÓóØõåõ ÖóíøöÞñ
æóØóÑóÝóÇåõ æóÇÓöÚóÇäö.
(ÝóÕúáñ: ÅäøóãóÇ ÊõäóÝøóÐõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ ÞóåúÑðÇ (Ýöí ÇáËøõáõËö æóÅöäú
ÃóæúÕóì Ýöí ÇáÕøöÍøóÉö) áöãóÇ ãóÑøó Ãóäøóåõ ÊóÚóÇáóì ÃóÚúØóì ÇáúÚóÈúÏó
ËõáõËó ãóÇáöåö Ýöí ÂÎöÑö ÚõãõÑöåö (æóíõÓúÊóÍóÈøõ Ãóäú íóäúÞõÕó ãöäúåõ)
ÔóíúÆðÇ ÎõÑõæÌðÇ ãöäú ÎöáóÇÝö ãóäú ÃóæúÌóÈó Ðóáößó¡ æóáöÃóäøóåõ - Õóáøóì
Çááøóåõ Úóáóíúåö æóÓóáøóãó - ÇÓúÊóßúËóÑó ÇáËøõáõËó¡ ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö:
æóÞöíáó: Åäú ßóÇäó æóÑóËóÊõåõ ÃóÛúäöíóÇÁó ÇÓúÊóæúÝóì ÇáËøõáõËó æóÅöáøóÇ
ÝóíõÓúÊóÍóÈøõ ÇáäøóÞúÕõ æóåóÐóÇ ãóÇ ÌóÒóãó Èöåö Çáäøóæóæöíøõ Ýöí ÔóÑúÍö
ãõÓúáöãò æóäóÞóáóåõ Úóäú ÇáúÃóÕúÍóÇÈö æóäóÕøó Úóáóíúåö Ýöí ÇáúÃõãøö
æóÕóæøóÈóåõ ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ (æóÇáöÇÚúÊöÈóÇÑõ)
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ æóíõÚúÊóÈóÑõ Ýöí ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöÇáúßóáúÈö ÅáóÎú) ÝóÅöäú ßóÇäó
ÇáúãõæÕóì áóåõ ãöäú Ãóåúáö ÈóÚúÖöåóÇ Ýóåóáú íóÊóÚóíøóäõ ãóÇ íóÕúáõÍõ
áóåõ Ãóæú íóÊóÎóíøóÑõ ÇáúæóÇÑöËõ¿ æóÌúåóÇäö ÃóÑúÌóÍõåõãóÇ ËóÇäöíåöãóÇ¡
æóÈöÊóÑúÌöíÍöåö ÃóÔúÚóÑó ßóáóÇãõ ÇáÑøõæíóÇäöíøö æóÛóíúÑöåö æóåõæó
ÃóæúÝóÞõ áöÅöØúáóÇÞö ÇáÔøóÇÝöÚöíøö æóÇáúÃóÕúÍóÇÈö (Þóæúáõåõ: ÞóÇáó
ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóåõæó ÇáúÃóÞúÑóÈõ) æóÊóÈöÚúåõ ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ
æóÇáúÃóÞúÑóÈõ ÇáÕøöÍøóÉõ æóíõäúÞóáõ ÇáúíóÏõ Ýöíåö áöãóäú áóåõ
ÇÞúÊöäóÇÄõåõ
[ÝóÕúáñ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöäõÌõæãö ÇáúßöÊóÇÈóÉö]
(Þóæúáõåõ: æóÓóæøóì ÇáúÃóÕúáõ Èóíúäóåõ æóÈóíúäó Þóæúáöåö ÃóæúÕóíúÊõ
ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö.
(Þóæúáõåõ: æóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáÓøöáóÇÍö áöÍóÑúÈöíøò ÅáóÎú) ÇáÏøóÇÎöáõ
ÈöÃóãóÇäò ßóÇáÊøóÇÌöÑö æóÇáÑøóÓõæáö Íõßúãõåõ Íõßúãõ ÇáúÍóÑúÈöíøö Ýöí
Ðóáößó
[ÝóÕúáñ ÞóÇáó ÃóÚúØõæåõ ßóáúÈðÇ ãöäú ßöáóÇÈöí æóáóåõ ßöáóÇÈñ íóÍöáøõ
ÇáöÇäúÊöÝóÇÚõ ÈöåóÇ]
(ÝóÕúáñ: ÞóÇáó ÃóÚúØõæåõ ßóáúÈðÇ ÅáóÎú) (Þóæúáõåõ: ÃõÚúØöíó æóÇÍöÏðÇ
ãöäúåóÇ) Ãóíú ÈöÎöíóÑóÉó ÇáúæóÇÑöËö (Þóæúáõåõ: ßóãóÇ áóæú ÊóÈóÑøóÚó
ÈöÞóÖóÇÁö Ïóíúäöåö) ÇáúÝóÑúÞõ ÈóíúäóåõãóÇ æóÇÖöÍñ æóåõæó Ãóäøó ÇáÏøóíúäó
ÈóÇÞò ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö æóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈóØóáóÊú ÈöÇáúãóæúÊö áöÚóÏóãö ãóÇ
ÊóÊóÚóáøóÞõ Èöåö ÍöíäóÆöÐò ÝóÕóÇÑó ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì ÈöÔóÇÉò ãöäú
Ûóäóãöåö æóáóÇ ÔóÇÉ áóåõ ÚöäúÏó ÇáúãóæúÊö
[ÝóÕúáñ ÃóæúÕóì ÈöØóÈúáö áóåúæò Ãóæú ÚõæÏöåö]
(Þóæúáõåõ: áóãú ÊóÕöÍøó ßóãóÇ ÌóÒóãó Èöåö ÕóÇÍöÈõ ÇáúæóÇÝöí) ÃóÔóÇÑó
Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ ãóãúäõæÚñ) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö
(Þóæúáõåõ: æóÅöáøóÇ ÈóØóáóÊú ÅáóÎú) íóäúÈóÛöí Ãóäú íóßõæäó ãóæúÖöÚó
ÇáúãóäúÚö ãõØúáóÞðÇ Úóáóì ØóÑöíÞóÉö ÇáúÌõãúåõæÑö Ýöí ÇáØøóÈúáö
æóÛóíúÑöåö ÅÐóÇ ÃóæúÕóì Èöåö áöÂÏóãöíøò ãõÚóíøóäò¡ ÃóãøóÇ áóæú ÃóæúÕóì
Èöåö áöÌöåóÉò ÚóÇãøóÉò ßóÇáúãóÓóÇßöíäö Ãóæú áöáúãóÓúÌöÏö æóäóÍúæöåö
æóßóÇäó ÑõÖóÇÖõåõ ãóÇáðÇ ÝóíóÙúåóÑõ ÇáúÌóÒúãõ ÈöÇáÕøöÍøóÉö¡ æóÊóäúÒöíáò
ÇáúæóÕöíøóÉö Úóáóì ÑõÖóÇÖöåö æóãóÇ Ýöíåö ãöäú ÇáúãóÇáö Û æóÞóæúáõåõ:
íóäúÈóÛöí ÅáóÎú ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö
[ÝóÕúáñ ÊõäóÝøóÐõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÞóåúÑðÇ Ýöí ÇáËøõáõËö]
(Þóæúáõåõ: æóíõÓúÊóÍóÈøõ Ãóäú íóäúÞõÕó ãöäúåõ) ÊõßúÑóåõ ÇáúæóÕöíøóÉõ
ÈöÇáÒøöíóÇÏóÉö Úóáóì ÇáËøõáõËö Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö.
¡ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóíóÙúåóÑõ ÇáúÌóÒúãõ ÈöÇáÊøóÍúÑöíãö ÅÐóÇ ÞóÕóÏó
Èöåö ÍöÑúãóÇäó ÇáúæóÇÑöËö áöãóÇ Ýöíåö ãöäú ÇáúãõÖóÇÏøóÉö æóÊóÖúíöíÚö
ÇáúãóÇáö ÅÐú áóÇ ËóæóÇÈó ãóÚó åóÐóÇ ÇáúÞóÕúÏö ÇáúãóÐúãõæãö (Þóæúáõåõ:
åóÐóÇ ãóÇ ÌóÒóãó Èöåö Çáäøóæóæöíøõ Ýöí ÔóÑúÍö ãõÓúáöãò) ÃóÔóÇÑó
ÔóíúÎõäóÇ Åáóì ÊóÖúÚöíÝöåö (Þóæúáõåõ: æóÇáöÇÚúÊöÈóÇÑõ Èöíóæúãö
ÇáúãóæúÊö) áöÎóÈóÑö ÇÈúäö ãóÇÌóåú «Åäøó Çááøóåó ÊóÕóÏøóÞó Úóáóíúßõãú
ÚöäúÏó æóÝóÇÊößõãú ÈöËõáõËö ÃóãúæóÇáößõãú ÒöíóÇÏóÉð Ýöí ÃóÚúãóÇáößõãú»
(3/36)
Ýöí ßóæúäö ÇáúãõæÕóì Èöåö ËõáõËó ÇáúãóÇáö
(Èöíóæúãö ÇáúãóæúÊö) áóÇ Èöíóæúãö ÇáúæóÕöíøóÉö áöÃóäøóåóÇ Êóãóáøõßñ
ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö (Ýóáóæú ÃóæúÕóì ÈöËõáõËö ãóÇáöåö Ëõãøó ßóËõÑó) Ãóæú
ÊóáöÝó Ëõãøó ßóÓóÈó ãóÇáðÇ Ãóæú áóãú íóßõäú áóåõ ãóÇáñ Ëõãøó ßóÓóÈóåõ
(áóÒöãóåõ) íóÚúäöí æóÇÑöËóåõ (ËõáõËõåõ) æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöÞóÏúÑö
ÇáËøõáõËö ÚöäúÏó ÇáúæóÕöíøóÉö æóáóãú íóÝö Èöåö ÇáËøõáõËõ ÚöäúÏó ãóæúÊöåö
ÇÝúÊóÞóÑó Åáóì ÇáúÅöÌóÇÒóÉö Ýöí ÇáÒøóÇÆöÏö Ãóæú ÈöÃóßúËóÑó ãöäú
ÇáËøõáõËö ÚöäúÏó ÇáúæóÕöíøóÉö æóæóÝøóì Èöåö ÇáËøõáõËõ ÚöäúÏó ãóæúÊöåö
áóãú íóÝúÊóÞöÑú ÅáóíúåóÇ (æóáóÇ ÊõäóÝøóÐõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ (ÅáøóÇ Ýöí
ÇáËøõáõËö ÇáúÝóÇÖöáö Úóäú ÇáÏøóíúäö) áöÃóäøóåõ ãõÞóÏøóãñ ÚóáóíúåóÇ ßóãóÇ
ãóÑøó Ýöí ÇáúÝóÑóÇÆöÖö (ÝóÅöäú) ßóÇäó Úóáóíúåö Ïóíúäñ ãõÓúÊóÛúÑöÞñ
æóáóãú ÊõäóÝøóÐú ÇáúæóÕöíøóÉõ Ýöí ÔóíúÁò áóßöäú íõÍúßóãõ ÈöÇäúÚöÞóÇÏöåóÇ
ÍóÊøóì áóæú (ÃõÈúÑöÆó) ãöäú ÇáÏøóíúäö (Ãóæú ÞóÖóÇåõ) Úóäúåõ (ÂÎóÑõ
ÝóßóÇäó áóÇ Ïóíúäó) ÝóÊõäóÝøóÐõ.
(ÝóÑúÚñ: ÇáÊøóÈóÑøõÚóÇÊõ ÇáúãõäóÌøóÒóÉõ) ßóåöÈóÉò æóæóÞúÝò æóÚöÊúÞò (Ýöí
ãóÑóÖò ãóÎõæÝò ãõÊøóÕöáò ÈöÇáúãóæúÊö) ãõÚúÊóÈóÑóÉñ (ãöäú ÇáËøõáõËö
ßóÇáúæóÕöíøóÉö) áöãóÇ ãóÑøó Ãóæøóáó ÇáúÝóÕúáö¡ æóÎóÑóÌó ÈöÇáúãóÑóÖö
ÇáÊøóÈóÑøõÚóÇÊõ ÇáúãõäóÌøóÒóÉõ Ýöí ÇáÕøöÍøóÉö ÝóÊõÚúÊóÈóÑõ ãöäú ÑóÃúÓö
ÇáúãóÇáö¡ äóÚóãú áóæú æóåóÈó ÔóíúÆðÇ Ýöí ÕöÍøóÊöåö æóÃóÞúÈóÖóåõ Ýöí
ãóÑóÖöåö ÇõÚúÊõÈöÑó ãöäú ÇáËøõáõËö ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöíº áöÃóäøó ÇáúåöÈóÉó
ÅäøóãóÇ Êõãóáøóßõ ÈöÇáúÞóÈúÖö ßóãóÇ ãóÑøó¡ æóÇÚúáóãú Ãóäøó ÞöíãóÉó ãóÇ
íóÝõæÊõ Úóáóì ÇáúæóÑóËóÉö íõÚúÊóÈóÑõ ÈöæóÞúÊö ÇáÊøóÝúæöíÊö Ýöí
ÇáúãõäóÌøóÒö¡ æóÈöæóÞúÊö ÇáúãóæúÊö Ýöí ÇáúãõÖóÇÝö Åáóíúåö ÝóÓóíóÃúÊöí
Ýöí ÈóÇÈö ÇáúÚöÊúÞö Ãóäøóåõ áóÇ íõÚúÊóÈóÑõ áöãóÚúÑöÝóÉö ÇáËøõáõËö
Ýöíãóäú ÃóÚúÊóÞóåõ ãõäóÌøóÒðÇ Ýöí ÇáúãóÑóÖö ÞöíãóÉó íóæúãö ÇáúÅöÚúÊóÇÞö
æóÝöíãóäú ÃóæúÕóì ÈöÚöÊúÞöåö ÞöíãóÉó íóæúãö ÇáúãóæúÊöº áöÃóäøóåõ æóÞúÊõ
ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞö¡ æóÝöíãóÇ ÈóÞöíó áöáúæóÑóËóÉö ÃóÞóáøõ ÞöíãóÉò ãöäú
íóæúãö ÇáúãóæúÊö Åáóì íóæúãö ÇáúÞóÈúÖö áöÃóäøóåõ Åäú ßóÇäó íóæúãó
ÇáúãóæúÊö ÃóÞóáøó ÝóÇáÒøöíóÇÏóÉõ ÍóÕóáóÊú Ýöí ãöáúßö ÇáúæóÇÑöËö¡ Ãóæú
íóæúãó ÇáúÞóÈúÖö ÃóÞóáøó ÝóãóÇ äóÞóÕó ÞóÈúáóåõ áóãú íóÏúÎõáú Ýöí íóÏöåö
ÝóáóÇ ÊõÍúÓóÈõ Úóáóíúåö¡ æóãöËóÇáõ Ðóáößó ÌóÇÑò Ýöí ÛóíúÑö ÇáúÚöÊúÞö.
(ÝóÕúáñ: Ýöí ÈóíóÇäö ÇáúãóÑóÖö ÇáúãóÎõæÝö æóãóÇ Ýöí ãóÚúäóÇåõ¡ ÝóÅöäú
ÇäúÊóåóì) ÇáÔøóÎúÕõ (Åáóì) ÍóÇáö (ÇáúÞóØúÚö ÈöÇáúãóæúÊö) ãöäú Ðóáößó
(ÚóÇÌöáðÇ ßóãóäú ÔóÎóÕó ÈóÕóÑõåõ) ÈöÝóÊúÍö ÇáÔøöíäö æóÇáúÎóÇÁö¡ Ãóíú
ÝóÊúÍö Úóíúäöåö ÈöÛóíúÑö ÊóÍúÑöíßö ÌóÝúäò (æóÈóáóÛóÊú ÑõæÍõåõ
ÇáúÍóäúÌóÑóÉó) Ãóíú ÇáúÍõáúÞõæãó (Ýöí ÇáäøóÒúÚö Ãóæú ÐõÈöÍó Ãóæú ÔõÞøó
ÈóØúäõåõ æóÃóÎúÑóÌóÊú ÍõÔúæóÊõåõ) ÈößóÓúÑö ÇáúÍóÇÁö æóÖóãøöåóÇ¡ Ãóíú:
ÃóãúÚóÇÄõåõ (Ãóæú ÛóÑöÞó ÝóÛóãóÑóåõ ÇáúãóÇÁõ æóåõæó ÛóíúÑõ ÓóÇÈöÍò) Ãóíú
ÛóíúÑõ ãõÍúÓöäö ÇáÓøöÈóÇÍóÉö (ÝóáóÇ ÚöÈúÑóÉó) Ýöí ÔóíúÁò ãöäúåóÇ Ãóæú
äóÍúæöåóÇ (ÈöæóÕöíøóÊöåö æóÅöÓúáóÇãöåö) æóÛóíúÑöåöãóÇ (Ýóåõæó
ßóÇáúãóíøöÊö) Úóáóì ÊóÝúÕöíáò íóÃúÊöí Ýöí ÇáúÌöäóÇíóÇÊö (æóíõÍúÌóÑõ
Úóáóíúåö) Ãóíú Úóáóì ÇáúãóÑöíÖö (Ýöí ÛóíúÑö ÇáËøõáõËö áöãóÑóÖò íõÎóÇÝõ
ãöäúåõ ÇáúãóæúÊõ ÚóÇÌöáðÇ æóÅöäú áóãú íóßõäú ÛóÇáöÈðÇ ßóÇáúÞõæáóäúÌö)
ÈöÝóÊúÍö ÇááøóÇãö æóßóÓúÑöåóÇ¡ æóåõæó Ãóäú íóäúÚóÞöÏó ÃóÎúáóÇØõ
ÇáØøóÚóÇãö Ýöí ÈóÚúÖö ÇáúÃóãúÚóÇÁö ÝóáóÇ ÊóäúÒöáõ æóíóÕúÚóÏõ ÈöÓóÈóÈöåö
ÇáúÈõÎóÇÑõ Åáóì ÇáÏøöãóÇÛö ÝóíõÄóÏøöí Åáóì ÇáúåóáóÇßö.
ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóíóÙúåóÑõ Ãóäú íõÞóÇáó åóÐóÇ Åäú ÃóÕóÇÈó ãóäú áóãú
íóÚúÊóÏúåõ¡ ÝóÅöäú ßóÇäó ãöãøóäú íõÕöíÈõåõ ßóËöíÑðÇ æóíõÚóÇÝóì ãöäúåõ
ßóãóÇ åõæó ãõÔóÇåóÏñ ÝóáóÇ (æóÐóÇÊö ÇáúÌóäúÈö) æóÊõÓóãøóì ÐóÇÊó
ÇáúÎóÇÕöÑóÉö¡ æóåöíó ÞõÑõæÍñ ÊóÍúÏõËõ Ýöí ÏóÇÎöáö ÇáúÌóäúÈö ÈöæóÌóÚò
ÔóÏöíÏò Ëõãøó ÊóäúÝóÊöÍõ Ýöí ÇáúÌóæúÝö æóíóÓúßõäõ ÇáúæóÌóÚõ¡ æóÐóáößó
æóÞúÊó ÇáúåóáóÇßö¡ æóãöäú ÚóáóÇãóÊöåóÇ ÇáúÍõãøóì ÇááøóÇÒöãóÉõ
æóÇáúæóÌóÚõ ÇáäøóÇÍöÓõ ÊóÍúÊó ÇáúÃóÖúáóÇÚö æóÖöíÞõ ÇáäøóÝóÓö
æóÊóæóÇÊõÑõåõ æóÇáÓøõÚóÇáõ (æóÇáÑøõÚóÇÝö ÇáÏøóÇÆöãö) ÈöÊóËúáöíËö
ÇáÑøóÇÁöº áöÃóäøóåõ íõÓúÞöØõ ÇáúÞõæøóÉó ÈöÎöáóÇÝö ÛóíúÑö ÇáÏøóÇÆöãö
(æóÇáúÅöÓúåóÇáö ÇáúãõÊóæóÇÊöÑö) Ãóíú ÇáúãõÊóÊóÇÈöÚö áöÃóäøóåõ íõäóÔøöÝõ
ÑõØõæÈóÇÊö ÇáúÈóÏóäö (áóÇ ÅÓúåóÇáö íóæúãóíúäö) Ãóæú äóÍúæöåöãóÇ ÝóáóíúÓó
ÈöãóÎõæÝò.
(ÅáøóÇ Ãóäú íõÖóãøó Åáóíúåö ÚóÏóãõ ÇÓúÊöãúÓóÇßò æóÎõÑõæÌõ ØóÚóÇãò ÛóíúÑö
ãõÓúÊóÍöíáò Ãóæú ÒóÍöíÑñ ãóÚóåõ æóÌóÚñ) æóÔöÏøóÉñ ÈöáóÇ ÊóÞóØøõÚò
áöáúÎóÇÑöÌö (Ãóæú) ãóÚóåõ (ÊóÞóØøõÚñ) áöáúÎóÇÑöÌö (Ãóæú) íõÖóãøõ Åáóíúåö
(Ïóãñ) íóÎúÑõÌõ (ãöäú äóÍúæö ßóÈöÏò) ãöäú ÇáúÃóÚúÖóÇÁö ÇáÔøóÑöíÝóÉö (áóÇ
ãöäú äóÍúæö ÈóæóÇÓöíÑó Ãóæú) ÅáøóÇ Ãóäú (íõÚóÌøöáó æóíóãúäóÚó Çáäøóæúãó)
ÝóãóÎõæÝñº áöÃóäøó ßõáøðÇ ãöäúåóÇ íõÓúÞöØõ ÇáúÞõæøóÉó ÈöÎöáóÇÝö ÅÓúåóÇáò
íóÎúÑõÌõ ãóÚóåõ Ïóãñ ãöäú äóÍúæö ÈóæóÇÓöíÑó (æóßóÇáúÝóÇáöÌö Ýöí
ÇÈúÊöÏóÇÆöåö) ÈöÎöáóÇÝö ÏóæóÇãöåö áóíúÓó ãóÎõæÝðÇ ÓóæóÇÁñ ÃóßóÇäó ãóÚóåõ
ÇÑúÊöÚóÇÔñ Ãóãú áóÇ áöÃóäøóåõ áóÇ íõÎóÇÝõ ãöäúåõ ÇáúãóæúÊõ ÚóÇÌöáðÇ
æóåõæó ÚöäúÏó ÇáúÃóØöÈøóÇÁö: ÇÓúÊöÑúÎóÇÁõ ÃóÍóÏö ÔöÞøóíú ÇáúÈóÏóäö
ØõæáðÇ. æóÚöäúÏó ÇáúÝõÞóåóÇÁö ÃóÚóãøõ ãöäú Ðóáößó¡ æóÓóÈóÈõåõ ÛóáóÈóÉõ
ÇáÑøõØõæÈóÉö æóÇáúÈóáúÛóãö. ÝóÅöÐóÇ åóÇÌó ÑõÈøóãóÇ ÃóØúÝóÃó ÇáúÍóÑóÇÑóÉó
ÇáúÛóÑöíÒöíøóÉó æóÃóåúáóßó
(áóÇ ÇáÓøöáøö) ÈößóÓúÑö ÇáÓøöíäö áóÇ ÈöÝóÊúÍöåóÇ ßóãóÇ æóÞóÚó Ýöí
ÇáúãõåöãøóÇÊö¡ æóåõæó ÏóÇÁñ íõÕöíÈõ ÇáÑøöÆóÉó ÝóíóÃúÎõÐõ ãöäúåõ
ÇáúÈóÏóäõ Ýöí ÇáäøõÞúÕóÇäö æóÇáöÇÕúÝöÑóÇÑö ÝóáóíúÓó ÈöãóÎõæÝò
(ãõØúáóÞðÇ) Ãóíú áóÇ Ýöí ÇÈúÊöÏóÇÆöåö æóáóÇ Ýöí ÇäúÊöåóÇÆöåö áöÃóäøóåõ
æóÅöäú áóãú íóÓúáóãú ãöäúåõ ÕóÇÍöÈõåõ ÛóÇáöÈðÇ áóÇ íõÎóÇÝõ ãöäúåõ
ÇáúãóæúÊõ ÚóÇÌöáðÇ Ýóíóßõæäõ ßóÇáÔøóíúÎõæÎóÉö æóÇáúåóÑóãö (æóßóÇáúÍõãøóì
ÇáÔøóÏöíÏóÉö ÇáúãõØúÈöÞóÉö) ÈößóÓúÑö ÇáúÈóÇÁö æóÝóÊúÍöåóÇ¡ Ãóíú
ÇáúãõáóÇÒöãóÉö ÇáøóÊöí áóÇ ÊóÈúÑóÍõ áöÃóäøó ÅØúÈóÇÞóåóÇ íõÐúåöÈõ
ÇáúÞõæøóÉó ÇáøóÊöí åöíó ÞöæóÇãõ ÇáúÍóíóÇÉö¡ æóãóÍóáøõ ßóæúäöåóÇ
ãóÎõæÝóÉð ÅÐóÇ ÒóÇÏóÊú Úóáóì íóæúãò Ãóæú íóæúãóíúäö ÈöÞóÑöíäóÉö ãóÇ
íóÃúÊöí Úóáóì ÊóÝúÕöíáò Ýöíåö. (Ãóæú) Íõãøóì (ÇáúæóÑúÏö) ÈößóÓúÑö
ÇáúæóÇæö¡ æóåöíó ÇáøóÊöí ÊóÃúÊöí ßõáøó íóæúãò (Ãóæú) Íõãøóì (ÇáËøöáúËö)
ÈößóÓúÑö ÇáËøóÇÁö¡ æóåöíó ÇáøóÊöí ÊóÃúÊöí íóæúãóíúäö æóÊõÞúáöÚõ íóæúãðÇ
(Ãóæú Íõãøóì ÇáúÃóÎóæóíúäö) æóåöíó ÇáøóÊöí ÊóÃúÊöí íóæúãóíúäö æóÊõÞúáöÚõ
íóæúãóíúäö (Ãóæú) Íõãøóì (ÇáúÛöÈøö) ÈößóÓúÑö ÇáúÛóíúäö¡ æóåöíó ÇáøóÊöí
ÊóÃúÊöí íóæúãðÇ æóÊõÞúáöÚõ íóæúãðÇ (áóÇ) Íõãøóì (ÇáÑøöÈúÚö) ÈößóÓúÑö
ÇáÑøóÇÁö¡ æóåöíó ÇáøóÊöí ÊóÃúÊöí íóæúãðÇ æóÊõÞúáöÚõ íóæúãóíúäöº áöÃóäøó
ÇáúãóÍúãõæãó
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: áóÇ Èöíóæúãö ÇáúæóÕöíøóÉö ÅáóÎú) æóÇáúÞóÇÆöáõ ÈöÇÚúÊöÈóÇÑö
íóæúãö ÇáúæóÕöíøóÉö ßóãóÇ áóæú äóÐóÑó ÇáÊøóÕóÏøõÞó ÈöËõáõËö ãóÇáöåö
ÍóíúËõ ÇõÚúÊõÈöÑó íóæúãõ ÇáäøóÐúÑö¡ ÑõÏøó ÈöÃóäøó Ðóáößó æóÞúÊõ
ÇááøõÒõæãö Ýóåõæó äóÙöíÑõ ÇáúãóæúÊö Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö (Þóæúáõåõ: ßóåöÈóÉò
æóæóÞúÝò æóÚöÊúÞò) íõÓúÊóËúäóì ãöäú ÇáúÚöÊúÞö ÚöÊúÞõ Ãõãøö æóáóÏöåö Ýöí
ãóÑóÖöåö ÝóÅöäøóåóÇ ÊóÚúÊöÞõ ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö ãóÚó Ãóäøóåõ ÊóÈóÑøõÚñ
äõÌøöÒó Ýöí ãóÑóÖöåö
[ÝóÕúáñ Ýöí ÈóíóÇäö ÇáúãóÑóÖö ÇáúãóÎõæÝö æóãóÇ Ýöí ãóÚúäóÇåõ]
(ÝóÕúáñ: ÈóíóÇäõ ÇáúãóÑóÖö ÇáúãóÎõæÝö ÅáóÎú) (Þóæúáõåõ: æóíõÍúÌóÑõ
Úóáóíúåö) Ãóíú Úóáóì ÇáúãóÑöíÖö ãöäú ÇáÊøóÈóÑøõÚö ÇáúãõäóÌøóÒö
(Þóæúáõåõ: ÝóÅöäú ßóÇäó ãöãøóäú íõÕöíÈõåõ ßóËöíÑðÇ æóíõÚóÇÝóì ÅáóÎú)
íõÌóÇÈõ ÈöÃóäøó åóÐóÇ áóíúÓó ãöäú ÇáúÞõæáóäúÌö ÇáúãóÐúßõæÑö æóÅöäú
ÓóãøóÇåõ ÇáúÚóæóÇãøõ ÞõæáöäúÌóÇ¡ æóÚóáóì ÊóÞúÏöíÑö ÊóÓúáöíãö ßóæúäöåö
ãöäúåõ Ýóåõæó ãóÑóÖñ íõÎóÇÝõ ãöäúåõ ÇáúãóæúÊõ ÚóÇÌöáðÇ æóÅöäú ÊóßóÑøóÑó
áóåõ.
(Þóæúáõåõ: æóÇáúÅöÓúåóÇáõ ÇáúãõÊóæóÇÊöÑõ) æóáóæú áóÍúÙóÉð (Þóæúáõåõ: áóÇ
ÅÓúåóÇáõ íóæúãóíúäö Ãóæú äóÍúæöåöãóÇ) æóáóãú íóÊóæóÇÊóÑú (Þóæúáõåõ:
ÅáøóÇ ÇáÓøöáøó) ÞóÇáó ÇáÓøóÈúÊöíøõ Ýöí ÔóÑúÍöåö áöáúæóÓöíØö: áóÚóáøó
æóÌóÚó ÇáöÇÓúÊöÓúÞóÇÁö ßóæóÌóÚö ÇáÓøöáøö (Þóæúáõåõ: ÈößóÓúÑö ÇáÓøöíäö)
Ãóæú ÈöÖóãøöåóÇ ßóãóÇ Ýöí ÇáúÞóÇãõæÓö (Þóæúáõåõ áóÇ ÇáÑøöÈúÚö)
æóÊõÓóãøöíåóÇ ÇáúÚóÇãøóÉõ ÇáúãõËóáøóËóÉó
(3/37)
íóÃúÎõÐõ ÞõæøóÉð Ýöí íóæúãóíú
ÇáúÅöÞúáóÇÚö
(æóáóÇ Íõãøóì íóæúãò Ãóæú íóæúãóíúäö ÅáøóÇ Åäú ÇÊøóÕóáó ÈöåóÇ ÞóÈúáó
ÇáúÚóÑóÞö ãóæúÊñ ÝóÞóÏú ÈóÇäóÊú ãóÎõæÝóÉð) ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÅÐóÇ ÇÊøóÕóáó
ÈöåóÇ ÈóÚúÏó ÇáúÚóÑóÞö áöÃóäøó ÃóËóÑóåóÇ ÒóÇáó ÈöÇáúÚóÑóÞö¡ æóÇáúãóæúÊö
ÈöÓóÈóÈò ÂÎóÑó (æóÇáÏøöÞøõ) ÈößóÓúÑö ÇáÏøóÇáö¡ æóåõæó ÏóÇÁñ íõÕöíÈõ
ÇáúÞóáúÈó æóáóÇ íóãúÊóÏøõ ãóÚóåõ ÍóíóÇÉñ ÛóÇáöÈðÇ (ãóÎõæÝñ¡ æóãöäú
ÇáúãóÎõæÝö åóíóÌóÇäõ) ÇáúãöÑøóÉö (ÇáÕøóÝúÑóÇÁö Ãóæú ÇáúÈóáúÛóãö) æóÝöí
äõÓúÎóÉò æóÇáúÈóáúÛóãö (æóÇáÏøóãö) ÈöÃóäú íóËõæÑó æóíóäúÕóÈøó Åáóì
ÚõÖúæò ßóíóÏò æóÑöÌúáò ÝóíõÎóãøóÑõ æóíóäúÝóÊöÍõ (æó) ãöäú ÇáúãóÎõæÝö
(ÇáØøóÇÚõæäõ) æóåõæó åóíóÌóÇäõ ÇáÏøóãö Ýöí ÌóãöíÚö ÇáúÈóÏóäö
æóÇäúÊöÝóÇÎõåõ¡ æóíõÞóÇáõ: äóÈúÑñ ãõÄúáöãñ ÌöÏøðÇ íóÎúÑõÌõ ÛóÇáöÈðÇ ãöäú
ÇáúÂÈóÇØö ãóÚó áóåöíÈò æóÎóÝóÞóÇäò æóÞóíúÁò æóäóÍúæöåö.
(æó) ãöäúåõ (ÇáúÌöÑóÇÍóÉõ Åäú ßóÇäóÊú) äóÇÝöÐóÉð (Åáóì ÇáúÌóæúÝö Ãóæú)
ßóÇäóÊú (Úóáóì ãóÞúÊóáò Ãóæú) Ýöí (ãóæúÖöÚò ßóËöíÑö ÇááøóÍúã Ãóæú)
ÍóÕóáó (ãóÚóåóÇ ÖóÑóÈóÇäñ ÔóÏöíÏñ Ãóæú ÊóÂßõáñ Ãóæú ÊóæóÑøõãñ æó) ãöäúåõ
ÇáúÞóíúÁõ (ÇáÏøóÇÆöãõ Ãóæú) ÇáúãóÕúÍõæÈõ (ÈöÎóáúØò) ãöäú ÇáúÃóÎúáóÇØö
ßóÇáúÈóáúÛóãö (Ãóæú Ïóãò¡ æó) ãöäúåõ (ÇáúÈöÑúÓóÇãõ) ÈößóÓúÑö
ÇáúãõæóÍøóÏóÉö¡ æóåõæó æóÑóãñ Ýöí ÍöÌóÇÈö ÇáúÞóáúÈö Ãóæú ÇáúßóÈöÏö
íóÕúÚóÏõ ÃóËóÑõåõ Åáóì ÇáÏøöãóÇÛö (áóÇ æóÌóÚõ ÇáúÚóíúäö æóÇáÖøöÑúÓö æó)
áóÇ (ÇáÕøõÏóÇÚõ) æóÇáúÌóÑóÈõ æóäóÍúæõåóÇ ÝóáóíúÓóÊú ãóÎõæÝóÉð
(æóÃõáúÍöÞó ÈöÇáúãóÎõæÝö) ãöäú ÇáúÃóãúÑóÇÖö (ÇáúÊöÍóÇãõ) Ãóíú ÇÎúÊöáóÇØõ
(ÞöÊóÇáö ãõÊóßóÇÝöÆóíúäö) Ãóæú ÞóÑöíÈóíúäö ãöäú ÇáÊøóßóÇÝõÄö áöÃóäøóåõ
íõÎóÇÝõ ãöäúåõ ÇáúåóáóÇßõ ÓóæóÇÁñ ÃóßóÇäóÇ ãõÓúáöãóíúäö Ãóãú ßóÇÝöÑóíúäö
Ãóæú ãõÓúáöãðÇ æóßóÇÝöÑðÇ ÈöÎöáóÇÝö ÞöÊóÇáò ÈöÛóíúÑö ÇáúÊöÍóÇãò æóÅöäú
ÊóÑóÇãóíóÇ ÈöÇáäøõÔøóÇÈö æóÇáúÍöÑóÇÈö Ãóæú ÈöÇáúÊöÍóÇãò æóßóÇäó
ÃóÍóÏõåõãóÇ íóÛúáöÈõ ÇáúÂÎóÑó áóßöäú åóÐóÇ ãóÍöáøõåõ Ýöí ÍóÞøö
ÇáúÛóÇáöÈö ÝóÞóØú.
(æóÇáÊøóÞúÏöíãõ áöáÑøóÌúãö) Ýöí ÇáÒøöäóÇ Ãóæú áöáúÞóÊúáö Ýöí ÞóØúÚö
ÇáØøóÑöíÞö æóÅöäú ËóÈóÊó Ðóáößó ÈöÇáúÅöÞúÑóÇÑö (æóåóíóÌóÇäõ ÇáúÈóÍúÑö
ÈöÇáÑøöíÍö) ÈöÎöáóÇÝö åóíóÌóÇäöåö ÈöáóÇ ÑöíÍò (æóÃóÓúÑõ ßóÇÝöÑò) Ãóæú
ÛóíúÑöåö (íóÚúÊóÇÏõ ÇáúÞóÊúáó) áöáúÃóÓúÑóì ÈöÎöáóÇÝö ÃóÓúÑö ãóäú áóÇ
íóÚúÊóÇÏõåõ ßóÇáÑøõæãö (æóßóÐóÇ) íõáúÍóÞõ Èöåö (ÇáÊøóÞúÏöíãõ
áöáúÞöÕóÇÕö) ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÍóÈúÓö áóåõ ßóãóÇ åõæó ÙóÇåöÑõ ßóáóÇãöåöãú¡
ÐóßóÑóåõ ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ Ëõãøó Íõßöíó Úóäú ÈóÚúÖö ÇáúãóÇáößöíøóÉö
Ãóäøóåõ ÍóßóÇåõ Úóäú ÇáÔøóÇÝöÚöíøö æóÞóÇáó Ýöí ÇáúãõåöãøóÇÊö: ãõÞúÊóÖóì
ãóÇ íóÃúÊöí Ýöí ÇáúæóÏöíÚóÉö Ãóäøóåõ ÅÐóÇ ãóÑöÖó ãóÑóÖðÇ ãóÎõæÝðÇ Ãóæú
ÍõÈöÓó áöíõÞúÊóáó áóÒöãóÊúåõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöåóÇ ÅÐú ÇáúÍóÈúÓõ áöáúÞóÊúáö
ßóÇáÊøóÞúÏöíãö áóåõ¡ ÇäúÊóåóì.
æóÇáúÃóæøóáõ ÃóæúÌóåõ íõÌóÇÈõ ÈöÃóäøóåõãú ÅäøóãóÇ ÃóáúÍóÞõæåõ Ëóãøó
ÈöÇáúãóÎõæÝö ÇÍúÊöíóÇØðÇ áöÍóÞøö ÇáúÛóíúÑö ÍóÊøóì áóæú ßóÇäó ÇáúãõæÕóì
Èöåö åõäóÇ ÍóÞøðÇ áöáúÛóíúÑö ßóÇäó ÇáúÍõßúãõ ßóÐóáößó Ãóæú ÈöÃóäøó
ãóÚúäóì ÇáúÍóÈúÓö Ëóãøó ÇáÊøóÞúÏöíãõ áöáúÞóÊúáö áöÃóäøóåõ ÍóÈúÓñ áóåõ
(æóßóÐóÇ) íóáúÍóÞõ Èöåö (ÙõåõæÑõ ØóÇÚõæäò æóÝóÇÔöíøõ æóÈóÇÁò) Ýöí
ÇáúÈõÞúÚóÉö æóÅöäú áóãú íõÕöíÈóÇ ÇáúãõÊóÈóÑøöÚó¡ æóÊóÞóÏøóãó ÊóÝúÓöíÑõ
ÇáØøóÇÚõæäö. æóÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáúÃóËöíÑö ÇáØøóÇÚõæäõ: ÇáúãóÑóÖõ ÇáúÚóÇãøõ
æóÇáúæóÈóÇÁõ ÇáøóÐöí íóÝúÓõÏõ áóåõ ÇáúåóæóÇÁõ ÝóÊóäúÝóÓöÏõ ãöäúåõ
ÇáúÃóãúÒöÌóÉõ¡ ÝóÌóÚóáó ÇáúæóÈóÇÁó ÞöÓúãðÇ ãöäú ÇáØøóÇÚõæäö¡ æóåõæó
ãóãúÏõæÏñ æóãóÞúÕõæÑñ¡ æóÈóÚúÖõåõãú ÝóÓøóÑó ÇáØøóÇÚõæäó ÈöÛóíúÑö Ðóáößó
æóáóÚóáøóåõ ÃóäúæóÇÚñ¡ æóÞöíáó: ÇáúæóÈóÇÁõ ÇáúãóÑóÖõ ÇáúÚóÇãøõ¡ æóÞöíáó:
ÇáúãóæúÊõ ÇáÐøóÑöíÚõ¡ Ãóíú ÇáÓøóÑöíÚõ (æó) ßóÐóÇ (ÇáØøóáúÞõ) æóíóãúÊóÏøõ
ÎóæúÝõåõ (Åáóì ÇäúÝöÕóÇáö ÇáúãóÔöíãóÉö) æóåöíó ÇáøóÊöí ÊõÓóãøöíåóÇ
ÇáäøöÓóÇÁõ ÇáúÎóáóÇÕó (Ãóæú) Åáóì ÒóæóÇáö ãóÇ ÍóÕóáó ÈöÇáúæöáóÇÏóÉö
ÝöíãóÇ áóæú (ÇäúÝóÕóáóÊú) Ãóíú ÇáúãóÔöíãóÉõ (æóÍóÕóáó ãöäú ÇáúæöáóÇÏóÉö
ÌõÑúÍñ Ãóæú ÖóÑóÈóÇäñ ÔóÏöíÏñ Ãóæú æóÑóãñ áóÇ) ÍóÇáó ÇáúÍóãúáö (ÞóÈúáó
ÇáØøóáúÞö æóáóÇ ÅáúÞóÇÁõ ÚóáóÞóÉò æóãõÖúÛóÉò) ÝóáóíúÓóÊú ãóÎõæÝóÉð
áöÃóäøóåõ áóÇ íõÎóÇÝõ ãöäúåóÇ ÇáúåóáóÇßõ ßóãóÇ íõÎóÇÝõ ãöäú æöáóÇÏóÉö
ÇáúãõÊóÎóáøöÞö (æóãóæúÊõ ÇáúÌóäöíäö) Ýöí ÇáúÌóæúÝö (ãóÎõæÝñ) ÞóÇáó
ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ æóåõæó ÙóÇåöÑñ Åäú ßóÇäó ãóÚóåõ æóÌóÚñ ÔóÏöíÏñ æóÅöáøóÇ
ÝóÝöíåö äóÙóÑñ¡ æóáöãó áóÇ íõÑóÇÌóÚõ ÇáúÃóØöÈøóÇÁõ (æóãóÇ ÃóÔúßóáó) ãöäú
ÇáúÃóãúÑóÇÖö Ýóáóãú íõÏúÑó ÃóãóÎõæÝñ åõæó Ãóãú áóÇ (ÑõæÌöÚó Ýöíåö
ØóÈöíÈóÇäö ãöäú Ãóåúáö ÇáÔøóåóÇÏóÉö) áöÃóäøóåõ íóÊóÚóáøóÞõ ÈöÐóáößó
ÍõÞõæÞõ ÂÏóãöíøöíäó ãöäú ÇáúæóÑóËóÉö æóÇáúãõæÕóì áóåõãú ÝóÇÚúÊõÈöÑóÊú
ÇáÔøóåóÇÏóÉõ ÝóíõÚúÊóÈóÑõ ÇáúÅöÓúáóÇãõ æóÇáúÍõÑøöíøóÉõ æóÇáúÈõáõæÛõ
æóÇáúÚóÏóÇáóÉõ (ÐóßóÑóÇäö) ÝöíãóÇ áóÇ íóÎúÊóÕøõ ÇáäøöÓóÇÁõ
ÈöÇáöÇØøöáóÇÚö Úóáóíúåö ÛóÇáöÈðÇ (ÝóÅöäú áóãú íóØøóáöÚú Úóáóíúåö ÅáøóÇ
ÇáäøöÓóÇÁõ) ÛóÇáöÈðÇ (ÝóÃóÑúÈóÚñ) Ãóíú ÝóíóßúÝöí Ýöíåö ÃóÑúÈóÚõ äöÓúæóÉò
(Ãóæú ÑóÌõáñ æóÇãúÑóÃóÊóÇäö) áóæú ÇÎúÊóáóÝó Þóæúáõ ÇáúÃóØöÈøóÇÁö Ýöí
ßóæúäöåö ãóÎõæÝðÇ ÞóÇáó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ ÃõÎöÐó ÈöÞóæúáö ÇáúÃóÚúáóãö
Ëõãøó ÈöÇáúÃóßúËóÑö ÚóÏóÏðÇ Ëõãøó Èöãóäú íõÎúÈöÑõ ÈöÃóäøóåõ ãóÎõæÝñ¡
æóäóÞóáóåõ Úóäúåõ ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö æóÃóÞóÑøóåõ (æóÇáúÞóæúáõ Ýöí
ßóæúäöåö ÛóíúÑö ãóÎõæÝò) ÈóÚúÏó ãóæúÊö ÇáúãõÊóÈóÑøöÚö ßóÃóäú ÞóÇáó
ÇáúæóÇÑöËõ: ßóÇäó ÇáúãóÑóÖõ ãóÎõæÝðÇ æóÇáúãõÊóÈóÑøóÚõ Úóáóíúåö ßóÇäó
ÛóíúÑó ãóÎõæÝò (Þóæúáõ ÇáúãõÊóÈóÑøóÚö Úóáóíúåö) Èöíóãöíäöåö áöÃóäøó
ÇáúÃóÕúáó ÚóÏóãõ ÇáúãóÎõæÝö æóÚóáóì ÇáúæóÇÑöËö ÇáúÈóíøöäóÉõ¡
æóíõÚúÊóÈóÑõ ÝöíåóÇ ØóÈöíÈóÇäö¡ Ëõãøó Åäú ÇÎúÊóáóÝóÇ Ýöí Úóíúäö
ÇáúãóÑóÖö ßóÃóäú ÞóÇáó ÇáúæóÇÑöËõ: ßóÇäó ÇáúãóÑóÖõ Íõãøóì ãõØúÈöÞóÉð
æóÇáúãõÊóÈóÑøóÚõ Úóáóíúåö ßóÇäó æóÌóÚó ÖöÑúÓò ßóÝóì ÛóíúÑõ ØóÈöíÈóíúäö¡
äóÈøóåó Úóáóíúåö Ýöí ÔóÑúÍö ÇáúÅöÑúÔóÇÏö.
(ÝóÑúÚñ: æóÅöäú ÈóÑöÆó) ÇáúãóÑöíÖõ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ æóÇáúÞóíúÁõ ÇáÏøóÇÆöãõ ÅáóÎú) ÇáúÞóíúÁõ Åäú ßóÇäó ãóÚóåõ Ïóãñ
Ãóæú ÈóáúÛóãñ Ãóæú ÛóíúÑõåõãóÇ ãöäú ÇáúÃóÎúáóÇØö ÝóãóÎõæÝñ æóÅöáøóÇ
ÝóÛóíúÑõ ãóÎõæÝò ÅáøóÇ ÅÐóÇ ÏóÇãó (Þóæúáõåõ: æóåóíóÌóÇäõ ÇáúÈóÍúÑö
ÈöÇáÑøöíÍö) íóäúÈóÛöí Ãóäú íõÓúÊóËúäóì ãöäú ÑóÇßöÈö ÇáÓøóÝöíäóÉö ãóäú
íõÍúÓöäõ ÇáÓøöÈóÇÍóÉó æóíóÛúáöÈõ Úóáóì Ùóäøöåö ÇáäøóÌóÇÉõ ÈöÐóáößó Ú
æóÇáúÃóÞúÑóÈõ Ãóäøó ÇáúÃóäúåóÇÑó ÇáúÚóÙöíãóÉó ßóÇáäøöíáö æóÇáúÝõÑóÇÊö
ãöËúáõ ÇáúÈóÍúÑö¡ æóÃóáúÍóÞó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ ÈöÐóáößó ãóäú ÃóÏúÑóßóåõ
Óóíúáñ Ãóæú äóÇÑñ Ãóæú ÃóÝúÚóì ÞóÊøóÇáóÉñ Ãóæú ÃóÓóÏñ æóáóãú íóÊøóÕöáú
Ðóáößó Èöåö áóßöäøóåõ íõÏúÑößõåõ áóÇ ãóÍóÇáóÉó Ãóæú ßóÇäó ÈöãóÝóÇÒóÉò
æóáóíúÓó Ëóãøó ãóÇ íóÃúßõáõåõ æóíóÔúÑóÈõåõ æóÇÔúÊóÏøó ÌõæÚõåõ æóÚóØóÔõåõ
(Þóæúáõåõ: æóíõÌóÇÈõ ÈöÃóäøóåõãú ÃóáúÍóÞõæåõ Ëóãøó ÈöÇáúãóÎõæÝö ÅáóÎú)
ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ: æóíõãúßöäõ Ãóäú íõÝóÑøóÞó ÈöÃóäøó æóÞúÊó
ÇáÊøóÞúÏöíãö áöáúÞóÊúáö æóÞúÊõ ÏóåúÔóÉò Ýóáóæú ÞõáúäóÇ áóåõ Ãóäú
íõÄóÎøöÑó ÇáúæóÕöíøóÉó Åáóíúåö Ëõãøó ÊóÑóßóåõ æóÖóãöäóÇåõ áóãú äõæóÝøö
áóåõ ÈöÚõÐúÑö ÇáÏøóåúÔóÉö æóÅöäú ÞõáúäóÇ íõÄóÎøöÑõ Ëõãøó ÅÐóÇ ÊóÑóßó áóÇ
íóÖúãóäõ áóßõäøóÇ ãõÖóíøöÚöíäó áöÍóÞøö ãóÇáößö ÇáúæóÏöíÚóÉö Ýóãöäú
ÃóÌúáö Ðóáößó ÌõÚöáó æóÞúÊõ æóÕöíøóÊöåö ãóÇ ÐóßóÑóåõ ÇáúÃóÕúÍóÇÈõ
¡ æóÃóãøóÇ ßóæúäõåõ Ýöí åóÐöåö ÇáúÍóÇáóÉö áóÇ íõÍúÓóÈõ ÊóÈóÑøõÚõåõ ãöäú
ÇáËøõáõËö ÝóáöÃóäøó ÈóÏóäóåõ ÕóÍöíÍñ æóáóãú íóÛúáöÈú Úóáóì Ùóäøöåö
ÍõÕõæáõ ÇáúåóáóÇßö ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÅÐóÇ ÞóÏøóãó ÝóÅöäøóåõ íóÛúáöÈõ Ðóáößó
ÝóßóÇäó ÊóÈóÑøõÚõåõ Ýöíåö ãöäú ÇáËøõáõËö (Þóæúáõåõ: æóßóÐóÇ ÙõåõæÑõ
ØóÇÚõæäò ÅáóÎú) æóÝöí ÇáúßóÇÝöí: æóÅöÐóÇ æóÞóÚó Ýöí ÇáúÈóáóÏö Ýöí
ÃóãúËóÇáöåö Ýóåõæó ãóÎõæÝñ Úóáóì ÃóÕóÍøö ÇáúæóÌúåóíúäö¡ ÞóÇáó
ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóÞóæúáõåõ: Ýöí ÃóãúËóÇáöåö ÞóíúÏñ ÍóÓóäñ áóÇ ÈõÏøó
ãöäúåõ Úóáóì ãóÇ ÔóÇåóÏúäóÇåõ¡ ÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ åõæó ßóãóÇ ÞóÇáóåõ
(Þóæúáõåõ: æóßóÐóÇ ÇáØøóáúÞõ) áöÚöÙóãö ÇáúÃóãúÑö æóáöåóÐóÇ ÌõÚöáó
ãóæúÊõåóÇ ÔóåóÇÏóÉð (Þóæúáõåõ: ÑõæÌöÚó Ýöíåö ØóÈöíÈóÇäö ÅáóÎú)
æóÇáúÃóÕóÍøõ ÞóÈõæáõ ÔóåóÇÏóÊöåöãóÇ ÈöÃóäøóåõ ÛóíúÑõ ãóÎõæÝò ßóãóÇ
ÊõÞúÈóáõ ÈöÃóäøóåõ ãóÎõæÝñ¡ æóÞóÇáó ÇáúãõÊóæóáøöí áóÇ ÊõÞúÈóáõ
áöÃóäøóåóÇ ÔóåóÇÏóÉñ Úóáóì ÇáäøóÝúí¡ æóÞóæúáõåõ: æóÞóÇáó ÇáúãõÊóæóáøöí
ÅáóÎú ÃóÔóÇÑó ÔóíúÎõäóÇ Åáóì ÊóÖúÚöíÝöåö (Þóæúáõåõ: ÃõÎöÐó ÈöÞóæúáö
ÇáúÃóÚúáóãö) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: Ëõãøó Èöãöäú íõÎúÈöÑõ
ÈöÃóäøóåõ ãóÎõæÝñ) áöÃóäøóåõ ÞóÏú Úóáöãó ãöäú ÛóÇãöÖö ÇáúÚöáúãö ãóÇ
ÎóÝöíó Úóáóì ÛóíúÑöåö
(3/38)
ÇáúãõÊóÈóÑøöÚõ Ýöí ãóÑóÖöåö ÈöÇáÒøóÇÆöÏö
Úóáóì ÇáËøõáõËö (ãöäú) ãóÑóÖöåö (ÇáúãóÎõæÝö äõÝøöÐó ÊóÈóÑøõÚöåö)
æóÊóÈóíøóäó Ãóäøó Ðóáößó ÇáúãóÑóÖó áóãú íóßõäú ãóÎõæÝðÇ (Ãóæú ãóÇÊó Ýöí
ÛóíúÑö ÇáúãóÎõæÝö æóÃóãúßóäó ßóæúäõåõ ãöäúåõ) ßóÅöÓúåóÇáö íóæúãò Ãóæú
íóæúãóíúäö (áóãú íõäóÝøóÐú) ÊóÈóÑøõÚõåõ ÈöÇáÒøóÇÆöÏö ÈöÏõæäö ÅÌóÇÒóÉò
áöÃóäøóÇ ÊóÈóíøóäøóÇ Ãóäøóåõ ãóÎõæÝñ¡ æóÅöäú áóãú íõãúßöäú ßóæúäõåõ
ãöäúåõ ßóæóÌóÚö ÖöÑúÓò äõÝøöÐó ÊóÈóÑøõÚõåõ æóÍõãöáó ãóæúÊõåõ Úóáóì
ÇáúÝóÌúÃóÉö¡ æóÈöåóÐöåö íóÊóÝóÇÑóÞõ ÇáúãóÑóÖóÇäö ÇáúãóÎõæÝõ æóÛóíúÑõåõ
Ýöí Íõßúãö ÇáúæóÕöíøóÉö Ýöí ÇáúãóÑóÖö ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö: æóáóæú ÞóÇáó
Ãóåúáõ ÇáúÎöÈúÑóÉö: åóÐóÇ ÇáúãóÑóÖõ ÛóíúÑõ ãóÎõæÝò áóßöäøóåõ íõÝúÖöí
Åáóì ÇáúãóÎõæÝö ÝóãóÎõæÝñ¡ Ãóæú íõÝúÖöí Åáóì ÇáúãóÎõæÝö äóÇÏöÑðÇ ÝóáóÇ¡
Ëõãøó ÇõÓúÊõÔúßöáó ÇáúÃóæøóáõ ÈöÇáúÍóãúáö ÞóÈúáó ÇáØøóáúÞö¡ æóÃõÌöíÈó
Úóäúåõ ÈöÃóäøó ÇáúÍóãúáó áóíúÓó ãöäú ÇáúÃóãúÑóÇÖö ÇáøóÊöí ÇáúßóáóÇãõ
ÝöíåóÇ (æóÇáúÞóÊúáõ) æóÇáúãóæúÊõ ÈöÓõÞõæØò ãöäú ÓóØúÍò Ãóæú äóÍúæöåö
(Ýöí) ÇáúãóÑóÖö (ÇáúãóÎõæÝö ßóÇáúãóæúÊö Èöåö) ÝóíõÚúÊóÈóÑõ ÊóÈóÑøõÚõåõ
ãöäú ÇáËøõáõËö áöÃóäøó Ðóáößó áóãú íõÒöáú ÇáúãóÑóÖó æóÅöäøóãóÇ ÚóÌøóáó
ãóÇ ßóÇäó ãõäúÊóÙóÑðÇ.
(ÝóÕúáñ) Ýöí ÈóíóÇäö ÇáÊøóÈóÑøõÚö ÇáúãóÍúÓõæÈö ãöäú ÇáËøõáõËö (ÅäøóãóÇ
íõÍúÓóÈõ ãöäú ÇáËøõáõËö ãóÇ ÃóÒóÇáóåõ Úóäú ãöáúßöåö) ßóÚóÈúÏò æóËóæúÈò
(Ãóæú) Úóäú (ÇÎúÊöÕóÇÕöåö) ßóßóáúÈö ÕóíúÏò æóÓóÑúÌöíäò (ãóÌøóÇäðÇ)
ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÃóÒóÇáóåõ ÈöÚöæóÖò Úóáóì ãóÇ íóÃúÊöí (ÝóÏõíõæäõ Çááøóåö
ßóÇáÒøóßóÇÉö æóÇáúÍóÌøö¡ æóÏõíõæäõ ÇáúÂÏóãöíøöíäó ÊóÎúÑõÌõ) ÈóÚúÏó
ãóæúÊöåö (ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö) æóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöåóÇ ãõØúáóÞðÇ
áöÃóäøóåóÇ ãõÓúÊóÍóÞøóÉñ Úóáóíúåö Ýóáóãú íóÈúÐõáúåóÇ ãóÌøóÇäðÇ (æóáóæú
ÃóæúÕóì ÈöÊóÞúÏöíãö ÛóÑöíãò) ÈöÏóíúäöåö Úóáóì ÛóÑöíãò ÂÎóÑó (áóãú
ÊõäóÝøóÐú) æóÕöíøóÊõåõ áöÇÓúÊöæóÇÆöåöãóÇ Ýöí ÇáÊøóÚóáøõÞö ÈöÛóíúÑö
ÇáÊøóÑößóÉö ÝóÝöí ÊóÞúÏöíãö ÃóÍóÏöåöãóÇ ÅÌúÍóÇÝñ ÈöÇáúÂÎóÑö.
æóåóÐóÇ ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö (æóÞóÖóÇÁõ ÇáúãóÑöíÖö Ïóíúäó ÈóÚúÖö
ÇáúÛõÑóãóÇÁö æóáóæú Úóäú äóÐúÑò íõäóÝøóÐõ) ßóãóÇ áóæú ÇÔúÊóÑóì ØóÚóÇãðÇ
æóÚóáóíúåö Ïóíúäñ Ýóáóåõ Ãóäú íõÞóÏøöãó ÇáËøóãóäó áöÃóäøóåõ Ýöí
ãõÞóÇÈóáóÉö ÚöæóÖò (æóáóÇ) ÇáúÃóæúáóì ÝóáóÇ (íõÒóÇÍöãõåõ ÛóíúÑõåõ æóÅöäú
áóãú ÊóÝö ÇáÊøóÑößóÉõ ÈöÌóãöíÚö ÇáÏøõíõæäö¡ æóßóÐóÇ) íõäóÝøóÐõ
(ÇáúÈóíúÚõ ÈöËóãóäö ÇáúãöËúáö) ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö ÓóæóÇÁñ ÃóÈóÇÚó
áöæóÇÑöËöåö Ãóãú áöÛóÑöíãöåö Ãóãú áöÛóíúÑöåöãóÇ ÅÐú áóÇ ÊóÈóÑøõÚó Ýöíåö
ÈöÏóáöíáö ÌóæóÇÒö ÈóíúÚö ÇáÒøóÇÆöÏö Úóáóì ÇáËøõáõËö ÈöËóãóäö ÇáúãöËúáö
áöáúÃóÌúäóÈöíøö (ÝóÅöäú ÍóÇÈóì ÇáúæóÇÑöËó ÈöãóÇ áóÇ íõÊóÛóÇÈóäõ
ÈöãöËúáöåö ÝóæóÕöíøóÉñ) íóÚúäöí ÝóÇáÒøóÇÆöÏõ Úóáóì ãóÇ íõÊóÛóÇÈóäõ
ÈöãöËúáöåö æóÕöíøóÉñ (áóåõ) .
ÝóáóÇ íõäóÝøóÐõ ÅáøóÇ ÈöÅöÌóÇÒóÉö ÈóÞöíøóÉö ÇáúæóÑóËóÉö (Ãóæú) ÍóÇÈóì
(ÛóíúÑóåõ) ÈöÐóáößó (ÍõÓöÈóÊú) Ãóíú ÇáúãõÍóÇÈóÇÉõ ÇáÒøóÇÆöÏóÉõ Úóáóì ãóÇ
íõÊóÛóÇÈóäõ ÈöãöËúáöåö (ãöäú ÇáËøõáõËö) ÝóÅöäú ÍóÇÈóÇåõãóÇ ÈöãóÇ
íõÊóÛóÇÈóäõ ÈöãöËúáöåö ÍõÓöÈó ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö ßóÇáúÈóíúÚö ÈöËóãóäö
ÇáúãöËúáö¡ æóãóÇ ÐóßóÑúÊõåõ ãöäú Ãóäøó ÇáúãõÚúÊóÈóÑó Ýöí Ðóáößó ãóÇ
íóÒöíÏõ Úóáóì ãóÇ íõÊóÛóÇÈóäõ ÈöãöËúáöåö ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ
(æóíõÍúÓóÈõ ãöäú ÇáËøõáõËö ßõáøõ ÇáËøóãóäö Ýöí) æóÝöí äõÓúÎóÉò: ãöäú
ÈóíúÚö ÔóíúÁò ÈöËóãóäò (ãõÄóÌøóáò) ÍóíúËõ (ÈóÇÚóåõ æóãóÇÊó ÞóÈúáó
Íõáõæáöåö æóÅöäú ßóÇäó ÈöËóãóäö ÇáúãöËúáö Ãóæú ÃóßúËóÑó) áöãóÇ Ýöíåö
ãöäú ÊóÝúæöíÊö ÇáúíóÏö Úóáóì ÇáúæóÑóËóÉö¡ æóÊóÝúæöíÊõ ÇáúíóÏö ãõáúÍóÞñ
ÈöÊóÝúæöíÊö ÇáúãóÇáö áöÃóäøó ÇáúÛóÇÕöÈó íóÖúãóäõ ÈöÇáúÍóíúáõæáóÉö ßóãóÇ
íóÖúãóäõ ÈöÇáúÅöÊúáóÇÝö ÝóáóíúÓó áóåõ ÊóÝúæöíÊõ ÇáúíóÏö Úóáóíúåöãú ßóãóÇ
áóíúÓó áóåõ ÊóÝúæöíÊõ ÇáúãóÇáö.
(ÝóÅöäú áóãú íóÍúÊóãöáúåõ ÇáËøõáõËõ æóÑóÏøó ÇáúæóÇÑöËõ ãóÇ ÒóÇÏó)
Úóáóíúåö (ÝóáöáúãõÔúÊóÑöí ÇáúÎöíóÇÑõ) Èóíúäó ÝóÓúÎö ÇáúÈóíúÚö
æóÇáúÅöÌóÇÒóÉö Ýöí ÇáËøõáõËö ÈöÞöÓúØöåö ãöäú ÇáËøóãóäö áöÊóÔúÞöíÕö
ÇáÕøóÝúÞóÉö Úóáóíúåö (Ýóáóæú ÃóÌóÇÒó ÇáúãõÔúÊóÑöí áóãú íóÒöÏú Èöåö) Ãóíú
ÈöÝöÚúáöåö ÇáúÅöÌóÇÒóÉó (ÇáúãóÇáõ) ÇáøóÐöí ÕóÍøó Ýöíåö ÇáúÈóíúÚõ
áöÇäúÞöØóÇÚö ÇáúÈóíúÚö ÈöÇáÑøóÏøö (æóáóæú äóßóÍóåóÇ) Ãóíú ÇáúãóÑöíÖõ
ÇãúÑóÃóÉð (ÈöÃóßúËóÑó ãöäú ÇáúãóåúÑö) Ãóíú ãóåúÑö ÇáúãöËúáö
(æóæóÑöËóÊúåõ ÝóÇáÒøóÇÆöÏõ) Úóáóíúåö (æóÕöíøóÉñ áöæóÇÑöËò) ÝóáóÇ
ÊõäóÝøóÐõ ÅáøóÇ ÈöÅöÌóÇÒóÉö ÈóÞöíøóÉö ÇáúæóÑóËóÉö (æóÅöäú ßóÇäóÊú ÛóíúÑó
æóÇÑöËóÉò) ßóÐöãøöíøóÉò æóåõæó ãõÓúáöãñ æóßóãõßóÇÊóÈóÉò (Ýóãöäú
ÇáËøõáõËö) íõÍúÓóÈõ ÇáÒøóÇÆöÏõ¡ ÝóÅöäú ÎóÑóÌó ãöäúåõ äõÝøöÐó
ÇáÊøóÈóÑøõÚõ Èöåö ãöäú ÛóíúÑö ÊóæóÞøõÝò Úóáóì ÅÌóÇÒóÉò ÅÐú áóÇ íóáúÒóãõ
Ýöíåö ÇáúÌóãúÚõ Èóíúäó ÇáÊøóÈóÑøõÚö æóÇáúÅöÑúËö (ÝóÅöäú ãóÇÊóÊú ÞóÈúáóåõ
ÝóÅöäú æóÓöÚó ÇáËøõáõËõ ÇáÒøöíóÇÏóÉó ÃóÎóÐóÊúåóÇ) æóÑóËóÊõåóÇ æóÇÑöËðÇ
ßóÇäó ÇáÒøóæúÌõ Ãóæú áóÇ áöÐóáößó (æóÅöáøóÇ) Ãóíú æóÅöäú áóãú íóÓóÚú
ÇáÒøöíóÇÏóÉö æóæóÑöËóåóÇ ÇáÒøóæúÌõ (ÍóÕóáó ÇáÏøõæÑõ) .
áöÃóäøóåõ íóÑöËõ ãöäúåóÇ ÝóíóÒöíÏõ ãóÇáõåõ ÝóíóÒöíÏõ ãóÇ íóäúÝõÐõ ãöäú
ÇáÊøóÈóÑøõÚö ÝóíóÒöíÏõ ãóÇ íóÑöËõåõ ÝóíõÓúÊóÎúÑóÌõ ÈöØóÑöíÞóÉö Ýóáóæú
ÃóÕúÏóÞóåóÇ Ýöí ãóÑóÖöåö ãöÇÆóÉð¡ æóãóåúÑõ ãöËúáöåóÇ ÃóÑúÈóÚõæäó
ÝóãóÇÊóÊú ÞóÈúáóåõ æóáóÇ ãóÇáó áóåõãóÇ ÛóíúÑõ ÇáÕøóÏóÇÞö ÝóáóåóÇ ãóåúÑõ
ãöËúáöåóÇ ÃóÑúÈóÚõæäó ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö¡ æóáóåóÇ ÔóíúÁñ
ÈöÇáúãõÍóÇÈóÇÉö íóÈúÞóì ãóÚó ÇáÒøóæúÌö ÓöÊøõæäó ÅáøóÇ ÔóíúÆðÇ æóíóÑúÌöÚõ
Åáóíúåö ÈöÇáúÅöÑúËö äöÕúÝõ ãóÇáöåóÇ ÚöÔúÑõæäó æóäöÕúÝõ ÔóíúÁò
ÝóÇáúãóÈúáóÛõ ËóãóÇäõæäó ÅáøóÇ äöÕúÝó ÔóíúÁò íóÚúÏöáõ ÔóíúÆóíúäö ÖóÚúÝó
ÇáúãõÍóÇÈóÇÉö ÝóÈóÚúÏó ÇáúÌóÈúÑö æóÇáúãõÞóÇÈóáóÉö íóÚúÏöáõ ËóãóÇäõæäó
ÔóíúÆóíúäö æóäöÕúÝó ÔóíúÁò¡ ÝóÇáÔøóíúÁõ ÇËúäóÇäö æóËóáóÇËõæäó¡ ÝóáóåóÇ
ÇËúäóÇäö æóÓóÈúÚõæäó: ÃóÑúÈóÚõæäó ãóåúÑõ ÇáúãöËúáö æóÇáúÈóÇÞöí
ãõÍóÇÈóÇÉð¡ íóÈúÞóì ãóÚóåõ ËóãóÇäöíóÉñ æóÚöÔúÑõæäó¡ æóíóÑúÌöÚõ Åáóíúåö
ÈöÇáúÅöÑúËö ÓöÊøóÉñ æóËóáóÇËõæäó¡ ÝóíóÌúÊóãöÚõ áöæóÑóËóÊöåö ÃóÑúÈóÚóÉñ
æóÓöÊøõæäó ÖöÚúÝó ÇáúãõÍóÇÈóÇÉö¡ ÃóãøóÇ ÅÐóÇ äóßóÍóåóÇ ÈöãóåúÑö
ÇáúãöËúáö Ãóæú ÃóÞóáøó Ýóåõæó ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö ßóãóÇ áóæú ÇÔúÊóÑóì
ÔóíúÆðÇ ÈöËóãóäö ãöËúáöåö Ãóæú ÃóÞóáøó (æóÅöäú ÊóÒóæøóÌóÊú ÇáúãóÑöíÖóÉõ
ÈöÃóÞóáøó) ãöäú ãóåúÑö ãöËúáöåóÇ (æóæóÑöËóåóÇ) ÇáÒøóæúÌõ (ÝóæóÕöíøóÉñ
áöæóÇÑöËò) ÝóáöÈóÞöíøóÉö æóÑóËóÊöåóÇ ØóáóÈõ Êóßúãöíáö ãóåúÑö ÇáúãöËúáö
(æóÅöäú áóãú íóÑöËúåóÇ) ßóÃóäú ãóÇÊó ÞóÈúáóåóÇ Ãóæú ßóÇäó ãõÓúáöãðÇ
æóåöíó ÐöãøöíøóÉñ (áóãú íõÚúÊóÈóÑú ÇáäøóÞúÕõ ãöäú ÇáËøõáõËö) . ÝóáóÇ
íõßóãøóáõ ãóåúÑõ ÇáúãöËúáö æóÅöäøóãóÇ ÌõÚöáó Ðóáößó æóÕöíøóÉð ãöäúåóÇ
Ýöí ÍóÞøöåö
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
[ÝóÑúÚñ ÈóÑöÆó ÇáúãóÑöíÖõ ÇáúãõÊóÈóÑøöÚõ Ýöí ãóÑóÖöåö ÈöÇáÒøóÇÆöÏö Úóáóì
ÇáËøõáõËö ãöäú ãóÑóÖöåö ÇáúãóÎõæÝö]
Þóæúáõåõ: Ãóæú ãóÇÊó Ýöí ÛóíúÑö ÇáúãóÎõæÝö ÅáóÎú) ÝóÅöäú Þöíáó: ãóÇ
ÇáúÝóÇÆöÏóÉõ Ýöí ÍõßúãöäóÇ ÈöÃóäøóåõ ÛóíúÑõ ãóÎõæÝò ãóÚó Ãóäøóåõ ÅÐóÇ
ÇÊøóÕóáó Èöåö ÇáúãóæúÊõ ÃõáúÍöÞó ÈöÇáúãóÎõæÝö¿ æóÃõÌöíÈó ÈöÃóäøó
ÝóÇÆöÏóÊóåõ ÅÐóÇ ÞóÊóáóåõ ÞóÇÊöáñ Ãóæú ÛóÑöÞó Ãóæú ÓóÞóØó ãöäú ÓóØúÍò
ÝóÅöäøóåõ íóßõæäõ ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÅÐóÇ ßóÇäó ãóÎõæÝðÇ
Ëõãøó ÞõÊöáó Ãóæú ÛóÑöÞó Ãóæú ÓóÞóØó ãöäú ÓóØúÍò ÝóÅöäøóåõ íõÍúÓóÈõ ãöäú
ÇáËøõáõËö.
[ÝóÕúáñ ÈóíóÇäö ÇáÊøóÈóÑøõÚö ÇáúãóÍúÓõæÈö ãöäú ÇáËøõáõËö]
(ÝóÕúáñ) (Þóæúáõåõ: ÝóÅöäú ÍóÇÈóì ÇáúæóÇÑöËõ ÈöãóÇ áóÇ íõÊóÛóÇÈóäõ
ÈöãöËúáöåö ÝóæóÕöíøóÉñ) Ãóíú ÝóãóÇ áóÇ íõÊóÛóÇÈóäõ ÈöãöËúáöåö æóÕöíøóÉñ
(Þóæúáõåõ: ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ) æóåõæó ãóÏúáõæáõ ßóáóÇãö ÇáúãõÕóäøöÝö
(Þóæúáõåõ: æóíõÍúÓóÈõ ãöäú ÇáËøõáõËö ßõáøõ ÇáËøóãóäö Ýöí ãõÄóÌøóáò
ÈóÇÚóåõ æóãóÇÊó ÞóÈúáó Íõáõæáöåö ÅáóÎú) áóæú ÞóÇáó ÇáúãõÔúÊóÑöí æóÇÑöËðÇ
ßóÇäó Ãóæú ÃóÌúäóÈöíøðÇ ÎõÐõæÇ ãöäøöí ÇáËøóãóäó ÍóÇáðÇ ÃõÌöíÈó Åáóíúåö
ÎóÑøóÌúÊóåõ ãöäú ÇáÔøõÝúÚóÉö ÝöíãóÇ ÅÐóÇ ßóÇäó ÇáËøóãóäõ ãõÄóÌøóáðÇ
(Þóæúáõåõ: æóÅöäú ÊóÒóæøóÌóÊú ÇáúãóÑöíÖóÉõ ÈöÃóÞóáøó ÅáóÎú) áóæú ÒóæøóÌó
ÇáúãóÑöíÖõ ÃóãóÊóåõ ÈöÃóÞóáøó ãöäú ãóåúÑö ÇáúãöËúáö Ýóåóáú äóÞõæáõ åõæó
ßóãóÇ áóæú äõßöÍóÊú ÇáúãóÑöíÖóÉõ ãóäú áóÇ íóÑöËõ ÈöÃóÞóáøó ãöäú ãóåúÑö
ÇáúãöËúáö Ýóíóßõæäõ ÇáäøõÞúÕóÇäõ ÛóíúÑó ãóÍúÓõæÈò ãöäú ÇáËøõáõËö¿ Ãóæú
äóÞõæáõ: åõæó ßóãóÇ áóæú ÃóÌóÑó ÚóÈúÏóåõ ÈöÃóÞóáøó ãöäú ÃõÌúÑóÉö
ÇáúãöËúáö ÝóíõÍúÓóÈõ ÇáÊøóÝóÇæõÊõ ãöäú ÇáËøõáõËö¿ áóãú ÃóÞöÝú Úóáóì
äóÞúáò Ýöí Ðóáößó¡ Ëõãøó Ýöíåö ÃóãúÑñ ÂÎóÑõ æóåõæó ÃóäøóåóÇ ÊóäúÞõÕõ
ÈöÇáÊøóÒúæöíÌö ÞöíãóÊõåóÇ¡ ÝóÅöÐóÇ ÍóÓóÈúäóÇ ãöäú ÇáËøõáõËö ãóÇ íóßõæäõ
ÇáúãóÍúÓõæÈõ¿ åóÐóÇ ßõáøõåõ Ýöíåö äóÙóÑñ¡ æóÇáúÃóÞúíóÓõ Ãóäú íóÍúÓóÈó
ÇáäøõÞúÕóÇäõ ãöäú ãóåúÑö ÇáúãöËúáö¡ ÞóÇáóåõ ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ.
(3/39)
æóÅöÑúËðÇ Ïõæäóåõ ÛóíúÑõ æóÇÑöËò.
(áöÃóäøóåóÇ) Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉ (áóãú ÊõÝóæøöÊú) ÔóíúÆðÇ (Èóáú ÇãúÊóäóÚóÊú
ãöäú ÇáúßóÓúÈö) ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö: æóáöÃóäøó ÇáúãóäúÚó ÅäøóãóÇ åõæó
ÝöíãóÇ íõÊóæóåøóãõ ÈóÞóÇÄõåõ áöáúæóÇÑöËö æóÇäúÊöÝóÇÚõåõ Èöåö æóÇáúÈõÖúÚó
áóíúÓó ßóÐóáößó¡ ÇäúÊóåóì. æóßõáøñ ãöäúåõãóÇ áóÇ íóÕúáõÍõ áöáúÝóÑúÞö
Èóíúäó ÇáúÍõßúãóíúäö Èóáú íóÞúÊóÖöí ÇáÊøóÓúæöíóÉó ÈóíúäóåõãóÇ Ýöí ãóäúÚö
ÑóÏøö åóÐöåö ÇáúãõÍóÇÈóÇÉö ßóãóÇ ÇÞúÊóÖóÇåõ ßóáóÇãõ ÇáúÛóÒóÇáöíøö
ÛóÇíóÉõ ãóÇ Ýöíåö Ãóäú íõÞóÇáó: ÎóÕøóÊú ÇáúãóÑúÃóÉõ æóÇÑöËðÇ ÈöÊóÈóÑøõÚò
áóíúÓó Ýöíåö ÊóÝúæöíÊõ ãóÇáò ÝóÃóÔúÈóåó ãóÇ áóæú ÊóÈóÑøóÚóÊú
ÈöÎöÏúãóÊöåö¡ æóÇáúÌóæóÇÈõ ÈöÃóäøóåóÇ Ýöí ÇáúÃõæáóì ÎóÕøóÊú æóÇÑöËðÇ
ÈöÒöíóÇÏóÉò ÝóÇÝúÊóÞóÑóÊú Åáóì ÇáúÅöÌóÇÒóÉö ÈöÎöáóÇÝöåóÇ Ýöí
ÇáËøóÇäöíóÉö Ýöíåö äóÙóÑñ.
(æóãöäú ÇáúãõÍóÇÈóÇÉö ÅÚóÇÑóÉõ ÇáúãóÑöíÖö ÚóÈúÏóåõ áöáúÎöÏúãóÉö) ÍóÊøóì
áóæú ÇäúÞóÖóÊú ãõÏøóÊõåóÇ æóáóæú Ýöí ãóÑóÖöåö æóÇÓúÊóÑóÏøó ÇáúÚóíúäó
ÇõÚúÊõÈöÑóÊú ÇáúÃõÌúÑóÉõ ãöäú ÇáËøõáõËö áößóæúäöåóÇ ÊóÈóÑøõÚðÇ ÈöãóÇ
ÊóãúÊóÏøõ Åáóíúåö ÃóØúãóÇÚõ ÇáúæóÑóËóÉö¡ æóãöäúåóÇ ÇáúæóÕöíøóÉõ
ÈöÅöÚóÇÑóÊöåö (áóÇ) ÅÚóÇÑóÊõåõ (äóÝúÓöåö) æóáöÅöÚóÇÑóÊöåö áóåóÇ ßóãóÇ
Ýõåöãó ÈöÇáúÃõæáóì¡ æóÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ ÝóáóÇ íóßõæäóÇäö ãöäú
ÇáúãõÍóÇÈóÇÉö áöÃóäøó ßõáøðÇ ãöäúåõãóÇ ÇãúÊöäóÇÚñ ãöäú ÇáÊøóÍúÕöíáö áóÇ
ÊóÝúæöíÊñ áöáúÍóÇÕöáö¡ æóáóÇ ãóØúãóÚó áöáúæóÑóËóÉö Ýöí Úóãóáöåö (æóÅöäú
ÃóÌøóÑó) ÇáúãóÑöíÖõ (ÚóÈúÏóåõ ÈöÏõæäö ÃõÌúÑóÉö ÇáúãöËúáö ÝóÞóÏúÑõ
ÇáúãõÍóÇÈóÇÉö) ãõÚúÊóÈóÑñ (ãöäú ÇáËøõáõËö æóßóÐóÇ) íõÚúÊóÈóÑõ ãöäúåõ
(ÞöíãóÉõ ãóäú ßóÇÊóÈóåõ) Ãóæú ÃóæúÕóì ÈößöÊóÇÈöåö (Ýöí ÇáúãóÑóÖö) .
æóÅöäú ßóÇÊóÈóåõ ÈöÃóßúËóÑó ãöäú ÞöíãóÊöåö Ãóæú ÞóÈóÖó ÇáäøõÌõæãó ÞóÈúáó
ãóæúÊöåö áöÃóäøóåõ ÞóÇÈóáó ãöáúßóåõ Èöãöáúßöåö ÇáøóÐöí åõæó ßóÓúÈñ
Ýóåõæó Ýöí ÇáúÍóÞöíÞóÉö ÊóÝúæöíÊñ áóÇ ãõÚóÇæóÖóÉñ¡ æóÈöÊóÞúÏöíÑö
ßóæúäöåö ãõÚóÇæóÖóÉð ÝóÇáúÚöæóÖõ ãõÄóÎøóÑñ ßóÇáúÈóíúÚö ÈöãõÄóÌøóáò (áóÇ)
Ýöí (ÇáÕøöÍøóÉö) ÝóáóÇ íõÚúÊóÈóÑõ ÞöíãóÊõåõ ãöäú ÇáËøõáõËö Èóáú ãöäú
ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö æóÅöäú ÞóÈóÖó ÇáäøõÌõæãó Ýöí ãóÑóÖöåö áöÃóäøóåõ
ÈöÇáúßöÊóÇÈóÉö ßóÇáúÎóÇÑöÌö Úóäú ãöáúßöåö (äóÚóãú Åäú ÃóÈúÑóÃóåõ)
ÓóíøöÏõåõ ãöäú ÇáäøõÌõæãö (Ãóæú ÃóÚúÊóÞóåõ) Ãóæú ÃóæúÕóì ÈöÐóáößó (Ýöí
ÇáúãóÑóÖö ÝóÇáúãõÚúÊóÈóÑõ ãöäú ÇáËøõáõËö ÇáúÃóÞóáøõ ãöäú ÇáäøõÌõæãö æó)
ãöäú (ÇáúÞöíãóÉö) áöÃóäøóåõ Åäú ßóÇäó ÇáäøõÌõæãó ÝóÇáÒøóÇÆöÏõ ÚóáóíúåóÇ
ÊóÈóÑøõÚñ ãöäú ÇáÓøóíøöÏö Ýöí ÕöÍøóÊöåö ÝóáóÇ ÇÚúÊöÑóÇÖó áöáúæóÑóËóÉö
Úóáóíúåö¡ Ãóæú ÇáúÞöíãóÉó ÝóÑõÈøóãóÇ ßóÇäó íõÚóÌøöÒõ äóÝúÓóåõ ÝóáóÇ
íóÈúÞóì áóåõãú ÅáøóÇ ÇáÑøóÞóÈóÉõ æóåöíó ÞóÏúÑõ ÇáúÞöíãóÉö.
(æóÅöäú ÃóæúáóÏóåóÇ) Ãóíú ÃóãóÊóåõ æóáóæú (Ýöí ÇáúãóÑóÖö Ãóæú ÞóÇáó)
ÕóÍöíÍñ (áöÚóÈúÏöåö: ÃóäúÊ ÍõÑøñ ÞóÈúáó ãóÑöÖó ãóæúÊöí Èöíóæúãò) ãóËóáðÇ
Ëõãøó ãóÑöÖó æóãóÇÊó (Ãóæú ÞóÈúáó ãóæúÊöí ÈöÔóåúÑò) ãóËóáðÇ (æóãóÑöÖó
Ïõæäóåõ) Ãóíú Ïõæäó ÇáÔøóåúÑö æóãóÇÊó (áóãú íõÚúÊóÈóÑú) Ðóáößó (ãöäú
ÇáËøõáõËö) Èóáú ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö áöÃóäøó ÅíáóÇÏóåõ Ýöí ÇáúãóÑóÖö
ßóÇÓúÊöåúáóÇßöåö ÇáúÃóØúÚöãóÉó ÇááøóÐöíÐóÉó æóÇáËøöíóÇÈó ÇáäøóÝöíÓóÉó¡
æóÅöÚúÊóÇÞõåõ æóÞóÚó Ýöí ÇáÕøöÍøóÉö (æóÅöäú ãóÑöÖó ÔóåúÑðÇ) ÝóÃóßúËóÑó
(ÝóÞóÏú æõÌöÏóÊú ÇáÕøöÝóÉõ) ÇáúãõÚóáøóÞõ ÈöåóÇ ÇáúÚöÊúÞõ Ýöí ÇáÕøöÍøóÉö
(Ýöí ÇáúãóÑóÖö¡ æóÝöíåö ÞóæúáóÇäö) ÇáÑøóÇÌöÍõ ãöäúåõãóÇ Ãóäøóåõ áóÇ
íõÍúÓóÈõ ãöäú ÇáËøõáõËö Úóáóì ãóÇ íóÃúÊöí Ýöí ÈóÇÈö ÇáÊøóÏúÈöíÑö.
(ÝóÑúÚñ) : áóæú (ÈóÇÚó ÈöãõÍóÇÈóÇÉò) ÈöÔóÑúØö ÇáúÎöíóÇÑö (Ëõãøó ãóÑöÖó
æóÃóÌóÇÒó Ýöí ãõÏøóÉö ÇáúÎöíóÇÑö) Ãóæú ÊóÑóßó ÇáúÝóÓúÎó ÝöíåóÇ ÚóÇãöÏðÇ
(Åäú ÞõáúäóÇ: Çáúãöáúßõ) ÝöíåóÇ (áöáúÈóÇÆöÚö Ýóãöäú ÇáËøõáõËö)
íõÚúÊóÈóÑõ ÞóÏúÑõ ÇáúãõÍóÇÈóÇÉö áöÃóäøóåõ ÃóáúÒóãó ÇáúÚóÞúÏó Ýöí
ÇáúãóÑóÖö ÈöÇÎúÊöíóÇÑöåö ÝóÃóÔúÈóåó ãóäú æóåóÈó Ýöí ÇáÕøöÍøóÉö
æóÃóÞúÈóÖó Ýöí ÇáúãóÑóÖ (æóÅöáøóÇ Ýóßóãóäú ÇÔúÊóÑóì) ÔóíúÆðÇ
(ÈöãõÍóÇÈóÇÉò Ëõãøó ãóÑöÖó æóæóÌóÏóåõ ãóÚöíÈðÇ æóáóãú íóÑõÏøóåõ) ãóÚó
ÇáúÅöãúßóÇäö ÝóáóÇ íõÚúÊóÈóÑõ ãöäú ÇáËøõáõËö (áöÃóäøóåõ) áóíúÓó
ÈöÊóÝúæöíÊò Èóáú (ÇãúÊöäóÇÚñ ãöäú ÇáúßóÓúÈö ÝóÞóØú) ÝóÕóÇÑó ßóãóÇ áóæú
ÃóÝúáóÓó ÇáúãõÔúÊóÑöí æóÇáúãóÈöíÚõ ÞóÇÆöãñ ÚöäúÏóåõ æóãóÑöÖó ÇáúÈóÇÆöÚõ
Ýóáóãú íóÝúÓóÎú ÇáúÈóÇÆöÚõ¡ æóßóãóÇ áóæú Ãóãúßóäóåõ ÝóÓúÎõ ÇáäøößóÇÍö
ÈöÚóíúÈöåóÇ ÝóÊóÑóßóåõ ÍóÊøóì ãóÇÊó æóÇÓúÊóÞóÑøó ÇáúãóåúÑõ æóÎóÑóÌó
æóßóÇáúÚóÇÕõæöí ãóÇ áóæú ÝóÓóÎó æóåõæó ÙóÇåöÑñ¡ ÃóãøóÇ áóæú ÊóÑóßó
ÇáúÃóãúÑóíúäö ÝóÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö Ýöí ÈóÇÈö ÇáÊøóÏúÈöíÑö: Åäøó
ÇáúãõÍóÇÈóÇÉó ÊõÚúÊóÈóÑõ Ýöíåö ãöäú ÇáËøõáõËö áöÃóäøóåõ ÃóáúÒóãó
ÇáúÚóÞúÏó Ýöí ãóÑóÖöåö ÈöÇÎúÊöíóÇÑöåö ÝóÃóÔúÈóåó ãóäú æóåóÈó Ýöí
ÇáÕøöÍøóÉö æóÃóÞúÈóÖó Ýöí ÇáúãóÑóÖö¡ ÒóÇÏó Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö: ÅäøóãóÇ
íóÙúåóÑõ åóÐóÇ ÅÐóÇ ÞõáúäóÇ: Çáúãöáúßõ Ýöí ãõÏøóÉö ÇáúÎöíóÇÑö
áöáúÈóÇÆöÚö æóÊóÑóßó ÇáúÝóÓúÎó ÚóÇãöÏðÇ áóÇ äóÇÓöíðÇ (äóÚóãú Åäú
ÊóÚóÐøóÑó ÇáÑøóÏøõ) áöáúãóÚöíÈö Úóáóì ÇáúãõÔúÊóÑöí (ÝóÇáúÅöÚúÑóÇÖõ Úóäú
ÇáúÃóÑúÔö ÊóÝúæöíÊñ) áóåõ (íõÍúÓóÈõ ãöäú ÇáËøõáõËö æóáöáúÅöÞóÇáóÉö
Íõßúãõ ÇáúÈóíúÚö) Ýöí Ãóäøó ÞóÏúÑó ÇáúãõÍóÇÈóÇÉö ÝöíåóÇ ãõÚúÊóÈóÑñ ãöäú
ÇáËøõáõËö (æóÇáúÎõáúÚõ Ýöí ÇáúãóÑóÖö) ãöäú ÇáÒøóæúÌö Ãóæú ÇáÒøóæúÌóÉö
(íóÃúÊöí) ÈóíóÇäõåõ (Ýöí) ßöÊóÇÈö (ÇáúÎõáúÚö) Åäú ÔóÇÁó Çááøóåõ
ÊóÚóÇáóì.
[ÝóÕúáñ ÇáÊøóÈóÑøõÚóÇÊö ÇáúãõÑóÊøóÈóÉö ÇáúãõäóÌøóÒóÉö Ýöí ãóÑóÖö
ÇáúãóæúÊö]
(ÝóÕúáñ: íõäóÝøóÐõ ãöäú ÇáÊøóÈóÑøõÚóÇÊö) ÇáúãõÑóÊøóÈóÉö (ÇáúãõäóÌøóÒóÉö)
Ýöí ãóÑóÖö ÇáúãóæúÊö ßóÅöÚúÊóÇÞò æóÅöÈúÑóÇÁò æóæóÞúÝò æóÕóÏóÞóÉò
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: æóÇáúÌóæóÇÈõ ÈöÃóäøóåóÇ Ýöí ÇáúÃõæáóì ÅáóÎú) íõÄóíøöÏõ
ÇáúÌóæóÇÈó Ãóäøóåõ áóæú ÃóæúÕóì áößõáøö æóÇÑöËò ÈöÚóíúäò åöíó ÞóÏúÑõ
ÍóÙøöåö ÇõÍúÊöíÌó Åáóì ÇáúÅöÌóÇÒóÉö æóáóæú ÈóÇÚóåóÇ ÈöËóãóäö ãöËúáöåóÇ
áóãú íõÍúÊóÌú ÅáóíúåóÇ¡ ÝóÚõáöãó Ãóäøó ÇáúÅöÌóÇÒóÉó ÞóÏú ÊõÚúÊóÈóÑõ Ýöí
ÍóÞøö ÇáúæóÇÑöËö ÍóíúËõ áóÇ ÊóÝúæöíÊó ßÇ Ëõãøó äõÞöáó Úóäú ÇáúãõäóÇæöíøö
Ãóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó áöáúæóÇÑöËö ÃóÖúÚóÝõ ãöäú ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÒöíóÇÏóÉò
Úóáóì ÇáËøõáõËö áöÃóäøó ÝöíåóÇ ØóÑöíÞóÉð ÞóÇØöÚóÉð ÈöÇáúÈõØúáóÇäö
áöÃóäøó ÇáúãóäúÚó Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö áöáúæóÇÑöËö áöÊóÛóíøõÑö ÇáúÝõÑõæÖö
ÇáøóÊöí ÞóÏøóÑóåóÇ Çááøóåõ ÊóÚóÇáóì æóÃóäøó ÇáÒøóæúÌó ÅÐóÇ ßóÇäó
æóÇÑöËðÇ ÖóíøóÚóÊú Úóáóíúåöãú ÍöÕøóÊõåõ ãöäú ÇáÊøóÑößóÉö ÈöÓóÈóÈö
ÇáäøößóÇÍö ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÅÐóÇ áóãú íóßõäú æóÇÑöËðÇ ÝóÞóÏú ÍóÕøóáóÊú
áóåõãú ÈóÚúÖó ÇáúãóåúÑö æóáóãú ÊõÖóíøöÚõ Úóáóíúåöãú ÔóíúÆðÇ (ÝóÑúÚñ) :
ÓõÆöáó ÇÈúäõ ÇáúÚöÑóÇÞöíøö Úóäú ÔóÎúÕò ÃóæúÕóì ÈöÃóäøóåõ ÅÐóÇ ÇÏøóÚóì
ÃóÍóÏñ ãöãøóäú áóåõ Úóáóíúåö Ïóíúäñ ÈöãóÓúØõæÑò ÈöÃóäøóåõ ÃóæúÝóÇåõ áóÇ
íõßóáøöÝõ ÈöÅöÞóÇãóÉö ÇáúÈóíøöäóÉö Úóáóì Ðóáößó Èóáú íóßúÊóÝöí
ÈöÍóáöÝöåö åóáú íóáúÒóãõ æóÑóËóÊóåõ ÇáöÇßúÊöÝóÇÁõ ÈöÐóáößó æóíóÚúãóáõ
ÇáúÍóÇßöãõ Èöåö Ãóãú áóÇ¿ ÝóÃóÌóÇÈó ÈöÃóäøó æóÕöíøóÊóåõ ÈöÐóáößó áóÇ
ÊõÛóíøöÑõ Íõßúãó ÇáÔøóÑúÚö Ýöí Ãóäøó ÇáúÈóíøöäóÉó Úóáóì ÇáúãõÏøóÚöí
æóáóÇ íóáúÒóãõ ÇáúæóÑóËóÉó ÇáöÇßúÊöÝóÇÁõ ãöäú ÇáúãõÏøóÚöí áöáúæóÝóÇÁö
ÈöãõÌóÑøóÏö Çáúíóãöíäö æóáóÇ íõãúßöäõ ÇáúÍóÇßöãó ÅáúÒóÇãõåõ ÇáúÚóãóáó
ÈöÐóáößó¡ ÝóÅöäú Þöíáó: åóÐöåö æóÕöíøóÉñ áößõáøö ãöäú ÃóÕúÍóÇÈö
ÇáúãóÓóÇØöíÑö ÈöÞóÏúÑöåóÇ Åäú ÇÏøóÚóì ÇáúæóÝóÇÁó æóÍóáóÝõæÇ¡ ÞõáúÊõ:
Ýóáúíóßõäú Ðóáößó ÝöíãóÇ ÅÐóÇ Úóíøóäó ÔóÎúÕðÇ æóÞóÏøóÑó ãõÏøóÚóÇåõ
ÝóÅöäøó ÇáúæóÕöíøóÉó áóÇ ÊóÕöÍøõ áöãóÌúåõæáò ÛóíúÑö ãõÚóíøóäò.
¡ æóÅöÐóÇ ÃóæúÕóì ÈöãóÌúåõæáò ÝóÅöäøó ÊóÝúÓöíÑóåõ áöáúæóÑóËóÉö¡
ÝóíõÓúÊóËúäóì Ðóáößó ãöãøóÇ ÞóÏøóãúäóÇåõ æóíóßõæäõ Ðóáößó æóÕöíøóÉð
äóÇÝöÐóÉð ãöäú ÇáËøõáõË æóãõÊóæóÞøöÝóÉð Úóáóì ÇáúÅöÌóÇÒóÉö ÝöíãóÇ ÒóÇÏó
Úóáóíúåö ÓóíóÃúÊöí Ýöí ßóáóÇãö ÇáÔøóÇÑöÍö ÍößóÇíóÉð Úóäú ÇáÑøõæíóÇäöíøö
ãóÇ íõÎóÇáöÝõåõ (Þóæúáõåõ íõäóÝøóÐõ ãöäú ÇáÊøóÈóÑøõÚóÇÊö ÇáúãõäóÌøóÒóÉö
ÅáóÎú) ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ ÐóßóÑó ßóíúÝöíøóÉó ÇÍúÊöÓóÇÈö ÇáËøõáõËö
ÈöÇáäøöÓúÈóÉö Åáóì ÇáÊøóÈóÑøõÚóÇÊö æóáóãú íõæóÖøöÍú ÍóÇáó ÇáúÞöíóãö
ÇáúãõÎúÊóáöÝóÉö æóÇóáøóÐöí ÙóåóÑó ãöäú ßóáóÇãö ÇáÔøóÇÝöÚöíøö
æóÇáúÃóÕúÍóÇÈö Ãóäøó ãóäú äõÞóæøöãõåõ ãöäú ÇáúÚóÈöíÏö áöáúÚöÊúÞö
äóÚúÊóÈöÑõ ÞöíãóÊóåõ íóæúãó ÇáúÚöÊúÞö æóãóäú äõÞóæøöãõåõ áöáÑøöÞøö
äóÚúÊóÈöÑõ ÞöíãóÊóåõ ÍóÇáó ÇãúÊöÏóÇÏö íóÏö ÇáúæóÇÑöËö Åáóíúåö¡ æóáóãú
ÃóÌöÏú áóåõãú Ýöí ßóíúÝöíøóÉö ÇÚúÊöÈóÇÑö ÞöíãóÉö ÇáúãóæúåõæÈö ßóáóÇãðÇ¡
æóÞóÏú ÈóÓóØó Ýöíåö ßóáóÇãðÇ ÚöäúÏó ÇáúßóáóÇãö Ýöí ÇáÏøóæúÑöíøóÇÊö Ýöí
ÒöíóÇÏóÉö ÞöíãóÉö ÇáúÚóÊöíÞö æóäóÞúÕöåóÇ¡ æóÞóÏú ÐóßóÑó Çáäøóæóæöíøõ
ÊóÈóÚóÇ áöÃõÕúáöåö ÇáúãóÓúÃóáóÉó Ýöí ßöÊóÇÈö ÇáúÚöÊúÞö ÞóÈúáó ÇáØøóÑóÝö
ÇáËøóÇäöí Ýöí ßóíúÝöíøóÉö ÇáúÞõÑúÚóÉö¡ æóÞóÇáó åõäóÇßó: Åäú ÍóÏóËó
ÇáäøóÞúÕõ ÈóÚúÏó ãóæúÊö ÇáúãõÚúÊöÞö æóÞóÈúáó ÇáúÅöÞúÑóÇÚö ÞóÇáó
ÇáúÈóÛóæöíø Åäú ßóÇäó ÇáúæóÇÑöËõ ãóÞúÕõæÑó ÇáúíóÏö áóãú íõÍúÓóÈú
Úóáóíúåö ßóãóÇ Ýöí ÍóÇáö ÇáúÍóíóÇÉö æóÅöáøóÇ ÝóæóÌúåóÇäö ÃóÕóÍøõåõãóÇ
Ãóäøóåõ íõÍúÓóÈõ Úóáóíúåö. ÇåÜ
(3/40)
(ÇáúÃóæøóáõ ÝóÇáúÃóæøóáõ) ãöäúåóÇ ÍóíúËõ
íóÊöãøõ ÇáËøõáõËõ ÚöäúÏó ÖöíÞöåö ÚóäúåóÇ (æóÅöäú ßóÇäó ÇáúÂÎóÑõ) ãöäúåóÇ
(ÚóÊóÞóÇ) áöÃóäøó ÇáúÃóæøóáó áóÇÒöãñ áóÇ íóÍúÊóÇÌõ Åáóì ÊóäúÝöíÐò Ëõãøó
íóÈúÞóì ÈóÇÞöí ÊóÈóÑøõÚóÇÊöåö ãóæúÞõæÝðÇ Úóáóì ÇáúÅöÌóÇÒóÉö ßóãóÇ ãóÑøó
(æóáóÇ ÃóËóÑó áöåöÈóÉò ÈöáóÇ ãõÍóÇÈóÇÉò ÞóÈúáó ÇáúÞóÈúÖö) ÝóáóÇ
ÊóÞóÏøóãó Úóáóì ãóÇ ÊóÃóÎøóÑó ÚóäúåóÇ ãöäú äóÍúæö ÚöÊúÞò Ãóæú æóÞúÝò
Ãóæú ãõÍóÇÈóÇÉò Ýöí ÈóíúÚò Ãóæú äóÍúæöåö ÞóÈúáó ÞóÈúÖö ÇáúãóæúåõæÈö
áöÃóäøóåõ ÅäøóãóÇ íóãúáößõ ÈöÇáúÞóÈúÖö ÈöÎöáóÇÝö ÇáúãõÍóÇÈóÇÉö Ýöí
ÈóíúÚò Ãóæú äóÍúæöåö áöÃóäøóåóÇ Ýöí Ööãúäö ãõÚóÇæóÖóÉò.
(æóÅöäú ÃóÈúÑóÃó Ãóæú æóåóÈó Ãóæú ÃóÚúÊóÞó ÏóÝúÚóÉð) ßóÃóäú ÞóÇáó
áöÌóãóÇÚóÉò: ÃóÈúÑóÃúÊõßõãú ãöäú Ïõíõæäöí Ãóæú æóåóÈúÊõßõãú åóÐóÇ Ãóæú
ÞóÇáó áöÚóÈöíÏöåö: ÃóÚúÊóÞóÊõßõãú (Ãóæú ÝóÚóáó ÇáúÌóãöíÚó) Ãóíú
ÇáúÅöÈúÑóÇÁö æóÇáúåöÈóÉó æóÇáúÅöÚúÊóÇÞó (ÈöæõßóáóÇÁó) áóåõ (ÏóÝúÚóÉð
ÇõÚúÊõÈöÑóÊú ÇáúÞöíãóÉõ Ëõãøó íõÞóÓøóØõ ÈöåóÇ) Ãóíú ÈöÇÚúÊöÈóÇÑöåóÇ
(ÇáËøõáõËõ) Úóáóì ÇáúÌóãöíÚö (Ýöí ÛóíúÑö ÇáúÚöÊúÞö) ÅÐú áóÇ ãóÒöíøóÉó
Ýöíåö¡ æóáóÇ ÅÞúÑóÇÚó ÅÐú ÇáúÛóÑóÖõ ãöäúåõ ÇáÊøóãúáöíßõ æóÇáÊøóÔúÞöíÕõ
áóÇ íõäóÇÝöíåö¡ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÚöÊúÞö ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí¡ æóÏóÎóáó Ýöí ÛóíúÑ
ÇáúÚöÊúÞö ÇáúÚöÊúÞõ ãóÚó ÛóíúÑöåö ÝóíõÞóÓøóØõ ÚóáóíúåöãóÇ Ëõãøó ãóÇ
íóÎõÕøõ ÇáúÚöÊúÞó íõÞúÑóÚõ Ýöíåö ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí (æóíõÞúÑóÚõ Ýöí
ÇáúÚöÊúÞö áöíóÚúÊöÞó ÇáúÞóÇÑöÚõ) æóáóÇ ÊõæóÒøóÚõ ÇáúÍõÑøöíøóÉõ áöÎóÈóÑö
ãõÓúáöãò «Ãóäøó ÑóÌõáðÇ ÃóÚúÊóÞó ÓöÊøóÉó ãóãúáõæßöíäó áóåõ áóãú íóßõäú
áóåõ ãóÇáñ ÛóíúÑõåõãú ÝóÏóÚóÇåõãú ÇáäøóÈöíøõ - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö
æóÓóáøóãó - æóÌóÒøóÃóåõãú ÃóËúáóÇËðÇ Ëõãøó ÃóÞúÑóÚó Èóíúäóåõãú
ÝóÃóÚúÊóÞó ÇËúäóíúäö æóÃóÑóÞøó ÃóÑúÈóÚóÉð» æóáöÃóäøó ÇáúÛóÑóÖó ãöäúåõ
ÊóÎúáöíÕõ ÇáÔøóÎúÕö ãöäú ÇáÑøöÞøö æóÊóßúãöíáõ ÍóÇáöåö æóÇáÊøóÔúÞöíÕõ
íõäóÇÝöíåö.
(æóÅöäú ÝóÖóáó) ãöäú ÇáËøõáõËö (ÔóíúÁñ) ÈóÚúÏó ÚöÊúÞö ÇáúÞóÇÑöÚö
(ÝóÈóÚúÖõ ÇáúÂÎóÑö) ãöäú ÇáúÃóÑöÞøóÇÁö íõÚúÊóÞõ ÈöÞõÑúÚóÉò Ýóáóæú
ßóÇäõæÇ ÃóÑúÈóÚóÉð ãõÊóÓóÇæöíäó æóÎóÑóÌóÊú ÇáúÞõÑúÚóÉõ Úóáóì æóÇÍöÏò
ÚóÊóÞó æóÃóÞúÑóÚó áöíóÚúÊöÞó ÈóÚúÖó ÂÎóÑó (æóÇáúßöÊóÇÈóÉõ) ãóÚó
ÇáúåöÈóÉö æóÓóÇÆöÑö ÇáúæóÕóÇíóÇ (ßóÇáúÚöÊúÞö) áöÃóäøóåóÇ áóÇ ÊõÞóÏøóãõ
Úóáóì ÛóíúÑöåóÇ Èóáú íóÓúÊóæöí ÈóíúäóåõãóÇ Åäú áóãú íóßõäú ÊóÑúÊöíÈñ
æóíõÞóÏøóãõ ÇáúÃóæøóáõ ÝóÇáúÃóæøóáõ Åäú ßóÇäó ÊóÑúÊöíÈñ (æóÅöäú ÚóáøóÞó)
ÇáÊøóÈóÑøõÚóÇÊö (ÈöÇáúãóæúÊö) ãõÑóÊøóÈóÉð ßóÇäóÊú Ãóæú ÛóíúÑó
ãõÑóÊøóÈóÉò ßóÞóæúáöåö: ÅÐóÇ ãöÊøõ ÝóÃóäúÊõãú ÃóÍúÑóÇÑñ Ãóæú ÝóÓóÇáöãñ
ÍõÑøñ æóÛóÇäöãñ ÍõÑøñ (ÝóÇáúÃóæøóáõ) ãöäúåõãóÇ Ýöí ÇáúãóÑúÊóÈóÉö
(ßóÇáúÂÎöÑö æóÅöäú ßóÇäó) ÇáúÂÎóÑõ (ÚóÊóÞóÇ) áöÇÔúÊöÑóÇßöåöãóÇ Ýöí
æóÞúÊö äóÝóÇÐö ÚöÊúÞöåöãóÇ æóåõæó æóÞúÊõ ÇáúãóæúÊö.
æóíóÃúÊöí ÇáúÅöÞúÑóÇÚõ æóÇáÊøóÞúÓöíØõ åõäóÇ ÃóíúÖðÇ ßóãóÇ ÕóÑøóÍó Èöåö
ÇáúÃóÕúáõ ÝóÅöäú ÊóãóÍøóÖó ÇáúÚöÊúÞõ ÃóÞúÑóÚó¡ Ãóæú ÛóíúÑõåõ ÞóÓøóØó
ÇáËøõáõËó Úóáóì ÇáúÌóãöíÚö ÈöÇÚúÊöÈóÇÑö ÇáúÞöíãóÉö Ãóæú ÇáúãöÞúÏóÇÑö¡
Ãóæú åõæó æóÛóíúÑõåõ ÞõÓøöØó ÇáËøõáõËõ ÚóáóíúåöãóÇ ÈöÇÚúÊöÈóÇÑöåóÇ
ÝóÞóØú Ãóæú ãóÚó ÇáúãöÞúÏóÇÑö¡ Ýóáóæú ÃóæúÕóì ÈöÚöÊúÞö ÓóÇáöãò
æóáöÒóíúÏò ÈöãöÇÆóÉò æóßóÇäóÊú ÞöíãóÉõ ÓóÇáöãò ãöÇÆóÉð æóÇáËøõáõËõ
ãöÇÆóÉð ÚóÊóÞó äöÕúÝõåõ æóáöÒóíúÏò ÎóãúÓõæäó¡ áóßöäú áóæú ÏóÈøóÑó
ÚóÈúÏðÇ ÞöíãóÊõåõ ãöÇÆóÉñ æóÃóæúÕóì áóåõ ÈöãöÇÆóÉò æóËõáõËõ ãóÇáöåö
ãöÇÆóÉñ ÞóÏøóãó ÚöÊúÞóåõ Úóáóì ÇáúæóÕöíøóÉö áóåõ ÎöáóÇÝðÇ áöáúÈóÛóæöíøö
ßóãóÇ ãóÑøó ÂÎöÑó ÇáúÈóÇÈö (äóÚóãú Åäú) ÇÚúÊóÈóÑó ÇáúãõæÕöí æõÞõæÚóåóÇ
ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö ßóÃóäú (ÞóÇáó ÃóÚúÊöÞõæÇ ÈóÚúÏó ãóæúÊöí ÓóÇáöãðÇ Ëõãøó
ÛóÇäöãðÇ ÊóÑóÊøóÈó) ÝóíõÞóÏøóãõ ÇáúÃóæøóáõ ÝóÅöäú áóãú íõÚúáóãú
ÊóÑúÊöíÈñ æóáóÇ ãóÚöíøóÉó Ýöí ÇáúÚöÊúÞö ÝóÇáúÃóÕóÍøõ Ýöí ÇáÏøóÚóÇæóì
Ãóäøóåõ áóÇ íõÞúÑóÚõ Èóáú íõÚúÊóÞõ ãöäú ßõáøò ÈóÚúÖõåõ ÃóãøóÇ áóæú
æóÞóÚóÊú ÊóÈóÑøõÚóÇÊñ ãõäóÌøóÒóÉñ æóãõÚóáøóÞóÉñ ÈöÇáúãóæúÊö ÝóÊõÞóÏøóãõ
ÇáúãõäóÌøóÒóÉõ áöÃóäøóåóÇ ÊõÝöíÏõ Çáúãöáúßó äóÇÌöÒðÇ æóáöÃóäøóåóÇ
áóÇÒöãóÉñ áóÇ íóãúáößõ ÇáúãóÑöíÖõ ÇáÑøõÌõæÚó ÝöíåóÇ æóåóÐóÇ Ýõåöãó
ÈöÇáúÃóæúáóì ãöäú ßóáóÇãöåö Ãóæøóáó ÇáúÝóÕúáö.
æóÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ (æóáóæú ÏóÈøóÑó ÚóÈúÏðÇ æóÃóæúÕóì ÈöÚöÊúÞö)
Ãóíú ÅÚúÊóÇÞö (ÂÎóÑó ÝóåõãóÇ ÓóæóÇÁñ) æóÅöäú ßóÇäó ÇáËøóÇäöí íóÍúÊóÇÌõ
Åáóì ÅäúÔóÇÁö ÚöÊúÞò ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÃóæøóáö áöÃóäøó
æóÞúÊó ÇÓúÊöÍúÞóÇÞöåöãóÇ æóÇÍöÏñ (æóÞóæúáõåõ Ýöí) ÇáÊøóÈóÑøõÚö
(ÇáúãõäóÌøóÒö: ÓóÇáöãñ ÍõÑøñ æóÛóÇäöãñ ÍõÑøñ ÊóÑúÊöíÈñ áóÇ) Þóæúáõåõ
Ýöíåö: (ÓóÇáöãñ æóÛóÇäöãñ ÍõÑøóÇäö) Ýóáóæú ÚõáøöÞó ÚöÊúÞóåõãóÇ
ÈöÇáúãóæúÊö ÃóÞúÑóÚó ÈóíúäóåõãóÇ ÓóæóÇÁñ ÃóÞóÇáó: ÅÐóÇ ãöÊøõ ÝóÓóÇáöãñ
ÍõÑøñ æóÛóÇäöãñ ÍõÑøñ Ãóãú ÞóÇáó: ÝóåõãóÇ ÍõÑøóÇäö (æóáóæú ÞóÇáó: Åäú
ÃóÚúÊóÞúÊõ ÓóÇáöãðÇ ÝóÛóÇäöãñ ÍõÑøñ) æóáóæú ÒóÇÏó: Ýöí ÍóÇáö ÅÚúÊóÇÞöí
ÓóÇáöãðÇ (ÝóÃóÚúÊóÞó ÓóÇáöãðÇ) Ýöí ãóÑóÖö ãóæúÊöåö (æóåõæó ÇáËøõáõËõ)
ÝóÃóÞóáøõ¡ ÚöÈóÇÑóÉõ ÇáúÃóÕúáö: æóáóãú íóÎúÑõÌú ãöäú ÇáËøõáõËö ÅáøóÇ
ÃóÍóÏõåõãóÇ (ÚóÊóÞó) ÓóÇáöãñ áöÓóÈúÞöåö (ÈöáóÇ ÞõÑúÚóÉò ÅÐú áóÇ
ÝóÇÆöÏóÉó) ÝöíåóÇ Èóáú ÞóÏú Êóßõæäõ ãóÖóÑøóÉð áöÃóäøóÇ áóæú ÃóÞúÑóÚúäóÇ
Ãóãúßóäó ÎõÑõæÌõ ÇáúÞõÑúÚóÉö ÈöÇáúÍõÑøöíøóÉö áöÛóÇäöãò ÝóíóáúÒóãõåõ
ÅÑúÞóÇÞõ ÓóÇáöãò ÝóíóÝõæÊõ ÔóÑúØõ ÚöÊúÞö ÛóÇäöãò ÃóãøóÇ ÅÐóÇ ÎóÑóÌóÇ
ãöäú ÇáËøõáõËö ÝóíõÚúÊóÞóÇäö¡ Ãóæú ÎóÑóÌó ÈóÚúÖõ ÓóÇáöãò ÚóÊóÞó
ÇáúÈóÚúÖõ¡ Ãóæú ÓóÇáöãñ æóÈóÚúÖõ ÛóÇäöãò ÚóÊóÞó ÓóÇáöãñ æóÈóÚúÖõ
ÛóÇäöãò.
æóÐóßóÑó ÇáúÃóÕúáõ åõäóÇ ãóÓóÇÆöáó ÊóÑóßóåóÇ ÇáúãõÕóäøöÝõ áöÐößúÑöåö
áóåóÇ Ýöí ÇáúÚöÊúÞö (ÝóÅöäú ÞóÇáó: Åäú ÊóÒóæøóÌúÊõ ÝóÚóÈúÏöí ÍõÑøñ
ÝóÊóÒóæøóÌó Ýöí ÇáúãóÑóÖö ÈöÃóßúËóÑó ãöäú ÇáúãóåúÑö ÝóÞóÏú ÈóíøóäøóÇ
Ãóäøó ÇáÒøöíóÇÏóÉó) Úóáóì ãóåúÑö ÇáúãöËúáö ãóÍúÓõæÈóÉñ (ãöäú ÇáËøõáõËö)
ÝóÅöäú ÎóÑóÌóÊú ÇáÒøöíóÇÏóÉõ æóÞöíãóÉõ ÇáúÚóÈúÏö ãöäú ÇáËøõáõËö äõÝøöÐóÇ
æóÅöáøóÇ (ÝóíõÞóÏøóãõ ÇáúãóåúÑõ Úóáóì ÇáúÚöÊúÞö) ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúá:
ßóÐóÇ ÐóßóÑõæåõ ÊóæúÌöíåðÇ ÈöÃóäøó ÇáúãóåúÑó ÃóÓúÈóÞõ ÝóÅöäøóåõ íóÌöÈõ
ÈöÇáäøößóÇÍö æóÇáúÚöÊúÞõ íóÊóÑóÊøóÈõ Úóáóíúåö¡ áóßöäøó ãõÞúÊóÖóì
ÞóæúáöäóÇ Åäøó ÇáúãõÑóÊøóÈó æóÇáúãõÑóÊøóÈó Úóáóíúåö íóÞóÚóÇäö ãóÚðÇ
æóáóÇ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
[ÝóÑúÚñ ÈóÇÚó ÈöãõÍóÇÈóÇÉò ÈöÔóÑúØö ÇáúÎöíóÇÑö Ëõãøó ãóÑöÖó æóÃóÌóÇÒó
Ýöí ãõÏøóÉö ÇáúÎöíóÇÑö Ãóæú ÊóÑóßó ÇáúÝóÓúÎó ÝöíåóÇ ÚóÇãöÏðÇ]
Þóæúáõåõ: ÇáúÃóæøóáõ ÝóÇáúÃóæøóáõ ÅáóÎú) áöÞõæøóÊöåö æóäõÝõæÐöåö
áöÃóäøóåõ áóÇ íóÝúÊóÞöÑõ Åáóì ÅÌóÇÒóÉò ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÒóÇÏó Úóáóì
ÇáËøõáõËö ÝóÅöäøó äõÝõæÐóåõ íóÊóÚóáøóÞõ ÈöÅöÌóÇÒóÊöåöãú (Þóæúáõåõ: Ãóæú
ÝóÚóáó ÇáúÌóãöíÚó ÈöæõßóáóÇÁó Ãóæú ÈöäóÝúÓöåö) ÈöÃóäú íõÞóÇáó áóåõ:
ÃóÈúÑóÃúÊó æóæóåóÈúÊó æóÃóÚúÊóÞúÊó æóæóÞóÝúÊó¿ ÝóíóÞõæáõ: äóÚóãú
(Þóæúáõåõ: ÝóÇáúÃóæøóáõ ãöäúåóÇ ßóÇáúÃóÎúÐö ÅáóÎú) ÞóÇáó ÇáúÞõæäóæöíøõ
Ýöíåö äóÙóÑñ áöãóÇ ãóÑøó Ãóäøó ÇáúãõæÕöí ÅÐóÇ ÇÚúÊóÈóÑó æõÞõæÚó
ÇáÊøóÈóÑøõÚóÇÊö ÇáúãõæÕóì ÈöåóÇ ãõÑóÊøóÈóÉð ÈóÚúÏó ãóæúÊöåö áóãú íóßõäú
ÈõÏøñ ãöäú ÊóÞúÏöíãö ãóÇ ÞóÏøóãóåõ¡ æóäóÙóÑõåõ Þóæöíøñ¡ ÝóÚóáóíúåö áóæú
ÞóÇáó: ÅÐóÇ ãöÊøõ ÝóÓóÇáöãñ ÍõÑøñ Ëõãøó ÛóÇäöãñ Ëõãøó äóÇÝöÚñ ÞõÏøöãó
ÇáúÃóæøóáõ ÝóÇáúÃóæøóáõ¡ æóÞóÏú íõÏúÝóÚõ ÈöÃóäøó ÇáÊøóÈóÑøõÚóÇÊö ÝöíãóÇ
ãóËóáõæÇ Èöåö åõäóÇßó ÇÚúÊóÈóÑó ÇáúãõæÕöí æõÞõæÚóåóÇ ãõÑóÊøóÈóÉð ãöäú
ÛóíúÑöåö ÝóáóÇ ÈõÏøó Ãóäú ÊóÞóÚó Úóáóì æóÝúÞö ÇÚúÊöÈóÇÑöåö ÈöÎöáóÇÝöåóÇ
åõäóÇ. Ô æóßóÊóÈó ÃóíúÖðÇ: ÞóÏú Úõáöãó Ãóäøó Þóæúáóåõãú ãõÑóÊøóÈóÉð
ãóÚúäóÇåõ Ãóäøóåõ áóãú íõæÞöÚúåóÇ ÏóÝúÚóÉð áóÇ Ãóäøóåõ ÃóÊóì ÝöíåóÇ
ÈöãóÇ íõÝöíÏõ ÇáÊøóÑúÊöíÈó ßóËõãøó ÝóÇäúÏóÝóÚó äóÙóÑõ ÇáúÞõæóäöæíøö
æóßóÊóÈó ÃóíúÖðÇ: ÃóãøóÇ áóæú ÇÚúÊóÈóÑó ÇáúãõæÕöí æõÞõæÚóåóÇ ãõÑóÊøóÈóÉð
ÝóÅöäøóåõ áóãú íóßõäú ÈõÏøñ ãöäú ÊóÞúÏöíãö ãóÇ ÞóÏøóãóåõ ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí
æóãöËúáõåõ ãóÇ ÅÐóÇ ÚóØóÝó ÈöËõãøó Ãóæú ÈöÇáúÝóÇÁö ßóÃóäú ÞóÇáó: ÅÐóÇ
ãöÊøõ ÝóÓóÚúÏñ ÍõÑøñ Ëõãøó ÈóßúÑñ Ëõãøó ÛóÇäöãñ ÝóÅöäøóåõ íõÞóÏøóãõ
ÇáúÃóæøóáõ ÝóÇáúÃóæøóáõ.
(Þóæúáõåõ: áóßöäú ãõÞúÊóÖóì ÞóæúáöäóÇ: Åäøó ÇáúãõÑóÊøóÈó æóÇáúãõÑóÊøóÈó
Úóáóíúåö íóÞóÚóÇäö ãóÚðÇ ÅáóÎú) æóÞóÏú ÕóÑøóÍõæÇ ÈöÃóäøóåõ áóæú ÞóÇáó:
Åäú ÊóÒóæøóÌúÊõ ÝóÃóäúÊó ÍõÑøñ Ýöí ÍóÇáö ÊóÒúæöíÌöí ÈöÃóäøóåõ íõæóÒøóÚõ
ÇáËøõáõËõ ßóÐóáößó áöÃóäøóåõ áóÇ íóÊóÑóÊøóÈõ ÝóßóÐóáößó ÚöäúÏó
ÇáúÅöØúáóÇÞö ÅÐóÇ áóãú íóßõäú Ëóãøó ÊóÑóÊøõÈñ ÒóãóÇäöíøñ¡ ÞóÇáó
ÇáÓøõÈúßöíøõ æóãóÇ ÐóßóÑóåõ ÇáúÃóÕúÍóÇÈõ ãöäú ÇáúÍõßúãö æóÇáÊøóæúÌöíåö
ÕóÍöíÍñ Úóáóì Þóæúáö ÇáúÃóßúËóÑöíäó ÈöÊóÞóÏøõãö ÇáúÚöáøóÉö
ÇáÔøóÑúÚöíøóÉö Úóáóì ÇáúãóÚúáõæáö Ýöí ÇáÒøóãóÇäö¡ æóãóÇ ÞóÇáõæåõ Ýöí
ÍóÇáö ÊóÒúæöíÌöí ÕóÍöíÍñ æóãóÇ ÐóßóÑóåõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ ãöäú ÇáúÝóÑúÞö
ÕóÍöíÍñ¡ ÞõáúÊõ: æóáóßó Ãóäú ÊóÞõæáó: íóäúÈóÛöí Ãóäú íõÞúØóÚó åóÇåõäóÇ
ÈöÇáÊøóæúÒöíÚö æóáóÇ íõÎúÑóÌõ Úóáóì ÇáúÎöáóÇÝö Ýöí Ãóäøó ÇáúãóÚúáõæáó
ãóÚó ÇáúÚöáøóÉö Ãóæú ÈóÚúÏåóÇ ßóãóÇ åõæó ÞóÖöíøóÉõ ßóáóÇãö ÇáÑøóÇÝöÚöíøö
æóÛóíúÑöåö¡ æóÐóáößó áöÃóäøó ÇáúÎöáóÇÝó ÇáúãóÐúßõæÑó ßóãóÇ åõæó ÌóÇÑò
Ýöí ÇáÊøóÚúáöíÞóÇÊö Ýóåõæó ÌóÇÑò Ýöí ÇáúÚõÞõæÏö ßóÇáúÈóíúÚö æóÇáäøößóÇÍö
æóäóÍúæöåóÇ åóáú æóÌóÏó ÇáöÇäúÚöÞóÇÏõ ãóÚó ÇááøóÝúÙö Ãóæú ÈóÚúÏóåõ¡
æóÍöíäóÆöÐò
(3/41)
íóÊóáóÇÍóÞóÇäö ãöäú ÍóíúËõ ÇáÒøóãóÇäõ
Ãóäú áóÇ íõÞóÏøóãó ÃóÍóÏõåõãóÇ Úóáóì ÇáúÂÎóÑö Èóáú íõæóÒøóÚõ ÇáËøõáõËõ
Úóáóì ÇáÒøöíóÇÏóÉö æóÞöíãóÉö ÇáúÚóÈúÏö (ÝóÅöäú ÞóÇáó: ÃóäúÊ ÍõÑøñ) Åäú
ÊóÒóæøóÌúÊó (ÍóÇáó ÊóÒúæöíÌöí æõÒøöÚó ÇáËøõáõËõ ÚóáóíúåöãóÇ) Ãóíú Úóáóì
ÇáÒøöíóÇÏóÉö æóÞöíãóÉö ÇáúÚóÈúÏö áöÃóäøóåõ áóÇ ÊóÑúÊöíÈó¡ æóÝóÇÑóÞó
Ðóáößó ãóÇ ãóÑøó Ýöí ÇáúÚóÈúÏóíúäö ÍóíúËõ áóÇ íõæóÒøóÚõ Ýöíåö ßóãóÇ áóÇ
íõÞúÑóÚõ ÈöÃóäøó ÇáúÚöÊúÞó åõäóÇ ãõÚóáøóÞñ ÈöÇáäøößóÇÍö æóÇáÊøóæúÒöíÚõ
áóÇ íóÑúÝóÚõ ÇáäøößóÇÍó.
æóåõäóÇßó ÚöÊúÞõ ÛóÇäöãò ãõÚóáøóÞñ ÈöÚöÊúÞö ÓóÇáöãò ßóÇãöáðÇ
æóÇáÊøóæúÒöíÚõ íóãúäóÚõ ãöäú Êóßúãöíáö ÚöÊúÞö ÓóÇáöãò ÝóáóÇ íõãúßöäõ
ÅÚúÊóÇÞõ ÔóíúÁò ãöäú ÛóÇäöãò.
(æóÅöäú ÚóáøóÞó ÚöÊúÞóåóÇ) Ãóíú ÃóãóÊöåö ÇáúÍóÇãöáö (ÈöÚöÊúÞö äöÕúÝö
ÍóãúáöåóÇ ÝóÃóÚúÊóÞó ÇáäøöÕúÝó Ýöí ãóÑóÖö ãóæúÊöåö ÓóÑóì) ÇáúÚöÊúÞõ
(Åáóì ÈóÇÞöíåö æóÚóÊóÞóÊú) Ãõãøõåõ ÈöÇáÊøóÚúáöíÞö¡ åóÐóÇ Åäú
ÇÍúÊóãóáóåõãóÇ ÇáËøõáõËõ æóÅöáøóÇ (ÝóÅöäú áóãú íóÍúÊóãöáú ÈóÇÞöí
ÇáËøõáõËö ÅáøóÇ äöÕúÝóåõ ÇáúÂÎóÑó Ãóæú ÇáúÃõãøó ÈöÃóäú ßóÇäóÊú ÞöíãóÉõ
ÇáúÍóãúáö) ÈóÚúÏó ÇäúÝöÕóÇáöåö (ãöËúáóíú ÞöíãóÊöåóÇ) ßóÃóäú ßóÇäóÊú
ÞöíãóÊõåóÇ æóÞöíãóÊõåõ ãöÇÆóÉð æóãóÇáõåõ ËóáóÇËõãöÇÆóÉò (ÃõÞúÑöÚó)
ÈóíúäóåõãóÇ æóÈóíúäó ÈóÇÞöí ÇáúÍóãúáö (ÝóÅöäú ÎóÑóÌóÊú) Ãóíú ÇáúÞõÑúÚóÉõ
(áöÈóÇÞöí ÇáúÍóãúáö ÚóÊóÞó) ÌóãöíÚõåõ (ÏõæäóåóÇ Ãóæú) ÎóÑóÌóÊú (áóåóÇ
ÚóÊóÞó äöÕúÝõåóÇ æóäöÕúÝõ ÈóÇÞöíåö) æóÅöäøóãóÇ áóãú ÊóÚúÊöÞú ßõáøõåóÇ
áöÃóäøó ÇáúÍóãúáó Ýöí Íõßúãö ÌõÒúÁò ãöäúåóÇ íóÊúÈóÚõ ÚöÊúÞõåõ ÚöÊúÞóåóÇ
ÝóÊõæóÒøóÚõ ÈóÞöíøóÉõ ÇáËøõáõËö æóåöíó ÎóãúÓõæäó Úóáóì ÇáúÃõãøö
æóÇáäøöÕúÝõ ÇáúÈóÇÞöí ÈöÇáÓøóæöíøóÉö ÝóíóÚúÊöÞõ ãöäúåóÇ äöÕúÝõåóÇ
æóãöäúåõ ËóáóÇËóÉõ ÃóÑúÈóÇÚöåö (Ãóæú) ÎóÑóÌóÊú (áóåóÇ æóÞöíãóÊõåóÇ
ßóÞöíãóÊöåö) ÈöÃóäú ßóÇäóÊú ÞöíãóÊõåóÇ Ýöí ÇáúãöËóÇáö ãöÇÆóÉð (ÚóÊóÞó
ËõáõËõåóÇ æóËõáõËõ ÇáúÈóÇÞöí ãöäúåõ) ÊóæúÒöíÚðÇ áöáúÎóãúÓöíäó ÚóáóíúåóÇ
æóÚóáóì äöÕúÝö ÈóÇÞöíåö ÃóËúáóÇËðÇ¡ ÝóËõáõËõåóÇ ËõáõËóÇ ÇáúÎóãúÓöíäó
æóËõáõËõ ÈóÇÞöíåö ËõáõËõåóÇ ÇáúÈóÇÞöí æóåõæó ÓõÏõÓõ ÌõãúáóÊöåö
ÝóíóÚúÊöÞõ ãöäúåóÇ ÇáËøõáõËõ æóãöäúåõ ÇáËøõáõËóÇäö.
[ÝóÑúÚñ ÃóæúÕóì áóåõ ÛóíúÑõåõ ÈöÚóíúäò åöíó ËõáõËõ ãóÇáöåö ÝóÃóßúËóÑõ
æóåöíó ÍóÇÖöÑóÉñ æóÈóÇÞöí ÇáúãóÇáö ÛóÇÆöÈñ]
(ÝóÑúÚñ)
áóæú (ÃóæúÕóì áóåõ) ÛóíúÑõåõ (ÈöÚóíúäò åöíó ËõáõËõ ãóÇáöåö) ÝóÃóßúËóÑõ
(æóåöíó ÍóÇÖöÑóÉñ æóÈóÇÞöí ÇáúãóÇáö ÛóÇÆöÈñ ãóáóßó) ÇáúãõæÕóì áóåõ
(ËõáõËó) ÇáúãóÇáö (ÇáúÍóÇÖöÑö) ÝóÞóØú áöÌóæóÇÒö ÊóáóÝö ÇáúÛóÇÆöÈö
æóÚóÏóãö ÅÌóÇÒóÉö ÇáúæóÇÑöËö (æóãõäöÚó ãöäú ÇáÊøóÕóÑøõÝö Ýöíåö) Ãóíú Ýöí
ËõáõËöåö æóßóÐóÇ Ýöí ÈóÇÞöíåö ÈöÈóíúÚò Ãóæú ÚöÊúÞò Ãóæú ÛóíúÑöåö ÍóÊøóì
íóÍúÖõÑó ãöäú ÇáúÛóÇÆöÈö ãóÇ íóÎúÑõÌõ Èöåö ÇáúÍóÇÖöÑõ ãöäú ÇáËøõáõËö
áöÃóäøó ÊóÓóáøõØóåõ íóÊóæóÞøóÝõ Úóáóì ÊóÓóáøõØö ÇáúæóÑóËóÉö Úóáóì
ãöËúáóíú ãóÇ ÊóÓóáøóØó åõæó Úóáóíúåö¡ æóÞóÏú íóÊúáóÝõ ÇáúÛóÇÆöÈõ ÝóáóÇ
íóÕöáõ Åáóì ÍóÞøöåö æóáóÇ íóÊóÓóáøóØõ ÇáúæóÑóËóÉõ Úóáóì ËõáõËóíú
ÇáúÍóÇÖöÑö ßóãóÇ ÐóßóÑóåõ ÈöÞóæúáöåö: (ßóãóäúÚö ÇáúæóÑóËóÉö ãöäú
ÊóÕóÑøõÝöåöãú Ýöí ÈóÇÞöíåö) áöÇÍúÊöãóÇáö ÓóáóÇãóÉö ÇáúÛóÇÆöÈö ÝóíóÎúáõÕõ
áóåõãú ÍóÞøõåõãú æóáöáúãõæÕóì áóåõ ÍóÞøõåõ (ÝóÅöäú ÊóÕóÑøóÝõæÇ) Ýöí
ÈóÇÞöíåö (æóÈóÇäó ÊóáóÝõ ÇáúÛóÇÆöÈö Ýóßóãóäú ÈóÇÚó ãóÇáó ÃóÈöíåö) æóåõæó
(íóÙõäøõåõ ÍóíøðÇ) ÝóíóÕöÍøõ æóÅöäú ÈóÇäó ÓóÇáöãðÇ æóÚóÇÏó Åáóíúåöãú
ÊóÈóíøóäøóÇ ÈõØúáóÇäó ÊóÕóÑøõÝöåöãú.
(ÇáÑøõßúäõ ÇáÑøóÇÈöÚõ ÇáÕøöíÛóÉõ¡ ßóÃóæúÕóíúÊõ áóåõ ÈößóÐóÇ æóßóÐóÇ
ÃóÚúØõæåõ Ãóæú ÇÏúÝóÚõæÇ Åáóíúåö) ßóÐóÇ (Ãóæú æóåóÈúÊõåõ áóåõ) Ãóæú
ÌóÚóáúÊõåõ áóåõ Ãóæú ãóáøóßúÊõåõ áóåõ Ãóæú åõæó áóåõ (ÈóÚúÏó ãóæúÊöí¡
æóÞóæúáõåõ: åõæó áóåõ) ÈöÏõæäö ÈóÚúÏó ãóæúÊöí (ÅÞúÑóÇÑñ) æóáóÇ íóÌúÚóáõ
ßöäóÇíóÉð Úóäú ÇáúæóÕöíøóÉö áöÈõÚúÏöåö (ÝóÅöäú ÒóÇÏó) Ýöíåö (ãöäú ãóÇáöí
ÝóßöäóÇíóÉõ æóÕöíøóÉò) áöÃóäøóåõ áóÇ íóÕúáõÍõ ÅÞúÑóÇÑõåõ ãóÚó ÇÍúÊöãóÇáö
ÇáúåöÈóÉö ÇáäøóÇÌöÒóÉö æóÇáúæóÕöíøóÉö (æóßóÐóÇ) Þóæúáõåõ (ÚóÈúÏöí åóÐóÇ
áóåõ) áöÐóáößó (Ãóæú) Þóæúáõåõ (ÚóíøóäúÊõåõ áóåõ) áöÃóäøóåõ íóÍúÊóãöáõ
ÇáÊøóÚúíöíäó áöáÊøóãúáöíßö ÈöÇáúæóÕöíøóÉö æóÇáÊøóÚúíöíäó áöáúÅöÚóÇÑóÉö
(áóÇ) Þóæúáõåõ (æóåóÈúÊõ áóåõ) ÈöÏõæäö ÈóÚúÏó ãóæúÊöí ÝóáóÇ íóßõæäõ
æóÕöíøóÉð (æóáóæú äóæóì ÇáúæóÕöíøóÉó) áöÃóäøóåõ ÞóÏú æóÌóÏó äóÝóÇÐðÇ Ýöí
ãóæúÖöÚöåö ÝóáóÇ íóßõæäõ ßöäóÇíóÉð Úóäú ÛóíúÑöåö.
(æóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáúßöÊóÇÈóÉö ßöäóÇíóÉñ) æóÅöäú ßóÇäó ÇáúãóßúÊõæÈõ
ÕóÑöíÍðÇ (æóÅöäú ÇÚúÊóÑóÝó ÈöåóÇ äõØúÞðÇ) ÈöÃóäú ÞóÇáó: äóæóíúÊõ ÈöåóÇ
ÇáúæóÕöíøóÉó áöÝõáóÇäò (Ãóæú) ÇÚúÊóÑóÝó ÈöåóÇ (æóÇÑöËõåõ) ÈóÚúÏó
ãóæúÊöåö ßóÇáúÈóíúÚö Èóáú Ãóæúáóì (Ýóáóæú ßóÊóÈó ÃóæúÕóíúÊõ áöÝõáóÇäò
ÈößóÐóÇ æóåõæó äóÇØöÞñ æóÃóÔúåóÏó) ÌóãóÇÚóÉð (Ãóäøó ÇáúßöÊóÇÈóÉó ÎóØøõåõ
æóãóÇ Ýöíåö æóÕöíøóÊõåõ æóáóãú íõØúáöÚúåõãú Úóáóíúåö) Ãóíú Úóáóì ãóÇ
Ýöíåö (áóãú ÊóäúÚóÞöÏú) æóÕöíøóÊõåõ ßóãóÇ áóæú Þöíáó áóåõ: ÃóæúÕóíúÊõ
áöÝõáóÇäò ÈößóÐóÇ ÝóÃóÔóÇÑó Ãóäú äóÚóãú¡ æóÎóÑóÌó ÈöÇáäøóÇØöÞö ÛóíúÑõåõ
æóÞóÏú ÐóßóÑóåõ Ýöí Þóæúáöåö.
[ÝóÑúÚñ æóÕöíøóÉõ ãóäú ÇõÚúÊõÞöáó áöÓóÇäõåõ]
(ÝóÑúÚñ: ãóäú ÇõÚúÊõÞöáó áöÓóÇäõåõ ÝóæóÕöíøóÊõåõ) ÕóÍöíÍóÉñ (ÈößöÊóÇÈóÉò
Ãóæú ÅÔóÇÑóÉò) ßóÇáúÈóíúÚö æóÑõæöíó Ãóäøó ÃõãóÇãóÉó ÈöäúÊó ÇáúÚóÇÕöí
ÃõÕúãöÊóÊú ÝóÞöíáó áóåóÇ: áöÝõáóÇäò ßóÐóÇ æóáöÝõáóÇäò ßóÐóÇ¿ ÝóÃóÔóÇÑóÊú
Ãóäú äóÚóãú¡ ÝóÌóÚóáó Ðóáößó æóÕöíøóÉð
(ÝóÑúÚñ)
áóæú ÞóÇáó: ßõáøõ ãóäú ÇÏøóÚóì ÈóÚúÏó ãóæúÊöí ÔóíúÆðÇ ÝóÃóÚúØõæåõ áóåõ
æóáóÇ ÊõØóÇáöÈõæåõ ÈöÇáúÍõÌøóÉö ÝóÇÏøóÚóì ÇËúäóÇäö ÈóÚúÏó ãóæúÊöåö
ÈöÍóÞøóíúäö ãõÎúÊóáöÝóíú ÇáúÞóÏúÑö æóáóÇ ÍõÌøóÉó ßóÇäó ßóÇáúæóÕöíøóÉö
ÊõÚúÊóÈóÑõ ãöäú ÇáËøõáõËö æóÅöäú ÖóÇÞó Úóäú ÇáúæöÝóÇÞö ÞõÓøöãó
ÈóíúäóåõãóÇ Úóáóì ÞóÏúÑö ÍóÞøóíúåöãóÇ¡ ÞóÇáóåõ ÇáÑøõæíóÇäöíøõ æóÝöí
ÇáúÃóÔúÑóÇÝö áóæú ÞóÇáó ÇáúãóÑöíÖõ: ãóÇ íóÏøóÚöíåö ÝõáóÇäñ ÝóÕóÏøöÞõæåõ
ÝóãóÇÊó ÞóÇáó ÇáúÌõÑúÌóÇäöíøõ: åóÐóÇ ÅÞúÑóÇÑñ ÈöãóÌúåõæáò
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
ÝóäóÞõæáõ: Åäú ÞõáúäóÇ ÇáúãóÚúáõæáõ ãóÚó ÇáúÚöáøóÉö ÝóÇáúÚöÊúÞõ
æóÇáÊøóÒúæöíÌõ æóÇáúãóåúÑõ æõÌöÏó Çáúßõáøõ Ýöí ÍóÇáóÉò æóÇÍöÏóÉò ÅÐú
ÚöáøóÉõ ÇáÊøóÒúæöíÌö ÇááøóÝúÙõ æóÚöáøóÉõ ÇáúÚöÊúÞö æóÇáúãóåúÑö
ÇáÊøóÒúæöíÌõ æóÞóÏú æõÌöÏó Çáúßõáøõ ÏóÝúÚóÉð æóÇÍöÏóÉð¡ æóßóÐóáößó
ÞõáúäóÇ ÈöÊóÑúÊöíÈö ÇáúãóÚúáõæáö Úóáóì ÇáúÚöáøóÉö ÝóÅöäøó ÇáúÚöÊúÞó
æóáõÒõæãó ÇáúãóåúÑö íõæÌóÏóÇäö ÈóÚúÏó ÇáÊøóÒúæöíÌö ÝóÅöäøóåõãóÇ
ãóÚúáõæáóÇäö áóåõ æóÒóãóÇäõåõãóÇ æóÇÍöÏñ¡ äóÚóãú ÞóÏú íõÞóÇáõ: ãöäú
ÇáúÃóÕúÍóÇÈö ãóäú ÞóÇáó ßóãóÇ ÍóßóÇåõ ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö Ýöí ßöÊóÇÈö
ÇáØøóáóÇÞö Åäøó ÇáúãóÚúáõæáó ãóÚó ÇáúÚöáøóÉö Ýöí ÇáúÚöáóáö
ÇáúÚóÞúáöíøóÉö æóãõÑóÊøóÈñ ÚóáóíúåóÇ Ýöí ÇáúÚöáóáö ÇáúæóÖúÚöíøóÉö.
æóÞóÖöíøóÉõ Ðóáößó Ãóäú íõæÌóÏó ÇáÊøóÒúæöíÌõ æóáõÒõæãõ ÇáúãóåúÑö ãóÚó
ÇááøóÝúÙö Ëõãøó íóÊóÑóÊøóÈõ Úóáóíúåö ÇáúÚöÊúÞõ ÈóÚúÏóåõ
ã (Þóæúáõåõ æóãõäöÚó ãöäú ÇáÊøóÕóÑøõÝö Ýöíåö) áóæú ÃóØúáóÞõæÇ áóåõ
ÇáÊøóÕóÑøõÝó Ýöí ÇáËøõáõËö ÕóÍøó¡ ÞóÇáóåõ Ýöí ÇáöÇäúÊöÕóÇÑö¡ æóáóæú
ÃóæúÕóì áóåõ ÈöÇáËøõáõËö æóáóåõ Úóíúäñ æóÏóíúäñ ÏõÝöÚó Åáóíúåö ËõáõËõ
ÇáúÚóíúäö æóßõáøóãóÇ äõÖøó ãöäú ÇáÏøóíúäö ÔóíúÁñ ÏõÝöÚó áóåõ ËõáõËõåõ
æóáóæú ßóÇäó áóåõ ãöÇÆóÉõ ÏöÑúåóãò ÍóÇÖöÑóÉñ æóÎóãúÓõæäó ÛóÇÆöÈóÉñ
æóÃóæúÕóì áöÑóÌõáò ÈöÎóãúÓöíäó ãöäú ÇáúÍóÇÖöÑóÉö æóãóÇÊó æóÞóÈúáó
ÇáúæóÕöíøóÉö ÃõÚúØöíó ÎóãúÓóÉð æóÚöÔúÑöíäó æóÇáúæóÑóËóÉõ ÎóãúÓõæäó
æóÊõæÞóÝõ ÎóãúÓóÉñ æóÚöÔúÑõæäó ÝóÅöäú ÍóÖóÑó ÇáúÛóÇÆöÈõ ÃõÚúØöíó
ÇáúãõæÕóì áóåõ ÇáúãóæúÞõæÝõ¡ æóÅöäú ÊóáöÝó ÇáúÛóÇÆöÈõ ÞõÓøöãóÊú
ÇáúÎóãúÓóÉõ æóÇáúÚöÔúÑõæäó ÃóËúáóÇËðÇ ÝóáöáúãõæÕóì áóåõ ËõáõËõåóÇ æóåöíó
ËóãóÇäöíóÉñ æóËõáõËñ æóÇáúÈóÇÞöí áöáúæóÑóËóÉö (Þóæúáõåõ: ßóãóäúÚö
ÇáúæóÑóËóÉö ãöäú ÈóÇÞöíåö) Úõáöãó ãöäúåõ Ãóäøó ãóÍóáøóåõ ÅÐóÇ ßóÇäóÊú
ÇáúÛóíúÈóÉõ ÊóãúäóÚõ ÇáÊøóÕóÑøõÝó Ýöíåö áöÊóÚóÐøõÑö ÇáúæõÕõæáö Åáóíúåö
áöÎóæúÝò Ãóæú äóÍúæöåö æóÅöáøóÇ ÝóáóÇ Íõßúãó áöáúÛóíúÈóÉö æóíõÓóáøóãõ
áöáúãõæÕóì áóåõ ÇáúãõæÕóíú Èöåö æóíóäúÝõÐõ ÊóÕóÑøõÝõåõ Ýöíåö
æóÊóÕóÑøõÝõåõãú Ýöí ÇáúãóÇáö ÇáúÛóÇÆöÈö
(Þóæúáõåõ: ÝóÅöäú ÒóÇÏó ãöäú ãóÇáöí ÝóßöäóÇíóÉõ æóÕöíøóÉò) áóæú ÞóÇáó:
ËõáõËõ ãóÇáöíø áöáúÝõÞóÑóÇÁö áóãú íóßõäú ÅÞúÑóÇÑðÇ áöÅöÖóÇÝóÉö ÇáúãóÇáö
Åáóíúåö¡ ÞóÇáó ÇáúÞóÇÖöí ÍõÓóíúäñ Ýöí ÇáúÝóÊóÇæóì: æóáóÇ æóÕöíøóÉð
ÃóíúÖðÇ¡ æóÞóÇáó ÇáÒøóÌøóÇÌöíøõ Ýöí ÒöíóÇÏóÉö ÇáúãöÝúÊóÇÍö: åõæó
æóÕöíøóÉñ áöáúÝõÞóÑóÇÁö. ÇåÜ æóÇáÑøóÇÌöÍõ Ãóäøóåõ ßöäóÇíóÉõ æóÕöíøóÉò
æóáóæú ÞóÇáó: åóÐóÇ ÇáúÚóÈúÏõ áöáúÝõÞóÑóÇÁö ÝóÇáúãóÝúåõæãõ ãöäú ßóáóÇãö
ÇáúÈóÛóæöíø Ýöí ÝóÊóÇæóì ÇáäøóÐúÑö æóãöäú ÊóÚúáöíáö ÇáúÞóÇÖöí åõäóÇ
Ãóäøóåõ íóÕöÍøõ ÇáúÅöÞúÑóÇÑõ (Þóæúáõåõ: áöÃóäøóåõ æóÌóÏó äóÝóÇÐðÇ Ýöí
ãóæúÖõæÚöåö ÅáóÎú) ÝóÅöäú ÞóÈöáó ãõÊøóÕöáðÇ ÇäúÚóÞóÏó åöÈóÉð
(3/42)
æóÊóÚúíöíäõåõ áöáúæóÑóËóÉö¡ äóÞóáó Ðóáößó
ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ.
[ÝóÕúáñ ÇáúÞóÈõæáõ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉ]
(ÝóÕúáñ: æóÃóãøóÇ ÇáúÞóÈõæáõ ÝóíóÌöÈõ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö áöãõÚóíøóäò)
ßóÇáúåöÈóÉö. Ýóáóæú ÞóÈöáó ÈóÚúÖó ÇáúãõæÕóì Èöåö ÝóÝöíåö ÇÍúÊöãóÇáóÇÊñ
áöáúÛóÒóÇáöíøö æóäóÙöíÑõåõ ÇáúåöÈóÉõ¡ æóÇáúÃóÑúÌóÍõ ÝöíåóÇ ÇáúÈõØúáóÇäõ¡
áóßöäøó ÇáúÞóÈõæáó Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö Úóáóì ÇáÊøóÑóÇÎöí ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí
Ýóåöíó ÏõæäóåóÇ æóÏóÎóáó Ýöí ÇáúãõÚóíøóäö ÇáúãõÊóÚóÏøöÏõ ÇáúãóÍúÕõæÑõ
ßóÈóäöí ÒóíúÏò ÝóíóÊóÚóíøóäõ ÞóÈõæáõåõãú æóíóÌöÈõ ÇÓúÊöíÚóÇÈõåõãú¡
æóÇáÊøóÓúæöíóÉõ Èóíúäóåõãú¡ äóÚóãú Åäú ßóÇäó ÇáúãõÚóíøóäõ ÛóíúÑó
ÂÏóãöíøò ßóãóÓúÌöÏò ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÝóÇáúÃóÞúÑóÈõ Ãóäøóåõ
ßóÇáúæóÕöíøóÉö áöÌöåóÉò ÚóÇãøóÉò ÝóáóÇ íóÍúÊóÇÌõ Åáóì ÞóÈõæáò¡
æóÓóíóÃúÊöí Ãóäøóåõ áóÇ íõÚúÊóÈóÑõ ÞóÈõæáõ ÇáúãõÚóíøóäö Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö
áóåõ ÈöÇáúÚöÊúÞö ÈöÛóíúÑö áóÝúÙöåóÇ ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ æóÙóÇåöÑõ
ßóáóÇãöåöãú Ãóäøó ÇáúãõÑóÇÏó ÇáúÞóÈõæáõ ÇááøóÝúÙöíøõ¡ æóíõÔúÈöåõ
ÇáöÇßúÊöÝóÇÁó ÈöÇáúÝöÚúáö æóåõæó ÇáúÃóÎúÐõ¡ ßóÇáúåóÏöíøóÉö (áóÇ) Ýöí
ÇáúæóÕöíøóÉö (áöÌöåóÉò ÚóÇãøóÉò ßóÇáúÝõÞóÑóÇÁö) æóÇáúÞóÈöíáóÉö
ßóÇáúåóÇÔöãöíøóÉö æÇáãØáÈíÉ æóÇáúÚóáóæöíøóÉö ÝóáóÇ íóÌöÈõ ÝöíåóÇ
ÇáúÞóÈõæáõ áöÊóÚóÐøõÑöåö ßóãóÇ Ýöí ÇáúæóÞúÝö Èóáú ÊóáúÒóãõ ÇáúæóÕöíøóÉõ
ÈöÇáúãóæúÊö æóíóÌõæÒõ ÇáöÇÞúÊöÕóÇÑõ Úóáóì ËóáóÇËóÉò ãöäúåõãú æóáóÇ
ÊóÌöÈõ ÇáÊøóÓúæöíóÉõ Èóíúäóåõãú æóÓóíóÃúÊöí (æóáóÇ íóÕöÍøõ ÞóÈúáó
ÇáúãóæúÊö) áöáúãõæÕöí (ÞóÈõæáñ æóáóÇ ÑóÏøñ) áöáúæóÕöíøóÉö Ýóáöãóäú
ÞóÈöáó Ýöí ÇáúÍóíóÇÉö ÇáÑøóÏøõ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö æóÈöÇáúÚóßúÓö ÅÐú áóÇ
ÍóÞøó áóåõ ÞóÈúáóåõº áöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó ÅíÌóÇÈõ ãöáúßò ÈóÚúÏó
ÇáúãóæúÊö ÝóÃóÔúÈóåó ÅÓúÞóÇØó ÇáÔøõÝúÚóÉö ÞóÈúáó ÇáúÈóíúÚö (æóáóÇ
íõÔúÊóÑóØõ ÇáúÝóæúÑõ Ýöí ÇáúÞóÈõæáö) ÈóÚúÏó ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí æóÅöäøóãóÇ
íõÔúÊóÑóØõ Ýöí ÇáúÚõÞõæÏö ÇáäøóÇÌöÒóÉö ÇáøóÊöí íõÚúÊóÈóÑõ ÝöíåóÇ
ÇÑúÊöÈóÇØõ ÇáúÞóÈõæáö ÈöÇáúÅöíÌóÇÈö ãóÚó Ãóäøóåõ áóæú ÇÔúÊóÑóØó
ÇáúÝóæúÑó áóÇÔúÊõÑöØó ÚóÞöÈó ÇáúÅöíÌóÇÈö æóíõÝóÇÑöÞõ ÇáÑøóÏøó
ÈöÇáúÚóíúÈö æóÇáúÃóÎúÐó ÈöÇáÔøõÝúÚóÉö áöÃóäøóåõãóÇ áöÏóÝúÚö ÇáÖøóÑóÑö
ÝóíóÈúØõáóÇäö ÈöÇáÊøóÃúÎöíÑö (æóíóÕöÍøõ ÇáÑøóÏøõ Èóíúäó ÇáúãóæúÊö
æóÇáúÞóÈõæáö áóÇ ÈóÚúÏóåõãóÇ æóáóæú áóãú íóÞúÈöÖú) ÇáúãõæÕóì áóåõ ãóÇ
ÃóæúÕóì áóåõ Èöåö áöÃóäøó Çáúãöáúßó ÞóÏú ÍóÕóáó ÝóáóÇ íóÑúÊóÝöÚõ
ÈöÇáÑøóÏøö ßóãóÇ Ýöí ÇáúÈóíúÚö¡ ÝóÅöäú ÑóÇÖóì ÇáúæóÑóËóÉó Ýóåõæó
ÇÈúÊöÏóÇÁõ Êóãúáöíßò ãöäúåõ áóåõãú¡ æóãóÇ ÐóßóÑóåõ ãöäú ÚóÏóãö ÕöÍøóÉö
ÇáÑøóÏøö ÞóÈúáó ÇáúÞóÈúÖö åõæó ãóÇ ÕóÍøóÍóåõ ÇáúÃóÕúáõ¡ æóÞóÇáó
ÇáúÅöÓúäóæöíøõ Åäøóåõ ÇáúãõÝúÊóì Èöåö¡ æóÎóÇáóÝó Çáäøóæóæöíøõ Ýöí
ÊóÕúÍöíÍöåö ÝóÕóÍøóÍó ÇáÕøöÍøóÉó¡ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóåõæó ÇáÕøóÍöíÍõ
ÇáúãóäúÕõæÕõ Úóáóíúåö Ýöí ÇáúÃõãøö æóÌóÑóì Úóáóíúåö ÇáúÚöÑóÇÞöíøõæäó
áöÃóäøó ãöáúßóåõ ÞóÈúáó ÇáúÞóÈúÖö áóãú íóÊöãøó¡ æóÑóÏøó ãóÇ ÞóÇáóåõ
ÇáúÅöÓúäóæöíøõ ÞóÇáó: æóáóÚóáøó ÇáÑøóÇÝöÚöíøó ÊóÈöÚó ÇáúÈóÛóæöíø Ýöí
ÇáÊøóÑúÌöíÍö.
(æóáóæú ÃóæúÕóì áöÑóÌõáò ÈöÚóíúäò æóáöÂÎóÑó ÈöãóäúÝóÚóÊöåóÇ ÝóÑóÏøóåóÇ)
ÇáúÂÎóÑõ (ÑóÌóÚóÊú áöáúæóÑóËóÉö áóÇ áöÕóÇÍöÈö ÇáúÚóíúäö) Ãóíú ÇáúãõæÕóì
áóåõ ÈöåóÇ (æóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöÚöÊúÞöåö) Ãóíú ÈöÚöÊúÞö ÑóÞöíÞöåö (ÈóÚúÏó
ÎöÏúãóÉö ÒóíúÏò ÓóäóÉð ÝóÑóÏøóåóÇ) Ãóíú ÇáúæóÕöíøóÉó ÈöÇáúÎöÏúãóÉö (áóãú
íóÚúÊöÞú ÞóÈúáó ÇáÓøóäóÉö) ßóãóÇ áóæú áóãú íóÑõÏøóåóÇ (æóáöáúæóÇÑöËö
ãõØóÇáóÈóÉõ ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöÇáúÞóÈõæáö Ãóæú ÈöÇáÑøóÏøö) ÅÐóÇ áóãú
íóÝúÚóáú æóÇÍöÏðÇ ãöäúåõãóÇ¡ ÝóÅöäú ÇãúÊóäóÚó Íõßöãó Úóáóíúåö ÈöÇáÑøóÏøö
ßóãóÇ ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ¡ æóãóÍóáøõåõ Ýöí ÇáúãõÊóÕóÑøöÝö áöäóÝúÓöåö¡
ÃóãøóÇ áóæú ÇãúÊóäóÚó Çáúæóáöíøõ ãöäú ÇáúÞóÈõæáö áöãóÍúÌõæÑöåö æóßóÇäó
ÇáúÍóÙøõ áóåõ Ýöíåö ÝóÇáúãõÊøóÌöåõ ßóãóÇ ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ: Ãóäøó
ÇáúÍóÇßöãó íóÞúÈóáõ æóáóÇ íóÍúßõãõ ÈöÇáÑøóÏøö (ÝóÅöäú ãóÇÊó) ÇáúãõæÕóì
áóåõ (ÞóÈúáó) ãóæúÊö (ÇáúãõæÕöí ÈóØóáóÊú) Ãóíú ÇáúæóÕöíøóÉõ áöÃóäøó
ãóæúÊóåõ ÞóÈúáó ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞö íõæÌöÈõ ÇáúÈõØúáóÇäö (Ãóæú) ãóÇÊó
(ÈóÚúÏóåõ æóÞóÈúáó ÇáúÞóÈõæáö) æóÇáÑøóÏøö (ÞóÈöáó æóÇÑöËõåõ) Ãóæú ÑóÏøó
áöÃóäøóåõ ÎóáöíÝóÊõåõ¡ áóÇ íõÞóÇáõ Èóáú ÊóáúÒóãõ ÈöÇáúãóæúÊö ÈöÛóíúÑö
ÞóÈõæáò áöÃóäøóÇ äóÞõæáõ æóÇÑöËõ ÇáúãõæÕóì áóåõ ÝóÑúÚñ áóåõ ÝóÅöÐóÇ áóãú
íóãúáößú ÇáúÃóÕúáõ ÈöÛóíúÑö ÞóÈõæáò ÝóÇáúÝóÑúÚõ Ãóæúáóì¡ æóÇáÊøóÕúÑöíÍõ
ÈöÞóæúáöåö: æóÞóÈúáó ÇáúÞóÈõæáö ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö. ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ
Ýóáóæú ßóÇäó æóÇÑöËóåõ ØöÝúáðÇ ÝóÞóÖöíøóÉõ ãóÇ ãóÑøó Ýöí ÇáúåöÈóÉö Úóäú
ÇáúÞóÇÖöí Ãóäøóåõ ÅÐóÇ ßóÇäó ÍóÙøõåõ Ýöí ÇáúÞóÈõæáö íóÌöÈõ Úóáóì
Çáúæóáöíøö ÇáúÞóÈõæáõ áóåõ¡ æóÔóãöáó ÅØúáóÇÞõ ÇáúæóÇÑöËö ÇáúæóÇÑöËó
ÇáúÎóÇÕøó æóÇáúÚóÇãøó ÍóÊøóì áóæú ãóÇÊó Úóäú ÛóíúÑö æóÇÑöËò ÎóÇÕøò ÞóÇãó
ÇáúÅöãóÇãõ ãóÞóÇãóåõ¡ ÝóÅöÐóÇ ÞóÈöáó ßóÇäó ÇáúãõæÕóì Èöåö
áöáúãõÓúáöãöíäó¡ æóÈöåö ÕóÑøóÍó ÇáÒøóÈöíáöíøõ.
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: ÝóáóÇ íóÍúÊóÇÌõ Åáóì ÞóÈõæáò) ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö Åäøóåõ
áóÇ ÈõÏøó ãöäú ÞóÈõæáö Þóíøöãö ÇáúãóÓúÌöÏö ÝöíãóÇ äóÙõäøõåõ ÝÓ æóÈöåö
ÌóÒóãó Ýöí ÇáúÃóäúæóÇÑö (Þóæúáõåõ: æóÙóÇåöÑõ ßóáóÇãöåöãú Ãóäøó
ÇáúãõÑóÇÏó ÇáúÞóÈõæáõ ÇááøóÝúÙöíøõ) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ:
æóáóÇ íóÕöÍøõ ÞóÈúáó ÇáúãóæúÊö ÞóÈõæáñ æóáóÇ ÑóÏøñ) ãöäú ÎóÕóÇÆöÕö
ÇáúæóÕöíøóÉö ÃóäøóåóÇ áóÇ ÊóÈúØõáõ ÈöãóæúÊö ãõæÌöÈöåóÇ æóáóÇ ÈöÌõäõæäöåö
æóáóÇ ÈöÅöÛúãóÇÆöåö.
¡ ÞóÇáó ÇáúÌöíáöíøõ áóÇ íóÏúÎõáõ ÇáúãõæÕóíú Èöåö Ýöí ãöáúßö ÇáúãõæÕóì
áóåõ ÅáøóÇ ÈöÞóæúáöåö æóÇÎúÊöíóÇÑöåö ÅáøóÇ Ýöí ÃóÑúÈóÚóÉö ãóæóÇÖöÚó:
ÅÐóÇ ÃóæúÕóì ÈöÚöÊúÞö ãóäú íóÎúÑõÌõ ãöäú ËõáõËöåö ÃõÚúÊöÞó ÔóÇÁó Ãóæú
ÃóÈóì¡ æóÅöÐóÇ ÃóæúÕóì ÈöÞóÖóÇÁö Ïóíúäöåö ÞõÖöíó Úóäúåõ ÔóÇÁó ÇáÏøóÇÆöäõ
Ãóæú ÃóÈóì¡ æóßóÐóÇ ÅÐóÇ ÃóæúÕóì ÈöÝöÏóÇÁö ÃóÓöíÑò¡ æóÅöÐóÇ ÃóæúÕóì
ÈöÅöÈúÑóÇÁö ÒóíúÏò ãöäú Ïóíúäöåö ÃõÈóÑøöÆó ãöäúåõ æóÅöäú ÃóÈóì. ÇåÜ.
ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóÝöíãóÇ ÚóÏøóÏóåõ äóÙóÑñ¡ æóÃóæúÖóÍõ ãöäúåõ áóæú
ÃóæúÕóì áöÓóÝöíåò Ãóæú äóÍúæöåö ÈöÔóíúÁò ÞóÈúáóåõ áóåõ æóáöíøõåõ
ÈöÔóÑúØöåö ãóËóáðÇ Ãóæú ÃóÈóì¡ æóÅöÐóÇ ÃóæúÕóì áöÚóÈúÏò ÈöÔóíúÁò
ÝóÞóÈöáóåõ ÈöÛóíúÑö ÅÐúäö ÓóíøöÏöåö ÝóÅöäøóåõ íóÏúÎõáõ Ýöí ãöáúßö
ÇáÓøóíøöÏö¡ æóÃõáúÍöÞó ÈöåóÐóÇ ãóÇ äóÙúÝóÑõ Èöåö ãöãøóÇ Ýöí ãóÚúäóÇåõ
(Þóæúáõåõ: æóáóÇ íõÔúÊóÑóØõ ÇáúÝóæúÑõ Ýöí ÇáúÞóÈõæáö) ÞóÖöíøóÉõ ßóæúäöåö
Úóáóì ÇáÊøóÑóÇÎöí ÊóÑúßõåõ Úóáóì ÇÎúÊöíóÇÑöåö ÍóÊøóì íóÔóÇÁó¡ æóÞóÏú
íóÊóÖóÑøóÑõ ÇáúæóÇÑöËõ ÈöÐóáößó¡ ÝóÇáÕøóæóÇÈõ Ãóäøóåõ íõÌúÈóÑõ Úóáóì
ÇáúÞóÈõæáö Ãóæú ÇáÑøóÏøö ÝóÅöäú ÃóÈóì Íóßóãó ÇáúÍóÇßöãõ Úóáóíúåö
ÈöÇáÑøóÏøö¡ æóÞóÏú ÕóÍøöÍõæÇ Ýöí ÕöÍøóÉö ÇáÔøõÝúÚóÉö ÅÐóÇ ÞõáúäóÇ
ÅäøóåóÇ Úóáóì ÇáÊøóÑóÇÎöí Ãóäøó áöáúãõÔúÊóÑöí ÅÐóÇ áóãú íóÃúÎõÐú
ÇáÔøóÝöíÚõ æóáóãú íóÚúÝõ Ãóäú íóÑúÝóÚóåõ Åáóì ÇáúÍóÇßöãö áöíõáúÒöãóåõ
ÈöÇáúÃóÎúÐö Ãóæú ÇáúÚóÝúæö¡ æóÞóÏú ÎóÕøó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ ÇáÊøóÑóÇÎöíó
åõäóÇ ÈöãóÇ ÅÐóÇ áóãú ÊõÞóÓøóãú ÇáÊøóÑößóÉõ æóÊõäóÝøóÐú ÇáúæóÕóÇíóÇ
ÝóÅöäú.
Úóáöãó ÚöäúÏó Ðóáößó ÝóÞóÈõæáõåõ Úóáóì ÇáúÝóæúÑö ÌóÒúãðÇ¡ ÝóÅöäú ÞóÈöáó
æóÅöáøóÇ ÈóØóáó ÍóÞøõåõ¡ æóÐóßóÑóåõ ÛóíúÑõ ÇáúãóÇæóÑúÏöíøö ÃóíúÖðÇ Ú:
åóÐóÇ ßõáøõåõ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö áöáÑøóÔöíÏö ÃóãøóÇ ÇáúãóÍúÌõæÑõ Úóáóíúåö
áöÕöÛóÑò Ãóæú ÛóíúÑöåö ÝóÇáúæóÌúåõ Ãóäøóåõ Åäú ßóÇäó ÇáúÍóÙøõ áóåõ Ýöí
ÇáÑøóÏøö ÑóÏøó Çáúæóáöíøõ Ãóæú Ýöí ÇáúÞóÈõæáö æóÝöí ÇáÊøóÃúÎöíÑö ÖóÑóÑñ
Úóáóíúåö áöÝóæóÇÊö ÛóáøóÉò Ãóæú ËóãóÑóÉò Ãóæú ÏóÑøò Ãóæú ÝóÓóÇÏö
ÇáúãõæÕóì Èöåö æóäóÍúæ Ðóáößó ÊóÚóíøóäóÊú ÇáúãõÈóÇÏóÑóÉõ Åáóì ÇáúÞóÈõæáö
æóáóÇ íóÓõæÛõ ÇáÊøóÃúÎöíÑõ ãöäú ÛóíúÑö ÚõÐúÑò Û (Þóæúáõåõ: æóãóÇ
ÐóßóÑóåõ ãöäú ÚóÏóãö ÕöÍøóÉö ÇáÑøóÏøö ÞóÈúáó ÇáúÞóÈúÖö) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: æóÞóÇáó ÇáúÅöÓúäóæöíøõ Åäøóåõ ÇáúãõÝúÊóì Èöåö)
áöÃóäøó ÇáÔøóÇÝöÚöíøö - ÑóÖöíó Çááøóåõ ÊóÚóÇáóì Úóäúåõ - ÞóÏú ÕóÑøóÍó
Ýöí ÇáúÃõãøö ÈöÈõØúáóÇäö ÇáÑøóÏøö ÝóÞóÇáó: æóÊóãóÇãõ ÇáúãöíÑóÇËö Ãóäú
íóãõæÊó ÇáúãõæÑöËõ ÞóÈóÖóåõ ÇáúæóÇÑöËõ Ãóãú áóãú íóÞúÈöÖúåõ ÞóÈöáóåõ
Ãóæú áóãú íóÞúÈóáúåõ áöÃóäøóåõ áóíúÓó áóåõ ÑóÏøõåõ¡ æóÊóãóÇãõ
ÇáúæóÕöíøóÉö Ãóäú íóÞúÈóáóåóÇ ÇáúãõæÕóì áóåõ æóÅöäú áóãú íóÞúÈöÖúåóÇ
(Þóæúáõåõ: ÇáúãóäúÕõæÕõ Úóáóíúåö Ýöí ÇáúÃõãøö) ÚöÈóÇÑóÊõåóÇ: ÅÐóÇ
ÞóÈúáóåõ ÝóÞóÏú ãóáóßó ÝóÅöäú ÑóÏøóåõ ÕóÍøó æóíóÑúÌöÚõ Åáóì ÇáúæóÑóËóÉö
Úóáóì ÝóÑóÇÆöÖö Çááøóåö ÊóÚóÇáóì. ÇåÜ.
æóáóíúÓó ÇáÑøóÏøõ ÅÐú áóÇ íóáúÒóãõ ãöäú ÇáÊøóãóÇãö ÇãúÊöäóÇÚõ ÇáÑøóÏøö
ÝóÞóÏú íõÑóÏøõ ÈöÚóíúÈò Ãóæú äóÍúæöåö ÈóÚúÏó ÇáÊøóãóÇãö¡ æóÞóÇáó
ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ Åäøó ÇáúãõÚúÊóãóÏó ÕöÍøóÉõ ÇáÑøóÏøö
(Þóæúáõåõ: ÝóÇáúãõÊøóÌöåõ ßóãóÇ ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: ÝóÅöäú ãóÇÊó ÞóÈúáó ÇáúãõæÕöí) Ãóæú ãóÚóåõ
(Þóæúáõåõ: ÞóÈöáó æóÇÑöËõåõ Ãóæú ÓóíøöÏõåõ) æóáóíúÓó áóäóÇ ÚóÞúÏñ áóÇ
íóÈúØõáõ ÈöãóæúÊö ÇáúÞóÇÈöáö ÅáøóÇ ÇáúæóÕöíøóÉõ (Þóæúáõåõ: íóÌöÈõ Úóáóì
Çáúæóáöíøö ÇáúÞóÈõæáõ áóåõ) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö.
(3/43)
(ÝóÕúáñ: Çáúãöáúßõ) áöáúãõæÕóì áóåõ (Ýöí
ÇáúæóÕöíøóÉö ãóæúÞõæÝñ¡ ÝóÅöäú ÞóÈöáó ÊóÈóíøóäóÇåõ) Ãóíú: Çáúãöáúßó áóåõ
(ãöäú) æóÞúÊö (ÇáúãóæúÊö) æóÅöäú ÑóÏøó ÊóÈóíøóäøóÇ Ãóäøóåõ áöáúæóÇÑöËö
ãöäú æóÞúÊÆöÐò¡ ÝóÚõáöãó Ãóäøóåõ áóÇ íóãúáößõ ÈöÇáúãóæúÊö æóáóÇ
ÈöÇáúÞóÈõæáö¡ æóåõãóÇ ÞóæúáóÇäö Ýöí ÇáúãóÓúÃóáóÉö ÅÐú áóæú ãóáóßó
ÈöÇáúãóæúÊö áóãóÇ ÇÑúÊóÏøó ÈöÇáÑøóÏøö ßóÇáúãöíÑóÇËö Ãóæú ÈöÇáúÞóÈõæáö
ÝóÞóÈúáóåõ ÅãøóÇ áöáúãóíøöÊö æóåõæó ÈóÚöíÏñ Ãóæú áöáúæóÇÑöËö
æóíóÊóáóÞøóÇåõ Úóäúåõ ÇáúãõæÕóì áóåõ ÝóßóÐóáößó áöÃóäøó ÇáúÅöÑúËó
ÅäøóãóÇ íóßõæäõ ÈóÚúÏó ÇáúæóÕöíøóÉö ßóãóÇ ãóÑøó ÝóÊóÚóíøóäó æóÞúÝõåõ
(ÃóãøóÇ ÇáúãõæÕóì ÈöÚöÊúÞöåö Ýóãöáúßõåõ) Ãóíú ÝóÇáúãöáúßõ Ýöíåö
(áöáúæóÇÑöËö ÍóÊøóì íõÚúÊóÞó) æóÇáúÝóÑúÞõ Ãóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó ÈöÛóíúÑö
ÇáúÚöÊúÞö Êóãúáöíßñ áöáúãõæÕóì áóåõ ÝóíóÈúÚõÏõ ÇáúÍõßúãõ ÈöÇáúãöáúßö
áöÛóíúÑöåö ÈöÎöáóÇÝöåóÇ ÈöÇáúÚöÊúÞö (æóÇáúÝóæóÇÆöÏõ) ÇáúÍóÇÕöáóÉõ ãöäú
ÇáúãõæÕóíú Èöåö ßóßóÓúÈò æóËóãóÑóÉò æóäóÊóÇÌò (æóÇáäøóÝóÞóÉõ) æóÓóÇÆöÑö
ÇáúãõÄóäö ÇáúãõÍúÊóÇÌö ÅáóíúåóÇ (æóÇáúÝöØúÑóÉõ) Ãóíú ÝöØúÑóÉõ ÇáÑøóÞöíÞö
ÇáúãõæÕóíú Èöåö (ÊóÊúÈóÚõ Çáúãöáúßó) ÝóÅöäú ÍóÏóËóÊú ÇáúÝóæóÇÆöÏõ ÞóÈúáó
ÇáúãóæúÊö Ýóåöíó ãöáúßñ áöáúãõæÕöí Ãóæú ÈóÚúÏóåõ ÝóáöáúãõæÕóì áóåõ Åäú
ÞóÈöáó¡ æóáöáúæóÇÑöËö Åäú ÑóÏøó áöÍõÏõæËöåóÇ Úóáóì ãöáúßöåö¡ æóÞóÖöíøóÉõ
Ðóáößó Ãóäøó ÃóßúÓóÇÈó ÇáúÚóÈúÏö ÇáúãõæÕóì ÈöÚöÊúÞöåö ÞóÈúáó ÚöÊúÞöåö
áöáúæóÇÑöËö¡ áóßöäú ÞóÇáó ÇáÑøõæíóÇäöíøõ Þöíáó: ÅäøóåóÇ Úóáóì ÇáúÎöáóÇÝö
Ýöí ÇáúãõæÕóì áóåõ¡ æóÇáúÃóÕóÍøõ ÇáúÞóØúÚõ ÈöÃóäøóåóÇ áöáúÚóÈúÏö
áöÊóÞóÑøó¡ æóÇÓúÊöÍúÞóÇÞõåõ ÇáúÚöÊúÞó ÈöÎöáóÇÝö ÇáúãõæÕóì áóåõ ÝóÅöäøóåõ
ãõÎóíøóÑñ¡ æóÈöãóÇ ÞóÇáóåõ ÌóÒóãó ÇáúÌõÑúÌóÇäöíøõ æóÌóÑóì Úóáóíúåö
ÇáúãõÕóäøöÝõ ßóÃóÕúáöåö Ýöí ßöÊóÇÈö ÇáúÚöÊúÞö (æóíõØóÇáóÈõ ÇáúãõæÕóì
áóåõ) ÈöÚóÈúÏò Ãóæú ÛóíúÑöåö (ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö ÈöÇáäøóÝóÞóÉö) áóåõ (Åäú
áóãú íóÞúÈóáú æóáóãú íóÑõÏøó) ßóãóÇ áóæú ÇãúÊóäóÚó ãõØóáøöÞõ ÅÍúÏóì
ÒóæúÌóÊóíúåö ãöäú ÇáÊøóÚúíöíäö¡ ÝóÅöäú ÃóÑóÇÏó ÇáúÎóáóÇÕó ÑóÏøó¡ æóáóæú
ÞóÇáó: ÃóÚúØóæúÇ ÝõáóÇäðÇ ßóÐóÇ ÈóÚúÏó ãóæúÊöí ÝóÇáúãöáúßõ Ýöíåö Åáóì
ÇáúÅöÚúØóÇÁö áöáúæóÇÑöËö¡ æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöæóÞúÝö ÔóíúÁò ÝóÊóÃóÎøóÑó
æóÞúÝõåõ ÈóÚúÏó ãóæúÊöåö æóÍóÕóáó ãöäúåõ ÑöíÚñ ßóÇäó áöáúæóÇÑöËö Úóáóì
ãóÇ ÃóÝúÊóì Èöåö ÌóãóÇÚóÉñ¡ æóÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ Åäøóåõ ÇáúÃóÔúÈóåõ¡
æóÃóÝúÊóì ÈóÚúÖõåõãú ÈöÃóäøóåõ áöãõÓúÊóÍöÞøö ÇáúæóÞúÝö.
(æóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöÃóãóÊöåö áöÒóæúÌöåóÇ ÇáúÍõÑøö ÝóÞóÈúáó) ÇáúæóÕöíøóÉö
(ÊóÈóíøóäó ÇäúÝöÓóÇÎõ ÇáäøößóÇÍö ãöäú) æóÞúÊö (ÇáúãóæúÊö) æóÅöäú ÑóÏøó
ÇÓúÊóãóÑøó ÇáäøößóÇÍõ (æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöåóÇ áöÃóÌúäóÈöíøò æóÇáÒøóæúÌõ
æóÇÑöËñ) áöáúãõæÕöí (æóÞóÈöáó áóãú íóäúÝóÓöÎú) Ãóíú ÇáäøößóÇÍõ¡ æóÅöäú
ÑóÏøó ÇäúÝóÓóÎó áöÏõÎõæáöåóÇ Ýöí ãöáúßö ÒóæúÌöåóÇ åóÐóÇ¡ Åäú ÎóÑóÌóÊú
ãöäú ÇáËøõáõËö (ÝóÅöäú áóãú ÊóÎúÑõÌú ãöäú ÇáËøõáõËö Ãóæú ÃóæúÕóì ÈöåóÇ
áöæóÇÑöËò ÂÎóÑó) áóåõ (æóÃóÌóÇÒó ÇáÒøóæúÌõ) ÇáúæóÕöíøóÉó ÝöíåöãóÇ
(ÝóßóÐóáößó) Ãóíú áóÇ íóäúÝóÓöÎõ ÇáäøößóÇÍõ ÈöäóÇÁð Úóáóì Ãóäøó ÅÌóÇÒóÉó
ÇáúæóÇÑöËö ÊóäúÝöíÐñ áöãóÇ ÝóÚóáóåõ ÇáúãõæÕöí áóÇ ÇÈúÊöÏóÇÁõ ÚóØöíøóÉò¡
ÝóÅöäú áóãú íóÌõÒú ÇäúÝóÓóÎó áöÏõÎõæáö ÔóíúÁò ãöãøóÇ íóÒöíÏõ Úóáóì
ÇáËøõáõËö Ýöí ãöáúßö ÇáÒøóæúÌö (ÝóÑúÚñ) : áóæú (ÃóæúÕóì ÈöÃóãóÊöåö
ÇáúÍóÇãöáö ãöäú ÒóæúÌöåóÇ áöÒóæúÌöåóÇ æóáöÇÈúäò áóåóÇ ÍõÑøóíúäö
ãõæÓöÑóíúäö) æóãóÇÊó (æóÞóÈöáóÇ) ÇáúæóÕöíøóÉó (ãóÚðÇ Ãóæú ãõÑóÊøóÈðÇ
æóÎóÑóÌóÊú) ßõáøõåóÇ (ãöäú ÇáËøõáõËö ÚóÊóÞó Úóäú ÇáöÇÈúäö) äöÕúÝõåóÇ
(ÈöÇáúãöáúßö¡ æó) ÇáúÈóÇÞöí ÈöÍóÞøö (ÇáÓøöÑóÇíóÉö æóáóÒöãóåõ áöáÒøóæúÌö
ÞöíãóÉõ äöÕúÝöåóÇ) áóÇ äöÕúÝõ ÞöíãóÊöåóÇ áöÃóäøóåõ ÅäøóãóÇ ÃóÊúáóÝó
äöÕúÝóåóÇ æóÇáúÃóæøóáõ ÃóÞóáøõ ãöäú ÇáËøóÇäöí (æóÚóÊóÞó ÇáúÍóãúáõ
ÚóáóíúåöãóÇ ÈöÇáÓøóæöíøóÉö) ÃóãøóÇ äóÕöíÈõ ÇáÒøóæúÌö ÝóáöÃóäøóåõ
æóáóÏõåõ¡ æóÃóãøóÇ äóÕöíÈõ ÇáöÇÈúäö ÝóáöÃóäøó ÇáúÃõãøó ÚóÊóÞóÊú
Úóáóíúåö¡ æóÇáúÚöÊúÞõ íóÓúÑöí ãöäú ÇáúÍóÇãöáö Åáóì ãóÇ íóãúáößõåõ
ÇáúãõÚúÊöÞõ ãöäú ÍóãúáöåóÇ (æóáóÇ ÊóÞúæöíãó Úóáóì ÃóÍóÏöåöãóÇ) Ýöí
äóÕöíÈö ÇáúÂÎóÑö (áöÃóäøóåõ) Ãóíú ÇáúÍóãúáõ (ÚóÊóÞó ÏóÝúÚóÉð æóåõæó
áóåõãóÇ) ÝóÃóÔúÈóåó ãóÇ ÅÐóÇ ÇÔúÊóÑóì ÇËúäóÇäö ÃóÈóÇåõãóÇ ÝóÅöäøóåõ
íóÚúÊöÞõ ÚóáóíúåöãóÇ æóáóÇ ÊóÞúæöíãó¡ æóÅöäøóãóÇ ÃõáúÍöÞó ÞóÈõæáõåõãóÇ
ãõÑóÊøóÈðÇ ÈöÞóÈõæáöåöãóÇ ãóÚðÇ ÝöíãóÇ ÐõßöÑóº áöÃóäøó æóÞúÊó Çáúãöáúßö
æóÇÍöÏñ æóÅöäú ÇÎúÊóáóÝó æóÞúÊõ ÇáúÞóÈõæáö (ÝóÅöäú ÞóÈöáó ÇáÒøóæúÌõ
æóÍúÏóåõ ÚóÊóÞó) Úóáóíúåö (ÇáúÍóãúáõ) äöÕúÝõåõ ÈöÇáúãöáúßö æóäöÕúÝõåõ
ÈöÇáÓøóÑóÇíóÉö (ÝóÞóØú) Ãóíú Ïõæäó Ãõãøöåö (æóáóÇ ÊóÊúÈóÚõåõ ÇáúÃõãøõ)
Ýöí ÇáúÚöÊúÞö ÓöÑóÇíóÉð (ßóãóÇ íóÊúÈóÚõåóÇ) áöÃóäøó ÇáúÍóãúáó ÊóÈóÚñ
áóåóÇ æóáóíúÓóÊú ÊóÈóÚðÇ áóåõ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
[ÝóÕúáñ Çáúãöáúßõ áöáúãõæÕóì áóåõ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö]
ÝóÕúáñ) (Þóæúáõåõ Çáúãöáúßõ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö ãóæúÞõæÝñ) ÞóÇáó
ÇáäøóÇÔöÑöíøõ íõÓúÊóËúäóì ãöäúåõ ãóÇ ÅÐóÇ ÞóÇáó: ÃóÚúØõæåõ ßóÐóÇ ÅÐóÇ
ãöÊøõ ÝóÅöäøóåõ áóÇ íóãúáößõåõ ÅáøóÇ ÈöÇáúÅöÚúØóÇÁö¡ åóßóÐóÇ ÐóßóÑõæåõ¡
æóíóÙúåóÑõ Ãóäøóåõ íóßúÝöí ÇáúæóÖúÚõ Èóíúäó íóÏóíúåö ßóãóÇ íóßúÝöí Ýöí
ÇáúÎóáúÚö (Þóæúáõåõ: æóÇáúÃóÕóÍøõ ÇáúÞóØúÚõ ÈöÃóäøóåóÇ áöáúÚóÈúÏö)
ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: ÝóÅöäú ÃóÑóÇÏó ÇáúÎóáóÇÕó ÑóÏøó)
ÝóÅöäú áóãú íóÝúÚóáó Íóßóãó ÇáúÍóÇßöãõ Úóáóíúåö ÈöÇáúÅöÈúØóÇáö
ßóÇáúãõÊóÍóÌøöÑö ÅÐóÇ ÇãúÊóäóÚó ãöäú ÇáúÅöÍúíóÇÁö¡ ÞõáúÊõ: æóíóäúÈóÛöí
Ãóäøóåõ ÅÐóÇ ÇãúÊóäóÚó Çáúæóáöíøõ æóÇáúæóÕöíøõ ãöäú ÇáúÞóÈõæáö
áöáØøöÝúáö æóäóÍúæöåö æóßóÇäóÊú ÇáúãóÕúáóÍóÉõ Ýöíåö Ãóäú íóÞúÈóáó
ÇáúÍóÇßöãõ Ðóáößó áöáúãóÍúÌõæÑö Úóáóíúåö æóáóÇ íóÍúßõãõ ÈöÇáúÅöÈúØóÇáö
¡ æóåóÐóÇ áóÇ Ôóßøó Ýöíåö¡ æóßóáóÇãõåõãú ÅäøóãóÇ åõæó Ýöí ÇáúãõÊóÕóÑøöÝö
áöäóÝúÓöåö. Û (Þóæúáõåõ: ÝóÇáúãöáúßõ Ýöíåö Åáóì ÇáúÅöÚúØóÇÁö) åóáú
íóßúÊóÝöí Èöåö ãóÚó ÇáúÃóÎúÐö Ãóæú áóÇ ÈõÏøó ãóÚóåõãóÇ ãöäú ÇáúÞóÈõæáö¿
ÇáúÃóÞúÑóÈõ ÇáúÃóæøóáõ¡ æóíóÊøóÌöåõ Ãóäú íóßúÊóÝöí Ýöí ÇáúÅöÚúØóÇÁö
ÈöÇáúæóÖúÚö ÚöäúÏóåõ. ÇÔ (Þóæúáõåõ: ßóÇäó áöáúæóÑóËóÉö Úóáóì ãóÇ ÃóÝúÊóì
Èöåö ÌóãóÇÚóÉñ) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: æóÞóÇáó
ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: Åäøóåõ ÇáúÃóÔúÈóåõ) Ãóíú áöÃóäøóåõ ÅäøóãóÇ ÌõÚöáó
áöáúãóæúÞõæÝö Úóáóíúåö Úóáóì ÊóÞúÏöíÑö ÍõÕõæáö ÇáúæóÞúÝö¡ ÞóÇáó
ÇáÏøóãöíÑöíøö: æóåõæó ÇáÙøóÇåöÑõ ßóãóäú ãóÇÊó æóáóåõ ÚóÞóÇÑñ áóåõ
ÃõÌúÑóÉñ æóÚóáóíúåö Ïõíõæäñ ÝóÔóÑóÚó ÇáúæóÇÑöËõ íóÓúÊóÛöáøõ Ðóáößó
ãõÏøóÉð Ëõãøó ÃóËúÈóÊó ÇáÏøóíúäó æóÃóÎóÐó ÃóÕúÍóÇÈõ ÇáúÚóÞóÇÑö æóÈóÞöíó
áóåõãú ÔóíúÁñ ÝóÇóáøóÐöí Úóáóíúåö ÇáúÃóÆöãøóÉõ ÇáúÃóÑúÈóÚóÉõ Ãóäøóåõ áóÇ
ÑõÌõæÚó áóåõãú Úóáóì ÇáúæóÇÑöËö ÈöãóÇ ÃóÎóÐóåõ æóÔóÈøóåóåóÇ
ÇáúÞóãõæáöíøö ÈößóÓúÈö ÇáúÚóÈúÏö ÇáúãõæÕóì ÈöÚöÊúÞöåö Èóíúäó ÇáúãóæúÊö
æóÇáúÅöÚúÊóÇÞö. ÇåÜ
(Þóæúáõåõ: æóÚóÊóÞó ÇáúÍóãúáõ ÚóáóíúåöãóÇ ÈöÇáÓøóæöíøóÉö) ÞóÇáó
ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ: Ýöíåö äóÙóÑñ ãöäú ÌöåóÉö Ãóäøó ÚöÊúÞó äóÕöíÈö ÇáÒøóæúÌö
Ýöí ÇáúÍóãúáö ÊóÞúÑöíÈñ Úóáóì ãöáúßöåö áóåõ¡ æóãöáúßõåõ áöáúÍóãúáö
ãõÞóÇÑöäñ áöãöáúßö ÇáúÍóÇãöáö¡ æóÚöÊúÞõ äóÕöíÈö ÇáöÇÈúäö ãöäú ÇáúÍóãúáö
ÅäøóãóÇ íóßõæäõ ÈóÚúÏó ãöáúßö ÇáúÃõãøö æóÈóÚúÏó ÚöÊúÞöåóÇ ÝóÅöäøó ÚöÊúÞó
äóÕöíÈöåö ãöäú ÇáúÃõãøö ãõÊóÑóÊøöÈñ Úóáóì ãöáúßöåö áöÐóáößó¡ æóÚöÊúÞõ
ÇáúÍóãúáö ãõÊóÑóÊøöÈñ Úóáóì ÚöÊúÞö ÇáúÃõãøö ÊóÈóÚöíøóÉð áóÇ Ãóäøóåõ
ÚóÊóÞó ãóÚóåóÇ Èóáú ÊóÇÈöÚñ áóåóÇ.
¡ æóÅöÐóÇ ÙóåóÑó åóÐóÇ ÝóÚöÊúÞõ ÇáÒøóæúÌö áöäóÕöíÈöåö ãöäú ÇáúÍóãúáö
ÇáÓøóÇÈöÞö Úóáóì ÚöÊúÞö ÇáöÇÈúäö áóåõ ÝóáúíõÞóæøóãú Úóáóì ÇáÒøóæúÌö
æóáóãú ÃóÑó ãóäú ÊóÚóÑøóÖó áóåõ¡ æóíóÔúåóÏõ áöåóÐóÇ ÇáúÈóÍúËö ãóÇ
ÐóßóÑóåõ ÇáúãõÕóäøöÝõ ÊóÈóÚóÇ Ýöí äößóÇÍö ÇáúãõÔúÑößö Ãóäøóåõ ÅÐóÇ
ÒóæøóÌó ÇÈúäóåõ ÇáÕøóÛöíÑó ßóÈöíÑóÉð ÝóÃóÓúáóãóÊú ÇáÒøóæúÌóÉõ æóÃóÈõæ
ÇáÕøóÛöíÑö ãóÚðÇ ÞóÈúáó ÇáÏøõÎõæáö Ãóäøó ÇáäøößóÇÍó íóÈúØõáõ¡ æóíõäúÓóÈõ
Ðóáößó Åáóì ÇáúÈóÛóæöíø æóæóÌøóåóåõ Ãóäøó ÅÓúáóÇãó ÇáúæóáóÏö íóÍúÕõáõ
ÚóÞöÈó ÅÓúáóÇãö ÇáúÃóÈö ÝóíõÞóæøóãõ ÅÓúáóÇãõåóÇ Úóáóì ÅÓúáóÇãö
ÇáÒøóæúÌö¡ æóÞóÇáó åõäóÇßó Úóáóì ØóÑöíÞö ÇáöÇÓúÊöÏúÑóÇßö Úóáóì ßóáóÇãö
ÇáúÈóÛóæöíø áóßöäøó ÊóÑóÊøõÈó ÅÓúáóÇãö ÇáúæóáóÏö Úóáóì ÅÓúáóÇãö ÇáúÃóÈö
áóÇ íóÞúÊóÖöí ÊóÞóÏøõãðÇ æóÊóÃóÎøõÑðÇ ÈöÇáÒøóãóÇäö ÝóáóÇ íóÙúåóÑõ
ÊóÞóÏøõãõ ÅÓúáóÇãöåóÇ Úóáóì ÇáÒøóæúÌö¡ æóãóÇ ÌóÒóãóÇ Èöåö åõäóÇ íóÔúåóÏõ
áöÇÓúÊöÏúÑóÇßöåöãóÇ åõäóÇßó¡ Èóáú ÞóÏú íõÞóÇáõ: Åäøó ÇáúãóÚöíøóÉó åõäóÇ
Ãóæúáóì¡ æóÇáÊøóÍúÞöíÞõ ÇáÊøóÑúÊöíÈõ åõäóÇßó ÝóÅöäøó Çááøóåõ ÊóÚóÇáóì
ÞóÇáó: {æóÇáøóÐöíäó ÂãóäõæÇ æóÇÊøóÈóÚóÊúåõãú ÐõÑøöíøóÊõåõãú ÈöÅöíãóÇäò}
[ÇáØæÑ: 21] Ýóáóãú íóÍúßõãú ÈöÇáÊøóÈóÚöíøóÉö ÅáøóÇ ÈóÚúÏó ÅËúÈóÇÊö
ÇáúÅöíãóÇäö áöáúÃõÕõæáö¡ æóåóÐóÇ íóÙúåóÑõ ÈöÇáÒøóãóÇäö¡ æóÞóÏú íóÙúåóÑõ
åõäóÇ ÃóíúÖðÇ¡ æóíóÞúÑõÈõ åóÐóÇ ãöäú ÇáúÚöáøóÉö æóÇáúãóÚúáõæáö
æóÇáÔøóÑúØö æóÇáúãóÔúÑõæØö æóÇáÓøóÈóÈö æóÇáúãõÓóÈøóÈö åóáú ÈóíúäóåõãóÇ
ÊóÑóÊøõÈñ Ãóãú áóÇ¡ æóÐóÇßó ãóÚúÑõæÝñ Ýöí ÚöÏøóÉö ãóæóÇÖöÚó.
(3/44)
(æóíóáúÒóãõåõ) Ãóíú ÇáÒøóæúÌõ (ÞöíãóÉõ
äöÕúÝöåö) Ãóíú ÇáúÍóãúáö (áöæóÑóËóÉö ÇáúãõæÕöí¡ æóÅöäú ÞóÈöáó ÇáöÇÈúäõ
æóÍúÏóåõ ÚóÊóÞóÇ Úóáóíúåö æóÛóÑöãó ÞöíãóÉó äöÕúÝöåóÇ) ÍóÇãöáðÇ
(áöæóÑóËóÉö ÇáúãõæÕöí) .
(ÝóÕúáñ: æóÅöäú ÃóæúÕóì áóåõ Èöãóäú íóÚúÊöÞõ Úóáóíúåö áóãú íóáúÒóãúåõ
ÇáúÞóÈõæáõ) áöáúæóÕöíøóÉö ßóãóÇ áóÇ íóáúÒóãõåõ ÔöÑóÇÄõåõ ÅÐóÇ ÞóÏóÑó
Úóáóíúåö¡ ÝóÅöäú ÑóÏøó ÝóÐóÇßó¡ Ãóæú ÞóÈöáó ÈóÇäó Ãóäøóåõ ÚóÊóÞó
Úóáóíúåö æóÞúÊó ÇáúãóæúÊö (æóÅöäú ãóáóßó ÇÈúäó ÃóÎöíåö ÝóÃóæúÕóì Èöåö
áöÃóÌúäóÈöíøò) æóÞóÈöáóåõ (ãóáóßóåõ) æóáóÇ íóÚúÊöÞõ Úóáóì ÃóÎöíåö
(æóáóæú æóÑöËóåõ ÃóÎõæåõ) áöÆóáøóÇ ÊóÈúØõáó ÇáúæóÕöíøóÉõ (æóáóæú ÃóæúÕóì
ÈöÒóíúÏò áöÇÈúäöåö æóãóÇÊó) ÒóíúÏñ ÈóÚúÏó ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí æó (ÞóÈúáó
ÇáúÞóÈõæáö ÝóÞóÈöáó ÇáúæóÇÑöËõ) Úóäúåõ (Ýóåõæó ßóÞóÈõæáö ÇáúãõæÕóì áóåõ
Ýöí Ãóäøóåõ íóÚúÊöÞõ Úóäúåõ æó) ÍöíäóÆöÐò íõäúÙóÑõ (Åäú ßóÇäó ÇáúæóÇÑöËõ
ÃóÎðÇ) áöáúãõæÕóì áóåõ (æóÇáúãõæÕóì Èöåö íóÍúÌõÈõåõ) ÇáúÃóæúáóì Þóæúáõ
ÃóÕúáöåö: ÝóÅöäú ßóÇäó ÇáúÞóÇÈöáõ ãöãøóäú íóÍúÌõÈõåõ ÇáúãõæÕóì Èöåö
ßóÇáúÃóÎö (áóãú íóÑöËú áöÃóäøóåõ) áóæú æóÑöËó áóÍóÌóÈó ÇáúÃóÎó
æóÃóÎúÑóÌóåõ Úóäú ßóæúäöåö æóÇÑöËðÇ ÝóíóÈúØõáõ ÞóÈõæáõåõ¡ æóÐóáößó
(íõÄóÏøöí Åáóì ÅÈúØóÇáö ÚöÊúÞöåö) ÝóáóÇ íóÑöËõ (æóßóÐóÇ) áóÇ íóÑöËõ (Åäú
áóãú íóÍúÌõÈúåõ) ßóÇÈúäò ÂÎóÑó (áöáÏøóæúÑö Ýöí ÈóÚúÖöåö) æóÅöäú ÞóÈöáó
æóåõæó ÕóÍöíÍñ áöÃóäøóåõ áóæú æóÑöËó áóÎóÑóÌó ÇáúÞóÇÈöáõ Úóäú ßóæúäöåö
ÍóÇÆöÒðÇ ÝóáóÇ íóÕöÍøõ ÞóÈõæáõåõ ÅáøóÇ Ýöí ÍöÕøóÊöåö ÅÑúËóåõ¡ æóÞóÈõæáõ
ÇáúãõæÕöí Èöåö ãóÇ ÈóÞöíó ãõÊóÚóÐøöÑñ áöÇÓúÊöáúÒóÇãöåö ÊóæóÞøõÝóåõ Úóáóì
äóÝúÓöåö áöÃóäøóåõ ãõÊóæóÞøöÝñ Úóáóì ÅÑúËöåö ÇáúãõÊóæóÞøöÝö Úóáóì
ÚöÊúÞöåö ÇáúãõÊóæóÞøöÝö Úóáóì ÞóÈõæáöåö¡ æóÅöÐóÇ áóãú íóÕöÍøó ÞóÈõæáõåõ
ÝóáóÇ íóÚúÊöÞõ ßõáøõåõ ÝóáóÇ íóÑöËõ ÝóÊóæúÑöíËõåõ Úóáóì ÊóÞúÏöíÑóíú
ÇáúÍóÌúÈö æóÚóÏóãöåö íõÄóÏøöí Åáóì ÚóÏóãö ÊóæúÑöíËöåö¡ æóíõÝóÇÑöÞõ
ÅÞúÑóÇÑó ÇáöÇÈúäö ÈöÇÈúäò ÂÎóÑó ÈöÃóäøóåõãóÇ ÍöíäóÆöÐò ãõÞöÑøóÇäö
ÈöÃóäøóåõãóÇ ÇÈúäóÇ ÇáúãóíøöÊö ÝóæóÑöËóÇ ÇáúãóÇáó¡ æóåõäóÇ ÇáúÚöÊúÞõ Ýöí
ÌóãöíÚöåö áóÇ íóÕöÍøõ ÅáøóÇ ÈöÞóÈõæáö ãóäú íóÍõæÒõ ÌóãöíÚó ÇáÊøóÑößóÉö
æóáóÇ ãóÏúÎóáó áöáúãóÞúÈõæáö Ýöí ÇáúÞóÈõæáö¡ ÝóÅöÐóÇ áóãú íóßõäö
ÇáúÃóæøóáõ ÍóÇÆöÒðÇ ÈóØóáó ÇáúÞóÈõæáõ ãöäú ÃóÕúáöåö
(ÝóÑúÚñ: ãóÊóì ÃóæúÕóì áóåõ Èöãóäú íóÚúÊöÞõ Úóáóíúåö æóãóÇÊó ÞóÈúáó
ÇáúÞóÈõæáö æóÎóáøóÝó ÇÈúäóíúäö ÝóÞóÈöáóÇ) ÇáúæóÕöíøóÉó
(ÚóÊóÞó Úóäú ÇáúãóíøöÊö æóÅöäú ÞóÈöáó ÃóÍóÏõåõãóÇ æóÑóÏøó ÇáúÂÎóÑõ
ÚóÊóÞó) ãöäúåõ (äöÕúÝõåõ Ëõãøó íõÞóæøóãõ ÇáúÈóÇÞöí Úóáóì ÇáÊøóÑößóÉö
ãöäú äóÕöíÈö ÇáúÞóÇÈöáö ÝóÞóØú Åäú æóÝøóì Èöåö) äóÕöíÈõåõ (æóÅöáøóÇ
ÝóáóÇ) ÊóÞúæöíãó ÅáøóÇ Åäú æóÝøóì ÈöÈóÚúÖö ÇáúÈóÇÞöí ÝóíõÞóæøóãõ
ÈöÞóÏúÑöåö¡ æóáóÇ ÚöÈúÑóÉó ÈöíóÓóÇÑöåö Ýöí äóÝúÓöåöº áöÃóäøó ÇáúÚöÊúÞó
æóÞóÚó Úóäú ÇáúãóíøöÊö ÝóáóÇ íóßõæäõ ÇáÊøóÞúæöíãõ Úóáóì ÛóíúÑöåö
æóÅöäøóãóÇ áóãú íõÞóæøóãú Úóáóì ÛóíúÑö ÇáúÞóÇÈöáö áöÃóäøó ÓóÈóÈó
ÇáúÚöÊúÞö ÇáúÞóÈõæáõ¡ æóÇóáøóÐöí áóãú íóÞúÈóáú áóãú íõäúÓóÈú Åáóíúåö¡
æóÇÚúÊóÑóÖóåõ ÇáúÃóÕúáõ ÈöÃóäøóåõ æóÅöäú áóãú íõäúÓóÈú Åáóíúåö Ýóåõæó
ãõÚúÊóÑóÝñ ÈöÚöÊúÞö äóÕöíÈö ÇáúÞóÇÈöáö æóÇÞúÊöÖóÇÆöåö ÇáÊøóÞúæöíãó¡
æóÇáÊøóÞúæöíãõ ßóÏóíúäò íóáúÍóÞõ ÇáÊøóÑößóÉó¡ æóÃõÌöíÈó Úóäúåõ ÈöÃóäøóåõ
áóíúÓó ßõáøõ Ïóíúäò íóáúÍóÞõ ÇáÊøóÑößóÉó íóáúÒóãõ ÌóãöíÚó ÇáúæóÑóËóÉö
Èóáú Ðóáößó ÝöíãóÇ ÅÐóÇ áóãú íóÎúÊóÕøó ÇáÓøóÈóÈõ ÈöÈóÚúÖöåöãú ÈöÎöáóÇÝö
ãóÇ ÅÐóÇ ÇÎúÊóÕøó ÈöÈóÚúÖöåöãú ßóÅöÞúÑóÇÑöåö ÈöÇáÏøóíúäö ãóÚó ÅäúßóÇÑö
ÇáúÈóÇÞöí¡ æóãóÓúÃóáóÊõäóÇ ãöäú åóÐóÇ ÇáúÞöÓúãö¡ æóßóáóÇãõ ÇáúãõÕóäøöÝö
ßóÃóÕúáöåö íóÞúÊóÖöí ÇáÊøóÞúæöíãó æóÅöäú ÌóÇæóÒó ÇáËøõáõËó¡ æóåõæó
ãõÎóÇáöÝñ áöÞóæúáöåö Ýöí ÇáúÚöÊúÞö: ÅäøóãóÇ íõÞóæøóãõ Úóáóì ÇáúãóíøöÊö
ãóÇ íóÎúÑõÌõ ãöäú ÇáËøõáõËö¡ ßóÐóÇ ÞóÇáóåõ ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ¡ æóíõÌóÇÈõ
Úóäúåõ ÈöÃóäøó ÇáÊøóÞúæöíãó åõäóÇ ÅäøóãóÇ åõæó Úóáóì ÇáúæóÇÑöËö áóÇ
Úóáóì ÇáúãóíøöÊö (æóíóÌúÑöí åóÐóÇ ÇáúÍõßúãõ Ýöíãóäú ÃõæÕöíó áóåõ
ÈöÈóÚúÖö ãóäú íóÚúÊöÞõ Úóáóíúåö ÝóãóÇÊó) ÞóÈúáó ÇáúÞóÈõæáö (æóÞóÈöáó
æóÇÑöËõåõ) ßóÇäó ÇáúÃóæúáóì áóåõ ÊóÃúÎöíÑó åóÐóÇ ßóÃóÕúáöåö Úóäú
Þóæúáöåö: (Ëõãøó æóáóÇÁõ ãóÇ ÚóÊóÞó ãöäúåõ áöáúãóíøöÊö¡ æóåóáú
íóÎúÊóÕøõ) Èöåö (ÇáúÞóÇÈöáõ) áöÃóäøóåõ ÇäúÝóÑóÏó ÈöÅößúÓóÇÈöåö Ãóæú
íõÔóÇÑößõåõ Ýöíåö ÛóíúÑõ ÇáúÞóÇÈöáö áöÊóÓóÇæöíåöãóÇ Ýöí ÇáúÅöÑúËö¿
(æóÌúåóÇäö) ÃóÕóÍøõåõãóÇ Ýöí ÇáäøöåóÇíóÉö æóÇáúÈóÓöíØö ÇáËøóÇäöí¡
æóÇÎúÊóÇÑóåõ ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ Úóáöíøò.
(æóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöÃóãóÊöåö áöÇÈúäöåóÇ ãöäú ÛóíúÑöåö) æóãóÇÊó (Ýóáóãú
íóÍúÊóãöáúåóÇ ÇáËøõáõËõ ÝóÃóÚúÊóÞó ÇáúæóÇÑöËõ) æóáóæú ãõÚúÓöÑðÇ
(ÇáÒøóÇÆöÏó) Úóáóíúåö (Ëõãøó ÞóÈöáó ÇáöÇÈúäõ) ÇáúæóÕöíøóÉó (ÊóÈóíøóäó
ÚöÊúÞõ ãóÇ ÞóÈúáóåõ ãöäú) æóÞúÊö (ÇáúãóæúÊö æó) ÊóÈóíøóäó (ÈõØúáóÇäõ
ÚöÊúÞö ÇáúæóÇÑöËö æóíõÞóæøóãõ äóÕöíÈõåõ Úóáóì ÇáöÇÈúäö) áöÃóäøóÇ
ÊóÈóíøóäøóÇ ÇÓúÊöäóÇÏó ÚöÊúÞöåö Åáóì æóÞúÊö ÇáúãóæúÊö¡ æóÚöÊúÞõ
ÇáúæóÇÑöËö ãõÊóÃóÎøöÑñ Úóäúåõ ÅÐú áóÇ ÈõÏøó Ýöíåö ãöäú ãõÈóÇÔóÑóÉö
ÇáúÅöÚúÊóÇÞö¡ ÝóÅöäú áóãú íóÞúÈóáú ÇáöÇÈúäõ ÇáúæóÕöíøóÉó ÊóÈóíøóäøóÇ
Ãóäøó ÌóãöíÚóåóÇ áöáúæóÇÑöËö ÝóíóÓúÑöí ÇáúÚöÊúÞõ ãöäú ÇáúÈóÚúÖö ÇáøóÐöí
ÃóÚúÊóÞóåõ Åáóì ÇáúÈóÇÞöí ÃóãøóÇ ÅÐóÇ ÇÍúÊóãóáóåóÇ ÇáËøõáõËõ æóÞóÈöáó
ÇáöÇÈúäõ ÇáúæóÕöíøóÉó ÚóÊóÞóÊú Úóáóíúåö¡ æóÅöäú ÑóÏøóåóÇ ÈóÞöíóÊú
áöáúæóÇÑöËö æóÅöäú áóãú íóÍúÊóãöáúåóÇ ÇáËøõáõËõ æóáóãú íõÚúÊöÞú
ÇáúæóÇÑöËõ ÇáÒøóÇÆöÏó ÝóÇáúÌóæóÇÈõ Ýöí ÞóÏúÑö ÇáËøõáõËö æóÇáÒøóÇÆöÏõ¡
ßóÐóáößó ÐóßóÑóåõ ÇáúÃóÕúáõ (æóáóæú ßóÇäóÊú ÇáúãóÓúÃóáóÉõ ÈöÍóÇáöåóÇ
æóæóÇÑöËõ ÇáúãõæÕöí ÇÈúäñ) áóåõ (ÂÎóÑõ ãöäú åóÐöåö ÇáúÃóãóÉö) ÈöäößóÇÍò
ÝóÅöäú ÑóÏøó ÇáúãõæÕóì áóåõ ÚóÊóÞóÊú Úóáóì ÇáúæóÇÑöËö æóÅöáøóÇ ÝóÅöäú
ÎóÑóÌóÊú ãöäú ÇáËøõáõËö Ãóæú ÒóÇÏóÊú Úóáóíúåö (æóÃóÌóÇÒó) ÇáúæóÇÑöËõ
(ÇáÒøóÇÆöÏó) ãöäúåõãóÇ Úóáóì ÇáËøõáõËö (ÚóÊóÞóÊú Úóáóì ÇáúãõæÕóì áóåõ
æóÅöáøóÇ) Ãóíú æóÅöäú áóãú íõÌöÒú ÇáÒøóÇÆöÏó (ÝóÇáÒøóÇÆöÏõ íóÚúÊöÞõ
Úóáóì ÇáúæóÇÑöËö æóáóÇ íõÞóæøóãõ äóÕöíÈõ ÃóÍóÏöåöãóÇ Úóáóì ÇáúÂÎóÑö)
ÃóãøóÇ Úóáóì ÇáúæóÇÑöËö ÝóáöÃóäøóåõ ãóáóßóåõ ÈöÇáúÅöÑúËö æóÚöÊúÞõ
ÇáÔøöÞúÕö Çáúãóãúáõæßö ÈöÇáúÅöÑúËö áóÇ íóÞúÊóÖöí ÇáÓøöÑóÇíóÉó¡ æóÃóãøóÇ
Úóáóì ÇáúÂÎóÑö ÝóáöÃóäøó äóÕöíÈó ÔóÑöíßöåö ÚóÊóÞó ãóÚó ÚöÊúÞö äóÕöíÈöåö
æóáóÇ ÊóÞúæöíãó Ýöíåö.
[ÝóÑúÚñ ÃóæúÕóì ÈöÚóÈúÏöåö áöÇËúäóíúäö ÃóÍóÏõåõãóÇ ÃóÈõæåõ Ãóæú äóÍúæõåõ
ãöãøóäú íóÚúÊöÞõ Úóáóíúåö]
(ÝóÑúÚñ)
áóæú (ÃóæúÕóì ÈöÚóÈúÏöåö áöÇËúäóíúäö ÃóÍóÏõåõãóÇ ÃóÈóÇåõ) Ãóæú äóÍúæõåõ
ãöãøóäú íóÚúÊöÞõ Úóáóíúåö (ÝóÞóÈöáó ÇáúÃóÈõ) Ãóæú äóÍúæõåõ ÇáúæóÕöíøóÉó
(ÞóÈúáó ÇáúÃóÌúäóÈöíøö Ãóæú ãóÚóåõ ÚóÊóÞó Úóáóíúåö) Åäú ßóÇäó ãõæÓöÑðÇ
ÇáäøöÕúÝõ ÈöÇáúãöáúßö æóÇáúÈóÇÞöí ÈöÇáÓøóÑóÇíóÉö
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: æóíóáúÒóãõåõ ÞöíãóÉõ äöÕúÝöåö) ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ åóÐóÇ
åõæó ÇáÕøóæóÇÈõ¡ æóáóßöäú íõÎóÇáöÝõåõ ãóÇ ÐóßóÑóåõ Ýöí ÇáÕøóÏóÇÞö Ýöí
ÇáÑøóÏøö Úóáóì ÇáúÛóÒóÇáöíøö ÝóáúíõäúÙóÑú åõäóÇßó.
(ÝóÑúÚñ) áóæú ÃóæúÕóì ÈöÃóáúÝö ÏöÑúåóãò áöáúÝõÞóÑóÇÁö æóÇáúãóÓóÇßöíäö
æóÞóÇáó: áößõáøö æóÇÍöÏò ÏöÑúåóãñ Ýóáóãú íóÎúÑõÌú ãöäú ËõáõËöåö ÅáøóÇ
Ïõæäó ÇáúÃóáúÝö Ýóåóáú äóÞõæáõ: íõÑóÇÚóì ÇáúÚóÏóÏõ ÝóíõÞóÓøóØõ
ÇáúÎóÇÑöÌõ Úóáóì ÃóáúÝò¿ Ãóæú äóÞõæáõ: ÅÚúØóÇÁõ ÇáÏøöÑúåóãö áößõáøö
æóÇÍöÏò ãóÞúÕõæÏñ æóÇáúÚóÏóÏõ ÅäøóãóÇ ÌóÇÁó ÈöØóÑöíÞö ÇáÊøóÈóÚöíøóÉö¿
ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ áóãú ÃóÞöÝú Úóáóì äóÞúáò Ýöí Ðóáößó¡
æóÇáúãóÓúÃóáóÉõ ãõÍúÊóãöáóÉñ¡ æóÇáúÃóÞúÑóÈõ Ãóäøóåõ íõÏúÝóÚõ áößõáøö
æóÇÍöÏò ÏöÑúåóãñ áöÃóäøóåõ ÃóÞúÑóÈõ áöÛóÑóÖö ÇáúãõæÕöí¡ æóãóÇ ÝóÖóáó
ãöäú ÔöÞúÕö ÏöÑúåóãò íõÚúØóì áöÔóÎúÕò.
(3/45)
(æóÛóÑöãó áóåõ ÞöíãóÉó äöÕúÝöåö) ÝóÅöäú
áóãú íóÞúÈóáú ÇáúÃóÌúäóÈöíøõ ßóÇäó ÇáúÛõÑúãõ áöæóÇÑöËö ÇáúãõæÕöí
(æóßóÐóÇ Åäú ÞóÈöáó ÈóÚúÏó ÇáúÃóÌúäóÈöíøö) æóáóæú ÈóÚúÏó ÚöÊúÞöåö ÚóÊóÞó
Úóáóì ÇáúÃóÈö æóÛóÑöãó áöáúÃóÌúäóÈöíøö ÞöíãóÉó äöÕúÝöåö áóÊóÈóíøóäó
Ãóäøóåõ ÚóÊóÞó Úóáóíúåö ÞóÈúáó ÞóÈõæáö ÇáúÃóÌúäóÈöíøö.
[ÝóÕúáñ Íóãúáõ ÇáúÃóãóÉö ÇáúãõæÕóì ÈöåóÇ ÇáúãóæúÌõæÏóÉö ÍóÇáó
ÇáúæóÕöíøóÉö]
(ÝóÕúáñ: Íóãúáõ) ÇáúÃóãóÉö (ÇáúãõæÕóì ÈöåóÇ ÇáúãóæúÌõæÏóÉö ÍóÇáó
ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇÚúÊöÈóÇÑö ÃóÞóáøö ãõÏøóÉö ÇáúÍóãúáö) ÈöÃóäú æóáóÏóÊúåõ
ÞóÈúáó ãõÖöíøö ÃóÞóáøöåóÇ ãöäú íóæúãö ÇáúæóÕöíøóÉö (æóÕöíøóÉñ) ÈöäóÇÁð
Úóáóì Ãóäøó ÇáúÍóãúáó íõÚúÑóÝõ¡ ÝóÅöäú áóãú íóÊóÍóÞøóÞú æõÌõæÏõåõ ÍóÇáó
ÇáúæóÕöíøóÉö ÝóáóíúÓó æóÕöíøóÉð Åäú ßóÇäóÊú ÃóãóÉð ÐóÇÊó ÝöÑóÇÔò
áöÇÍúÊöãóÇáö ÍõÏõæËöåö ÈóÚúÏóåóÇ (æóÇáúÍóãúáõ ÇáúÍóÇÏöËõ Èóíúäó
ÇáúãóæúÊö æóÇáúÞóÈõæáö ãöáúßñ áöáúãõæÕóì áóåõ Åäú ÞóÈöáó) ÇáúæóÕöíøóÉó
áöÍõÏõæËöåö Úóáóì ãöáúßöåö (æóÇáúÍóÇÏöËõ Èóíúäó ÇáúæóÕöíøóÉö æóÇáúãóæúÊö
ÈóÇÞò Úóáóì ãöáúßö ÇáúãõæÕöí Åäú æóáóÏóÊúåõ ÞóÈúáó ÇáúãóæúÊö æóßóÐóÇ
ÈóÚúÏóåõ) áöÐóáößó (ÝóÅöäú) æóÝöí äõÓúÎóÉò: æóÅöäú (ßóÇäó ÇáúÍóãúáõ ãöäú
ÃóãóÉö ÒóæúÌõåóÇ ÇáúãõæÕóì áóåõ) ÈöåóÇ (æóÞóÈöáó) ÇáúæóÕöíøóÉó
(ÝóÇáúÍóÇÏöËõ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö íóÊóÈóíøóäõ ÇäúÚöÞóÇÏõåõ ÍõÑøðÇ) áóÇ
æóáóÇÁó Úóáóíúåö (æóåöíó Ãõãøõ æóáóÏò) áöÃóäøó ÇáúÚõáõæÞó Èöåö ÍóÏóËó
Ýöí ãöáúßöåö æóÇáúãõÚúÊóÈóÑõ Ýöí ÇáúÍõßúãö ÈöÃõãøöíøóÉö ÇáúæóáóÏö
ÅãúßóÇäõ ÇáúÅöÕóÇÈóÉö áóÇ ÍóÞöíÞóÊõåóÇ ßóãóÇ ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ (æó)
ÇáúÍóãúáõ (ÇáúãóæúÌõæÏõ ÍóÇáó ÇáúæóÕöíøóÉö íóÚúÊöÞõ Úóáóíúåö ÈöÇáúãöáúßö
æóæóáóÇÄõåõ áóåõ¡ æóáóÇ Êóßõæäõ Ãõãøó æóáóÏò) áöÃóäøóåóÇ ÚóáóÞóÊú ãöäúåõ
ÈöÑóÞöíÞò (æóáóæú ãóÇÊó) ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöåóÇ (ÞóÈúáó ÇáúÞóÈõæáö)
æóÇáÑøóÏøö (ÞóÇãó æóÇÑöËõåõ ãóÞóÇãóåõ) Ýöíåö ßóãóÇ Úõáöãó ãöãøóÇ ãóÑøó
(æóÅöäú) ÇáúÃóæúáóì ÝóÅöäú (ÞóÈöáõæÇ) Ãóíú æóÑóËóÊõåõ (ÝóÇáúÞóæúáõ)
æóÝöí äõÓúÎóÉò ÝóÇáúÍõßúãõ (Ýöí ÍõÑøöíøóÉö ÇáúÍóãúáö ßóãóÇ ÓóÈóÞó) Ýöí
ÞóÈõæáö ãõæóÑøöËöåöãú (æó) áóßöäú (áóÇ íóÑöËõ ãóÚóåõãú ßóãóÇ
ÈóíøóäøóÇåõ) ÞõÈóíúáó ÝóÑúÚö ãóÊóì ÃóæúÕóì áóåõ Èöãóäú íóÚúÊöÞõ Úóáóíúåö
(æóÅöäú ÑóÏøõæÇ ÈóØóáóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ) ßóãóÇ áóæú ÑóÏøó ãõæóÑøöËõåõãú¡
æóÇáÊøóÕúÑöíÍõ ÈöåóÐóÇ ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö (æóáóæú ãóÇÊó ÇáúãõæÕöí
æóÇáúÍóãúáõ ÏóÇÎöáñ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö ÇõÚúÊõÈöÑó íóæúãó ÇáúãóæúÊö
ÞöíãóÊõåóÇ ÍóÇãöáðÇ ãöäú ÇáËøõáõËö) áóæú ÃóÎøóÑó ÇáÙøóÑúÝó ßóÇäó
Ãóæúáóì¡ æóáóæú æóáóÏóÊú ÞóÈúáó ÇáúãóæúÊö ÇõÚúÊõÈöÑóÊú ÞöíãóÊõåõãóÇ
ãóÚðÇ ãöäú ÇáËøõáõËö (Ãóæú ÛóíúÑõ ÏóÇÎöáò) ÝöíåóÇ ÓóæóÇÁñ ÃóßóÇäó
áöáúãõæÕóì áóåõ Ãóãú áöæóÇÑöËöåö Ãóãú áöáúãõæÕöí (ÝóÍóÇÆöáðÇ) ÊõÚúÊóÈóÑõ
ÞöíãóÊõåóÇ íóæúãó ÇáúãóæúÊö¡ æóÅöÐóÇ ÞóæøóãúäóÇåõãóÇ ÝóÎóÑóÌóÇ ãöäú
ÇáËøõáõËö ÝóÐóÇßó (æóáóæú ÚóÌóÒó ÇáËøõáõËõ ÚóäúåõãóÇ äõÝøöÐóÊú) Ãóíú
ÇáúæóÕöíøóÉõ (ÝöíãóÇ íóÍúÊóãöáõåõ) ÇáËøõáõËõ (ãöäúåõãóÇ Úóáóì äöÓúÈóÉò
æóÇÍöÏóÉò ÈöáóÇ ÞõÑúÚóÉò¡ æóáöÓóÇÆöÑö ÇáúÍóíóæóÇäö Íõßúãõ ÇáúÃóãóÉö)
ÝöíãóÇ ÐõßöÑó (æóíõÑúÌóÚõ Ýöí ãõÏøóÉö ÍóãúáöåóÇ) Ãóíú ÇáúÍóÇãöáö ãöäú
ÓóÇÆöÑö ÇáúÍóíóæóÇäö (Åáóì Ãóåúáö ÇáúÎöÈúÑóÉö) áöÃóäøóåóÇ ÊóÎúÊóáöÝõ
(ÇáúÈóÇÈõ ÇáËøóÇäöí Ýöí ÃóÍúßóÇãö ÇáúæóÕöíøóÉö ÇáÕøóÍöíÍóÉö)
(æóÊóäúÞóÓöãõ) Åáóì ËóáóÇËóÉö ÃóÞúÓóÇãò (áóÝúÙöíøóÉñ æóãóÚúäóæöíøóÉñ
æóÍöÓóÇÈöíøóÉñ. ÇáúÞóÓóãõ ÇáúÃóæøóáõ: ÇááøóÝúÙöíøóÉõ¡ æóÝöíåö ØóÑóÝóÇäö:
ÇáúÃóæøóáõ Ýöí ÇááøóÝúÙö ÇáúãõÓúÊóÚúãóáö Ýöí ÇáúãõæÕóì Èöåö¡ ÝóÇáúÍóãúáõ
íóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ Èöåö æóÍúÏóåõ¡ æó)
íóÕöÍøõ (ÈöÇáúÍóÇãöáö Ïõæäóåõ) ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÈóíúÚö ÝöíåöãóÇ¡ ÝóÚõáöãó
Ãóäøóåõ ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöåóÇ áöÑóÌõáò æóÈöÍóãúáöåóÇ áöÂÎóÑó¡
æóÈöåö ÕóÑøóÍó ÇáúÃóÕúáõ (æóáóæú ÃóØúáóÞó) ÇáúæóÕöíøóÉó ÈöåóÇ
(ÊóÈöÚóåóÇ) ÍóãúáõåóÇ ÇáúãóæúÌõæÏõ ÚöäúÏó ÇáúæóÕöíøóÉö ßóãóÇ Ýöí
ÇáúÈóíúÚ¡ ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúá ÚóÞöÈó åóÐóÇ: æóáóÇ íóÈúÚõÏõ ÇáúÝóÊúæóì
ÈöÇáúãóäúÚö ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÈóíúÚöº áöÃóäøó ÇáúÍóãúáó áóÇ íõÝúÑóÏõ
ÈöÇáúÈóíúÚö ÝóíóÊúÈóÚõ æóíõÝúÑóÏõ ÈöÇáúæóÕöíøóÉö ÝóáóÇ íóÊúÈóÚõ¡
æóáöÃóäøó ÇáúÃóÕúáó ÊóäúÒöíáõ ÇáúæóÕöíøóÉö Úóáóì ÇáúãõÊóíóÞøóäö¡
æóáöÃóäøóåóÇ ÚóÞúÏñ ÖóÚöíÝñ ÝóáóÇ ÊõÓúÊóÊúÈóÚõ.
ÞóÇáó ÇáúÅöÓúäóæöíøõ: æóãóÇ Úóáøóáó Èöåö ãóÑúÏõæÏñ¡ ÃóãøóÇ ÇáúÃóæøóáõ
ÝóÈöÏõÎõæáö ÇáúÈöäóÇÁö Ýöí ÈóíúÚö ÇáúÃóÑúÖö ãóÚó ÅãúßóÇäò ÅÝúÑóÇÏöåö
ÈöÇáúÈóíúÚö¡ æóÃóãøóÇ ÇáËøóÇäöí ÝóáöÃóäøó ÇáúÃóÕúáó Ýöí ÇáúÚõÞõæÏö
ßõáøöåóÇ ÊóäúÒöíáõåóÇ Úóáóì ÇáúãõÊóíóÞøóäö Ãóæú ÇáÙøóÇåöÑö ÇáúÞóÑöíÈö
ãöäúåõ¡ æóÃóãøóÇ ÇáËøóÇáöËõ ÝóãóäúÞõæÖñ ÈöÇáÑøóåúäö ÝóÅöäøóåõ ÚóÞúÏñ
ÖóÚöíÝñ ãóÚó Ãóäøó ÇáúÍóãúáó íóÏúÎõáõ Ýöíåö¡ æóíõÄóíøöÏõ ÏõÎõæáóåõ åõäóÇ
ÏõÎõæáõåõ Ýöí ÇáúÚöÊúÞö.
(æóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáØøóÈúáö ÊõÍúãóáõ Úóáóì) ÇáØøóÈúáö (ÇáúãõÈóÇÍö)
ßóØóÈúáö ÍóÑúÈò æóÍóÌöíÌò ÍóãúáðÇ áößóáóÇãöåö Úóáóì ÇáÕøöÍøóÉö ÅÐú
ÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøóåõ íóÞúÕöÏõ ÇáËøóæóÇÈó (ÝóÅöäú ÞóÇáó) : ÃóÚúØóæúåõ
ØóÈúáðÇ (ãöäú ØõÈõæáöí æóáóÇ ãõÈóÇÍó ÝöíåóÇ) æóáóíúÓó ÝöíåóÇ ãóÇ
íóÕúáõÍõ áöáúãõÈóÇÍö (ÈóØóáóÊú) Ãóíú ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÅÐóÇ
ßóÇäó ÝöíåóÇ ãõÈóÇÍñ ÊóÕöÍøõ æóÊõÍúãóáõ Úóáóíúåö (Ãóæú ÞóÇáó) :
ÃóÚúØõæåõ ØóÈúáðÇ (ãöäú ãóÇáöí) æóáóíúÓó áóåõ ØóÈúáñ ãõÈóÇÍñ (ÇõÔúÊõÑöíó
áóåõ) ØóÈúáñ (ãõÈóÇÍñ. ÝóÑúÚñ) :
áóæú (ÃóæúÕóì áóåõ ÈöÏõÝøò áóåõ ÌóáóÇÌöáõ æóÍóÑøóãúäóÇåóÇ) Úóáóì æóÌúåò
(ÏõÝöÚó) Åáóíúåö (ÏõæäóåóÇ¡ ÝóÅöäú äóÕøó ÚóáóíúåóÇ äõÒöÚóÊú) ãöäúåõ
(æóÃõÚúØöíóåóÇ) ÃóíúÖðÇ¡ ÞóÇáó ÇáúÅöÓúäóæöíøõ: ßóíúÝó íóÓúÊóÞöíãõ
ÊóÕúÍöíÍõ ÇáúæóÕöíøóÉö ÝöíåöãóÇ ãóÚó ÇáúÞóæúáö ÈöÇáÊøóÍúÑöíãö¿ æóíõÌóÇÈõ
ÈöÃóäøóåõãóÇ íóÕúáõÍóÇäö áöáúãõÈóÇÍö (æóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöÚõæÏò ãöäú
ÚöíÏóÇäöåö æóáóíúÓó áóåõ ÅáøóÇ ÃóÚúæóÇÏõ ÈöäóÇÁò æóÞöÓöíøñ ÃõÚúØöíó
æóÇÍöÏðÇ) ãöäúåõãóÇ æóÅöäú ßóÇäó ÇááøóÝúÙõ áóÇ íóäúÕóÑöÝõ ÅáóíúåöãóÇ
ÚöäúÏó ÇáúÅöØúáóÇÞö (Ýóáóæú ßóÇäó ÝöíåóÇ ÃóÚúæóÇÏõ áóåúæò ÊóÕúáõÍõ
áöãõÈóÇÍò ÝóßóÐóáößó) Ãóíú íõÚúØóì æóÇÍöÏðÇ ãöäú ÇáúÌóãöíÚº áöÃóäøó
ÃóÚúæóÇÏó Çááøóåúæö áóãøóÇ ÕóáóÍóÊú áöãõÈóÇÍò ÕóÇÑó áóåóÇ ÃõÓúæóÉñ
ÈöÛóíúÑöåóÇ¡ æóåóÐóÇ ãóÇ ÌóÒóãó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ¡ æóÞöíáó: íóÊóÚóíøóäõ
ÅÚúØóÇÁõ ÚõæÏò ãöäúåóÇ ÅÐú ßóíúÝó íóäúÕóÑöÝõ ÅáóíúåóÇ ÇáúÅöØúáóÇÞõ ÅÐóÇ
áóãú ÊóÕúáõÍú áöãõÈóÇÍò ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí Ýöí ÇáúãóÓúÃóáóÉö ÇáúÂÊöíóÉö
Ïõæäó ãóÇ ÅÐóÇ ÕóáóÍóÊú áóåõ¡ æóÚóáóíúåö äóÕøó ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ Ýöí
ÇáúãõÎúÊóÕóÑö¡ æóÈöåö ÌóÒóãó ÕóÇÍöÈõ ÇáúãõåóÐøóÈö -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
[ÝóÕúáñ ÃóæúÕóì áóåõ Èöãóäú íóÚúÊöÞõ Úóáóíúåö]
Þóæúáõåõ: Íóãúáõ ÇáúãõæÕóì ÈöåóÇ ÇáúãóæúÌõæÏõ ÅáóÎú) áóæú ÃóæúÕóì
ÈöÇáÔøóÌóÑóÉö æóÚóáóíúåóÇ ËóãóÑóÉñ ÛóíúÑõ ãõÄóÈøóÑóÉò ÏóÎóáóÊú Ýöí
ÇáúæóÕöíøóÉö
[ÇáúÈóÇÈõ ÇáËøóÇäöí Ýöí ÃóÍúßóÇãö ÇáúæóÕöíøóÉö ÇáÕøóÍöíÍóÉö]
[ÇáúÞóÓóãõ ÇáúÃóæøóáõ ãöäú ÇáúæóÕöíøóÉ ÇáÕøóÍöíÍóÉ ÇááøóÝúÙöíøóÉõ]
(ÇáúÈóÇÈõ ÇáËøóÇäöí Ýöí ÃóÍúßóÇãö ÇáúæóÕöíøóÉö) (Þóæúáõåõ. æóáóæú
ÃóØúáóÞó ÊóÈöÚóåóÇ) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: æóáóÇ ãõÈóÇÍó
ÝöíåóÇ ÈóØóáóÊú) ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: áóãú íõÝóÑøöÞõæÇ Èóíúäó ßóæúäö
ÇáúãõæÕöí æóÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöØóÈúáö Çááøóåúæö ãöäú Ãóåúáöåö¡
æóíóÚúÊóÞöÏõ ÅÈóÇÍóÊõåõ¡ æóÈóíøóäó ÛóíúÑõåõ¡ æóáóÇ íóÈúÚõÏõ Ãóäøóåõ ÅÐóÇ
ÃóæúÕóì Èöåö áöÃóåúáö ÇáúÈóØóÇáóÉö æóÇáúãóáóÇåöí Ãóäú íõÞóÇáó
ÈöÇáúÝóÓóÇÏö¡ æóÅöäú ÃóæúÕóì Èöåö æóåõæó ãöãøóÇ íõÊóãóæøóáõ ÑõÖóÇÖõåõ
áöãóäú åõæó ãöäú Ãóåúáö ÇáÏøöíäö æóÇáÕøóáóÇÍö Ãóäú íóÕöÍøó¡ æóíõäóÒøóáõ
Úóáóì ÅÑóÇÏóÉö ÇáÑøõÖóÇÖö ØóáóÈðÇ áöáËøóæóÇÈö æóÊóßúÝöíÑðÇ áöãóÇ ÓóáóÝó
ãöäúåõ¡ æóíóäúÈóÛöí Ãóäú íóßõæäó ãóæúÖöÚó ÇáúãóäúÚö ãõØúáóÞðÇ Ýöí
ÇáØøóÈúáö æóÛóíúÑöåö Úóáóì ØóÑöíÞóÉö ÇáúÌõãúåõæÑö ÝöíãóÇ ÝöíãóÇ ÅÐóÇ
ÃóæúÕóì Èöåö áöÂÏóãöíøò ãõÚóíøóäò¡ ÃóãøóÇ ÅÐóÇ ÃóæúÕóì Èöåö áöÌöåóÉò
ÚóÇãøóÉò ßóÇáúÝõÞóÑóÇÁö Ãóæú áöãóÓúÌöÏò Ãóæú äóÍúæöåö æóßóÇäó ÑõÖóÇÖõåõ
ãóÇáðÇ Ãóäú íóÕöÍøó ÞóØúÚðÇ¡ æóÊõäóÒøóáõ ÇáúæóÕöíøóÉõ Úóáóì ÑõÖóÇÖöåö
Ãóæú ÌóæúåóÑöåö æóãóÇáöíøóÊöåö¡ æóÞõæøóÉõ ßóáóÇãöåöãú Ãóäøó ãóæúÖöÚó
ÇáúÝóÓóÇÏö ãóÇ ÅÐóÇ Óõãøöíó ÇáØøóÈúáõ æóäóÍúæõåõ ãöäú ÇáúãóáóÇåöí
ÇáúãõÍóÑøóãóÉö ÈöÇÓúãöåö¡ ÃóãøóÇ áóæú ÞóÇáó: ÃóÚúØõæåõ åóÐóÇ Ãóæú åóÐóÇ
ÇáÐøóåóÈó Ãóæú ÇáúÝöÖøóÉó Ãóæú ÇáäøõÍóÇÓó Ãóæú ÇáúÎóÔóÈó Ãóæú åóÐöåö
ÇáúÚóíúäó Ãóäøóåõ íóÕöÍøõ¡ ÝóÊõÝúÕóáõ æóíõÚúØóÇåóÇ¡ ÞóÇáóåõ
ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ.
(Þóæúáõåõ: æóÅöäú ßóÇäó ÇááøóÝúÙõ áóÇ íóäúÕóÑöÝõ ÅáóíúåóÇ ÚöäúÏó
ÇáúÅöØúáóÇÞö) ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö: áöÃóäøó ÇáúÅöÖóÇÝóÉó ÍóíúËõ áóÇ
ÔóíúÁó áóåõ ãöäú ÚöíÏóÇäö Çááøóåúæö ÕóÑóÝúÊ ÇááøóÝúÙó Åáóì ÛóíúÑö
ÚöíÏóÇäö Çááøóåúæö ÝóãóäóÚúÊ ÇáÙøõåõæÑó¡ æóáöåóÐóÇ áóæú ÃóæúÕóì áóåõ
ÈöÚõæÏò æóáóãú íõÖöÝú Ðóáößó Åáóì ÚöíÏóÇäöåö æóáóÇ ÚöíÏóÇäó áóåõ áóãú
ÊóÕöÍøó ÇáúæóÕöíøóÉõ áöæõÌõæÏö ÇáÙøõåõæÑö Ýöí ÚõæÏö Çááøóåúæö æóÚóÏóãö
ãóÇ íóãúäóÚõ ÕóÑúÝóåõ Úóäúåõ.
(3/46)
æóÛóíúÑõåõ æóÕóÍøóÍóåõ ÕóÇÍöÈõ ÇáúÈóíóÇäö
æóÛóíúÑõåõ¡ æóáöáúÃóæøóáö Ãóäú íõÌöíÈó ÈöÃóäøó ÇáúÅöØúáóÇÞó ÅäøóãóÇ
íóäúÕóÑöÝõ ÅáóíúåóÇ ÅÐóÇ áóãú ÊóÕúáõÍú áöãõÈóÇÍò Ïõæäó ãóÇ ÅÐóÇ ÕóáõÍóÊú
áóåõ áöãõÔóÇÑóßóÊöåóÇ ÇáúãõÈóÇÍó ÍöíäóÆöÐò (Ãóæú áóÇ) ÊóÕúáõÍõ áöãõÈóÇÍò
(Íõãöáó ÚóáóíúåóÇ) Ãóíú Úóáóì ÃóÚúæóÇÏö Çááøóåúæö (æóÈóØóáóÊú) Ãóíú
ÇáúæóÕöíøóÉõ ÅÐú áóÇ íõÞúÕóÏõ ÇáöÇäúÊöÝóÇÚõ ÈöåóÇ ÔóÑúÚðÇ¡ æóÝóÇÑóÞó
ÚóÏóãó ÈõØúáóÇäöåóÇ Ýöí äóÙöíÑöåö ãöäú ÇáØøõÈõæáö ÈöÃóäøó ãõØúáóÞó
ÇáúÚõæÏö íóäúÕóÑöÝõ Åáóì ÚõæÏö Çááøóåúæö¡ æóÇÓúÊöÚúãóÇáõåõ Ýöí ÛóíúÑöåö
ãóÑúÌõæÍñ¡ æóÇáØøóÈúáõ íóÞóÚõ Úóáóì ÇáúÌóãöíÚö æõÞõæÚðÇ æóÇÍöÏðÇ
æóáöÞóÇÆöáò Ãóäú íóãúäóÚó ÙõåõæÑó ÇÓúãö ÇáúÚõæÏö Ýöí ÚõæÏö Çááøóåúæö
æóíóÞõæáó: Èóáú åõæó ãõÔúÊóÑóßñ Èóíúäóåõ æóÈóíúäó ÛóíúÑöåö ãöäú
ÇáúÃóÚúæóÇÏö¡ ÐóßóÑóåõ ÇáúÃóÕúáõ (æóßóÐóÇ áóæú ÃóæúÕóì) áóåõ (ÈöÚõæÏö
æóáóÇ ÚõæÏó áóåõ ÇõÔúÊõÑöíó áóåõ ÚõæÏõ áóåúæò íóÕúáõÍõ áöãõÈóÇÍò
æóÃõÚúØöíóåõ) ÚöÈóÇÑóÉõ ÇáúÃóÕúá: æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöÚõæÏò æóáóÇ ÚõæÏó
áóåõ ÝóãõÞúÊóÖóì ÊóäúÒöíáö ãõØúáóÞö ÇáúÚõæÏö Úóáóì ÚõæÏö Çááøóåúæö
ÈõØúáóÇäõ ÇáúæóÕöíøóÉö¡ Ãóæú Ãóäú íõÔúÊóÑóì áóåõ ÚõæÏõ áóåúæò íóÕúáõÍõ
áöãõÈóÇÍò¡ æóÃóØúáóÞó ÇáúãõÊóæóáøöí Ãóäøóåõ íóÔúÊóÑöí ãóÇ áóæú ßóÇäó
ãóæúÌõæÏðÇ Ýöí ãóÇáöåö Ãóãúßóäó ÊóäúÝöíÐõ ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáúÚõæÏö Èöåö.
ÇäúÊóåóì.
ÝóÇáÊøóÑúÌöíÍõ ãöäú ÒöíóÇÏóÉö ÇáúãõÕóäøöÝö¡ æóíõæóÌøóåõ ÈöÃóäøóåõ áóãøóÇ
áóãú íõÖöÝú ÇáúÚõæÏó Åáóì ÚöíÏóÇäöåö ßóÇäó Åáóì ÇáÕøöÍøóÉö ÃóÞúÑóÈó¡
æóÅöÐóÇ ÕóÍøóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáúÚõæÏö ÃõÚúØöíóåõ (Ïõæäó ÇáúæóÊóÑö
æóÇáúãöÖúÑóÇÈö) æóåõæó ãóÇ íõÖúÑóÈõ Èöåö ÇáúÚõæÏõ æóÊóæóÇÈöÚõåõãóÇ
ßóÇáúãóáóÇæöí ÇáøóÊöí íõáúæóì ÚóáóíúåóÇ ÇáúÃóæúÊóÇÑõ æóÇáúÍöãóÇÑõ æóåõæó
ÇáúÎóÔóÈóÉõ ÇáøóÊöí íõÑóßøóÈõ ÚóáóíúåóÇ ÇáúÃóæúÊóÇÑõº áöÃóäøóåõ íõÓóãøóì
ÚõæÏðÇ ÈöÏõæäöåóÇ¡ ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö: æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöÚõæÏò ãöäú
ÚöíÏóÇäöåö æóáóíúÓó áóåõ ÅáøóÇ ÚõæÏõ áóåúæò æóÚõæÏõ ÈöäóÇÁò æóÚõæÏõ
ÞöÓöíøò ÝóÅöäú ÍóãóáúäóÇ áóÝúÙó ÇáúÚöíÏóÇäö Úóáóì åóÐöåö ÇáúÂÍóÇÏö
ÝóÞóÏú ÍóãóáúäóÇ ÇáúãõÔúÊóÑóßó Úóáóì ãóÚóÇäöíåö ãóÚðÇ æóÝöíåö ÎöáóÇÝñ
áöÃóåúáö ÇáúÃõÕõæáö¡ ÝóÅöäú ãõäöÚó ÝóåóÐöåö ÇáÕøõæÑóÉõ ßóãóÇ áóæú
ÃóæúÕóì ÈöÚõæÏò ãöäú ÚöíÏóÇäöåö æóáóíúÓó áóåõ ÅáøóÇ ÚõæÏó áóåúæò Ãóæú
áóÇ ÚõæÏó áóåõ ÒóÇÏó Çáäøóæóæöíøõ: ÞõáúÊõ: ãóÐúåóÈõ ÇáÔøóÇÝöÚöíøö -
ÑóÖöíó Çááøóåõ Úóäúåõ - Íóãúáõ ÇáúãõÔúÊóÑóßö Úóáóì ãóÚóÇäöíåö¡
æóæóÇÝóÞóåõ Úóáóíúåö ÌóãóÇÚóÉñ ãöäú Ãóåúáö ÇáúÃõÕõæáö. ÇäúÊóåóì.
áóßöäøóåõ ÎóÇáóÝóåõ Ýöí ÈóÇÈö ÇáúÚöÊúÞö ÝöíãóÇ áóæú ÞóÇáó: Åäú ÑóÃóíúÊó
ÚóíúäðÇ ÝóÃóäúÊ ÍõÑøñ¡ ÝóÑóÌøóÍó Ýöíåö Ãóäøóåõ áóÇ íõÍúãöáõ Úóáóì
ãóÚóÇäöíåö (æóßóÐóÇ) ÇáúÍõßúãõ (Ýöí ÇáúãöÒúãóÇÑö) ÝóÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ
Èöåö (Åäú ÕóáõÍó áöãõÈóÇÍò) Ïõæäó ãóÇ ÅÐóÇ áóãú íóÕúáõÍú áóåõ¡ æóÅöÐóÇ
ÕóÍøóÊú (áóÇ íõÚúØóì) ÇáúãõæÕóì áóåõ Èöåö (ÇáúãõÌóãøöÚó) Ãóíú
(ÇáúãóæúÖõæÚó Èóíúäó ÇáÔøóÝóÊóíúäö) º áöÃóäøó ÇáöÇÓúãó áóÇ íóÊóæóÞøóÝõ
Úóáóíúåö¡ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóÙóÇåöÑõ ßóáóÇãöåöãú Ãóäøóåõ íõÚúØöí
ÇáúãöÒúãóÇÑó ÈöåóíúÆóÊöåö¡ æóÞóÇáó ÇáÑøõæíóÇäöíøõ ÊóÈóÚðÇ
áöáúãóÇæóÑúÏöíøö: íóÌöÈõ Ãóäú íõÝúÕóáó ãöäú ÛóíúÑö ÊóÑúÖöíÖò ÈöÍóíúËõ
íóÎúÑõÌõ Èöåö Úóäú Çááøóåúæö Ëõãøó íõÚúØóÇåõ (æóÅöäú ÃóæúÕóì áóåõ
ÈöÞóæúÓò Íõãöáó Úóáóì ÇáúÚóÑóÈöíøóÉö) æóåöíó ÇáøóÊöí íõÑúãóì ÈöåóÇ
ÇáäøóÈúáõ æóåöíó ÇáÓøöåóÇãõ ÇáÕøöÛóÇÑõ ÇáúÚóÑóÈöíøóÉõ (æó) Úóáóì
(ÇáúÝóÇÑöÓöíøóÉö) æóåöíó ÇáøóÊöí íõÑúãóì ÈöåóÇ ÇáäøõÔøóÇÈõ (æó) Úóáóì
(ÞóæúÓö ÇáúÍõÓúÈóÇäö) ÈöÖóãøö ÇáúÍóÇÁö æóÈöÇáÓøöíäö ÇáúãõåúãóáóÉö
æóÈöÇáúÈóÇÁö ÇáúãõæóÍøóÏóÉö (æóåöíó ÇáøóÊöí áóåóÇ ÓöåóÇãñ ÕöÛóÇÑñ)
ÊõÑúãóì áöãóÌúÑðì ÝöíåóÇ¡ ÝóÇáúÍõÓúÈóÇäõ ÇÓúãñ áöáÓøöåóÇãö ÇáÕøöÛóÇÑö
ÇáúãóÐúßõæÑóÉö ßóãóÇ ÐóßóÑóåõ ÇáúÌóæúåóÑöíøõ æóÛóíúÑõåõ¡ æóßóáóÇãõ
ÇáúÃóÕúáö åõäóÇ íõãúßöäõ Íóãúáõåõ Úóáóíúåö áóßöäøóåõ ÕóÑøóÍó Ýöí
ÇáúãõÓóÇÈóÞóÉö ÈöÃóäøóåõ ÇÓúãñ áöáúÞóæúÓö ÇáúãóÐúßõæÑóÉö (áóÇ) Úóáóì
(ÞóæúÓö ÈõäúÏõÞò æó) áóÇ ÞóæúÓö (äóÏúÝò) áöÇÔúÊöåóÇÑö ÇáúÞóæúÓö Ýöí
ÇáËøóáóÇËóÉö ÇáúÃóæøóáõ Ïõæäó åóÐóíúäö.
æóÇáúÈõäúÏõÞõ íõÓóãøóì ÈöÇáúÌõáóÇåöÞö ÈöÖóãøö ÇáúÌöíãö ßóãóÇ ÐóßóÑóåõ
ÇáúÌóæúåóÑöíøõ æóÛóíúÑõåõ¡ æóÐóßóÑó ÇáúÃóÕúáõ Ãóäøó ÇáúÌóáóÇåöÞõ ÇÓúãñ
áöÞóæúÓö ÇáúÈõäúÏõÞö¡ æóäóÞóáóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ Úóäú ÇáúÃóÒúåóÑöíøö
(ÅáøóÇ Ãóäú ÞóÇáó) : ÃóÚúØõæåõ (ãóÇ íõÓóãøóì ÞóæúÓðÇ) ÝóáóÇ íóÞúÊóÕöÑõ
Úóáóì ÇáËøóáóÇËóÉö Èóáú íõÚúØóì æóÇÍöÏóÉð ãöäú ÇáúÌóãöíÚö (æóáóæú ÞóÇáó)
: ÃóÚúØõæåõ ÞóæúÓðÇ (ãöäú ÞöÓöíøò æóáóíúÓó áóåõ ÅáøóÇ åõãóÇ) Ãóíú
ÞóæúÓóÇ ÇáúÈõäúÏõÞö æóÇáäøóÏúÝö (ÊóÚóíøóäó ÇáúÈõäúÏõÞõ) Ãóíú ÞóæúÓõåõº
áöÃóäøó ÇáöÇÓúãó ÅáóíúåóÇ ÃóÓúÈóÞõ¡ æóáóæú áóãú íóßõäú áóåõ ÅáøóÇ
ÃóÍóÏõåõãóÇ Íõãöáó ÇááøóÝúÙõ Úóáóíúåö áöáÊøóÞúíöíÏö ÈöÇáúÅöÖóÇÝóÉö¡
ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ¡ åóÐóÇ ßõáøõåõ ÚöäúÏó ÇáúÅöØúáóÇÞö (ÝóÅöäú
Èóíøóäó ÇáúÛóÑóÖó ÇõÊøõÈöÚó¡ ÈöÃóäú ÞóÇáó: áöíóäúÏöÝó) ÈöåóÇ (Ãóæú
íóÑúãöíó ÈöåóÇ ÇáØøóíúÑó) Ãóæú íõÞóÇÊöáó ÈöåóÇ.
(ÝóÑúÚñ: áóæú ÃóæúÕóì ÈöÞóæúÓò) Ãóæú ØóÈúáò (áóãú íóÏúÎõáú ÇáúæóÊóÑõ)
Ýöí ÇáúÞóæúÓö (æóáóÇ ÇáúÌöáúÏõ ÇáÒøóÇÆöÏõ ÝöíåóÇ) Ãóíú Ýöí ÇáØøóÈúáö
ÅÐóÇ ßóÇäó (íõÓóãøóì ÇáØøóÈúáõ) Ãóíú ØóÈúáðÇ (Ïõæäóåõ) áöÃóäøó ßõáøðÇ
ãöäúåõãóÇ ÎóÇÑöÌñ Úóäú ÇáúãõÓóãøóì¡ æóßóãóÇ áóÇ íóÏúÎõáõ ÇáÓøóÑúÌõ Ýöí
ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáÏøóÇÈøóÉö (æóíóÏúÎõáõ ÇáäøóÕúáõ æóÇáÑøöíÔõ Ýöí ÇÓúãö
ÇáÓøóåúãö) áöËõÈõæÊöåöãóÇ Ýöíåö
(æóÅöäú ÞóÇáó) : ÃóÚúØõæåõ (ÔóÇÉð ãöäú ÔöíóÇåöí) Ãóæú ãöäú Ûóäóãöí
(Ãóæú) ãöäú (ãóÇáöí ÃóÌúÒóÃóÊú) ÔóÇÉñ (ãóÚöíÈóÉñ æóãóÑöíÖóÉñ ãóÚúÒðÇ
æóÖóÃúäðÇ æóáóæú ÐóßóÑðÇ) æóÕóÛöíÑó ÇáúÌõËøóÉö áöÕöÏúÞö ÇÓúãöåóÇ
ÈöÐóáößóº áöÃóäøóåóÇ ÇÓúãõ ÌöäúÓò ßóÇáúÅöäúÓóÇäö¡ æóÇáúåóÇÁõ ÝöíåóÇ
áöáúæóÍúÏóÉö áóÇ áöáÊøóÃúäöíËö¡ æóáöåóÐóÇ íóÌõæÒõ ÅÎúÑóÇÌõ ÇáÐøóßóÑö
Úóäú ÎóãúÓò ãöäú ÇáúÅöÈöáö¡ æóäóÕøó Ýöí ÇáúÃõãøö Úóáóì Ãóäøó ÇáÐøóßóÑó
áóÇ íóÏúÎõáõ åõäóÇ áöáúÚõÑúÝö¡ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóÑóÌøóÍóåõ ßóËöíÑñ
ãöäú ÇáúÚöÑóÇÞöíøöíäó æóÇÞúÊóÖóÇåõ ßóáóÇãõ ÈóÇÞöíåöãú æóåõæó
ÇáúãóÐúåóÈõ¡ ÞóÇáó: æóÞóÏú íõÝóÑøóÞõ Èóíúäóåõ æóÈóíúäó ÇáÒøóßóÇÉö
ÈöÃóäøó ÇáÔøóÇÉó Ëóãøó ãóÍúãõæáóÉñ Úóáóì ÇááøõÛóÉö¡ æóåõäóÇ Úóáóì ÚõÑúÝö
ÇáöÇÓúÊöÚúãóÇáö ßóãóÇ äóÕøó Úóáóíúåö ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ¡ æóÅöäøóãóÇ ÌóæøóÒõæÇ
ÇáúãóÚöíÈó åõäóÇ æóÅöäú ÇÞúÊóÖóì ÇáúÅöØúáóÇÞõ ÇáÓøóáóÇãóÉóº áöÃóäøó
ÇáúæóÕöíøóÉó áóÇ ÒöíóÇÏóÉó ÝöíåóÇ Úóáóì ãõÞúÊóÖóì ÇááøóÝúÙö áöÚóÏóãö ãóÇ
íóÏõáøõ ÚóáóíúåóÇ -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: ÝóÇáÊøóÑúÌöíÍõ ãöäú ÒöíóÇÏóÉö ÇáúãõÕóäøöÝö) ÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ:
æóíõÄúÎóÐõ ãöäú Ðóáößó ÊóÞúíöíÏõ ãóÇ ÃóØúáóÞõæåõ Ýöí ÈóÇÈö ÇáúÈóíúÚö
ãöäú ÚóÏóãö ÕöÍøóÉö ÈóíúÚö ÂáóÉö Çááøóåúæö¡ Ãóíú ÍóíúËõ áóãú íóÕúáõÍú
áöãõÈóÇÍò ãóÚó ÈóÞóÇÁö ÇÓúãöåö æóáóæú ãóÚó ÊóÛúíöíÑò íóÓöíÑò (Þóæúáõåõ:
æóÙóÇåöÑõ ßóáóÇãöåöãú Ãóäøóåõ íõÚúØóì ÇáúãöÒúãóÇÑó ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö.
(Þóæúáõåõ: æóÇáúåóÇÁõ ÝöíåóÇ áöáúæóÍúÏóÉö) áóÇ áöáÊøóÃúäöíËö ßóÍóãóÇãò
æóÍóãóÇãóÉò¡ æóíóÏõáøõ áóåõ Þóæúáõåõãú: áóÝúÙõ ÇáÔøóÇÉö íõÐóßøóÑõ
æóíõÄóäøóËõ¡ æóáöåóÐóÇ Íõãöáó Þóæúáõåõ - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö
æóÓóáøóãó - «Ýöí ÃóÑúÈóÚöíäó ÔóÇÉð ÔóÇÉñ Úóáóì ÇáÐøõßõæÑö æóÇáúÅöäóÇËö»
ÞóÇáó ÇÈúäõ ÓõÑóÇÞóÉó Ýöí (ßöÊóÇÈö ÇáúÃóÚúÏóÇÏö) : æóÅöäøóãóÇ ÃóÝúÑóÏó
Çááøóåõ ÓõÈúÍóÇäóåõ æóÊóÚóÇáóì ÇáÖøóÃúäó Úóäú ÇáúãóÚúÒö Ýöí ÂíóÉö
ÇáúÃóäúÚóÇãö æóåõãóÇ ÌöäúÓñ æóÇÍöÏñ ÝóÌóÚóáóåõãóÇ äóæúÚóíúäö æóÅöäú
ßóÇäóÇ ÓóæóÇÁð Ýöí ÌóãöíÚö ÇáúÃóÍúßóÇãö ßóÇáÒøóßóÇÉö æóÇáúßóÝøóÇÑóÉö
æóÇáúåóÏúíö æóÇáÖøóÍóÇíóÇ¡ æóÐóßóÑó ÇáúÅöÈöáó æóÇáúÈóÞóÑó ÞöÓúãðÇ
æóÇÍöÏðǺ áöÃóäøóåóÇ æóÅöäú ÇÎúÊóáóÝóÊú ÃóäúæóÇÚõåóÇ íóÊóäóÇÊóÌõ
ÈóÚúÖõåóÇ ãöäú ÈóÚúÖò¡ æóáóíúÓó ßóÐóáößó ÇáúÛóäóãõºº áöÃóäøó ÇáÖøóÃúäó
áóÇ íóØúÑõÞõ ÇáúãóÚúÒó¡ æóÇáúãóÚúÒó áóÇ íóØúÑõÞõ ÇáÖøóÃúäó¡ ÝóÌóÑóì
ãóÌúÑóì ÇáúÌöäúÓö Ýöí ÇáäøóÊóÇÌöº ÝóáöÐóáößó ÞóÓóãóåõãóÇ ÞöÓúãóíúäö.
ÇåÜ.
æóÃóÝúåóãó Þóæúáõåõ: ãóÚúÒðÇ æóÖóÃúäðÇ Ãóäøóåõ áóÇ íóÊóäóÇæóáõ
ÛóíúÑóåõãóÇ¡ Ýóáóæú ÃóÑóÇÏó ÇáúæóÇÑöËõ ÅÚúØóÇÁóåõ ÃóÑúäóÈðÇ Ãóæú ÙóÈúíðÇ
áóãú íõãóßøóäú¡ æóåõæó ÇáúãóäúÕõæÕõ¡ æóáóÇ áöáúãõæÕóì áóåõ ÞóÈõæáõåõ
æóÅöäú æóÞóÚó Úóáóíúåö ÇÓúãõ ÔóÇÉò¡ ßóãóÇ ÐóßóÑ ÇÈúäõ ÚõÕúÝõæÑò ÃóäøóåóÇ
ÊóÞóÚõ Úóáóì ÇáÐøóßóÑö æóÇáúÃõäúËóì ãöäú ÇáÖøóÃúäö æóÇáúãóÚúÒö
æóÇáÙøöÈóÇÁö æóÇáúÈóÞóÑö æóÇáäøóÚóÇãö æóÍõãõÑö ÇáúæóÍúÔö¡ æóÓóÈóÈõåõ
ÊóÎúÕöíÕõ ÇáúÚõÑúÝö ÈöÇáÖøóÃúäö æóÇáúãóÚúÒö
(3/47)
ÈöÎöáóÇÝö ÇáúßóÝøóÇÑóÉö æóÛóíúÑöåóÇ (áóÇ
ÓóÎúáóÉð æóÚóäóÇÞðÇ) áöÃóäøó ÇáöÇÓúãó áóÇ íóÕúÏõÞõ ÈöåöãóÇ áöÕöÛóÑö
ÓöäøöåöãóÇ¡ ßóÐóÇ ÕóÍøóÍóåõ ÇáúÃóÕúáõ æóäóÞóáóåõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Úóäú
ÇáÕøóíúÏóáóÇäöíøö æóÕóÍøóÍóåõ ÇáúÈóÛóæöíø¡ áóßöäú äóÞóáó ÇáÑøõæíóÇäöíøõ
Úóäú ÓóÇÆöÑö ÇáúÃóÕúÍóÇÈö æóÇáúÛóÒóÇáöíøõ Úóäúåõãú ÎóáóÇ
ÇáÕøóíúÏóáóÇäöíøó ÅÌúÒóÇÁóåõãóÇ¡ æóÇÎúÊóÇÑóåõ ÇáÓøõÈúßöíøõ.
æóÇáÓøóÎúáóÉõ. æóáóÏõ ÇáÖøóÃúäö æóÇáúãóÚúÒö ÐóßóÑðÇ ßóÇäó Ãóæú ÃõäúËóì
ãóÇ áóãú íóÈúáõÛú ÓóäóÉð¡ æóÇáúÚóäóÇÞõ: ÇáúÃõäúËóì ãöäú æóáóÏö ÇáúãóÚúÒö
ßóÐóáößó¡ æóßóÇáúÚóäóÇÞö ÇáúÌóÏúíõ ßóãóÇ ÔóãöáóÊúåõ ÇáÓøóÎúáóÉõ¡ æóáóæú
ÇÞúÊóÕóÑõæÇ Úóáóì ÐößúÑöåóÇ ßóÝóì Úóäú ÐößúÑö ÇáúÚóäóÇÞö æóÇáúÌóÏúíö
(æóÝöí Þóæúáöåö) ÃóÚúØõæåõ ÔóÇÉð (ãöäú ãóÇáöí áóÇ ÊóÊóÚóíøóäõ) ÇáÔøóÇÉõ
(Ýöí Ûóäóãöåö) ÝóíóÌõæÒõ ÅÚúØóÇÄõåóÇ Úóáóì ÛóíúÑö ÕöÝóÉö Ûóäóãöåö
(ÈöÎöáóÇÝö) Þóæúáöåö: ÃóÚúØõæåõ ÔóÇÉð (ãöäú ÔöíóÇåöí) Ãóæú ãöäú Ûóäóãöí
íóÊóÚóíøóäõ ÇáÔøóÇÉõ ÝöíåóÇ ÝóáóÇ íóÌõæÒõ ÇáúÅöÚúØóÇÁõ ãöäú ÛóíúÑöåóÇ
(ÝóÅöäøóåõ ÅÐóÇ áóãú íóßõäú áóåõ) Ýöí åóÐöåö ÚöäúÏó ãóæúÊöåö (ÔóÇÉñ
ÈóØóáóÊú) æóÕöíøóÊõåõ áöÚóÏóãö ãóÇ íóÊóÚóáøóÞõ Èöåö ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ áóæú
ÞóÇáó: ÃóÚúØõæåõ ÔóÇÉð ãöäú ãóÇáöí æóáóÇ ÔöíóÇåó áóåõ ÝóáóÇ ÊóÈúØõáõ
ÇáúæóÕöíøóÉõ Èóáú íõÔúÊóÑóì áóåõ ãöäú ãóÇáöåö ÔóÇÉñ.
(æóáóæú) æóÝöí äõÓúÎóÉò: æóÅöäú (ÞóÇáó ÇÔúÊóÑóæúÇ áóåõ ÔóÇÉð ÊóÚóíøóäóÊú
ÓóáöíãóÉð) áöÃóäøó ÅØúáóÇÞó ÇáúÃóãúÑö ÈöÇáÔøöÑóÇÁö íóÞúÊóÖöíåóÇ ßóãóÇ
Ýöí ÇáÊøóæúßöíáö ÈöÇáÔøöÑóÇÁö (ÈöÎöáóÇÝö Þóæúáöåö ÃóÚúØõæåõ) ÔóÇÉð áóÇ
ÊóÊóÚóíøóäõ ÇáÓøóáöíãóÉõ áöãóÇ ãóÑøó (æóÅöäú ÞóÇáó) : ÃóÚúØõæåõ ÔóÇÉð
(íóÍúáöÈõåóÇ) Ãóæú íóäúÊóÝöÚõ ÈöÏóÑøöåóÇ æóäóÓúáöåóÇ (ÊóÚóíøóäóÊú
ÃõäúËóì) ãöäú ÇáÖøóÃúäö Ãóæú ÇáúãóÚúÒö (Ãóæú íõäúÒöíåóÇ) Úóáóì Ûóäóãöåö
(ÊóÚóíøóäó ßóÈúÔñ Ãóæú ÊóíúÓñ) æóÇáäøóÚúÌóÉõ ÊõÞóÇáõ (áöáúÃõäúËóì ãöäú
ÇáÖøóÃúäö æóÇáúßóÈúÔõ áöáÐøóßóÑö ãöäúåóÇ æóÇáÊøóíúÓõ áöáÐøóßóÑö ãöäú
ÇáúãóÚúÒö) ÊóÎúÕöíÕõ ÇáúßóÈúÔö Èößóæúäöåö ãöäú ÇáÖøóÃúäö æóÇáÊøóíúÓö
Èößóæúäöåö ãöäú ÇáúãóÚúÒö ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö ÃóÎóÐóåõ ßóÇáúÅöÓúäóæöíøö
ãöäú ßõÊõÈö ÇááøõÛóÉö.
(ÝóÑúÚñ: áóæú ÞóÇáó) : ÃóÚúØõæåõ (ÔóÇÉð ãöäú ÔöíóÇåöí æóáóíúÓó áóåõ
ÅáøóÇ ÙöÈóÇÁñ ÃõÚúØöíó ãöäúåóÇ) æóÇÍöÏóÉð (áöÃóäøóåóÇ ÊõÓóãøóì ÔöíóÇåó
ÇáúÈóÑøö) æóåóÐóÇ ÈóÍóËóåõ Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö æóÌóÒóãó Èöåö ÕóÇÍöÈõ
ÇáúÈóíóÇäö æóäóÞóáóåõ Ýöí ãóÍóáøò ÂÎóÑó Úóäú ÇáúÃóÕúÍóÇÈ¡ áóßöäú ÌóÒóãó
ÛóíúÑõåõ ÈöÚóÏóãö ÇáÕøöÍøóÉö¡ æóÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö: Åäøóåõ
ÇáúÃóÕóÍøõ (æóÇáúÈóÚöíÑõ íóÔúãóáõ ÇáäøóÇÞóÉó æóÇáúÌóãóáó ÇáúÈóÎóÇÊöíøó
æóÇáúÚöÑóÇÈó æóÇáúãóÚöíÈó) æóÇáÓøóáöíãó áöÕöÏúÞö ÇÓúãöåö Èößõáøò
ãöäúåóÇ¡ ÝóÞóÏú ÓõãöÚó ãöäú ÇáúÚóÑóÈö: ÍóáóÈó ÝõáóÇäñ ÈóÚöíÑóåõ¡
æóÕóÑóÚóÊúäöí ÈóÚöíÑöí¡ æóÇáäøóÇÞóÉõ áóÇ ÊóÔúãóáõ ÇáúÌóãóáó
æóÈöÇáúÚóßúÓö ßóãóÇ ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ.
(ÝóÑúÚñ: íóÎúÊóÕøõ ÇÓúãõ ÇáËøóæúÑö ÈöÇáÐøóßóÑö) áöÇÓúÊöÚúãóÇáöåö Ýöíåö
áõÛóÉð æóÚõÑúÝðÇ (æó) ÇÓúãõ (ÇáúÈóÞóÑóÉö æóÇáúÈóÛúáóÉö ÈöÇáúÃõäúËóì)
áöÐóáößó¡ æóáóÇ íõÎóÇáöÝõåõ Þóæúáõ Çáäøóæóæöíøö Ýöí ÊóÍúÑöíÑöåö: Åäøó
ÇáúÈóÞóÑóÉó ÊóÞóÚõ Úóáóì ÇáÐøóßóÑö æóÇáúÃõäúËóì ÈöÇÊøöÝóÇÞö Ãóåúáö
ÇááøõÛóÉöº áöÃóäøó æõÞõæÚóåóÇ Úóáóíúåö áóãú íóÔúÊóåöÑú ÚõÑúÝðÇ (æó)
ÇÓúãõ (ÚóÔúÑö ÈóÞóÑóÇÊò æó) ÚóÔúÑö (ÃóíúäõÞò) ÈöÊóÞúÏöíãö ÇáúíóÇÁö Úóáóì
Çáäøõæäö (ÈöÇáúÅöäóÇËö) ÈöäóÇÁð Úóáóì ÇÎúÊöÕóÇÕö ÇáúÈóÞóÑóÉö
æóÇáäøóÇÞóÉö ÈöÇáúÃõäúËóì¡ æóáóÇ ÝóÑúÞó Èóíúäó ÇáÊøóÕúÑöíÍö
ÈöÇáúÈóÞóÑóÇÊö æóÇáúÃóíúäõÞö Èóíúäó ÊóÚúÈöíÑöåö ÈöÚóÔúÑö æóÈöÚóÔóÑóÉò
ßóãóÇ ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ¡ æóÐóßúÑõ ÇáúÚóÔúÑö ãöËóÇáñ (æóÚóÔúÑñ) Ãóæú
ÚóÔóÑóÉñ (ãöäú ÇáúÅöÈöáö æóÇáúÈóÞóÑó æóÇáúÛóäóãö) ÔóÇãöáñ (áöáÐøóßóÑö
æóÇáúÃõäúËóì¡ æóÇáúßóáúÈõ æóÇáúÍöãóÇÑõ áöáÐøóßóÑö) áöÃóäøóåõãú ãóíøóÒõæÇ
ÝóÞóÇáõæÇ: ßóáúÈñ æóßóáúÈóÉñ æóÍöãóÇÑñ æóÍöãóÇÑóÉñ (æóíóÏúÎõáõ
ÇáúÌóæóÇãöíÓõ Ýöí ÇÓúãö ÇáúÈóÞóÑóÉö) ßóãóÇ íõßóãøóáõ ÈöåóÇ äõÕõÈõåóÇ¡
ÞóÇáó ÇáÕøóíúãóÑöíøõ: æóáóÇ íóÏúÎõáõ Ýöíåö ÇáúæóÍúÔõ¡ ÞóÇáó
ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ: ÅáøóÇ Ãóäú áóÇ íóßõæäó áóåõ ÛóíúÑõåõ ÝóÇáúÃóÔúÈóåõ
ÇáÕøöÍøóÉõ ßóãóÇ ãóÑøó Ýöí ÇáÔøóÇÉö. ÇäúÊóåóì.
æóãóÇ ÞóÇáóåõ ÇáÕøóíúãóÑöíøõ ÞóÏú íõÔúßöáõ ÈöÍöäúËö ãóäú ÍóáóÝó áóÇ
íóÃúßõáõ áóÍúãó ÈóÞóÑò ÈöÃóßúáöåö áóÍúãó ÈóÞóÑò æóÍúÔöíøò¡ æóíõÌóÇÈõ
ÈöÃóäøó ãóÇ åõäóÇ ãóÈúäöíøñ Úóáóì ÇáúÚõÑúÝö¡ æóãóÇ åõäóÇßó ÅäøóãóÇ
íõÈúäóì Úóáóíúåö ÅÐóÇ áóãú íóÖúØóÑöÈú æóåõæó Ýöí Ðóáößó ãõÖúØóÑöÈñ
(æóÇÓúãõ ÇáÏøóÇÈøóÉö íóÊóäóÇæóáõ ÇáúÎóíúáó æóÇáúÈöÛóÇáó æóÇáúÍóãöíÑó
ÍóÊøóì ÇáÐøóßóÑó æóÇáúãóÚöíÈó æóÇáÕøóÛöíÑó) Ýöí ÌóãöíÚö ÇáúÈöáóÇÏö
áöÇÔúÊöåóÇÑöåóÇ Ýöí Ðóáößó ÚõÑúÝðÇ¡ æóÅöäú ßóÇäóÊú áõÛóÉð áößõáøö ãóÇ
íóÏöÈøõ Úóáóì ÇáúÃóÑúÖö¡ æóáöÃóäøó ÇáËøóáóÇËóÉó ÃóÛúáóÈõ ãóÇ íõÑúßóÈõ¡
ÞóÇáó ÊóÚóÇáóì {æóÇáúÎóíúáó æóÇáúÈöÛóÇáó æóÇáúÍóãöíÑó áöÊóÑúßóÈõæåóÇ}
[ÇáäÍá: 8] æóÇáúãõÑóÇÏõ ÈöÇáúÍöãóÇÑö ÇáúÍöãóÇÑõ ÇáúÃóåúáöíøõ¡ åóÐóÇ Åäú
ÃõØúáöÞó (ÝóÅöäú ÞóÇáó) : ÃóÚúØõæåõ ÏóÇÈøóÉð (áöíõÞóÇÊöáó) Ãóæú íóßõÑøó
Ãóæú íóÝöÑøó (ÚóáóíúåóÇ ÎóÑóÌó) ãöäú ÇáúæóÕöíøóÉö (ÛóíúÑõ ÇáúÝóÑóÓö)
ÝóíóÊóÚóíøóäõ ÇáúÝóÑóÓõ (Ãóæú áöíóäúÊóÝöÚó ÈöÙóåúÑöåóÇ æóäóÓúáöåóÇ
ÎóÑóÌó) ãöäúåóÇ (ÇáúÈóÛúáõ¡ Ãóæú áöíóÍúãöáó ÚóáóíúåóÇ ÎóÑóÌó) ãöäúåóÇ
(ÇáúÝóÑóÓõ áóÇ ÈöÑúÐóæúäñ ÇõÚúÊöíÏó ÇáúÍóãúáõ Úóáóíúåö) ÝóáóÇ íóÎúÑõÌõ
(Ãóæú) ÞóÇáó: ÃóÚúØõæåõ (ÏóÇÈøóÉð áöÙóåúÑöåóÇ æóÏóÑøöåóÇ ÊóÚóíøóäóÊú
ÇáúÝóÑóÓõ) ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóåóÐóÇ ÅäøóãóÇ íóÙúåóÑõ ÅÐóÇ ßóÇäó
ãöãøóäú íóÚúÊóÇÏõæäó ÔõÑúÈó ÃóáúÈóÇäö ÇáúÎóíúáö æóÅöáøóÇ ÝóáóÇ¡
ÝóÊóÊóÚóíøóäõ ÇáúÈóÞóÑóÉõ¡ ÞõáúÊõ: Ãóæú ÇáäøóÇÞóÉõ (æóÞóÇáó
ÇáúãõÊóæóáøöí æóÞóæøóÇåõ Çáäøóæóæöíøõº ÅÐú ÞóÇáó) ÃóÚúØõæåõ (ÏóÇÈøóÉð
áöáúÍóãúáö) ÚóáóíúåóÇ (ÏóÎóáó) ÝöíåóÇ (ÇáúÌöãóÇáõ æóÇáúÈóÞóÑõ Åäú
ÇÚúÊóÇÏõæÇ ÇáúÍóãúáó ÚóáóíúåóÇ) æóÃóãøóÇ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ ÝóÖóÚøóÝóåõ
ÈöÃóäøóÇ ÅÐóÇ äóÒøóáúäóÇ ÇáÏøóÇÈøóÉó Úóáóì -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: ÈöÎöáóÇÝö ÇáúßóÝøóÇÑóÉö æóÛóíúÑöåóÇ) ßóÇáÒøóßóÇÉö æóÇáúÈóíúÚö
(Þóæúáõåõ: æóÇáÓøóÎúáóÉõ æóáóÏõ ÇáÖøóÃúäö æóÇáúãóÚúÒö ÅáóÎú) ÞóÇáó
ÈóÚúÖõåõãú: ÇáÓøóÎúáóÉõ ÇáúÃõäúËóì ãöäú æóáóÏö ÇáÖøóÃúäö æóÇáúãóÚúÒö ãóÇ
áóãú ÊóÓúÊóßúãöáú ÃóÑúÈóÚóÉó ÃóÔúåõÑò¡¡ æóÇáúÚóäóÇÞõ ÇáúÃõäúËóì ãöäú
æóáóÏö ÇáúãóÚúÒö ãóÇ áóãú íóÊöãøó áóåóÇ ÓóäóÉñ (Þóæúáõåõ: áöÃóäøó
ÅØúáóÇÞó ÇáúÃóãúÑö ÈöÇáÔøöÑóÇÁö íóÞúÊóÖöíåóÇ) Úõáöãó ãöäú ÇáÊøóÚúáöíáö
ÌóÑóíóÇäõ åóÐóÇ ÇáúÍõßúãö Ýöí ÓóÇÆöÑö ÕõæóÑö ÇáÔøöÑóÇÁö (Þóæúáõåõ: Ãóæú
íõäúÒöíåóÇ ÊóÚóíøóäó ßóÈúÔñ ÅáóÎú) Ãóæú íõäúÊóÝóÚõ ÈöÕõæÝöåóÇ
ÝóÖóÇÆöäóÉñ¡ Ãóæú ÔóÚúÑöåóÇ ÝóÚóäúÒñ¡ æóåóßóÐóÇ ßõáøõ æóÕöíøóÉò
ÊóÍúÊóãöáõ ÃóÔúíóÇÁó ÅÐóÇ ÇÞúÊóÑóäó ÈöåóÇ ãóÇ íóÏõáøõ Úóáóì ÅÑóÇÏóÉö
ÃóÍóÏöåóÇ ÝóÅöäøóåõ íóÊóÚóíøóäõ. Û (Þóæúáõåõ: æóåóÐóÇ ãóÇ ÈóÍóËóåõ Ýöí
ÇáÑøóæúÖóÉö ÅáóÎú) áóæú ÞóÇáó: ÃóÚúØõæåõ ÔóÇÉð ãöäú Ûóäóãöí æóáóÇ Ûóäóãó
áóåõ ÚöäúÏó ãóæúÊöåö áóÛóÊú Ôóãöáó ãóÇ ÅÐóÇ ßóÇäó áóåõ ÙöÈóÇÁñ¡ æóåõæó
ÞóÏú íõÎóÇáöÝõ ãóÇ ãóÑøó ãöäú ÊóÕúÍöíÍö Çáäøóæóæöíøö æóÞóÏú íõÝóÑøóÞõ
ÈóíúäóåõãóÇ ÈöÃóäøó ÇáÙøöÈóÇÁó ÞóÏú íõÞóÇáõ áóåóÇ ÔöíóÇåõ ÇáúÈöÑøö
æóáóãú íõÞóáú áóåóÇ Ûóäóãõ ÇáúÈóÑøö (Þóæúáõåõ: æóÇáúÈóÚöíÑõ íóÔúãóáõ
ÇáäøóÇÞóÉó) æóáóÇ íóÔúãóáõ ÇáúÝóÕöíáó.
(Þóæúáõåõ: æóÇáúÈóÞóÑóÉõ æóÇáúÈóÛúáóÉõ ÈöÇáúÃõäúËóì) áóÇ ÊóÔúãóáõ
ÇáúÈóÞóÑóÉõ ÇáúÚöÌúáóÉó æóáóÇ ÇáËøóæúÑõ ÇáúÚöÌúáó (Þóæúáõåõ:
ÝóÇáúÃóÔúÈóåõ ÇáÕøöÍøóÉõ ßóãóÇ ãóÑøó Ýöí ÇáÔøóÇÉö) åõæó ÇáúÃóÕóÍøõ
(Þóæúáõåõ: æóÇáúãóÚöíÈó æóÇáÕøóÛöíÑó) áóßöäú Ýöí ÇáÊøóÊöãøóÉö Ãóäøóåõ
áóÇ íõÚúØóì ãóÇ áóÇ íõãúßöäõ ÑõßõæÈõåõº áöÃóäøóåõ áóÇ íõÓóãøóì ÏóÇÈøóÉð
Ãóíú ÚõÑúÝðÇ (Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóåóÐóÇ ÅäøóãóÇ íóÙúåóÑõ
ÅáóÎú) ÚöÈóÇÑóÊöåö ÅÐóÇ ÞóÇáó: ÏóÇÈøóÉð íóäúÊóÝöÚõ ÈöÏóÑøöåóÇ íóäúÈóÛöí
Ãóäú áóÇ íõÚúØóì ÝóÑóÓðÇ Èóáú äóÇÞóÉð Ãóæú ÈóÞóÑóÉð Ãóæú ÔóÇÉð ÅáøóÇ
Ãóäú íóßõæäó ãöãøóäú íóÔúÑóÈõ ÃóáúÈóÇäó ÇáúÎóíúáö ßóÇáÊøõÑúßö¡ æóåóÐóÇ
íóäúÞóÏöÍõ ÇáúÌóÒúãõ Èöåö ÅÐóÇ ÞóÇáó: ãöäú ÏóæóÇÈøöí æóáóãú íóßõäú áóåõ
ÛóíúÑõ Ðóáößó (Þóæúáõåõ: ÏóÎóáó ÇáúÌöãóÇáõ æóÇáúÈóÞóÑõ Åäú ÇÚúÊóÇÏõæÇ
ÇáúÍóãúáó ÚóáóíúåóÇ) ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: Èóáú íóäúÈóÛöí ÇáúÌóÒúãõ Èöåö
ÅÐóÇ ÞóÇáó ãöäú ÏóæóÇÈøöí áöÞóÑöíäóÉö ÇáúÅöÖóÇÝóÉö æóÏóáóÇáóÉö ÇáúÚõÑúÝö
æóÕöÏúÞö ÇááøõÛóÉö æóÅöäú ßóÇäó ÇáúãóÔúåõæÑõ ÎöáóÇÝóåõ. ÇåÜ. ÞóÇáó ÇÈúäõ
ÇáÑøöÝúÚóÉö: ÅÐóÇ ÞóÇáó ÏóÇÈøóÉð áöáúÍóãúáö ÝóÞóÏú ÇÞúÊóÑóäó ÈöáóÝúÙö
ÇáÏøóÇÈøóÉö ãóÇ ÕóÑóÝóåõ Úóäú ÇáúãóÚúäóì ÇáøóÐöí áöÃóÌúáöåö ÎõÕøó
ÈöÇáúÃóÌúäóÇÓö ÇáËøóáóÇËóÉö æóåõæó ÇáÑøõßõæÈõ Åáóì ãóÚúäðì ÂÎóÑó æóåõæó
ÇáúÍóãúáõ ÇáúãóäúØõæÞõ Èöåö ÝóíõäóÒøóáõ Úóáóì ãóÇ íóÕúáõÍõ áöáúÍóãúáö
ÅãøóÇ ÚóÇãøðÇ ßóÇáúÅöÈöáö æóÇáúÈöÛóÇáö æóÇáúÍóãöíÑö¡ Ãóæú ÎóÇÕøðÇ
ßóÇáúÈóÞóÑö¡ æóÇáúÎóíúáö ÝóÅöäøóåõ
(3/48)
ÇáúÃóÌúäóÇÓö ÇáËøóáóÇËóÉö áóÇ íóäúÊóÙöãõ
ÍóãúáõåóÇ Úóáóì ÛóíúÑöåóÇ ÈöÞóíúÏò Ãóæú ÕöÝóÉò (Ýóáóæú ÞóÇáó: ÃóÚúØõæåõ
ÏóÇÈøóÉð ãöäú ÏóæóÇÈøöí æóãóÚóåõ ÏóÇÈøóÉñ ãöäú ÌöäúÓò) ãöäú ÇáúÃóÌúäóÇÓö
ÇáËøóáóÇËóÉö (ÊóÚóíøóäóÊú¡ Ãóæú ÏóÇÈøóÊóÇäö ãöäú ÌöäúÓóíúäö) ãöäúåóÇ
(íõÎóíøóÑõ ÇáúæóÇÑöËõ) ÈóíúäóåõãóÇ (ÝóÅöäú áóãú íóßõäú áóåõ ÔóíúÁñ)
ãöäúåóÇ ÚöäúÏó ãóæúÊöåö (ÈóØóáóÊú) æóÕöíøóÊõåõº áöÃóäøó ÇáúÚöÈúÑóÉó
Èöíóæúãö ÇáúãóæúÊö áóÇ Èöíóæúãò ÇáúæóÕöíøóÉö¡ äóÚóãú Åäú ßóÇäó áóåõ
ÔóíúÁñ ãöäú ÇáäøóÚóãö Ãóæú äóÍúæöåóÇ ÝóÇáúÞöíóÇÓõ ßóãóÇ ÞóÇáóåõ ÕóÇÍöÈõ
ÇáúÈóíóÇäö ÇáÕøöÍøóÉõ¡ æóíõÚúØóì ãöäúåóÇ áöÕöÏúÞö ÇÓúãö ÇáÏøóÇÈøóÉö
ÚóáóíúåóÇ ÍöíäóÆöÐò ßóãóÇ áóæú ÞóÇáó: ÃóÚúØõæåõ ÔóÇÉð ãöäú ÔöíóÇåöí
æóáóíúÓó ÚöäúÏóåõ ÅáøóÇ ÙöÈóÇÁñ ÝóÅöäøóåõ íõÚúØóì ãöäúåóÇ ßóãóÇ ãóÑøó¡
æóßóáóÇãõ ÇáúãõÕóäøöÝö ÔóÇãöáñ áöÐóáößó ÈöÎöáóÇÝö ßóáóÇãö ÃóÕúáöåö.
(æóÇáÑøóÞöíÞõ íóÞóÚõ Úóáóì ÇáÐøóßóÑö æóÇáúÃõäúËóì æóÇáúÎõäúËóì
æóÇáúãóÚöíÈö) æóÇáÓøóáöíãö (æóÇáÕøóÛöíÑö) æóÇáúßóÈöíÑö (æóÇáúßóÇÝöÑö)
æóÇáúãõÓúáöãö áöÕöÏúÞöåö Èößõáøò ãöäúåóÇ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÚóÈúÏö áóÇ
íóÔúãóáõ ÇáúÃóãóÉó æóÈöÇáúÚóßúÓö ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí (ÝóÅöäú ÞóÇáó) :
ÃóÚúØõæåõ ÑóÞöíÞðÇ (áöíõÞóÇÊöáó Ãóæú áöíóÎúÏõãóåõ Ýöí ÇáÓøóÝóÑö ÃõÚúØöíó
ÐóßóÑðÇ) áöÃóäøóåõ ÇáøóÐöí íóÕúáõÍõ áöÐóáößó¡ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ Ýöí
ÇáúÃõæáóì: æóÍöíäóÆöÐò íóÌöÈõ Ãóäú íóßõæäó ãõßóáøóÝðÇ ÓóáöíãðÇ ãöäú
ÇáÒøóãóÇäóÉö æóÇáúÚóãóì æóäóÍúæöåöãóÇ¡ æóÞóÇáó Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉö:
æóÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøóåõ íõÚúÊóÈóÑõ Ãóäú íóßõæäó ÓóáöíãðÇ ãöãøóÇ íóãúÊóäöÚõ
ãóÚóåõ ÇáúÎöÏúãóÉõ¡ ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö: æóáóæú ÞóÇáó: ÃóÚúØõæåõ
ÑóÞöíÞðÇ íóÎúÏõãõåõ Ýóåõæó ßóãóÇ áóæú ÃóØúáóÞó¡ Ãóíú ÈöÇáäøöÓúÈóÉö
áöáÐøõßõæÑóÉö æóÇáúÃõäõæËóÉö áóÇ ãõØúáóÞðÇ¡ ÅÐú ÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøóåõ áóÇ
íõßúÊóÝóì Èöãóäú áóÇ íóÕúáõÍõ áöáúÎöÏúãóÉö¡ ÞóÇáóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ (Ãóæú
áöíóÍúÖõäó æóáóÏóåõ) Ãóæú áöíóÊóãóÊøóÚó Èöåö (ÝóÃõäúËóì) º áöÃóäøóåóÇ
ÇáøóÊöí ÊóÕúáõÍõ áöáúÍóÖóÇäóÉö ÛóÇáöÈðÇ æóáöáÊøóãóÊøõÚö.
(æóáóæú ÞóÇáó: ÃóÚúØõæåõ ÑóÃúÓðÇ ãöäú ÑóÞöíÞöí Ãóæú) ãöäú (Ûóäóãöí Ãóæú
ãöäú ÍõÈúÔóÇäö ÚóÈöíÏöí æóáóíúÓó áóåõ ÅáøóÇ æóÇÍöÏñ ÃõÚúØöíóåõ¡ ÝóÅöäú
áóãú íóßõäú) áóåõ (ÔóíúÁñ) ãöäú Ðóáößó íóæúãó ÇáúãóæúÊö (ÈóØóáóÊú)
æóÕöíøóÊõåõ (Ýóáóæú ãóáóßóåõ ÞóÈúáó ÇáúãóæúÊö ÇÓúÊóÍóÞøó) ÇáúãõæÕóì áóåõ
ãóÇ ÃóæúÕóì áóåõ Èöåöº áöÃóäøó ÇáúÚöÈúÑóÉó Èöíóæúãö ÇáúãóæúÊö áóÇ
Èöíóæúãö ÇáúæóÕöíøóÉö ßóãóÇ ãóÑøó (æóáóÇ íóÌõæÒõ Ãóäú íõÚúØóì ãöäú ÛóíúÑ
ÃóÑöÞøóÇÆöåö æóÅöäú ÊóÑóÇÖóíóǺ áöÃóäøóåõ ÕóáõÍó Úóáóì) ÇáúæóÌúåö ãóÇ
ÚóÈøóÑó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ Úóäú (ãóÌúåõæáò) æóåõæó ÈóÇØöáñ.
(ÝóÑúÚñ) : áóæú (ÃóæúÕóì ÈöÃóÍóÏö ÚóÈöíÏöåö ÝóÞõÊöáõæÇ) æóáóæú ÞóÊúáðÇ
ãõÖóãøóäðÇ Ãóæú ãóÇÊõæÇ (Ãóæú ÃóÚúÊóÞóåõãú ÞóÈúáó ãóæúÊöåö ÈóØóáóÊú)
æóÕöíøóÊõåõ ÅÐú áóÇ ÚóÈöíÏó áóåõ íóæúãó ÇáúãóæúÊö Ýóåõæó ßóãóÇ áóæú
ÈóÇÚóåõãú (Ãóæú) ÞõÊöáõæÇ Ãóæú ãóÇÊõæÇ Ãóæú ÃóÚúÊóÞóåõãú ÞóÈúáó ãóæúÊöåö
(ÅáøóÇ æóÇÍöÏðÇ) ãöäúåõãú (ÊóÚóíøóäó) áöáúæóÕöíøóÉö áöÕöÏúÞö ÇáöÇÓúãö
Èöåö¡ æóáöÃóäøóåõ ÇáúãóæúÌõæÏõ¡ æóßóãóÇ áóæú ÈóÇÚóåõ ÕóÇÚðÇ ãöäú
ÕõÈúÑóÉò Ýóáóãú íóÈúÞó ÓöæóÇåõ¡ ÝóáóíúÓó áöáúæóÇÑöËö Ãóäú íõãúÓößó
ÇáøóÐöí ÈóÞöíó æóíóÏúÝóÚó Åáóíúåö ÞöíãóÉó ãóÞúÊõæáò¡ æóÕõæÑóÉõ
ÇáúãóÓúÃóáóÉö Ãóäú íõæÕöíó ÈöÃóÍóÏö ÚóÈöíÏöåö ÇáúãóæúÌõæÏöíäó¡ Ýóáóæú
ÃóæúÕóì ÈöÃóÍóÏö ÚóÈöíÏöåö ÝóãóÇÊõæÇ ÅáøóÇ æóÇÍöÏðÇ áóãú íóÊóÚóíøóäú
ÍóÊøóì áóæú ãóáóßó ÛóíúÑóåõ ÝóáöáúæóÇÑöËö Ãóäú íõÚúØöíó ãöäú ÇáúÍóÇÏöËö
(æóÅöäú ÞõÊöáõæÇ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö) ÞóÊúáðÇ ãõÖóãøóäðÇ (æóáóæú ÞóÈúáó
ÇáúÞóÈõæáö ÊóÚóíøóäó ÍóÞøõåõ Ýöí ÇáúÞöíãóÉö) ÝóíõÚúØöíåö ÇáúæóÇÑöËõ
ÈóÚúÏó ÇáúÞóÈõæáö ÞöíãóÉó ãóäú ÔóÇÁó ãöäúåõãú ÝóÅöäú ÈóÞöíó æóÇÍöÏñ
ãöäúåõãú ÊóÎóíøóÑó ÇáúæóÇÑöËõ Èóíúäó ÏóÝúÚöåö æóÏóÝúÚö ÞöíãóÉö ÃóÍóÏö
ÇáúãóÞúÊõæáöíäó (ÝóÅöäú ãóÇÊó ÃóÍóÏõåõãú Ãóæú ÞõÊöáó) ÞóÊúáðÇ æóáóæú
ÛóíúÑó ãõÖóãøóäò ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö æóáóæú ÞóÈúáó ÇáúÞóÈõæáö
(ÝóáöáúæóÇÑöËö ÊóÚúíöíäõåõ áöáúæóÕöíøóÉö æóíóáúÒóãõåõ) Ãóíú ÇáúãõæÕóì
áóåõ Ýöí ÕõæÑóÉö ÇáúãóæúÊö (ÊóÌúåöíÒõåõ Åäú ÞóÈöáó) æóÊóßõæäõ ÇáúÞöíãóÉõ
áóåõ Ýöí ÕõæÑóÉö ÇáúÞóÊúáö ÇáúãõÖóãøóäö ÈöäóÇÁð Úóáóì ãóÇ ãóÑøó ãöäú
Ãóäøó Çáúãöáúßó Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö ãóæúÞõæÝñ Úóáóì ÇáúÞóÈõæáö.
(ÝóÑúÚñ) : áóæú (ÞóÇáó: ÃóÚúØõæåõ ÑóÞöíÞðÇ Ãóæú ÑóÞöíÞðÇ ãöäú ãóÇáöí
áóãú íóÊóÚóíøóäú) ÅÚúØóÇÄõåõ (ãöäú ÃóÑöÞøóÇÆöåö¡ æóíóÌöÈõ ÔöÑóÇÄõåõ Åäú
áóãú íóßõäú áóåõ ÑóÞöíÞñ Ýóáóæú ÃóæúÕóì ÈöÚóÈúÏò áóãú íõÚúØó ÃóãóÉð
æóáóÇ ÎõäúËóì æóßóÐóÇ ÚóßúÓõåõ) Ãóíú áóæú ÃóæúÕóì ÈöÃóãóÉò Ãóæú ÎõäúËóì
áóãú íõÚúØó ÚóÈúÏðÇ æóáóÇ íõÚúØóì ÎõäúËóì Ýöí ÇáúÃõæáóì¡ æóáóÇ ÃõäúËóì
Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉö.
(ÝóÕúáñ) : áóæú (ÃóæúÕóì ÈöÅöÚúÊóÇÞö ÚóÈúÏò) ÊóØóæøõÚðÇ (ÃóÌúÒóÃóåõ)
ÅÚúÊóÇÞõ (ãóÇ íóÞóÚõ Úóáóíúåö ÇáöÇÓúãõ) ßóãóÇ áóæú ÞóÇáó: ÃóÚúØõæÇ
ÝõáóÇäðÇ ÑóÞöíÞðÇ (æóÅöäú ÃóæúÕóì) ÔóÎúÕðÇ (Ãóäú íóÔúÊóÑöíó ÈöËõáõËöåö
ÚóÈúÏðÇ æóíóÚúÊöÞóåõ) Úóäúåõ (ÝóÇÔúÊóÑóÇåõ ÈöÚóíúäöåö) Ãóíú ÇáËøõáõËó
(æóÃóÚúÊóÞóåõ) Úóäúåõ (Ëõãøó ÙóåóÑó) Úóáóíúåö (Ïóíúäñ) æóáóæú ÛóíúÑó
ãõÓúÊóÛúÑöÞò (ÈóØóáó ÇáÔøöÑóÇÁõ æóÇáúÚöÊúÞõ) áöÃóäøóåõ ÊóÈóíøóäó Ãóäøóåõ
ÊóÕóÑøóÝó ÝöíãóÇ ÊóÚóáøóÞó Èöåö ÍóÞøõ ÇáúÛóíúÑö ÝóÃóÔúÈóåó ÇáÊøóÕóÑøõÝó
Ýöí ÇáúãóÑúåõæäö (æóÅöäú ÇÔúÊóÑóÇ) åÜ (Ýöí ÐöãøóÊöåö æóÞóÚó) ÇáÔøöÑóÇÁõ
(Úóäúåõ æóáóÒöãóåõ ÇáËøóãóäõ) áöÃóäøó ÇáÔøöÑóÇÁó ÇÚúÊóãóÏó ÐöãøóÊóåõ
ÝóæóÞóÚó Úóäúåõ (æóæóÞóÚó ÇáúÚöÊúÞõ Úóäú ÇáúãóíøöÊö) áöÃóäøóåõ ÃóÚúÊóÞó
Úóäúåõ (æóÅöäú ÞóÇáó: ÃóÚúÊöÞõæÇ) Úóäøöí (ËõáõËöí ÑöÞóÇÈðÇ) Ãóæú
ÇÔúÊóÑõæÇ ÈöËõáõËöí ÑöÞóÇÈðÇ æóÃóÚúÊöÞõæåõãú (ÝóÃóÞóáøõåõ) Ãóíú ÃóÞóáøõ
ÚóÏóÏò íóÞóÚõ Úóáóíúåö ÇÓúãõ ÇáÑøöÞóÇÈö (ËóáóÇËñ) º áöÃóäøóåóÇ ÃóÞóáøõ
ÇáúÌóãúÚö¡ ÝóÅöäú æóÝøóì ÇáËøõáõËõ ÈöËóáóÇËò ÝóÃóßúËóÑó ÝõÚöáó
(æóÇáöÇÓúÊößúËóÇÑõ ãóÚó ÇáöÇÓúÊöÑúÎóÇÕö Ãóæúáóì) ãöäú ÇáöÇÓúÊöÞúáóÇáö
ãóÚó ÇáöÇÓúÊöÛúáóÇÁö¡ ÝóÅöÚúÊóÇÞõ ÎóãúÓö ÑöÞóÇÈò ãóËóáðÇ ÞóáöíáóÉö
ÇáúÞöíãóÉö ÃóÝúÖóáõ ãöäú ÅÚúÊóÇÞö ÃóÑúÈóÚò ãóËóáðÇ ßóËöíÑóÉö ÇáúÞöíãóÉö
áöãóÇ Ýöíåö ãöäú ÊóÎúáöíÕö ÑóÞóÈóÉò ÒóÇÆöÏóÉò Úóäú ÇáÑøöÞøö¡ æóÞóÏú
ÞóÇáó - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö æóÓóáøóãó - «ãóäú ÃóÚúÊóÞó ÑóÞóÈóÉð
ÃóÚúÊóÞó Çááøóåõ Èößõáøö ÚõÖúæò ãöäúåóÇ ÚõÖúæðÇ ãöäúåõ ãöäú ÇáäøóÇÑö»
æóáóÇ íóÕúÑöÝõ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
ÅäøóãóÇ íõÍúãóáõ ÚóáóíúåóÇ Ýöí ÈóÚúÖö ÇáúÈöáóÇÏö (Þóæúáõåõ: ÝóÇáúÞöíóÇÓõ
ßóãóÇ ÞóÇáóåõ ÕóÇÍöÈõ ÇáúÈóíóÇäö ÇáÕøöÍøóÉõ ÅáóÎú) ÌóÒóãó Èöåö Ýöí
ÇáúÚõÈóÇÈö (Þóæúáõåõ: æóíõÚúØóì ãöäúåóÇ áöÕöÏúÞö ÇÓúãö ÇáÏøóÇÈøóÉö
ÚóáóíúåóÇ) ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõº áöÃóäøóåõ ãóÚúäóì ÇáúÍóÞöíÞóÉö
ÇááøõÛóæöíøóÉö¡ Ãóæú íõÍúãóáõ Úóáóì ÇáúãóÌóÇÒö ÇáúÚõÑúÝöíøö¡ ÞóÇáó:
æóíóÏõáøõ áóåõ Ãóäøóåõ áóæú æóÞóÝó Úóáóì ÃóæúáóÇÏöåö æóáóíúÓó áóåõ ÅáøóÇ
ÃóæúáóÇÏõ ÃóæúáóÇÏò ÝóÅöäøóåõ íóÕöÍøõ ÇáúæóÞúÝõ æóíõÕúÑóÝõ Åáóíúåöãú¡
æóÅöäú ßóÇäó ÅØúáóÇÞõ ÇáúæóáóÏö Úóáóíúåöãú ãóÌóÇÒðÇ áóßöäú íóÊóÚóíøóäõ
ÇáúãóÌóÇÒõ ÈöãõÞúÊóÖóì ÇáúæóÇÞöÚö.
(Þóæúáõåõ: æóÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøóåõ íõÚúÊóÈóÑõ ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö¡ æóßóÐóÇ Þóæúáõåõ ÅÐú ÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøóåõ áóÇ íõßúÊóÝóì
(Þóæúáõåõ: áöÃóäøóåõ ÕóáóÍó Úóáóì ãóÌúåõæáò) " Úóáóì " Ýöíåö ÈöãóÚúäóì "
Úóäú " ßóãóÇ Ýöí Þóæúáöåö: ÅÐóÇ ÑóÖöíóÊú Úóáóíøó Èóäõæ ÞõÔóíúÑò
(Þóæúáõåõ: ÞóÊúáðÇ ãõÖóãøóäðÇ) ÃóãøóÇ ÅÐóÇ ßóÇäó ÇáúÞóÊúáõ ÛóíúÑó
ãõÖóãøóäò ßóÃóäú ÞóÊóáóåõãú ÍóÑúÈöíøñ Ãóæú ÓóÈõÚñ Ýóåõæó ßóÇáúãóæúÊö¡
ÐóßóÑóåõ ÇáÑøõæíóÇäöíøõ Ýöí ÇáúÈóÍúÑö æóåõæó æóÇÖöÍñ (Þóæúáõåõ:
ÝóíõÚúØöíåö ÇáúæóÇÑöËõ ÈóÚúÏó ÇáúÞóÈõæáö ÞöíãóÉó ãóäú ÔóÇÁó ãöäúåõãú
ÅáóÎú) æóÝöí ÇáÔøóÇãöáö æóÛóíúÑöåö Ãóäøó áóåõ ÞöíãóÉó ÃóÞóáøöåöãú¡
æóåóÐóÇ áóÇ íõÎóÇáöÝõ ãóÇ ÐóßóÑóåõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ ßóãóÇ Êóæóåøóãó
ÈóÚúÖõåõãú¡ äóÚóãú Åäú ßóÇäó Ýöí ÇáúæóÑóËóÉö ØöÝúáñ Ãóæú äóÍúæõåõ
ÊóÚóíøóäó Ðóáößó Û. (Þóæúáõåõ: æóíóáúÒóãõåõ) Ãóíú ÇáúãõæÕóì áóåõ Ýöí
ÕõæÑóÉö ÇáúãóæúÊö ÊóÌúåöíÒõåõ Ôóãöáó ãóÇ áóæú Úóíøóäóåõ ÈóÚúÏó ÏõÎõæáöåö
ÊóÍúÊó íóÏöåö.
[ÝóÕúáñ ÃóæúÕóì ÈöÅöÚúÊóÇÞö ÚóÈúÏò ÊóØóæøõÚðÇ]
(Þóæúáõåõ: áóæú ÃóæúÕóì ÈöÅöÚúÊóÇÞö ÚóÈúÏò ÊóØóæøõÚóÇ) ÎóÑóÌó Èöåö
ÇáúÚöÊúÞõ ÇáúæóÇÌöÈõ Úóäú ÇáúßóÝøóÇÑóÉö (Þóæúáõåõ: áöÃóäøóåõ ÃóÚúÊóÞó
Úóäúåõ) ÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ íõÄúÎóÐõ ãöäú ÊóÚúáöíáö ÇáÔøóÇÑöÍö Ãóäøóåõ åõäóÇ
ÕóÑøóÍó ÈöÚöÊúÞöåö Úóäú ÇáúãóíøöÊö ÝóáóÇ íõäóÇÝöí ãóÇ ãóÑøó ÞõÈóíúáó
ÇáúãóÈöíÚö ÞóÈúáó ÇáúÞóÈúÖö ãöäú ÚöÊúÞöåö Úóäú ÇáúãõÈóÇÔöÑö áöÅöãúßóÇäö
Íóãúáöåö Úóáóì ãóÇ ÅÐóÇ ÃóÚúÊóÞóåõ æóáóãú íõÕóÑøöÍú Èößóæúäöåö Úóäú
ÇáúãóíøöÊö (Þóæúáõåõ: æóÇáöÇÓúÊößúËóÇÑõ ãóÚó ÇáöÇÓúÊöÑúÎóÇÕö Ãóæúáóì)
æóÔöÑóÇÁõ ÇáÑøóÞóÈóÉö ÇáúãóÖúÑõæÑóÉö ÇáúãõÖóíøóÞö ÚóáóíúåóÇ Ãóæúáóì ãöäú
ÇáúãõÑóÝøóåóÉö ÚöäúÏó ÃóåúáöåóÇ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøó
ÇáúÈóÇáöÛó Ãóæúáóì ãöäú ÇáÕøóÛöíÑö¡ æóÃóäøó ÇáÐøóßóÑó Ãóæúáóì ãöäú
ÇáúÃõäúËóì
(3/49)
ÇáúæóÕöíøõ ÇáËøõáõËó æóÇáúÍóÇáóÉõ åóÐöåö
Åáóì ÑóÞóÈóÊóíúäö (ÝóÅöäú ÕóÑóÝóåõ Ýöí ÇËúäóÊóíúäö ÛóÑöãó ËóÇáöËóÉð)
ÈöÃóÞóáøó ãóÇ íóÌöÏõ Èöåö ÑóÞóÈóÉð áóÇ ÈöËõáõËö ãóÇ äõÝøöÐóÊú Ýöíåö
ÇáúæóÕöíøóÉõ ßóãóÇ Ýöí ÏóÝúÚö äóÕöíÈö ÃóÍóÏö ÃóÕúäóÇÝö ÇáÒøóßóÇÉö Åáóì
ÇËúäóíúäö (Ýóáóæú áóãú íóÝö ÅáøóÇ ÈöÑóÞóÈóÊóíúäö æóÔöÞúÕò) ãöäú ÑóÞóÈóÉò
(ÃóÎóÐó) ÑóÞóÈóÊóíúäö (äóÝöíÓóÊóíúäö) íóÓúÊóÛúÑöÞõ ËóãóäõåõãóÇ ÇáËøõáõËó
(ÝóÞóØú) Ãóíú áóÇ ÑóÞóÈóÊóíúäö æóÔöÞúÕðǺ áöÃóäøó ÇáÔøöÞúÕó áóíúÓó
ÈöÑóÞóÈóÉò ÝóÕóÇÑó ßóÞóæúáöåö: ÇÔúÊóÑõæÇ ÈöËõáõËöí ÑóÞóÈóÉð
æóÃóÚúÊöÞõæåóÇ Ýóáóãú íóÌöÏú Èöåö ÑóÞóÈóÉð áóÇ íóÔúÊóÑöí ÔöÞúÕðÇ¡
æóáöÃóäøó äóÝóÇÓóÉó ÇáÑøóÞóÈóÉö ãóÑúÛõæÈñ ÝöíåóÇ æóÞóÏú «ÓõÆöáó - Õóáøóì
Çááøóåõ Úóáóíúåö æóÓóáøóãó - Úóäú ÃóÝúÖóáö ÇáÑøöÞóÇÈö ÝóÞóÇáó:
ÃóßúËóÑõåóÇ ËóãóäðÇ æóÃóäúÝóÓõåóÇ ÚöäúÏó ÃóåúáöåóÇ» ÑóæóÇåõ
ÇáÔøóíúÎóÇäö. æóÚõæÑöÖó ÈöÇáúÎóÈóÑö ÇáÓøóÇÈöÞö¡ æóíõÌóÇÈõ ÈöÍóãúáö ÐóÇßó
Úóáóì ãóÇ ÅÐóÇ ÇÎúÊóáóÝó ÚóÏóÏõ ÇáúÎóÓöíÓö æóÇáäøóÝöíÓö¡ æóåóÐóÇ Úóáóì
ãóÇ ÅÐóÇ ÇÊøóÍóÏó¡ Ãóæú íõÍúãóáõ ÐóÇßó Úóáóì ãóÇ ÅÐóÇ ÊóíóÓøóÑó
Êóßúãöíáõ ÇáÑøöÞóÇÈö ÇáúãõÓúÊóßúËöÑóÉö¡ æóåóÐóÇ Úóáóì ãóÇ ÅÐóÇ áóãú
íóÊóíóÓøóÑú Ðóáößó.
(ÝóÅöäú ÝóÖóáó) Úóäú ÃóäúÝõÓö ÑóÞóÈóÊóíúäö æõÌöÏóÊóÇ (ÔóíúÁñ
ÝóáöáúæóÑóËóÉö) áöÈõØúáóÇäö ÇáúæóÕöíøóÉö Ýöíåö ÍöíäóÆöÐò¡ ÞóÇáó
ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ: æóãõÞúÊóÖóì ÅØúáóÇÞöåöãú Ãóäøóåõ áóÇ ÝóÑúÞó Ýöí
ÇãúÊöäóÇÚö ÔöÑóÇÁö ÇáÔøöÞúÕö Èóíúäó ßóæúäö ÈóÇÞöíåö ÍõÑøðÇ æóßóæúäöåö
ÑóÞöíÞðÇ¡ æóíõÍúÊóãóáõ ÇáúÌóæóÇÒõ ÝöíãóÇ ÅÐóÇ ßóÇäó ÈóÇÞöíåö ÍõÑøðÇ
ßóãóÇ Ýöí äóÙöíÑöåö ãöäú ÇáúßóÝøóÇÑóÉö (æóÅöäú ÞóÇáó: ÇÕúÑöÝõæåõ) Ãóíú
ËõáõËöí (Åáóì ÇáúÚöÊúÞö ÇÔúÊóÑóì ÇáÔøöÞúÕó) áöÃóäøó ÇáúãóÃúãõæÑó Èöåö
ÕóÑúÝõ ÇáËøõáõËö Åáóì ÇáúÚöÊúÞö¡ æóÞóÖöíøóÉó ßóáóÇãöåö ßóÃóÕúáöåö
Ãóäøóåõ íóÔúÊóÑöí ÇáÔøöÞúÕó æóÅöäú ÞóÏóÑó Úóáóì ÇáÊøóßúãöíáö¡ æóáöåóÐóÇ
ÞóÇáó ÇáÓøõÈúßöíøõ: íõÔúÊóÑóì ÔöÞúÕñ áóßöäú ÇáÊøóßúãöíáõ Ãóæúáóì ÅÐóÇ
Ãóãúßóäó¡ æóÇóáøóÐöí ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáØøóÇæõÓöíøõ æóÇáúÈóÇÑöÒöíøõ Ãóäøóåõ
ÅäøóãóÇ íóÔúÊóÑöí Ðóáößó ÚöäúÏó ÇáúÚóÌúÒö Úóäú ÇáÊøóßúãöíáö¡ æóÞóÇáó
ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ: Åäøóåõ ÇáúÃóÞúÑóÈõ¡ ÞõáúÊõ Èóáú ÇáúÃóÞúÑóÈõ ÇáúÃóæøóáõ
(æóÅöäú ÞóÇáó: ÃóÚúÊöÞõæÇ) Úóäøöí (ÚóÈúÏðÇ) ÊóÃúÎõÐõæäóåõ (ÈöãöÇÆóÊóíúäö
æóÇáËøõáõËõ ãöÇÆóÉñ) æóÃóãúßóäó ÃóÎúÐõäóÇ ÚóÈúÏðÇ ÈöåóÇ (ÃóÎóÐúäóÇ ÈöåóÇ
ÚóÈúÏðÇ) æóÃóÚúÊóÞúäóÇåõ ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì ÈöÅöÚúÊóÇÞö ÚóÈúÏò ãõÚóíøóäò
Ýóáóãú íóÎúÑõÌú ÌóãöíÚõåõ ãöäú ÇáËøõáõËö ÝóíóÊóÚóíøóäõ ÅÚúÊóÇÞõ
ÇáúÞóÏúÑö ÇáøóÐöí íóÎúÑõÌõ.
(ÇáØøóÑóÝõ ÇáËøóÇäöí Ýöí ÇááøóÝúÙö ÇáúãõÓúÊóÚúãóáö Ýöí ÇáúãõæÕóì áóåõ:
ÝóÅöäú ÃóæúÕóì áöÍóãúáö åöäúÏò) ÈößóÐóÇ (ÝóæóáóÏóÊú) æóáóÏóíúäö
Íóíøóíúäö æóáóæú (ÐóßóÑðÇ æóÃõäúËóì) æóáóÏóÊúåõãóÇ ãóÚðÇ Ãóæú ãõÑóÊøóÈðÇ
æóÈóíúäóåõãóÇ ÃóÞõáøõ ãöäú ÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò (ÇÓúÊóæóíóÇ) ßóãóÇ áóæú
æóåóÈó áöÐóßóÑò æóÃõäúËóì ÔóíúÆðÇ¡ æóÅöäøóãóÇ ÇáÊøóÝúÖöíáõ Ýöí
ÇáÊøóæúÑöíËö ÈöÇáúÚõÕõæÈóÉö (Ãóæú) æóáóÏóÊú (ÍóíøðÇ æóãóíøöÊðÇ
ÝóáöáúÍóíøö) ãöäúåõãóÇ Çáúßõáøõº áöÃóäøó ÇáúãóíøöÊó ßóÇáúãóÚúÏõæãö
ÈöÏóáöíáö ÇáúÈõØúáóÇäö ÈöÇäúÝöÕóÇáöåöãóÇ ãóíøöÊóíúäö (ÝóÅöäú ÞóÇáó: Åäú
ßóÇäó ÍóãúáõåóÇ Ãóæú ãóÇ Ýöí ÈóØúäöåóÇ ÐóßóÑðÇ Ýóáóåõ ßóÐóÇ Ãóæú ÃõäúËóì
ÝóßóÐóÇ¡ ÝóæóáóÏóÊú ÐóßóÑðÇ æóÃõäúËóì) ÌóãöíÚðÇ (ÝóáóÇ ÔóíúÁó áóåõãóÇ)
áöÃóäøó ÍóãúáóåóÇ ÌóãöíÚóåõ áóíúÓó ÈöÐóßóÑò æóáóÇ ÃõäúËóì (æóáóæú
æóáóÏóÊú ÐóßóÑóíúäö ÞõÓøöãó) ÇáúãõæÕóì Èöåö (ÈóíúäóåõãóÇ¡ æóÅöäú ÞóÇáó:
Åäú ßóÇäó) ÍóãúáõåóÇ Ãóæú ãóÇ Ýöí ÈóØúäöåóÇ (ÇÈúäðÇ Ýóáóåõ ßóÐóÇ) Ãóæú
ÈöäúÊðÇ ÝóßóÐóÇ (ÝóæóáóÏóÊú ÇÈúäóíúäö) Ãóæú ÈöäúÊóíúäö (ÝóáóÇ ÔóíúÁó
áóåõãóÇ) æóÅöäøóãóÇ áóãú íõÞóÓøóãú Ðóáößó ÈóíúäóåõãóÇ ßóãóÇ Ýöí ÇáøóÊöí
ÞóÈúáóåóÇ (áöÃóäøó ÇáÐøóßóÑó) æóÇáúÃõäúËóì (áöáúÌöäúÓö) ÝóíóÞóÚõ Úóáóì
ÇáúæóÇÍöÏö æóÇáúÚóÏóÏö ÈöÎöáóÇÝö ÇáöÇÈúäö æóÇáúÈöäúÊ¡ ÞóÇáó
ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ: æóáóíúÓó ÇáúÝóÑúÞõ ÈöæóÇÖöÍò¡ æóÇáúÞöíóÇÓõ ÇáÊøóÓúæöíóÉõ¡
æóÊóÈöÚóåõ ÇáÓøõÈúßöíøõ¡ æóÞóÇáó Çáäøóæóæöíøõ: Èóáú ÇáúÝóÑúÞõ æóÇÖöÍñ
æóåõæó ÇáúãõÎúÊóÇÑõ¡ æóÝöíãóÇ ÞóÇáóåõ ãöäú æõÖõæÍò ÇáúÝóÑúÞö äóÙóÑñ.
(æóÅöäú ÞóÇáó: Åäú æóáóÏóÊú ÛõáóÇãðÇ Ãóæú Åäú ßóÇäó Ýöí ÈóØúäößö)
ÛõáóÇãñ (Ãóæú Åäú ßõäúÊö ÍóÇãöáðÇ ÈöÛõáóÇãò Ýóáóåõ ßóÐóÇ¡ Ãóæú ÃõäúËóì
ÝóßóÐóÇ¡ ÝóæóáóÏóÊúåõãóÇ ÃõÚúØöíóÇåõ) Ãóíú ÃõÚúØöíó ßõáøõ ãöäúåõãóÇ ãóÇ
ÃõæÕöíó áóåõ Èöåö (æóáóæú æóáóÏóÊú ÐóßóÑóíúäö) æóáóæú ãóÚó ÃõäúËóíóíúäö
(ÃóÚúØóì ÇáúæóÇÑöËõ ãóäú ÔóÇÁó ãöäúåõãóÇ¡ ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöÃóÍóÏö
ÇáÔøóÎúÕóíúäö ÈöÃóÍóÏö ÇáúÚóÈúÏóíúäö) æóãóÇÊó ÞóÈúáó ÇáúÈóíóÇäö
æóÞõáúäóÇ ÈöÕöÍøóÉö ÇáúæóÕöíøóÉö áöãõÈúåóãò ßóãóÇ ÐóßóÑóåõ ÇáúÃóÕúáõ
(æóÅöäú æóáóÏóÊú ÎõäúËóì ÃõÚúØöíó ÇáúÃóÞóáøó) áöÃóäøóåõ ÇáúãõÊóíóÞøóäõ
ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ: æóÇáúÞöíóÇÓõ ÃóäøóÇ äõæÞöÝõ áóåõ ÊóãóÇãó ãóÇ
ÌõÚöáó áöáÐøóßóÑö ÍóÊøóì íóÙúåóÑó ÇáúÍóÇáõ¡ æóÈöåö ÌóÒóãó ÕóÇÍöÈõ
ÇáÐøóÎóÇÆöÑö æóÛóíúÑõåõ æóÕóÍøóÍóåõ ÇÈúäõ ÇáúãõÓúáöãö¡ æóáóæú ÚóÈøóÑó
ÈóÏóáó ÇáÐøóßóÑö ÈöÇáúÂÎóÑö ßóÇäó Ãóæúáóì æóÅöäú ÞóÇáó: Åäú æóáóÏóÊú
ÛõáóÇãðÇ Ýóáóåõ ßóÐóÇ ÝóæóáóÏóÊú ÛõáóÇãðÇ æóÌóÇÑöíóÉð ÇÓúÊóÍóÞøóåõ
ÇáúÛõáóÇãõ Ãóæú ÛõáóÇãóíúäö ÃóÚúØóì ÇáúæóÇÑöËõ ãóäú ÔóÇÁó ãöäúåõãóÇ¡
ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ.
(æóÅöäú ÃóæúÕóì áöÌöíÑóÇäöåö ÕõÑöÝó Åáóì ÃóÑúÈóÚöíäó ÏóÇÑðÇ ãöäú ßõáøö
ÌóÇäöÈò) ãöäú ÌóæóÇäöÈö ÏóÇÑöåö ÇáúÃóÑúÈóÚóÉö áöÎóÈóÑö: «ÍóÞøõ
ÇáúÌöæóÇÑö ÃóÑúÈóÚõæäó ÏóÇÑðÇ åóßóÐóÇ æóåóßóÐóÇ æóåóßóÐóÇ æóåóßóÐóÇ
æóÃóÔóÇÑó ÞõÏøóÇãðÇ æóÎóáúÝðÇ æóíóãöíäðÇ æóÔöãóÇáðÇ.» ÑóæóÇåõ ÃóÈõæ
ÏóÇæõÏ æóÛóíúÑõåõ ãõÑúÓóáðÇ¡ æóáóåõ ØõÑõÞñ ÊõÞóæøöíåö¡ ÝóíõÕúÑöÝõ Ðóáößó
áöáúãõÓúáöãö æóÇáúÛóäöíøö æóÖöÏøöåöãóÇ (Úóáóì ÚóÏóÏö ÇáÏøõæÑö áóÇ) Úóáóì
ÚóÏóÏö (ÇáÓøõßøóÇäö) ÞóÇáó ÇáÓøõÈúßöíøõ -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ: æóãõÞúÊóÖóì ÅØúáóÇÞöåöãú Ãóäøóåõ áóÇ
ÝóÑúÞó ÅáóÎú) æóåõæó ßóÐóáößó ÝóÅöäøó ÚöáøóÉó ÇáúãóäúÚö Ãóäøó ÇáúÈóÚúÖó
áóíúÓó ÈöÑóÞóÈóÉò ÝóáóÇ ÝóÑúÞó (Þóæúáõåõ: æóÞóÖöíøóÉõ ßóáóÇãöåö
ßóÃóÕúáöåö ÅáóÎú) ÓöíóÇÞõ ßóáóÇãöåö ßóÃóÕúáöåö ÝöíãóÇ íóÝúÖõáõ Úóäú
ÇáÑøöÞóÇÈö ÇáúßóæóÇãöáö (Þóæúáõåõ: æóÇóáøóÐöí ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáØøóÇæõÓöíøõ
ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: æóÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ:
Åäøóåõ ÇáúÃóÞúÑóÈõ) ÅÐú ÇáÔøóÇÑöÚõ ãõÊóÔóæøöÝñ Åáóì ÇáÊøóÎúáöíÕö ãöäú
ÇáÑøöÞøö¡ æóáöåóÐóÇ áóÇ íóÌõæÒõ ÇáÊøóÔúÞöíÕõ Ýöíãóäú ÃóÚúÊóÞóåõ Ýöí
ãóÑóÖö ãóæúÊöåö ÅáøóÇ ÚöäúÏó ÚóÌúÒö ÇáËøõáõËö Úóäú ÇáÊøóßúãöíáö.
(Þóæúáõåõ: æóáóæú æóáóÏóÊú ÐóßóÑóíúäö) Ãóíú Ãóæú ÃõäúËóíóíúäö (Þóæúáõåõ:
æóáóæú æóáóÏóÊú ÐóßóÑóíúäö ÃõÚúØöíó ÇáúæóÇÑöËõ ãóäú ÔóÇÁó ãöäúåõãóÇ)
ÇáúÝóÑúÞõ Èóíúäó åóÐóÇ æóÈóíúäó ãóÇ ÅÐóÇ ÃóæúÕóì áöÍóãúáöåóÇ Ãóæú ãóÇ
Ýöí ÈóØúäöåóÇ æóÃóÊóÊú ÈöÐóßóÑóíúäö Ãóæú ÃõäúËóíóíúäö ÍóíúËõ íõÞóÓøóãõ
Ãóäøó ÍóãúáóåóÇ ãõÝúÑóÏñ ãõÖóÇÝñ áöãóÚúÑöÝóÉò ÝóíóÚõãøõ æó (ãóÇ)
ÚóÇãøóÉñ ÈöÎöáóÇÝö ÇáäøóßöÑóÉö Ýöí ÇáúÃõæáóì ÝóÅöäøóåóÇ áöáÊøóæúÍöíÏö
(Þóæúáõåõ: ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöÃóÍóÏö ÇáÔøóÎúÕóíúäö ÈöÃóÍóÏö
ÇáúÚóÈúÏóíúäö) Ãóíú ÈöáóÝúÙö ÃóÚúØõæÇ ÃóÍóÏó ÇáÔøóÎúÕóíúäö æóÅöáøóÇ
ÝóÞóÏú ÊóÞóÏøóãó Ãóäøóåõ áóÇ íóÌõæÒõ ÅÈúåóÇãõ ÇáúãõæÕóì áóåõ ÅáøóÇ
ÈöÕöíÛóÉö ÃóÚúØõæÇ ÇáúÚóÈúÏó ÃóÍóÏó ÇáÑøóÌõáóíúäö ÝóíõÍúãóáõ ÅØúáóÇÞõåõ
åõäóÇ Úóáóíúåö (Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ: æóÇáúÞöíóÇÓõ ÅáóÎú)
ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö.
(Þóæúáõåõ: æóÅöäú ÃóæúÕóì áöÌöíÑóÇäöåö ÅáóÎú) áóæú ÑóÏøó ÈóÚúÖõ
ÇáúÌöíÑóÇäö Ýóåóáú íóÑõÏøó Úóáóì ÈóÞöíøóÊöåöãú¿ Ãóæú íóßõæäõ
ÇáúãóÑúÏõæÏõ áöáúæóÑóËóÉö¿ íõÍúÊóãóáõ Ãóäú íõÞóÇáó: Åäú ÃóæúÌóÈúäóÇ
ÇáöÇÓúÊöíÚóÇÈó ßóÇäó áöáúæóÑóËóÉö æóÅöáøóÇ ÝóáöÈóÞöíøóÉö ÇáúÌöíÑóÇäö. Û
æóÞóæúáõåõ: Ýóåóáú íóÑõÏøó ÅáóÎú ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ:
ÕõÑöÝó Åáóì ÃóÑúÈóÚöíäó ÏóÇÑðÇ) ÞóÇáó Çáßæåßíáæäí: áóÇ ÇÚúÊöÈóÇÑó
ÈöÏóÇÑò áóÇ ÓóÇßöäó ÈöåóÇ. ÇåÜ. ÇáúÚöÈúÑóÉõ Ýöí ÇáúÌöæóÇÑö Èöãöáúßö
ÇáÏøóÇÑö Ãóæú ÈöÇáÓøõßúäóì¿ Ýöíåö æóÌúåóÇäö ÍóßóÇåõãóÇ ÇáúÌöíáöíøõ¡
æóÊóÙúåóÑõ ÝóÇÆöÏóÉõ Ðóáößó Ýöí ÏóÇÑò áöÔóÎúÕò ÓóßóäóåóÇ ÛóíúÑõåõ
ÈöÅöÌóÇÑóÉò Ãóæú ÅÚóÇÑóÉò¡ ÃóãøóÇ áóæú ÓóßóäóåóÇ ÛóÕúÈðÇ ÝóáóÇ
íóÓúÊóÍöÞøõ ÞóØúÚðÇ¡ æóÇáúãõÚúÊóÈóÑõ Ýöí ÇáúÌöæóÇÑö ÍóÇáóÉõ ÇáúãóæúÊö¡
æóÞóæúáõåõ: Ãóæú ÈöÇáÓøõßúäóì ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: ãöäú
ßõáøö ÌóÇäöÈò) ÞóÇáó ÇáúÞóÇÖöí ÃóÈõæ ÇáØøóíøöÈö: æóÚóÏóÏõ ÇáÏøõæÑö ãöäú
ÇáúÌóæóÇäöÈö ÇáúÃóÑúÈóÚóÉö ãöÇÆóÉñ æóÓöÊøõæäó ÏóÇÑðÇ. ÇåÜ. æóåóÐóÇ ÌóÑóì
Úóáóì ÇáúÛóÇáöÈö æóÅöáøóÇ ÝóÞóÏú Êóßõæäõ ÏóÇÑõ ÇáúãõæÕöí ßóÈöíÑóÉð Ýöí
ÇáÊøóÑúÈöíÚö ÝóíõÓóÇãöÊõåóÇ ãöäú ßõáøö ÌóÇäöÈò ÃóßúËóÑõ ãöäú ÏóÇÑò
áöÕöÛóÑö ÇáúãõÓóÇãöÊö áóåóÇ Ãóæú íõÓóÇãöÊõåóÇ ÏóÇÑóÇäö¡ æóÞóÏú íóßõæäõ
áöÏóÇÑöåö ÌöíÑóÇäñ ÝóæúÞóåóÇ æóÌöíÑóÇäñ ÊóÍúÊóåóÇ (Þóæúáõåõ: ÞóÇáó
ÇáÓøõÈúßöíøõ) Ãóíú æóÛóíúÑõåõ
(3/50)
æóíóäúÈóÛöí Ãóäú ÊõÞóÓøóãó ÍöÕøóÉõ ßõáøö
ÏóÇÑò Úóáóì ÚóÏóÏö ÓõßøóÇäöåóÇ¡ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóÞóÖöíøóÉõ
ßóáóÇãöåöãú æõÌõæÈõ ÇÓúÊöíÚóÇÈö ÇáÏøõæÑö ãöäú ÇáúÌóæóÇäöÈö
ÇáúÃóÑúÈóÚóÉö¡ æóÇáúãõÊøóÌóåõ Íóãúáõ ßóáóÇãöåöãú Úóáóì Ãóäøó ÛóÇíóÉó
ÇáúÌöæóÇÑö Ðóáößó áóÇ Ãóäøóåõ íóÌöÈõ¡ æóßóáóÇãõ ÇáúÈóíóÇäö íõÚóÖøöÏõåõ¡
æóÚóáóíúåö íóÈúÏóÃõ ÈöÇáúÃóÞúÑóÈö ÝóÇáúÃóÞúÑóÈö ßóãóÇ ÃóÔúÚóÑó Èöåö
ßóáóÇãõ ÇáúãóÇæóÑúÏöíøö æóÛóíúÑöåö. ÇäúÊóåóì. æóÇáúãõÊøóÌóåõ ÅÈúÞóÇÁõ
ßóáóÇãö ÇáúÃóÕúÍóÇÈö Úóáóì ÅØúáóÇÞöåö¡ ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ: æóãóÍóáøõ
ãóÇ ÊóÞóÑøóÑó Ýöí ÌóÇÑö ÇáÏøóÇÑö ÃóãøóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöÌöíÑóÇäö
ÇáúãóÓúÌöÏö ÝóÇáúæóÌúåõ Íóãúáõåõ Úóáóì ãóäú íóÓúãóÚõ ÇáäøöÏóÇÁó¡ æóÞóÏú
Ñóæóì ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ Ýöí ÇáúÃõãøö Ýöí ÎóÈóÑö «áóÇ ÕóáóÇÉó áöÌóÇÑö
ÇáúãóÓúÌöÏö ÅáøóÇ Ýöí ÇáúãóÓúÌöÏö» Ãóäøó ÌóÇÑó ÇáúãóÓúÌöÏö ãóäú íóÓúãóÚõ
ÇáäøöÏóÇÁó. ÇäúÊóåóì. æóÇáúæóÌúåõ Ãóäøó ÇáúãóÓúÌöÏó ßóÛóíúÑöåö ÝöíãóÇ
ÊóÞóÑøóÑó¡ æóãóÇ Ýöí ÇáúÎóÈóÑö ÎóÇÕøõ ÈöÍõßúãö ÇáÕøóáóÇÉö ÈöÞóÑöíäóÉö
ÇáÓøöíóÇÞö¡ æóáóæú ßóÇäó áöáúãõæÕöí ÏóÇÑóÇäö ÕõÑöÝó Åáóì ÌöíÑóÇäö
ÃóßúËóÑöåöãóÇ Óõßúäóì áóåõ¡ ÝóÅöäú ÇÓúÊóæóíóÇ ÝóÅöáóì ÌöíÑóÇäöåöãóÇ¡
äóÞóáóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ Úóäú ÇáúÞóÇÖöí ÃóÈöí ÇáØøóíøöÈö æóÇáÒøóÑúßóÔöíøõ
Úóäú ÈóÚúÖöåöãú¡ Ëõãøó ÞóÇáó ÇáúÃóæøóáõ: æóíóäúÈóÛöí Ãóäú íõÕúÑóÝó Åáóì
ÌöíÑóÇäö ãóäú ßóÇäó ÝöíåóÇ ÇáúæóÕöíøóÉö æóÇáúãóæúÊö¡ æóÇÞúÊóÕóÑó
ÇáËøóÇäöí Úóáóì ÍóÇáóÉö ÇáúãóæúÊö.
(Ãóæú) ÃóæúÕóì (áöáúÞõÑøóÇÁö ÝóÍóÝóÙóÉö ÇáúÞõÑúÂäö) íõÕúÑóÝõ Åáóíúåöãú
(áóÇ) Åáóì ÍóÝóÙóÉö ÈóÚúÖöåö æóáóÇ Åáóì (ãóäú ÞóÑóÃó ÈöÇáúãóÕóÇÍöÝö
ÈöáóÇ ÍöÝúÙò) áöáúÚõÑúÝö (Ãóæú) ÃóæúÕóì (áöáúÚõáóãóÇÁö Ãóæú áöÃóåúáö
ÇáúÚöáúãö ÝóÃóåúáõ Úõáõæãö ÇáÔøóÑúÚö ãöäú ÇáúÝöÞúåö æóÇáÊøóÝúÓöíÑö
æóÇáúÍóÏöíËö) íõÕúÑóÝõ Åáóíúåöãú (Åäú Úóáöãó) Ãóåúáõ ÇáúÍóÏöíËö
(ØõÑõÞóåõ æóãóÊúäóåõ æóÃóÓúãóÇÁó ÑöÌóÇáöåö) æóÇáúãõÑóÇÏõ ÈöÇáúÝóÞöíåö
ãóäú ãóÑøó ÈóíóÇäõåõ Ýöí ÇáúæóÞúÝö ßóãóÇ ÐóßóÑóåõ ÈóÚúÏõ¡ æóÈöÃóåúáö
ÇáÊøóÝúÓöíÑö ãóäú íóÚúÑöÝõ ãóÚóÇäöíó ÇáúßöÊóÇÈö ÇáúÚóÒöíÒö æóãóÇ ÃõÑöíÏó
Èöåö (áóÇ ÇáúãõÚúÑöÈõæäó æóÇáúÃõÏóÈóÇÁõ) æóÇáúÃóØöÈøóÇÁõ
æóÇáúãõäóÌøöãõæäó æóÇáúãõÚóÈøöÑõæäó æóÇáúÍõÓøóÇÈõ æóÇáúãõåóäúÏöÓõæäó
(æóáóÇ ÇáúãõÊóßóáøöãõæäó) æóáóÇ ÓõãøóÇÚõ ÇáúÍóÏöíË ÇáøóÐöíäó áóÇ Úöáúãó
áóåõãú ÈöãóÇ ãóÑøó¡ æóÐóáößó áöÇÔúÊöåóÇÑö ÇáúÚõÑúÝö Ýöí ÇáËøóáóÇËóÉö
ÇáúÃõæóáö Ïõæäó ÛóíúÑöåöãú¡ äóÚóãú ÇÓúÊóÏúÑóßó ÇáÓøõÈúßöíøõ Úóáóì ãóÇ
ÐõßöÑó Ýöí Úöáúãö ÇáúßóáóÇãö ÈöÃóäøóåõ Åäú ÃõÑöíÏó Èöåö ÇáúÚöáúãõ
ÈöÇóááøóåö æóÕöÝóÇÊöåö æóãóÇ íóÓúÊóÍöíáõ Úóáóíúåö áöíóÑõÏøó Úóáóì
ÇáúãõÈúÊóÏöÚóÉö æóáöíõãóíøöÒó Èóíúäó ÇáöÇÚúÊöÞóÇÏö ÇáÕøóÍöíÍö
æóÇáúÝóÇÓöÏö ÝóÐóÇßó ãöäú ÃóÌúáö ÇáúÚõáõæãö ÇáÔøóÑúÚöíøóÉö¡ æóÞóÏú
ÌóÚóáõæåõ Ýöí ßöÊóÇÈö ÇáÓøóíúÑö ãöäú ÝõÑõæÖö ÇáúßöÝóÇíóÇÊö¡ æóÅöäú
ÃõÑöíÏó Èöåö ÇáÊøóæóÛøõáõ Ýöí ÔõÈóåöåö æóÇáúÎóæúÖõ Ýöíåö Úóáóì ØóÑöíÞö
ÇáúÝóáúÓóÝóÉö ÝóáóÇ¡ æóáóÚóáøóåõ ãõÑóÇÏõ ÇáÔøóÇÝöÚöíøö.
æóáöåóÐóÇ ÞóÇáó: áóÃóäú íóáúÞóì ÇáúÚóÈúÏõ ÑóÈøóåõ Èößõáøö ÐóäúÈò ãóÇ
ÎóáóÇ ÇáÔøöÑúßó ÎóíúÑñ áóåõ ãöäú Ãóäú íóáúÞóÇåõ ÈöÚöáúãö ÇáúßóáóÇãö.
ÞóÇáó Ýöí ÇáúãóØúáóÈö ÊóÈóÚðÇ áöÇÈúäö íõæäõÓó: æóÇáúãõÑóÇÏõ
ÈöÇáúãõÞúÑöÆö ÇáÊøóÇáöí¡ ÃóãøóÇ ÇáúÚóÇáöãõ ÈöÇáÑøöæóÇíóÇÊö æóÑöÌóÇáöåóÇ
ÝóßóÇáúÚóÇáöãö ÈöØõÑõÞö ÇáúÍóÏöíËö¡ æóÇÎúÊóÇÑóåõ ÇáÓøõÈúßöíø ÈóÚúÏó Ãóäú
ÑóÏøóåõ ãöäú ÍóíúËõ ÇáúãóÐúåóÈõ ÈöÃóäøó Úöáúãó ÇáúÞöÑóÇÁóÇÊö íóÊóÚóáøóÞõ
ÈöÇáúÃóáúÝóÇÙö Ïõæäó ÇáúãóÚóÇäöí ÝóÇáúÚóÇÑöÝõ Èöåö áóÇ íóÏúÎõáõ Ýöí
ÇÓúãö ÇáúÚõáóãóÇÁö¡ æóÈöÃóäøó ÇáÊøóÇáöíó ÞóÇÑöÆñ áóÇ ãõÞúÑöÆñ ÞóÇáó
ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ: æóÇáúãõÑóÇÏõ ÈöÇáúÃõÏóÈóÇÁö ÇáäøõÍóÇÉõ
æóÇááøõÛóæöíøõæäó¡ æóÞóÏú ÚóÏøó ÇáÒøóãóÎúÔóÑöíø ÇáúÃóÏóÈó ÇËúäóíú ÚóÔóÑó
ÚöáúãðÇ (æóæóÕúÝõ ÇáúÝõÞóåóÇÁö) æóÇáúãõÊóÝóÞøöåóÉö (æóÇáÕøõæÝöíøóÉö
ÓóÈóÞó) ÈóíóÇäõåõ (Ýöí ÇáúæóÞúÝö¡ æóÃóÚúÞóáõ ÇáäøóÇÓö ÃóÒúåóÏõåõãú Ýöí
ÇáÏøõäúíóÇ) æóßóÐóÇ ÃóßúíóÓõ ÇáäøóÇÓö¡ ÞóÇáóåõ ÇáúÞóÇÖöí (æóÃóÌúåóáõåõãú
ÚóÈóÏóÉõ ÇáúÃóæúËóÇäö¡ ÝóÅöäú ÞóÇáó) : ÃóæúÕóíúÊõ áöÃóÌúåóáöåöãú (ãöäú
ÇáúãõÓúáöãöíäó Ýóãóäú) Ãóíú ÝóíõÕúÑóÝõ Åáóì ãóäú (íóÓõÈøõ ÇáÕøóÍóÇÈóÉó)
æóÞöíáó: Åáóì ÇáúÅöãóÇãöíøóÉö æóÇáúãõÌóÓøöãóÉö¡ æóÞöíáó: Åáóì ãõÑúÊóßöÈö
ÇáúßóÈóÇÆöÑö ãöäú ÇáúãõÓúáöãöíäó ÅÐú áóÇ ÔõÈúåóÉó áóåõãú¡ æóÇáÊøóÑúÌöíÍõ
ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö¡ ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ æóÞóÖöíøóÉõ ßóáóÇãöåöãú ÕöÍøóÉõ
ÇáúæóÕöíøóÉö æóåõæó áóÇ íõáóÇÆöãõ Þóæúáóåõãú Åäøóåõ íõÔúÊóÑóØõ Ýöí
ÇáúæóÕöíøóÉö áöáúÌöåóÉö ÚóÏóãõ ÇáúãóÚúÕöíóÉö.
æóÞóÏú ÊóÝóØøóäó áöÐóáößó ÕóÇÍöÈõ ÇáöÇÓúÊöÞúÕóÇÁö ÝóÞóÇáó: æóíóäúÈóÛöí
ÚóÏóãõ ÕöÍøóÊöåóÇ áöãóÇ ÝöíåóÇ ãöäú ÇáúãóÚúÕöíóÉö ßóãóÇ áóÇ ÊóÕöÍøõ
áöÞóÇØöÚö ÇáØøóÑöíÞö¡ æóáóæú ÃóæúÕóì áöÃóÈúÎóáö ÇáäøóÇÓö ÞóÇáó
ÇáúÈóÛóæöíø: ÕõÑöÝó Åáóì ãóÇäöÚö ÇáÒøóßóÇÉö¡ æóÐóßóÑó ÇáúÞóÇÖöí åóÐóÇ
ÇÍúÊöãóÇáðÇ Ëõãøó ÞóÇáó: æóíõÍúÊóãóáõ Ãóäú íõÕúÑóÝó Åáóì ãóäú áóÇ
íóÞúÑöí ÇáÖøóíúÝó¡ æóáóæú ÃóæúÕóì áöÃóÍúãóÞö ÇáäøóÇÓö ÞóÇáó
ÇáÑøõæíóÇäöíøõ: ÞóÇáó ÅÈúÑóÇåöíãõ ÇáúÍóÑúÈöíøõ: ÊõÕúÑóÝõ Åáóì ãóäú
íóÞõæáõ ÈöÇáÊøóËúáöíËö¡ æóÞóÇáó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ: ÚöäúÏöí Ãóäøóåõ
íõÕúÑóÝõ Åáóì ÃóÓúÝóåö ÇáäøóÇÓöº áöÃóäøó ÇáúÍõãúÞó íóÑúÌöÚõ Åáóì
ÇáúÝöÚúáö Ïõæäó ÇáöÇÚúÊöÞóÇÏö¡ æóÚóäú ÇáúÞóÇÖöí: áóæú ÃóæúÕóì áöÓóíøöÏö
ÇáäøóÇÓö ÕõÑöÝó Åáóì ÇáúÎóáöíÝóÉö¡ æóÌóÑóì Úóáóíúåö ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ
æóÚóáøóáóåõ -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóÞóÖöíøóÉõ ßóáóÇãöåöãú ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó
Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: æóÇáúæóÌúåõ Ãóäøó ÇáúãóÓúÌöÏó ßóÛóíúÑöåö)
ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö.
(Þóæúáõåõ: Ãóæú áöáúÞõÑøóÇÁö ÝóÍóÝóÙóÉõ ÇáúÞõÑúÂäö) ÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøó
ãóäú ÍóÝöÙóåõ æóßóÇäó íóÛúáóØõ Ýöíåö ÇáúÛóáóØóÇÊö ÇáúíóÓöíÑóÉó íõÚóÏøõ
ãöäúåõãú æóáóÇ íóÞúÏóÍõ Ðóáößó Ýöí ÇÓúÊöÍúÞóÇÞöåö. Û (Þóæúáõåõ: Ãóæú
áöáúÚõáóãóÇÁö) æóßóÇäó ÃóäúÈöíóÇÁõ Èóäöí ÅÓúÑóÇÆöíáó ÈóÚúÏó ãõæÓóì
íóÞõæãõæäó Úóáóíúåöãú ÈöÔóÑöíÚóÉö ãõæÓóì æóÇÍöÏðÇ ÈóÚúÏó æóÇÍöÏò
ßóÚõáóãóÇÁö åóÐöåö ÇáúÃõãøóÉö¡ ÝóÍóÏöíËõ «ÚõáóãóÇÁõ ÃõãøóÊöí
ßóÃóäúÈöíóÇÁö Èóäöí ÅÓúÑóÇÆöíáó» ãóÚúäóÇåõ ÕóÍöíÍñ æóáóßöäøóåõ áóãú
íóËúÈõÊú æóÅöäøóãóÇ ÇáËøóÇÈöÊõ «ÇáúÚõáóãóÇÁõ æóÑóËóÉõ ÇáúÃóäúÈöíóÇÁö»
(Þóæúáõåõ ÝóÃóåúáõ Úõáõæãö ÇáÔøóÑúÚö ÅáóÎú) ÃóæúáóÇåõãú ÈöåóÐóÇ ÇáöÇÓúãö
ÇáúÝõÞóåóÇÁõ áöáúÚõÑúÝö Ýöíåö ÍóÊøóì ÞóÇáó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ: áóæú ÃóæúÕóì
áöÃóÚúáóãö ÇáäøóÇÓö ÕõÑöÝó áöáúÝõÞóåóÇÁö áöÊóÚóáøõÞö ÇáúÝöÞúåö
ÈöÃóßúËóÑö ÇáúÚõáõæãö (Þóæúáõåõ: æóÈöÃóåúáö ÇáÊøóÝúÓöíÑö ãóäú íóÚúÑöÝõ
ÅáóÎú) ÃóãøóÇ ãóäú ÚóÑóÝó ÇáÊøóÝúÓöíÑó æóáóãú íóÚúáóãú ÃóÍúßóÇãóåõ ÝóáóÇ
íõÕúÑóÝõ áóåõ ÔóíúÁñº áöÃóäøóåõ ßóäóÇÞöáö ÇáúÍóÏöíËö¡ æóÞóÇáó ÇÈúäõ
ÇáÑøöÝúÚóÉö: ÇáúÝóÞöíåõ ãóäú ÚóÑóÝó ÃóÍúßóÇãó ÇáÔøóÑúÚö ãöäú ßõáøö
äóæúÚò ÔóíúÆðÇ¡ æóÇáúãõÑóÇÏõ ãöäú ßõáøö ÈóÇÈò ãöäú ÃóÈúæóÇÈö ÇáúÝöÞúåö
Ïõæäó ãóÇ ÅÐóÇ ÚóÑóÝó ØóÑóÝðÇ ãöäúåõ¡ ßóãóäú íóÚúÑöÝõ ÃóÍúßóÇãó
ÇáúÍóíúÖö Ãóæú ÇáúÝóÑóÇÆöÖö æóÅöäú ÓóãøóÇåóÇ ÇáÔøóÇÑöÚõ äöÕúÝó ÇáúÚöáúãö
(Þóæúáõåõ: æóãóÇ ÃõÑöíÏó Èöåö ãöäú ÎóÈóÑò æóÍõßúãò) æóåõæó ÈóÍúÑñ áóÇ
ÓóÇÍöáó áóåõ æóßõáøõ ÚóÇáöãò íóÃúÎõÐõ ãöäúåõ Úóáóì ÞóÏúÑöåö¡ æóåõæó
Úóáóì ÞöÓúãóíúäö: ÞöÓúãñ áóÇ íõÚúÑóÝõ ÅáøóÇ ÈöÊóæúÞöíÝò¡ æóÞöÓúãò
íõÏúÑóßõ ãöäú ÏóáóÇáóÇÊö ÇáúÃóáúÝóÇÙö ÈöæóÇÓöØóÉö Úõáõæãò ÃõÎóÑó
ßóÇááøõÛóÉö æóÛóíúÑöåóÇ.
(æóÞóæúáõåõ: ÝóÇáúÚóÇÑöÝõ Èöåö áóÇ íóÏúÎõáõ Ýöí ÇÓúãö ÇáúÚõáóãóÇÁö)
ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: æóÞóÏú ÚóÏøó ÇáÒøóãóÎúÔóÑöíø
ÇáúÂÏóÇÈó ÇËúäóíú ÚóÔúÑó ÚöáúãðÇ) æóÚóÏøóåóÇ ÈóÚúÖõåõãú ÃóÑúÈóÚóÉó
ÚóÔóÑó: Úöáúãõ ÇááøõÛóÉö¡ æóÚöáúãõ ÇáöÇÔúÊöÞóÇÞö¡ æóÚöáúãõ ÇáÊøóÕúÑöíÝö¡
æóÚöáúãõ ÇáäøóÍúæö¡ æóÚöáúãõ ÇáúãóÚóÇäöí¡ æóÚöáúãõ ÇáúÈóíóÇäö¡ æóÚöáúãõ
ÇáúÈóíúÚö¡ æóÚöáúãõ ÇáúÚóÑõæÖö¡ æóÚöáúãõ ÇáúÞóæóÇÝöí¡ æóÚöáúãõ ÞóÑúÖö
ÇáÔøöÚúÑö¡ æóÚöáúãõ ÅäúÔóÇÁö ÇáäøóËúÑö¡ æóÚöáúãõ ÇáúÎóØøö¡ æóÚöáúãõ
ÇáúãõÍóÇÖóÑóÇÊö¡ æóãöäúåõ ÇáÊøóæóÇÑöíÎõ¡ æóÚöáúãõ ÇáúÞöÑóÇÁóÇÊö
(Þóæúáõåõ: æóæóÕúÝõ ÇáúÝõÞóåóÇÁö ÅáóÎú) Ýöí ÔóÑúÍö ÇáúãõåóÐøóÈö Ýöí
ÈóÇÈö ãóÇ íóÌõæÒõ ÈóíúÚõåõ Úóäú ÇáúÅöÍúíóÇÁö áöáúÛóÒóÇáöíøö: áóæú
ÃóæúÕóì ÈöãóÇáò áöáúÝõÞóåóÇÁö ÏóÎóáó ÇáúÝóÇÖöáõ Ïõæäó ÇáúãõÈúÊóÏöÆö ãöäú
ÔóåúÑò æóäóÍúæöåö¡ æóáöáúãõÊóæóÓøöØö ÈóíúäåõãóÇ ÏóÑóÌóÇÊñ íóÌúÊóåöÏõ
ÇáúãõÝúÊöí ÝöíåóÇ¡ æóÇáúæóÑóÚõ áóåõ ÊóÑúßõ ÇáúÃóÎúÐö¡ æóÝöí ÝóæóÇÆöÏö
ÇáÑøöÍúáóÉö áöÇÈúäö ÇáÕøóáóÇÍö Úóäú ÇÈúäö ÓõÑóíúÌò Ãóäøó ÇáÙøóÇåöÑöíøóÉó
áóÇ íóÓúÊóÍöÞøõæäó ãöäú æóÕöíøóÉö ÇáúÝõÞóåóÇÁö ÔóíúÆðÇ (Þóæúáõåõ:
ÞóÇáóåõ ÇáúÞóÇÖöí) ÞóÇáó ÇáúÈóÛóæöíø: æóÇáÒøóÇåöÏõ ãóäú áóÇ íóØúáõÈõ
ãöäú ÇáÏøõäúíóÇ ÅáøóÇ ãóÇ íóßúÝöíåö æóÚöíóÇáóåõ (Þóæúáõåõ: ÞóÇáó
ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ: æóÞóÖöíøóÉõ ßóáóÇãöåöãú ÕöÍøóÉõ ÇáúæóÕöíøóÉö) ÞóÇáó
ÔóíúÎõäóÇ: ÕõæÑóÊõåõ Ãóäú íõØúáöÞó ÇáúæóÕöíøóÉó ãöäú ÛóíúÑö Ãóäú
íóÞúÕöÏó ÌöåóÉó ÇáúãóÚúÕöíóÉö Ýóåöíó ÍóÇÕöáóÉñ ÈöÇááøóÇÒöãö ÝóÞóØú
(Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáúÈóÛóæöíø: ÕõÑöÝó Åáóì ãóÇäöÚöí ÇáÒøóßóÇÉö) ÃóÔóÇÑó
Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö.
(3/51)
ÈöÃóäøó ÓóíøöÏó ÇáäøóÇÓö åõæó
ÇáúãõÊóÞóÏøöãõ Úóáóíúåöãú æóÇáúãõØóÇÚõ Ýöíåöãú¡ ÞóÇáó: æóáóæú ÃóæúÕóì
áöÃóÚúáóãö ÇáäøóÇÓö ÕõÑöÝó Åáóì ÇáúÝõÞóåóÇÁö áöÊóÚóáøõÞö ÇáúÝöÞúåö
ÈöÃóßúËóÑö ÇáúÚõáõæãö.
(æóÅöäú ÃóæúÕóì áöáúÝõÞóÑóÇÁö æóÇáúãóÓóÇßöíäö æóÌóÈó áößõáøò) ãöäúåõãóÇ
(ÇáäøöÕúÝõ) ÝóáóÇ íõÞóÓøóãõ Ðóáößó Úóáóì ÚóÏóÏö ÑõÁõæÓöåöãú (Ãóæú
áöÃóÍóÏöåöãóÇ ÏóÎóáó) Ýöíåö (ÇáúÂÎóÑõ) ÝóíóÌõæÒõ ÇáÕøóÑúÝõ ÅáóíúåöãóÇ
(Ãóæú áöáÑøöÞóÇÈö Ãóæú ÛóíúÑöåöãú ãöäú ÇáúÃóÕúäóÇÝö Ãóæú áöáúÚõáóãóÇÁö
áóãú íóÌöÈú ÇáöÇÓúÊöíÚóÇÈõ Èóáú íõÓúÊóÍóÈøõ) ÚöäúÏó ÇáúÅöãúßóÇäö ßóãóÇ
Ýöí ÇáÒøóßóÇÉö ÅÐóÇ ÝóÑøóÞóåóÇ ÇáúãóÇáößõ (æóíóßúÝöí ËóáóÇËóÉñ) ãöäú
ßõáøö ÕöäúÝò¡ Ãóíú ÇáöÇÞúÊöÕóÇÑõ ÚóáóíúåóǺ áöÃóäøóåóÇ ÃóÞóáøõ
ÇáúÌóãúÚö¡ æóáóÇ ÊóÌöÈõ ÇáÊøóÓúæöíóÉõ Èóíúäóåõãú (ÈöÎöáóÇÝö Èóäöí ÒóíúÏò
æó) Èóäöí (ÚóãúÑòæ ÝóÅöäøóåõ íõÔúÊóÑóØõ ÇÓúÊöíÚóÇÈõåõãú) ÈöÃóäú
íõÞóÓøóãó Úóáóì ÚóÏóÏö ÑõÁõæÓöåöãú ßóãóÇ ÃóÝóÇÏóåõ ßóáóÇãõ ÇáúÃóÕúáö
(æóÅöäú ÏóÝóÚó áöÇËúäóíúäö ÛóÑöãó áöáËøóÇáöËö ÃóÞóáøó ãõÊóãóæøóáò)
áöÃóäøóåõ ÇáøóÐöí ÝóÑøóØó Ýöíåö áóÇ ÇáËøõáõËõ (æóáóÇ íóÕúÑöÝõåõ) Ãóíú
ÃóÞóáøõ ãõÊóãóæøóáò áöáËøóÇáöËö (Èóáú íõÓóáøöãõåõ áöáúÞóÇÖöí
áöíóÕúÑöÝóåõ) áóåõ ÈöäóÝúÓöåö (Ãóæú íóÑõÏøõåõ) ÇáúÞóÇÖöí (Åáóíúåö
áöíóÏúÝóÚóåõ) åõæó¡ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóíõÔúÈöåõ Ãóäøó ãóÍóáøó
Ðóáößó ãóÇ ÅÐóÇ ÏóÝóÚó áöÇËúäóíúäö ÚóÇáöãðÇ ÈöÃóäøóåõ íóÌöÈõ ÇáÏøóÝúÚõ
Åáóì ËóáóÇËóÉò¡ ÃóãøóÇ áóæú Ùóäøó ÌóæóÇÒóåõ áöÌóåúáò Ãóæú ÇÚúÊöÞóÇÏö
Ãóäøó ÃóÞóáøó ÇáúÌóãúÚö ÇËúäóÇäö ÝóÇáúãõÊøóÌóåõ Ãóäøóåõ íóÌõæÒõ áóåõ
ÇáöÇÓúÊöÞúáóÇáõ ÈöÇáÏøóÝúÚö áöËóÇáöËòº áöÃóäøóåõ ÈóÇÞò Úóáóì ÃóãóÇäóÊöåö
æóÅöäú ÃóÎúØóÃó æóÖóãøóäøóÇåõ¡ ÞóÇáó: æóáóãú íóÐúßõÑõæÇ ÇáöÇÓúÊöÑúÏóÇÏó
ãöäú ÇáúãóÏúÝõæÚö ÅáóíúåöãóÇ ÅÐóÇ Ãóãúßóäó¡ æóåõæó ÙóÇåöÑñ Èóáú
ãõÊóÚóíøöäñ ÅÐóÇ ßóÇäó ÇáúæóÕöíøõ ãõÚúÓöÑðÇ æóáóíúÓó ßóÇáúãóÇáößö Ýöí
ÏóÝúÚö ÒóßóÇÊöåöº áöÃóäøóåõ Ëóãøó ãõÊóÈóÑøöÚñ ÈöãóÇáöåö¡ æóÇáúæóÕöíøõ
åõäóÇ ãõÊóÕóÑøöÝñ Úóáóì ÛóíúÑöåö.
(æóíóÌõæÒõ äóÞúáõ ÇáúãõæÕóì Èöåö áöáúÝõÞóÑóÇÁö) Ãóæú ÇáúãóÓóÇßöíäö ãöäú
ÈóáóÏò Åáóì ÈóáóÏò (ÈöÎöáóÇÝö ÇáÒøóßóÇÉö) áöÃóäøó ÇáúÃóØúãóÇÚó áóÇ
ÊóãúÊóÏøõ Åáóì ÇáúæóÕöíøóÉö ÇãúÊöÏóÇÏóåóÇ Åáóì ÇáÒøóßóÇÉö ßóãóÇ ãóÑøó
Ýöí ÈóÇÈö ÞóÓúãö ÇáÕøóÏóÞóÇÊöº ÅÐú ÇáÒøóßóÇÉõ ãóØúãóÍõ äóÙóÑö
ÇáúÝõÞóÑóÇÁö ãöäú ÍóíúËõ ÅäøóåóÇ ãõæóÙøóÝóÉñ ÏóÇÆöÑóÉñ ÈöÎöáóÇÝö
ÇáúæóÕöíøóÉö¡ æóáöåóÐóÇ íóÌõæÒõ ÊóÞúíöíÏõåóÇ ÈöÝõÞóÑóÇÁö ÓóÇÆöÑö
ÇáúÈöáóÇÏö (ÝóÅöäú ÑóÞøó ÇáúãõßóÇÊóÈõ) ÈóÚúÏó ÃóÎúÐöåö ãöäú ÇáúæóÕöíøóÉö
(ÇõÓúÊõÑöÏøó) ãöäúåõ (ÇáúãóÇáõ Åäú ßóÇäó ÈóÇÞöíðÇ Ýöí íóÏöåö Ãóæú íóÏö
ÓóíøöÏöåö. ÝóÑúÚñ)
áóæú (ÃóæúÕóì áöÝõÞóÑóÇÁö ÈóáóÏò) ÈöÚóíúäöåö (ãóÍúÕõæÑöíäó ÇõÔúÊõÑöØó
ÞóÈõæáñ) ãöäúåõãú (æóÇÓúÊöíÚóÇÈñ) áóåõãú (æóÊóÓúæöíóÉñ) Èóíúäóåõãú
áöÊóÚóíøõäöåöãú¡ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúæóÕöíøóÉö áöãõØúáóÞö ÇáúÝõÞóÑóÇÁö (Ãóæú)
ÃóæúÕóì (áöÓóÈöíáö ÇáúÈöÑøö Ãóæú ÇáúÎóíúÑö) Ãóæú ÇáËøóæóÇÈö (ÝóßóãóÇ Ýöí
ÇáúæóÞúÝö) æóÊóÞóÏøóãó ÈóíóÇäõåõ¡ Ëõãøó (ÝóÅöäú ÝóæøóÖó) ÇáúãõæÕöí
ÃóãúÑó ÇáúæóÕöíøóÉö (Åáóì ÇáúæóÕöíøö) ßóÃóäú ÞóÇáó áóåõ ÖóÚú ËõáõËöí
ÍóíúËõ ÑóÃóíúÊó Ãóæú ÝöíãóÇ ÃóÑóÇß Çááøóåõ (áóãú íõÚúØö äóÝúÓóåõ) æóÅöäú
ßóÇäó ãõÍúÊóÇÌðÇ¡ ßóãóÇ Ãóäøó Çáúæóßöíáó Ýöí ÇáúÈóíúÚö áóÇ íóÈöíÚõ
áöäóÝúÓöåö (Èóáú ÃóÞóÇÑöÈõ ÇáúãõæÕöí ÇáøóÐöíäó áóÇ íóÑöËõæäó) ãöäúåõ
(Ãóæúáóì) ÈöÇáÕøóÑúÝö Åáóíúåöãúº áöÃóäøó ÇáúÞóÑóÇÈóÉó Ýöíåöãú ÂßóÏõ
(Ëõãøó) ÇáúÃóæúáóì Ãóäú íõÕúÑóÝó (Åáóì ãóÍóÇÑöãöåö ãöäú ÇáÑøóÖóÇÚö Ëõãøó
Åáóì ÌöíÑóÇäöåö) ÇáúÃóÞúÑóÈö ÝóÇáúÃóÞúÑóÈö ÃóãøóÇ ÃóÞóÇÑöÈõåõ ÇáøóÐöíäó
íóÑöËõæäó ãöäúåõ ÝóáóÇ íóÕúÑöÝõ Åáóíúåöãú ÔóíúÆðÇ æóÅöäú ßóÇäõæÇ
ãõÍúÊóÇÌöíäó ÅÐú áóÇ íõæÕóì áóåõãú ÚóÇÏóÉð¡ ÞóÇáó ÇáÕøóíúãóÑöíøõ:
æóíóãúÊóäöÚõ ÇáÕøóÑúÝõ Åáóì ÚóÈúÏö ÇáúãõæÕöí.
(æóÅöäú ÃóæúÕóì áöÃóÞóÇÑöÈö ÒóíúÏò Ãóæú ÑóÍöãöåö æóÌóÈó ÇÓúÊöíÚóÇÈõåõãú)
æóÇáÊøóÓúæöíóÉõ Èóíúäóåõãú (Åäú ÇäúÍóÕóÑõæÇ) áöÊóÚóíøõäöåöãú¡ ÝóÅöäú
áóãú íóäúÍóÕöÑõæÇ ÝóßóÇáúæóÕöíøóÉö áöáúÚõáúæöíøóÉö æóÓóíóÃúÊöí (æóáóæú
áóãú íóßõäú) ãöäúåõãú (ÅáøóÇ æóÇÍöÏñ ÃõÚúØöíó Çáúßõáøó) áöÃóäøó ßõáøðÇ
ãöäú ÇáúÞóÑóÇÈóÉö æóÇáÑøóÍöãö ãóÕúÏóÑñ íõæÕóÝõ Èöåö ÇáúæóÇÍöÏõ
æóÇáúÌóãúÚõ¡ æóÚóáøóáó ÇáúÅöãóÇãõ ÕõæÑóÉó ÇáúÌóãúÚö ÈöÃóäøó ÇáúÌóãúÚó
áóíúÓó ãóÞúÕõæÏðÇ åõäóÇ¡ æóÅöäøóãóÇ ÇáúãóÞúÕõæÏõ ÇáÕøóÑúÝõ Åáóì ÌöåóÉö
ÇáúÞóÑóÇÈóÉö¡ ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ: áóßöäøóåõ áóæú ßóÇäó ßóÐóáößó áóãóÇ
æóÌóÈó ÇáöÇÓúÊöíÚóÇÈõ ßóÇáúæóÕöíøóÉö áöáúÝõÞóÑóÇÁö (æóíóÏúÎõáõ) Ýöí
ÇáúæóÕöíøóÉö áöÃóÞóÇÑöÈö ÒóíúÏò Ãóæú ÑóÍöãöåö (ÇáúæóÇÑöËõ æóÛóíúÑõåõ¡
æóÇáúÞóÑöíÈõ æóÇáúÈóÚöíÏõ) æóÇáúãõÓúáöãõ (æóÇáúßóÇÝöÑõ) æóÇáÐøóßóÑõ
æóÇáúÃõäúËóì æóÇáúÎõäúËóì¡ æóÇáúÝóÞöíÑõ æóÇáúÛóäöíøõº áöÔõãõæáö ÇáöÇÓúãö
áóåõãú (æóßóÐóÇ) íóÏúÎõáõ ÝöíåóÇ (ÇáúÃóÌúÏóÇÏõ) æóÇáúÌóÏøóÇÊõ
(æóÇáúÃóÍúÝóÇÏõ ßõáøõåõãú áóÇ ÇáúÃóÈóæóÇäö æóÇáúÃóæúáóÇÏõ) º áöÃóäøóåõãú
áóÇ íõÚúÑóÝõæäó ÈöÐóáößó ÚõÑúÝðÇ ÈöÎöáóÇÝö ãóäú ÞóÈúáóåõãúº ÅÐú ÞóÑöíÈõ
ÇáúÅöäúÓóÇäö æóÑóÍöãõåõ ãóäú íóäúÊóãöí Åáóíúåö ÈöæóÇÓöØóÉò (æóáóæú
ÃóæúÕóì áöÃóÞóÇÑöÈö äóÝúÓöåö áóãú ÊóÏúÎõáõ æóÑóËóÊõåõ) ÈöÞóÑöíäóÉö
ÇáÔøóÑúÚöº áöÃóäøó ÇáúæóÇÑöËó áóÇ íõæÕóì áóåõ ÚóÇÏóÉð¡ æóÞöíáó:
íóÏúÎõáõæäó áöæõÞõæÚö ÇáöÇÓúãö Úóáóíúåöãú¡ Ëõãøó íóÈúØõáõ äóÕöíÈõåõãú
áöÊóÚóÐøõÑö ÅÌóÇÒóÊöåöãú áöÃóäúÝõÓöåöãú¡ æóíóÕöÍøõ ÇáúÈóÇÞöí
áöÛóíúÑöåöãú æóÇáÊøóÑúÌöíÍõ ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö¡ æóÈöåö ÕóÑøóÍó
ÇáúãöäúåóÇÌõ ßóÃóÕúáöåö¡ æóíõÄúÎóÐõ ãöäú ÊóÚúáöíáö ÇáËøóÇäöí Ãóäøóåõ áóÇ
íóÈúØõáõ ÌóãöíÚõ -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: æóÅöäú ÃóæúÕóì áöáúÝõÞóÑóÇÁö æóÇáúãóÓóÇßöíäö ÅáóÎú) æóáóæú
ÃóæúÕóì ÈöÃóáúÝö ÏöÑúåóãò áöáúÝõÞóÑóÇÁö æóÇáúãóÓóÇßöíäö æóÞóÇáó: áößõáøö
æóÇÍöÏò ÏöÑúåóãñ Ýóáóãú íóÎúÑõÌú ãöäú ËõáõËöåö ÅáøóÇ Ïõæäó ÇáúÃóáúÝö
Ýóåóáú äóÞõæáõ: íõÑóÇÚóì ÇáúÚóÏóÏõ ÝóíõÞóÓøóØõ ÇáúÎóÇÑöÌõ Úóáóì
ÇáúÃóáúÝö¿ Ãóæú äóÞõæáõ: ÅÚúØóÇÁõ ÇáÏøöÑúåóãö áößõáøö æóÇÍöÏò ãóÞúÕõæÏñ
æóÇáúÚóÏóÏõ ÅäøóãóÇ ÌóÇÁó ÈöØóÑöíÞö ÇáÊøóÈóÚöíøóÉö¿ áóãú ÃóÞöÝú Úóáóì
äóÞúáò Ýöí Ðóáößó¡ æóÇáúãóÓúÃóáóÉõ ãõÍúÊóãöáóÉñ¡ æóÇáúÃóÞúÑóÈõ Ãóäøóåõ
íõÏúÝóÚõ áößõáøö æóÇÍöÏò ÏöÑúåóãñº áöÃóäøóåõ ÃóÞúÑóÈõ áöÛóÑóÖö
ÇáúãõæÕöí¡ æóãóÇ ÝóÖóáó ãöäú ÔöÞúÕö ÏöÑúåóãò íõÚúØóì áöÔóÎúÕò.
(Þóæúáõåõ: Ãóæú áöÃóÍóÏöåöãóÇ ÏóÎóáó ÇáúÂÎóÑõ) æóíóÔúãóáõ ÇáúÝóÞöíÑõ
ÇáúãöÓúßöíäó æóÚóßúÓõåõ¡ ÇáúãöÓúßöíäõ åõäóÇ ÛóíúÑõ ãöÓúßöíäö ÇáÒøóßóÇÉö
ÝóíóÌõæÒõ Ãóäú íõÏúÝóÚó Åáóíúåö åõäóÇ æóÅöäú ßóÇäó ãõÓúÊóÍöÞøó
ÇáäøóÝóÞóÉö Úóáóì ÛóíúÑöåö¡ ÝóÇáäøóÙóÑõ åõäóÇ Åáóì ÇáöÇÓúãö ÝóÞóØú¡
æóÞöíáó ßóåõæó¡ æóåõæó ÇáÕøóÍöíÍõ (Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ:
æóíõÔúÈöåõ ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: æóåõæó ÙóÇåöÑñ)
ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: Èóáú ÃóÞóÇÑöÈõ ÇáúãõæÕöí ÇáøóÐöíäó
áóÇ íóÑöËõæäó Ãóæúáóì) ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ: åóÐóÇ íõæåöãõ ÌóæóÇÒó
ÇáÕøóÑúÝö Åáóì ÇáúæóÇÑöËö¡ æóÞóÏú äóÕøó Ýöí ÇáúÃõãøö Úóáóì ÇãúÊöäóÇÚöåö
ÝóÞóÇáó: áóíúÓó áóåõ Ãóäú íõÚúØöíóåõ æóÇÑöËðÇ áöáúãóíøöÊö. ÇåÜ.
(Þóæúáõåõ: Ãóæú ÑóÍöãöåö) Ãóíú Ãóæú ÞóÑóÇÈóÊöåö Ãóæú Ðóæöí ÞóÑóÇÈóÊöåö¡
æóßóÊóÈó ÃóíúÖðÇ: áóæú ÃóæúÕóì áöãõäóÇÓöÈö ÔóÎúÕò Ýóáöãóäú íõäúÓóÈõ
Åáóíúåö ãöäú ÃóæúáóÇÏöåö áóÇ ÇáÒøóæúÌö æóÇáÒøóæúÌóÉö¡ Ãóæú áöãóäú
íõäóÇÓöÈõåõ ÏóÎóáó ÇáúÂÈóÇÁõ æóÇáúÍóæóÇÔöí¡ æóÝöí ÇáúÃõãøö æóÇáúÌóÏøóÇÊö
ãõØúáóÞðÇ æóÌúåóÇäö ÃóÕóÍøõåõãóÇ ÚóÏóãõ ÏõÎõæáöåöäøó Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö¡
æóáóÇ ÊóÏúÎõáõ ÇáúÃóÎúæóÇáõ æóÇáúÎóÇáóÇÊõ æóÇáúÅöÎúæóÉõ áöáúÃõãøö
(Þóæúáõåõ: æóÇáúÞóÑöíÈö æóÇáúÈóÚöíÏö) ÇÓúÊóÔúßóáó ÇáÓøõÈúßöíø ÏõÎõæáó
ÇáúÈóÚöíÏö Ýöí áóÝúÙö (ÇáúÃóÞóÇÑöÈö) º áöÃóäøó ãõÝúÑóÏóåõ ÃóÝúÚóáõ
ÇáÊøóÝúÖöíáö¡ æóíõÌóÇÈõ Úóäú ÇáúÅöÔúßóÇáö ÈöÃóäøóÇ áóæú ÇÞúÊóÕóÑúäóÇ
Úóáóì ãóÚúäóì ÇáÊøóÝúÖöíáö áóãú ÊóÕúÏõÞú ÇáúÃóÞóÇÑöÈõ ÅáøóÇ Úóáóì ÌóãúÚò
åõãú ÃóÞúÑóÈõ Åáóì ÇáÔøóÎúÕö ãöäú ÛóíúÑöåöãú ãóÚó ÇÔúÊöÑóÇßöåöãú¡
æóÇáúÚõÑúÝõ íóÃúÈóì Ðóáößó¡ æóÞóÏú ÞóÇáó ÊóÚóÇáóì {æóÃóäúÐöÑú
ÚóÔöíÑóÊóßó ÇáÃóÞúÑóÈöíäó} [ÇáÔÚÑÇÁ: 214] .
æóÝöí ÕóÍöíÍö ÇáúÈõÎóÇÑöíøö ÃóäøóåóÇ «áóãøóÇ äóÒóáóÊú ÕóÚöÏó ÇáäøóÈöíøõ
- Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö æóÓóáøóãó - Úóáóì ÇáÕøóÝóÇ ÝóÌóÚóáó íõäóÇÏöí:
íóÇ Èóäöí ÝöåúÑò íóÇ Èóäöí ÚóÏöíøò áöÈõØõæäö ÞõÑóíúÔò.» æóÝöí ÑöæóÇíóÉò
ÃõÎúÑóì Ýöí ÇáúÈõÎóÇÑöíøö: «íóÇ ãóÚúÔóÑó ÞõÑóíúÔò» Ãóæú ßóáöãóÉñ
äóÍúæõåóÇ¡ ÝóÏóáøó Úóáóì Ãóäøó ÞõÑóíúÔðÇ ßõáøóåóÇ ÚóÔöíÑóÊõåõ
ÇáúÃóÞúÑóÈõæäó¡ æóáóÚóáøó ÓóÈóÈóåõ Ãóäøó Èóäöí ÂÏóãó ßõáøóåõãú
ÞóÑóÇÆöÈõ¡ æóáóßöäú Åäú ÈóÚõÏóÊú ÇáúÞóÑóÇÈóÉõ ÍóÊøóì ÇäúÞóØóÚóÊú æóáóãú
ÊõÚúÑóÝú áóãú ÊõÚóÏøó ÞóÑóÇÈóÉð¡ æóÅöäú ÚõÑöÝóÊú ÚõÏøóÊú ÞóÑóÇÈóÉð
æóÃõØúáöÞó áóÝúÙõ ÇáúÃóÞúÑóÈöíäó æóÇáúÃóÞóÇÑöÈö ÚóáóíúåóǺ áöÃóäøóåóÇ
ÃóÞúÑóÈõ ãöäú ÛóíúÑöåóÇ.
(3/52)
äóÕöíÈö ßõáøò ãöäú ÇáúæóÑóËóÉö æóÅöäøóãóÇ
íóÈúØõáõ ãöäúåõ ãóÇ íóÍúÊóÇÌõ Åáóì ÅÌóÇÒóÉö äóÝúÓöåö ÎóÇÕøóÉð¡
æóÞóÖöíøóÊõåõ Ãóäøóåõ íõÚúÊóÈóÑõ Ýöí ÕöÍøóÉö ÇáúæóÕöíøóÉö áöáúæóÇÑöËö
ÅÌóÇÒóÉõ äóÝúÓöåö æóåõæó ãóãúäõæÚñ¡ Ýóáóæú Þöíáó íóÏúÎõáõ æóíõÚúØóì
äóÕöíÈóåõ ßóÇäó ÃóæúÌóåó æóÃóäúÓóÈó ÈöãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöÃóåúáöåö
ÝóÅöäøóåõ íõÍúãóáõ Úóáóì ãóäú ÊóáúÒóãõåõ äóÝóÞóÊõåõ Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö
ÅáøóÇ Ãóäú íõÞóÇáó Ýöí Êöáúßó áóÇ íóÏúÎõáõ Ãóæú íóÏúÎõáõ æóíóÈúØõáõ
äóÕöíÈõåõ (æóÇáúãõÚúÊóÈóÑõ) ÝöíãóÇ ÐõßöÑó (ÃóÞúÑóÈõ ÌóÏøò íõäúÓóÈõ
Åáóíúåö) ÇáúãõæÕöí áöÃóÞóÇÑöÈöåö (æóÈóÚúÏó) ÇáúÌóÏøö (ÞóÈöíáóÉñ)
ÝóíóÑúÊóÞöí Ýöí Èóäöí ÇáúÃóÚúãóÇãö Åáóíúåö æóáóÇ íõÚúÊóÈóÑõ ãóäú Ýöí
ÏóÑóÌóÊöåö æóáóÇ ãóäú ÝóæúÞóåõ (ÝóÇáúÍóÓóäöíøõæäó áóÇ íõÔóÇÑößõåõãú
ÇáúÍõÓóíúäöíøõæäó) Ãóíú ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ áöÃóÞóÇÑöÈö ÍóÓóäöíøò áöÃóæúáóÇÏö
ÇáúÍóÓóäö Ïõæäó ÃóæúáóÇÏö ãóäú ÝóæúÞóåõ æóÃóæúáóÇÏö ÇáúÍõÓóíúäö¡
æóáöÃóÞóÇÑöÈö ÇáÔøóÇÝöÚöíøö Ýöí Òóãóäöåö áöÃóæúáóÇÏö ÔóÇÝöÚò Ïõæäó
ÃóæúáóÇÏö ãóäú Ýöí ÏóÑóÌóÊöåö æóÃóæúáóÇÏö ãóäú ÝóæúÞóåõ¡ Ãóæú
áöÃóÞóÇÑöÈö ãóäú åõæó ãöäú ÐõÑøöíøóÉö ÇáÔøóÇÝöÚöíøö Ýöí ÒóãóäöäóÇ
áöÃóæúáóÇÏö ÇáÔøóÇÝöÚöíøö Ïõæäó ÃóæúáóÇÏö ãóäú Ýöí ÏóÑóÌóÊöåö
æóÃóæúáóÇÏö ãóäú ÝóæúÞóåõ.
æóÞóæúáöí Ýöí ÇáúÃõæáóì: Ýöí Òóãóäöåö ÊóÈöÚúÊõ Ýöíåö ÇáúÃóÕúáó
æóÛóíúÑóåõ æóáóÇ ÍóÇÌóÉ Åáóíúåö Èóáú íõæåöãõ ÎöáóÇÝõ ÇáúãõÑóÇÏö
(æóíóÓúÊóæöí Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö áöáúÃóÞóÇÑöÈö ÞóÑóÇÈóÉõ ÇáúÃóÈö æóÇáúÃõãøö
æóáóæú ßóÇäó) ÇáúãõæÕöí (ÚóÑóÈöíøðÇ) áöÔõãõæáö ÇáöÇÓúãö¡ æóÞöíáó: áóÇ
íóÏúÎõáõ ÞóÑóÇÈóÉõ ÇáúÃõãøö Åäú ßóÇäó ÇáúãõæÕöí ÚóÑóÈöíøðǺ áöÃóäøó
ÇáúÚóÑóÈó áóÇ ÊóÚõÏøõåóÇ ÞóÑóÇÈóÉð æóáóÇ íõÝúÊóÎóÑõ ÈöåóÇ¡ æóåóÐóÇ ãóÇ
ÕóÍøóÍóåõ ÇáúãöäúåóÇÌõ ßóÃóÕúáöåö¡ áóßöäú ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Ýöí
ÔóÑúÍóíúåö: ÇáúÃóÞúæóì ÇáÏøõÎõæáõ¡ æóÃóÌóÇÈó Èöåö ÇáúÚöÑóÇÞöíøõæäó
æóÕóÍøóÍóåõ Ýöí ÃóÕúáö ÇáÑøóæúÖóÉö¡ ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ: æóÊóæúÌöíåõ
ÚóÏóãö ÇáÏøõÎõæáö ÈöãóÇ ÐõßöÑó ãóãúäõæÚñ ÈöÞóæúáöåö - Õóáøóì Çááøóåõ
Úóáóíúåö æóÓóáøóãó - «ÓóÚúÏñ ÎóÇáöí ÝóáúíõÑöäöí ÇãúÑõÄñ ÎóÇáóåõ» ÑóæóÇåõ
ÇáúÍóÇßöãõ æóÕóÍøóÍóåõ Úóáóì ÔóÑúØö ÇáÔøóíúÎóíúäö (ßóÇáÑøóÍöãö) Ýöí
Ãóäøóåõ íóÓúÊóæöí Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö áóåóÇ ÞóÑóÇÈóÉõ ÇáúÃóÈö æóÇáúÃõãøö
ÈöáóÇ ÎöáóÇÝò Ýöí ÇáúÚóÑóÈö æóÇáúÚóÌóãö¡ ÅÐú áóÝúÙõ " ÇáÑøóÍöãö " áóÇ
íóÎúÊóÕøõ ÈöØóÑóÝö ÇáúÃóÈö (æóÅöäú ÃóæúÕóì áöÃóÞúÑóÈö ÃóÞóÇÑöÈö ÒóíúÏò
ÏóÎóáó ÝöíåóÇ ÇáúÃóÈóæóÇäö æóÇáúÃóæúáóÇÏõ) ßóãóÇ íóÏúÎõáõ ÛóíúÑõåõãú
ÚöäúÏ ÚóÏóãöåöãúº áöÃóäøó ÃóÞúÑóÈóåõãú åõæó ÇáúãõäúÝóÑöÏõ ÈöÒöíóÇÏóÉö
ÇáúÞóÑóÇÈóÉö¡ æóåóÄõáóÇÁö ßóÐóáößó æóÅöäú áóãú íõØúáóÞú Úóáóíúåöãú
ÃóÞóÇÑöÈõ ÚõÑúÝóÇ.
(ÊõÞóÏøóãõ) æóÝöí äõÓúÎóÉò: æóÊõÞóÏøóãõ (ÇáÐøõÑøöíøóÉõ ãõØúáóÞóÇ) Ãóíú
ÓóæóÇÁñ ÃóßóÇäõæÇ ãöäú ÃóæúáóÇÏö ÇáúÈóäöíäó Ãóãú ãöäú ÃóæúáóÇÏö
ÇáúÈóäóÇÊö Úóáóì ÇáúÂÈóÇÁö (ÇáúÃóÚúáóì) ãöäúåõãú (ÝóÇáúÃóÚúáóì)
áöÞõæøóÉö ÚõÕõæÈóÊöåöãú æóÅöÑúËöåöãú Ýöí ÇáúÌõãúáóÉö (Ëõãøó) íõÞóÏøóãõ
(ÇáúÃóÈóæóÇäö) Úóáóì ãóäú ÝóæúÞóåõãóÇ æóÚóáóì ÇáúÍóæóÇÔöí (æóÇáúÃóÎõ)
ãöäú ÇáúÌöåóÇÊö ÇáËøóáóÇËö (íõÞóÏøóãõ Úóáóì ÇáúÌóÏøö) ãöäú ÇáúÌöåóÊóíúäö
áöÞõæøóÉö ÌöåóÉö ÇáúÈõäõæøóÉö Úóáóì ÌöåóÉö ÇáúÃõÈõæøóÉö ßóãóÇ Ýöí
ÇáúÅöÑúËö ÈöÇáúæóáóÇÁö¡ áóßöäøó ÞóÖöíøóÉó ÇáÊøóÚúáöíáö ÅÎúÑóÇÌõ ÇáúÃóÎö
áöáúÃõãøö æóáóíúÓó ãõÑóÇÏðÇ (æóßóÐóÇ) ÊõÞóÏøóãõ (ÐõÑøöíøóÊõåõ) Ãóíú
ÇáúÃóÎö Úóáóì ÇáúÌóÏøö áöÐóáößó¡ æóíõÞóÏøóãõ ãöäúåõãú (ÇáúÃóÚúáóì
ÝóÇáúÃóÚúáóì) áöÐóáößó¡ æóßóÇáúÃóÎö æóÐõÑøöíøóÊöåö ÝöíãóÇ ÐõßöÑó
ÇáúÃõÎúÊõ æóÐõÑøöíøóÊõåóÇ ßóãóÇ ÃóÝóÇÏóåõ ßóáóÇãõ ÇáúÃóÕúáö¡ Ëõãøó
ÈóÚúÏó Ðóáößó ÇáúÃóÌúÏóÇÏõ æóÇáúÌóÏøóÇÊõ (æóÇáúÃóÚúãóÇãõ æóÇáúÚóãøóÇÊõ
æóÇáúÃóÎúæóÇáõ æóÇáúÎóÇáóÇÊõ) ÈóÚúÏó ÇáúÃóÌúÏóÇÏö æóÇáúÌóÏøóÇÊö
(ÓóæóÇÁñ) ÝóáóÇ ÊóÑúÊöíÈó Èóíúäóåõãú¡ ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö: Ëõãøó
ÃóæúáóÇÏõåõãú¡ ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö: æóíõÞóÏøóãõ ÇáúÚóãøõ
æóÇáúÚóãøóÉõ Úóáóì ÃóÈöí ÇáúÌóÏøö¡ æóÇáúÎóÇáõ æóÇáúÎóÇáóÉõ Úóáóì ÌóÏøö
ÇáúÃõãøö æóÌóÏøóÊöåóÇ (æóßóÐóÇ ÇáúÃóÎõ ãöäú ÇáúÃóÈö æóÇáúÃóÎõ ãöäú
ÇáúÃõãøö ÓóæóÇÁñ¡ æóÇÈúäõ ÇáúÃóÈóæóíúäö) ãöäú ÇáúÅöÎúæóÉö æóÇáúÃóÎóæóÇÊö
æóÇáúÃóÚúãóÇãö æóÇáúÚóãøóÇÊö æóÇáúÃóÎúæóÇáö æóÇáúÎóÇáóÇÊö
æóÃóæúáóÇÏõåõãú (íõÞóÏøóãõ Úóáóì ÇÈúäö ÃóÍóÏöåöãóÇ) áöÒöíóÇÏóÉö
ÞóÑóÇÈóÊöåö¡ æóáóæú ÚóÈøóÑó ÈóÏóáó ÇáöÇÈúäö ÈöÇáúæóáóÏö ßóÇäó ÃóÚóãøó.
(æóÇáúÃóÎõ áöÃõãøò) íõÞóÏøóãõ (Úóáóì ÇÈúäö ÃóÎò áöÃóÈóæóíúäö¡ Ëõãøó
åóßóÐóÇ íõÞóÏøóãõ ÇáúÃóÞúÑóÈõ ÏóÑóÌóÉð) Ýöí ÇáúÌöåóÉö (ßóíúÝó ßóÇäó
ÚöäúÏó ÇÊøöÍóÇÏö ÇáúÌöåóÉö) ÝóíõÞóÏøóãõ ÇáúÃóÎõ áöÃóÈò Úóáóì ÇÈúäö ÃóÎò
áöÃóÈóæóíúäö æóÇÈúäõ ÃóÎò áöÃóÈò æóÇÈúäõ ÃóÎò áöÃõãøò Úóáóì ÇÈúäö ÇÈúäö
ÃóÎò áöÃóÈóæóíúäöº áöÃóäøó ÌöåóÉó ÇáúÃõÎõæøóÉö æóÇÍöÏóÉñ ÝõÑõæÚöí
ÞóÑöíÈõ ÇáÏøóÑóÌóÉö æóÅöáøóÇ ÈöÃóäú ÇÎúÊóáóÝóÊú ÇáúÌöåóÉõ (ÝóÇáúÈóÚöíÏõ
ãöäú ÇáúÌöåóÉö ÇáúÞóÑöíÈóÉö íõÞóÏøóãõ Úóáóì ÇáúÞóÑöíÈö ãöäú ÇáúÌöåóÉö
ÇáúÈóÚöíÏóÉö ßóÇÈúäö ÇÈúäö ÇáúÃóÎö æóÅöäú ÓóÝóáó íõÞóÏøóãõ Úóáóì
ÇáúÚóãøö) æóáóÇ ÊóÑúÌöíÍó ÈöÐõßõæÑóÉò æóáóÇ ÃõäõæËóÉò Èóáú íóÓúÊóæöí
ÇáúÃóÈõ æóÇáúÃõãøõ æóÇáöÇÈúäõ æóÇáúÈöäúÊõ¡ æóíõÞóÏøóãõ ÇÈúäõ ÇáúÈöäúÊö
Úóáóì ÇÈúäö ÇÈúäö ÇáöÇÈúäö¡ ßóãóÇ íóÓúÊóæöí ÇáúãõÓúáöãõ æóÇáúßóÇÝöÑõº
áöÃóäøó ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞó ãóäõæØñ ÈöÒöíóÇÏóÉö ÇáúÞõÑúÈ¡ ÞóÇáó Ýöí
ÇáúÃóÕúáö: æóÝöí ÊóÞúÏöíãö ÇáúÌóÏøóÉö ãöäú ÌöåóÊóíúäö Úóáóì ÇáúÌóÏøóÉö
ãöäú ÌöåóÉò æóÌúåóÇäö ßóÇáúæóÌúåóíúäö Ýöí ÇáúãöíÑóÇËö¡ æóÞóÖöíøóÊõåõ
Ãóäú íõÓóæøóì ÈóíúäóåõãóÇ Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö¡ ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ: æóåõæó
ãõÊóÇÈóÚñ Ýöíåö áöÇÈúäö ÇáÕøóÈøóÇÛö æóáóíúÓó ßóÐóáößó¡ ÅÐú ÇáúãóÃúÎóÐõ
Ëóãøó ÇÓúãõ ÇáúÌóÏøóÉö¡ æóåõäóÇ ãóÚúäóì ÇáúÃóÞúÑóÈöíøóÉö¡ ÝóÊõÞóÏøóãõ
ÐóÇÊõ ÇáúÞóÑóÇÈóÊóíúäö Úóáóì ÐóÇÊö ÇáúÞóÑóÇÈóÉö ÇáúæóÇÍöÏóÉö¡ æóÈöåö
ÌóÒóãó ÇáúÈóÛóæöíø æóÇáúÎõæóÇÑöÒúãöíø Ýöí ÇáúæóÞúÝö.
(ÝóÑúÚñ) : áóæú (ÃóæúÕóì áöÌóãóÇÚóÉò ãöäú ÃóÞúÑóÈö ÃóÞóÇÑöÈ ÒóíúÏò ÝóáóÇ
ÈõÏøó ãöäú) ÇáÕøóÑúÝö Åáóì (ËóáóÇËóÉò) ãöäú ÇáúÃóÞúÑóÈöíäó (Ýóáóæú
ÒóÇÏõæÇ) Úóáóíúåöãú (ÇÓúÊóæúÚóÈóåõãú) áöÆóáøóÇ ÊóÕöíÑó æóÕöíøóÉð
áöÛóíúÑö ãõÚóíøóäò¡ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúæóÕöíøóÉö áöáúÝõÞóÑóÇÁö íóÌõæÒõ
ÇáöÇÞúÊöÕóÇÑõ Úóáóì ËóáóÇËóÉò ãöäúåõãúº áöÃóäøó ÇáúãõÑóÇÏó Ëóãøó
ÇáúÌöåóÉõ¡ Ýóáóæú ÞóÇáó: ÝóáóÇ ÈõÏøó ãöäú ÇÓúÊöíÚóÇÈö ÇáúÃóÞúÑóÈöíäó
ßóÇäó ÃóÎúÕóÑó (æóÅöäú) æóÌóÏúäóÇ ãöäúåõãú Ïõæäó ËóáóÇËóÉò ÊóãóãúäóÇåóÇ
ãöãøóäú íóáöíåöãú¡ ÝóÅöäú (æóÌóÏúäóÇ ÇÈúäðÇ æóÇÈúäó ÇÈúäò) æóÈóäöí ÇÈúäö
ÇÈúäò ÏóÝóÚúäóÇ Åáóì ÇáöÇÈúä ËõáõËðÇ æóÅöáóì ÇÈúäö ÇáöÇÈúäö ËõáõËðÇ
ÂÎóÑó Ëõãøó (ÊóãøóãúäóÇ) ÇáËøóáóÇËó (ãöäú ÇáÏøóÑóÌóÉö ÇáËøóÇáöËóÉö)
æóáóÇ íõÞúÊóÕóÑõ Úóáóì æóÇÍöÏò ãöäúåóÇ¡ Èóáú (áöÃóåúáöåóÇ ÇáËøõáõËõ) -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: ÅáøóÇ Ãóäú íõÞóÇáó Ýöí Êöáúßó: áóÇ íóÏúÎõáõ ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó
Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: æóáóæú ßóÇäó ÚóÑóÈöíøðÇ) ÞóÇáó ÌóãóÇáõ
ÇáÏøöíäö: ÇáúãõÑóÇÏõ ÈöÇáúÚóÑóÈöíøö ãóäú áóåõ ãóÚúÑöÝóÉñ
ÈöÇáúÚóÑóÈöíøóÉö áóÇ ãöäú íõäúÓóÈõ Åáóì ÇáúÚóÑóÈö æóåõæó ÌóÇåöáñ
ÈöáõÛóÊöåöãúº ÝóÅöäøóåõ íóßõæäõ ßóÇáúÃóÚúÌóãöíøö¡ ÞóÇáó: æóíóÔúÊóÑöØõ
Ãóäú íóÓúÊóÚúãöáó áõÛóÊóåõãú æóíóÚúÊóÞöÏó ÇÚúÊöÞóÇÏóåõãú Ýöí ÇÓúãö
ÇáúÞóÑóÇÈóÉö Ãóäøóåõ ÇáúãõäúÊóÕóÑõ Èöåö ÚöäúÏó ÇáúÍóÇÌóÉö (Þóæúáõåõ:
ÏóÎóáó ÝöíåóÇ ÇáúÃóÈóæóÇäö ÅáóÎú) ÏõÎõæáõ ÇáúÃõãøö æóæóáóÏöåóÇ Ýöí
Ðóáößó ãõÝóÑøóÚñ Úóáóì ÏõÎõæáö ÞóÑóÇÈóÉö ÇáúÃõãøö Ýöí æóÕöíøóÉö
ÇáúÚóÑóÈö ÅÐóÇ ßóÇäó ÇáúãõæÕöí ÚóÑóÈöíøðÇ¡ æóÞóÏú äóÈøóåó Úóáóíúåö
ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ ÈóÚúÏó Ðóáößó Ýöí ÇáúßóáóÇãö Úóáóì ÃóáúÝóÇÙö ÇáúæóÌöíÒö
(Þóæúáõåõ: æóÇáúÃóÎõ ãõÞóÏøóãñ Úóáóì ÇáúÌóÏøö) ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ:
áóÇ íõÞóÏøóãõ ÇáúÃóÎõ áöáúÃõãøö æóÇÈúäõåõ Úóáóì ÇáúÌóÏøö ÅáøóÇ Ýöí åóÐóÇ
ÇáúãóæúÖöÚö. æóãóÓúÃóáóÉö ÇáúæóÞúÝö Úóáóì ÇáúÃóÞúÑóÈö æóÝöí æóÞúÝò
ÇäúÞóØóÚó ãóÕúÑöÝõåõ Ãóæú áóãú íõÚúÑóÝú¡ æóáóÇ íõÞóÏøóãõ ÃóÎñ
áöÃóÈóæóíúäö Ãóæú áöÃóÈò æóáóÇ ÇÈúäõåõ Úóáóì ÇáúÌóÏøö ÅáøóÇ åõäóÇ æóÝöí
ÇáúæóáóÇÁö¡ æóíóäúÈóÛöí ÊóÞúÏöíãõ ÇáúÚóãøö Úóáóì ÃóÈöí ÇáúÌóÏøö ßóãóÇ
Ýöí ÇáúæóáóÇÁö.
(Þóæúáõåõ: ÝóÊõÞóÏøóãõ ÐóÇÊõ ÇáúÞóÑóÇÈóÊóíúäö Úóáóì ÐóÇÊö ÇáúÞóÑóÇÈóÉö
ÇáúæóÇÍöÏóÉö) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö¡ æóßóÊóÈó ÃóíúÖðÇ: ÅÐóÇ ÕóÏóÑó
ãöäú æóÇÞöÝò æóÞúÝñ Úóáóì ÃóæúáóÇÏöåö Ëõãøó Úóáóì ÃóæúáóÇÏö ÃóæúáóÇÏò
åóßóÐóÇ Ýöí ÌóãöíÚö ÇáÐøõÑøöíøóÉö ÈöÇáÊøóÑúÊöíÈö Úóáóì Ãóäøó ãóäú ãóÇÊó
ãöäúåõãú æóáóãú íõÚúÞöÈú ßóÇäó äóÕöíÈõåõ áöãóäú Ýöí ÏóÑóÌóÊöåö íõÞóÏøóãõ
ÇáúÃóÞúÑóÈõ ÝóÇáúÃóÞúÑóÈõ Åáóì ÇáúæóÇÞöÝö¡ íóäúÈóÛöí Ãóäú íõÌúÒóãó
ÈöÐóáößó ÅÐú áóÇ íõÊóÕóæøóÑõ ÃóÞúÑóÈöíøóÉñ Åáóì ÇáúæóÇÞöÝö Ýöí Ðóáößó
ÅáøóÇ ÈöÌöåóÊóíúäö¡ æóÍöíäóÆöÐò íóßõæäõ ÅÚúãóÇáðÇ áöáóÝúÙöåö¡ æóãóÚó
Ðóáößó Ýöíåö äóÙóÑñ. ÞóÇáóåõ ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ.
(3/53)
ÇáúÈóÇÞöí æóåóÐóÇ íõÛúäöí Úóäú Þóæúáöåö
(æóíóÌöÈõ Ãóäú íõÓúÊóæúÚóÈõæÇ) ÈöÇáËøõáõËö¡ ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ: æóßóÇäó
ÇáúÃóÔúÈóåõ Ãóäú íõÞóÇáó: ÅäøóåóÇ æóÕöíøóÉñ áöÛóíúÑö ãõÚóíøóäò¡ Ãóíú
ÝóÊóÈúØõáõº áöÃóäøó áóÝúÙó " ÌóãóÇÚóÉò " ãõäóßøóÑñ ÝóÕóÇÑó ßóãóÇ áóæú
ÃóæúÕóì áöÃóÍóÏö ÇáÑøóÌõáóíúäö Ãóæú áöËóáóÇËóÉò áóÇ Úóáóì ÇáÊøóÚúíöíäö
ãöäú ÌóãóÇÚóÉò ãõÚóíøóäöíäó¡ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóíóÍúÊóÇÌõ Åáóì
ÇáúÝóÑúÞö¡ ÇäúÊóåóì. æóÞóÏú íõÞóÇáõ: ÕõæÑóÉõ ÇáúãóÓúÃóáóÉö åõäóÇ Ãóäú
íóÞõæáó: ÃóæúÕóíúÊõ áöÃóÞúÑóÈöí ÃóÞóÇÑöÈö ÒóíúÏò¡ æóíóÕúÏõÞõ Úóáóíúåö
Ãóäøóåõ ÃóæúÕóì áöÌóãóÇÚóÉò ãöäú ÃóÞúÑóÈö ÃóÞóÇÑöÈö ÒóíúÏò (Ãóæú)
ÃóæúÕóì (áöÝõÞóÑóÇÁö ÃóÞóÇÑöÈöåö áóãú íõÚúØó ãóßúÝöíøñ ÈöäóÝóÞóÉö
ÞóÑöíÈò Ãóæú ÒóæúÌò) ßóãóÇ Ýöí ÇáÒøóßóÇÉö¡ æóåóÐóÇ ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö.
(ÝóÑúÚñ) : áóæú (ÃóæúÕóì áöÃóÞúÑóÈö ÞóÑóÇÈóÊöåö) íóÚúäöí ÃóÞóÇÑöÈóåõ
(ÝóÇáÊøóÑúÊöíÈõ ßóãóÇ ÐóßóÑúäóÇ¡ Ýóáóæú) ÇáúÃõæáóì Þóæúáõ ÃóÕúáöåö
áóßöäú áóæú (ßóÇäó ÇáúÃóÞúÑóÈõ æóÇÑöËðÇ ÕóÑóÝúäóÇåõ) Ãóíú ÇáúãõæÕóì Èöåö
(áöáúÃóÞúÑóÈö ãöäú ÛóíúÑö ÇáúæóÇÑöËöíäó ÅÐóÇ áóãú íõÌöíÒõæÇ) Ãóíú
ÇáúæóÇÑöËõæäó ÇáúæóÕöíøóÉó ÈöäóÇÁð Úóáóì Ãóäøóåõ áóæú ÃóæúÕóì
áöÃóÞóÇÑöÈö äóÝúÓöåö áóãú ÊóÏúÎõáú æóÑóËóÊõåõ.
(ÝóÑúÚñ: ÞóÏú ÈóíøóäøóÇ Âáó ÇáäøóÈöíøö - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö
æóÓóáøóãó - Ýöí ßöÊóÇÈö ÇáÒøóßóÇÉö¡ Ýóáóæú ÃóæúÕóì áöÂáö ÛóíúÑöåö) -
Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö æóÓóáøóãó - ÕóÍøóÊú æóÕöíøóÊõåõ áöÙõåõæÑö ÃóÕúáò
áóåõ Ýöí ÇáÔøóÑúÚö (æóåóáú íõÍúãóáõ Úóáóì ÇáúÞóÑóÇÈóÉö Ãóæú Úóáóì
ÇÌúÊöåóÇÏö ÇáúÍóÇßöãö¿ æóÌúåóÇäö) ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö: ÝóÅöäú ßóÇäó
Ëóãøó æóÕöíøñ Ýóåóáú ÇáúãõÊøóÈóÚõ ÑóÃúíõåõ Ãóæú ÑóÃúíõ ÇáúÍóÇßöãö¿
æóÌúåóÇäö (Ëõãøó ÇáúÍóÇßöãõ) Úóáóì ÇáúÞóæúáö ÈöÇÊøöÈóÇÚö ÑóÃúíöåö Ãóæú
ÇáúæóÕöíøõ Úóáóì ÇáúÞóæúáö Èöåö (íõÊóÍóÑøóì ãõÑóÇÏõ ÇáúãõæÕöí) Åäú
Ãóãúßóäó ÇáúÚõËõæÑõ Úóáóíúåö ÈöÞóÑöíäóÉö¡ Ëõãøó Åäú áóãú íóßõäú Ðóáößó
ÊõÍõÑøöíó (ÃóÙúåóÑõ ãóÚóÇäöí ÇááøóÝúÙö) ÈöÇáúæóÖúÚö Ãóæú
ÇáöÇÓúÊöÚúãóÇáö.
(ÝóÑúÚ: Ãóåúáõ ÇáúÈóíúÊö ßóÇáúÂáö) ÝöíãóÇ ÐõßöÑó (áóßöäú ÊóÏúÎõáõ
ÇáÒøóæúÌóÉõ Ýöíåöãú) ÃóíúÖðÇ (æóáóæú ÃóæúÕóì áöÃóåúáöåö ãöäú ÛóíúÑö
ÐößúÑö ÇáúÈóíúÊö Ýóßõáøõ ãóäú ÊóáúÒóãõåõ äóÝóÞóÊõåõ) íóÏúÎõáõ¡
æóíóäúÈóÛöí Ãóäú íõÞóÇáó: ÅáøóÇ æóÑóËóÊóåõº áöíõæóÇÝöÞó ãóÇ ãóÑøó Ýöí
ÇáúæóÕöíøóÉö áöÃóÞóÇÑöÈöåö (æóÅöäú ÃóæúÕóì áöÂÈóÇÆöåö ÏóÎóáó ÃóÌúÏóÇÏõåõ
ãöäú ÇáØøóÑóÝóíúäö¡ Ãóæú áöÃõãøóåóÇÊöåö ÏóÎóáó ÌóÏøóÇÊõåõ ÃóíúÖðÇ ãöäú
ÇáØøóÑóÝóíúäö¡ æóáóÇ ÊóÏúÎõáõ ÇáúÃóÎóæóÇÊõ Ýöí ÇáúÅöÎúæóÉö) ßóÚóßúÓöåö.
(ÝóÕúáñ: ÇáúÃóÎúÊóÇäõ) ÈöÝóÊúÍö ÇáúåóãúÒóÉö (ÃóÒúæóÇÌõ ÇáúÈóäóÇÊö ÝóÞóØú
áóÇ ÃóÒúæóÇÌõ ÇáúãóÍóÇÑöãö ãõØúáóÞðÇ¡ æóßóÐóÇ ÃóÒúæóÇÌõ ÇáúÍóæóÇÝöÏö)
áóÇ íóÏúÎõáõæäó Ýöí ÇáúÃõÎúÊóÇäö (ÅáøóÇ Åäú ÇäúÝóÑóÏúäó) Ãóíú
ÇáúÍóæóÇÝöÏõ Úóäú ÇáúÈóäóÇÊö ÝóíóÏúÎõáõ ÃóÒúæóÇÌõåõäøó ÍöíäóÆöÐò Ýöí
ÇáúæóÕöíøóÉö áóáúÃóÎúÊóÇäö ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöáúÃóæúáóÇÏö æóáóãú
íóßõäú ÅáøóÇ ÃóÍúÝóÇÏñ (æóÇáúãõÚúÊóÈóÑõ) Ýöí ßóæúäöåöãú ÃóÒúæóÇÌóåõäøó
(ÍóÇáó ÇáúãóæúÊö) áóÇ ÍóÇáó ÇáúæóÕöíøóÉö æóáóÇ ÍóÇáõ ÇáúÞóÈõæáö¡ Ýóáóæú
ßõäøó ÎóáöíøóÇÊò íóæúãó ÇáúæóÕöíøóÉö ãóäúßõæÍóÇÊò íóæúãó ÇáúãóæúÊö
ÇÓúÊóÍóÞøó ÃóÒúæóÇÌõåõäøó Ãóæú ÈöÇáúÚóßúÓö ÝóáóÇ¡ Åäú ßõäøó ÈóæóÇÆöäó
áóÇ ÑóÌúÚöíøóÇÊò ßóãóÇ äóÈøóåó Úóáóíúåö ÈöÞóæúáöåö: (æóÇáÑøóÌúÚöíøóÉõ
ßóÇáÒøóæúÌóÉö) æóßóÐóÇ ÇáúãõÈóÇäóÉõ Èóíúäó ÇáúãóæúÊö æóÇáúÞóÈõæáö
(æóÇáúÃóÍúãóÇÁõ ÂÈóÇÁõ) æóÝöí äõÓúÎóÉò ÃóÈõæ (ÇáÒøóæúÌóÉö) æóãöäúåõãú
ÃóÌúÏóÇÏõåóÇ æóÌóÏøóÇÊõåóÇ¡ æóÞöíáó: áóÇ ÊóÏúÎõáõ ÃóÌúÏóÇÏõåóÇ
æóÌóÏøóÇÊõåóÇ¡ æóÇáÊøóÑúÌöíÍõ ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö (æóßóÐóÇ ÃóÈõæ ÒóæúÌóÉö
ßõáøö ãõÍúÑöãò Íóãúæñ¡ æóÇáúÃóÕúåóÇÑõ ÊóÔúãóáõ ÇáúÃóÎúÊóÇäó
æóÇáúÃóÍúãóÇÁó. ÝóÑúÚñ: ÇáúãóÍóÇÑöãõ)
íóÏúÎõáõ Ýöíåöãú (ßõáøõ ãõÍóÑøóãò ÈöäóÓóÈò Ãóæú ÑóÖóÇÚò Ãóæú
ãõÕóÇåóÑóÉò. ÝóÑúÚñ) :
áóæú (ÃóæúÕóì áöæóÑóËóÉö ÒóíúÏò Óõæøöíó Èóíúäóåõãú) æóÅöäú ßóÇäõæÇ
ÐõßõæÑðÇ æóÅöäóÇËðÇ ÝóáóÇ ÊõÞóÓøóãõ Èóíúäóåõãú Úóáóì ãóÞóÇÏöíÑö
ÇáúÅöÑúËö (æóáóæú ÎóáøóÝó ÈöäúÊðÇ ÝóÞóØú ÃóÎóÐóÊú ÇáúÌóãöíÚó) æóÅöäú
áóãú äóÍúßõãú ÈöÇáÑøóÏøö (ÝóÅöäú ãóÇÊó) ÇáúãõæÕöí (æóÒóíúÏñ Íóíøñ Ãóæú)
ãóÇÊó ÒóíúÏñ (æóáóÇ æóÇÑöËó áóåõ) ÎóÇÕøñ (ÈóØóáóÊú) æóÕöíøóÊõåõ áöÚóÏóãö
ÇáúæóÇÑöËö ÚöäúÏó ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí (æóÅöäú ÃóæúÕóì áöÚóÕóÈóÉö ÒóíúÏò
ÃõÚúØõæÇ Ýöí ÍóíóÇÊöåö) º áöÃóäøóåõãú íõÓóãøóæúäó ÚóÕóÈóÉð Ýöí ÍóíóÇÊöåö
(æóßóÐóÇ ÚóÞöÈõåõ) áóæú ÃóæúÕóì áóåõãú ÃõÚúØõæÇ Ýöí ÍóíóÇÊöåöº
áöÃóäøóåõãú íõÓóãøóæúäó ÚóÞöÈóåõ Ýöí ÍóíóÇÊöåö (æóÞóÏú ÐóßóÑúäóÇ
ÇáúÚóÞöÈó) æóÇáäøóÓúáó æóÇáÐøõÑøöíøóÉó æóÇáúÚóÔöíÑóÉó æóÇáúÚöÊúÑóÉó (Ýöí
ÇáúæóÞúÝö¡ æóÇáúÚóÕóÈóÉõ) ÇáøóÐöíäó íõÚúØóæúäó (ãóäú ßóÇäó Ãóæúáóì
ÈöÇáÊøóÚúÕöíÈö) ÞóÇáó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ æóÇáÑøõæíóÇäöíøõ: æóáóæú ÃóæúÕóì
áöãõäóÇÓöÈöíåö Ýóåõãú ãóäú íõäúÓóÈõ Åáóíúåö ãöäú ÐõÑøöíøóÊöåö Ïõæäó ãóäú
íõäúÓóÈõ åõæó Åáóíúåöãú ãöäú ÂÈóÇÆöåöº áöÃóäøóåõ ÃóÖóÇÝó äóÓóÈóåõãú
Åáóíúåö (æóÇáúæóÕöíøóÉõ áöáúãóæóÇáöí ßóãóÇ Ýöí ÇáúæóÞúÝö) Úóáóíúåöãú¡
æóÞóÏú ãóÑøó ÈóíóÇäõåõ Ëóãøó (æóáóÇ íóÏúÎõáõ Ýöíåöãú ÇáúãõÏóÈøóÑõ æó)
áóÇ (Ãõãøõ ÇáúæóáóÏö) ÅÐú áóíúÓóÇ ãöäú ÇáúãóæóÇáöí áóÇ ÍóÇáó
ÇáúæóÕöíøóÉö æóáóÇ ÍóÇáó ÇáúãóæúÊö.
[ÝóÕúáñ ÇáúíóÊöíãõ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉ]
(ÝóÕúáñ: ÇáúíóÊöíãõ ÕóÈöíøñ ãóÇÊó ÃóÈõæåõ) æóßóÐóÇ ÇáÕøóÈöíøóÉõ (Ýóáóæú
ÃóæúÕóì áöáúíóÊóÇãóì Ãóæú ÇáúÃóÑóÇãöáö Ãóæú ÇáúÃóíóÇãóì Ãóæú
ÇáúÚõãúíóÇäö æóßóÐóÇ áöáúÍõÌøóÇÌö æóÇáÒøóãúäóì æóÃóåúá ÇáÓøõÌõæäö
æóÇáúÛóÇÑöãöíäó æóáöÊóßúÝöíäö ÇáúãóæúÊóì æóÍóÝúÑö ÞõÈõæÑöåöãú
ÇõÔúÊõÑöØó) Ýöí ÕöÍøóÉö ÇáúæóÕöíøóÉö áóåõãú (ÝóÞúÑõåõãú) áöÃóäøó
ÇáúÝõÞóÑóÇÁó ãöäúåõãú åõãú ÇáúãóÞúÕõæÏõæäó ÈöÇáúæóÕöíøóÉö ßóÇáúæóÞúÝö¡
æóÇÓúÊóÈúÚóÏó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÇÔúÊöÑóÇØó ÇáúÝóÞúÑö Ýöí ÇáúÍõÌøóÇÌö¡
æóÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíø: Åäøóåõ ãöäú ÊóÝóÞøõåö Çáäøóæóæöíøö æóåõæó
ãõäóÇÒóÚñ Ýöíåö äóÞúáðÇ æóÊóæúÌöíåðÇ¡ ÃóãøóÇ ÇáäøóÞúáõ ÝóÇóáøóÐöí äóÕøó
Úóáóíúåö Ýöí ÇáúÃõãøö æóÌóÒóãó Èöåö Óóáöíãñ ÇáÑøóÇÒöíø æóÛóíúÑõåõ
Ãóäøóåõ íóÌõæÒõ ÇáÕøóÑúÝõ áöÃóÛúäöíóÇÆöåöãú¡ æóÃóãøóÇ ÇáÊøóæúÌöíåõ
ÝóÅöäøó ÖóÇÈöØó ÇáöÇÔúÊöÑóÇØö ßóãóÇ ÞóÇáóåõ ÇáúÅöãóÇãõ æóÛóíúÑõåõ
Ãóäøóåõ íóÌõæÒõ Ýöí ßõáøö ÕöÝóÉò ÊõÔúÚöÑõ ÈöÖóÚúÝò Ýöí ÇáäøóÝúÓö Ãóæú
ÇäúÞöØóÇÚò ßóÇãöáò ßóÇáÒøóãúäóì ÈöÎöáóÇÝö ÇáÔøõíõæÎö¡ ÞóÇáó Ýöí
ÇáúÃóÕúáö Ýöí ÇáúíóÊóÇãóì
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ: æóßóÇäó ÇáúÃóÔúÈóåõ Ãóäú íõÞóÇáó ÅáóÎú)
ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö: æóÝöí ÅØúáóÇÞö Ðóáößó äóÙóÑñ ÝóÅöäøóåõ ÞóÏú
íõÞóÇáõ: ÅãøóÇ Ãóäú íóßõæäó áöáúãõæÕöí ãöäú ÃóÞúÑóÈö ÇáúÃóÞóÇÑöÈö ãóÇ
íóÒöíÏõ Úóáóì ÃóÞóáøö ÇáúÌóãúÚö Ãóæú áóÇ¡ ÝóÅöäú áóãú íóßõäú áóåõ ÅáøóÇ
ÃóÞóáøõ ÇáúÌóãúÚö ÝóáóíúÓó ÍöíäóÆöÐò ãóÇ äóÍúäõ Ýöíåö ßóÇáÕøõæÑóÉö
ÇáøóÊöí ÐóßóÑåóÇ ÞóØúÚðǺ áöÃóäøó ÇáúãõæÕóì áóåõãú Ýöí ÇáúÍóÞöíÞóÉö
ãõÚóíøóäõæäó æóÅöäú ßóÇäõæÇ ÃóÞóáøó ãöäú ÃóÞóáøö ÇáúÌóãúÚö æóãöäú
íóáöíåöãú íõßóãøóáõ Èöåö ÃóÞóáøõ ÇáúÌóãúÚö áóÇ ÛóíúÑõ ÝóßóÐóáößó
ÇáúÍõßúãõ¡ æóÅöäú ßóÇäó ÃóÞúÑóÈõ ÃóÞóÇÑöÈöåö Ãóæú ãóäú íóáöíåöãú Ãóæú
íóáöí ãóäú íóáöíåöãú ÃóßúËóÑó ãóäú ÃóÞóáøö ÇáúÌóãúÚö Ãóæú ãóÇ íõßóãøóáõ
Èöåö ÃóÞóáøõ ÇáúÌóãúÚö ÝóÞóÏú íõáóÇÍóÙõ Èóíúäóåõ æóÈóíúäó ãóÇ ÅÐóÇ
ÃóæúÕóì áöÃóÍóÏö ÇáÑøóÌõáóíúäöº áöÃóäøó áóÝúÙóåõ ÝöíåóÇ áóÇ íóÍúÊóãöáõ
ÇáÊøóÚúãöíãó ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ äóÍúäõ Ýöíåö ÝóÅöäøóåõ íóÍúÊóãöáõåõ áöÕöÏúÞö
áóÝúÙö ÇáúÌóãóÇÚóÉö Úóáóì ßõáøö ÃóÞúÑóÈö ÞóÑóÇÈóÊöåö ÅÐóÇ ßóÇäó (ãóäú)
Ýöí ßóáóÇãöåö áöÈóíóÇäö ÇáúÌöäúÓö áóÇ áöáÊøóÈúÚöíÖö æóåõæó ÇáÙøóÇåöÑõ
ãöäúåóÇ åóÇ åõäóÇ¡ æóáóÇ ÌóÑóãó ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÕøóÈøóÇÛö: ÅäøóÇ áóæú áóãú
äóÞõáú Ýöí ÍóÇáóÉö ÇáúßóËúÑóÉö ÈöÇáÊøóÚúãöíãö áóÈóØóáóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ¡
æóÞóÏú ÊóÞóÑøóÑó Ãóäøóåõ ÅÐóÇ ÏóÇÑó áóÝúÙõ ÇáúãõæÕöí Èóíúäó
ãóÍúãóáóíúäö: ÃóÍóÏõåõãóÇ íóÞúÊóÖöí ÊóÕúÍöíÍó ÇáúæóÕöíøóÉö æóÇáúÂÎóÑõ
íóÞúÊóÖöí ÈõØúáóÇäóåóÇ ÍóãóáúäóÇåõ Úóáóì ãóÇ íõÕóÍøöÍõåóÇ ÅÐóÇ áóãú
íóßõäú ÚõÑúÝñ íõÚóÇÑöÖõ Ðóáößó.
[ÝóÑúÚñ ÇáúæóÕöíøóÉ áöÂáö ÛóíúÑö ÇáäøóÈöíøö]
(Þóæúáõåõ: æóåóáú ÊõÍúãóáõ Úóáóì ÇáúÞóÑóÇÈóÉö) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö
(Þóæúáõåõ: æóíóäúÈóÛöí Ãóäú íõÞóÇáó: ÅáøóÇ æóÑóËóÊóåõ) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö
(3/54)
æóÇáúÚöãúíóÇäö æóÇáÒøóãúäóì: Ëõãøó Åäú
ÇäúÍóÕóÑó æóæóÌóÈó ÊóÚúãöíãõåõãú æóÅöáøóÇ ÌóÇÒó ÇáöÇÞúÊöÕóÇÑõ Úóáóì
ËóáóÇËóÉò æóÞöíóÇÓõ ãóÇ ÞóÇáóåõ Ýöíåöãú íóÃúÊöí Ýöí ÇáúÈóÞöíøóÉö¡
æóÈöÐóáößó ÓóÞóØó ãóÇ Þöíáó Åäøó ãóÍóáøó ÇÔúÊöÑóÇØö ÇáúÝóÞúÑö ÅÐóÇ áóãú
íõÚóíøöäúåõãú ÝóÅöäú Úóíøóäóåõãú ÈöÃóäú ÃóæúÕóì áöíóÊóÇãóì Èóäöí ÒóíúÏò
áóãú íõÔúÊóÑóØú ÝóÞúÑõåõãú¡ æóÊóÚúÈöíÑõ ÇáúãõÕóäøöÝö ßóÃóÕúáöåö Ýöí
ÇáúíóÊóÇãóì íóÞúÊóÖöí ÅÎúÑóÇÌó æóáóÏö ÇáÒøöäóÇ æóÇááøóÞöíØö¡
æóÊóÚúÈöíÑõåõãóÇ Ýöí ÞóÓúãö ÇáúÝóíúÁö æóÇáúÛóäöíãóÉö Èöãóäú áóÇ ÃóÈó
áóåõ íóÞúÊóÖöí ÅÏúÎóÇáóåõãóÇ¡ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóÑóÃóíúÊõåõ
ÊóÝóÞøõåðÇ áöÈóÚúÖö äõÈóáóÇÁö ÇáúÚóÕúÑö.
(ÝóÇÆöÏóÉñ) : ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÓøößøöíÊö: ÇáúíóÊöíãõ Ýöí ÇáäøóÇÓö ãöäú
ÞöÈóáö ÇáúÃóÈö¡ æóÝöí ÇáúÈóåóÇÆöãö ãöäú ÞöÈóáö ÇáúÃõãøö¡ ÞóÇáó ÇÈúäõ
ÎóÇáóæóíúåö: æóÝöí ÇáØøóíúÑö ãöäú ÞöÈóáöåöãóǺ áöÃóäøóåõãóÇ
íóÍúÖöäóÇäöåö æóíóÒõÞøóÇäöåö (æóÇáúÃóíøöãõ æóÇáúÃóÑúãóáóÉõ: ãóäú áóÇ
ÒóæúÌó áóåóÇ¡ æóíõÚúØóæúäó ÈóÚúÏó ÇáúÝóÞúÑö) Ãóíú ÈóÚúÏó ÇáöÇÊøöÕóÇÝö
Èöåö æóåóÐóÇ ÊóÞóÏøóãó¡ ãóÚó Ãóäøóåõ ßóÇäó ÇáúÃóæúáóì Ãóäú íóÞõæáó:
æóíõÚúØóíóÇäö (ÅáøóÇ Ãóäøó ÇáúÃóÑúãóáóÉó ãóäú ÈóÇäóÊú ãöäú ÒóæúÌöåóÇ
ÈöãóæúÊò Ãóæú ÈóíúäõæäóÉò) æóÇáúÃóíøöãõ áóÇ íõÔúÊóÑóØõ ÝöíåóÇ ÊóÞóÏøõãó
ÒóæúÌò¡ æóíóÔúÊóÑößóÇäö Ýöí ÇÔúÊöÑóÇØö ÇáúÎõáõæøö Úóäú ÇáÒøóæúÌö ÍóÇáðÇ
(æóáóæú ÃóæúÕóì áöáúÃóÑóÇãöáö Ãóæú ÇáúÃóÈúßóÇÑö Ãóæú ÇáËøóíøöÈö áóãú
íóÏúÎõáú) Ýöíåöäøó (ÇáÑøöÌóÇáõ) æóÅöäú áóãú íóßõäú áóåõãú ÒóæúÌóÇÊñº
áöÃóäøó ÇáöÇÓúãó Ýöí ÇáúÚõÑúÝö áöáäøöÓóÇÁö¡ æóáóæú ÃóæúÕóì áöáúÚõÒøóÇÈö
ÏóÎóáó Ýöíåöãú ãóäú áóÇ ÒóæúÌóÉó áóåõ ãöäú ÇáÑøöÌóÇáö æóÇáúãóÑúÃóÉõ
ÇáøóÊöí áóÇ ÒóæúÌó áóåóÇ íõÍúÊóãóáõ ÊóÎúÑöíÌõ ÏõÎõæáöåóÇ Úóáóì
ÇáúæóÌúåóíúäö Ýöí ÏõÎõæáö ÇáÑøöÌóÇáö Ýöí ÇáúÃóÑóÇãöáö ÇáúãõæÕóì áóåõäøó¡
äóÞóáóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ Úóäú ÕóÇÍöÈö ÇáÐøóÎóÇÆöÑö (æóÇáúÞóÇäöÚõ:
ÇáÓøóÇÆöáõ¡ æóÇáúãõÚúÊóÑøõ: ãóäú íóÊóÚóÑøóÖõ) áöáÓøõÄóÇáö (æóáóÇ
íóÓúÃóáõ) .
(ÝóÕúáñ: ÇáäøóÇÓõ ÛöáúãóÇäñ æóÕöÈúíóÇäñ æóÃóØúÝóÇáñ æóÐóÑóÇÑöíøñ Åáóì
ÇáúÈõáõæÛö¡ Ëõãøó Åäøóåõãú) ÈóÚúÏó ÇáúÈõáõæÛö (ÔóÈóÇÈñ æóÝöÊúíóÇäñ Åáóì
ÇáËøóáóÇËöíäó¡ Ëõãøó åõãú) ÈóÚúÏóåóÇ (ßõåõæáñ Åáóì ÇáúÃóÑúÈóÚöíäó¡
Ëõãøó) ÈóÚúÏóåóÇ (ÔõíõæÎñ) .
(ÝóÕúáñ) : áóæú (ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò æóÇáúÝõÞóÑóÇÁö Ãóæú) áöÒóíúÏò
(æóÇáúÝõÞóÑóÇÁö æóÇáúãóÓóÇßöíäö ÌõÚöáó ßóÃóÍóÏöåöãú¡ æóÅöäú ßóÇäó
ÛóäöíøðÇ) ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò æóáöÃóæúáóÇÏö ÚóãúÑòæ ÝóíóÌõæÒõ
Ãóäú íõÚúØóì ÃóÞóáøó ãõÊóãóæøóáò¡ áóßöäú áóÇ íóÌõæÒõ ÍöÑúãóÇäõåõ
áöáäøóÕøö Úóáóíúåö ÈöÎöáóÇÝö ÃóÍóÏöåöãú áöÚóÏóãö æõÌõæÈö
ÇÓúÊöíÝóÇÆöåöãú¡ ÝóáöáäøóÕøö Úóáóíúåö ÝóÇÆöÏóÊóÇäö: ãóäúÚõ ÇáúÅöÎúáóÇáö
Èöåö æóÚóÏóãõ ÇÚúÊöÈóÇÑö ÝóÞúÑöåö åóÐóÇ Åäú ÃóØóáóÞó ÐößúÑóåõ (ÝóÅöäú
ÞóÇáó) ÃóæúÕóíúÊõ (áöÒóíúÏò ÇáúÝóÞöíÑö) ÇáúÝõÞóÑóÇÁö (æóßóÇäó ÛóäöíøðÇ
ÃóÎóÐó äóÕöíÈóåõ ÇáúÝõÞóÑóÇÁõ áóÇ ÇáúæóÇÑöËõ) áöáúãõæÕöí æóáóæú
ÝõÞóÑóÇÁóº áöÃóäøóåõ áóãøóÇ æóÕóÝóåõ ÈöÇáúÝóÞúÑö Úõáöãó Ãóäøó ÇáúãõÑóÇÏó
ÇáúæóÕöíøóÉõ áöáúÝõÞóÑóÇÁö æóÅöäøóãóÇ áóãú íóÏúÎõáú ÇáúæóÇÑöËõº
áöÃóäøóåõ ÛóíúÑõ ãõÊóÈóÇÏóÑò ãöäú Ðóáößó æóáöÇÛúÊöäóÇÆöåö ÈöæóÕöíøóÉö
Çááøóåö áóåõ ÝóÅöäú ßóÇäó ÒóíúÏñ ÝóÞöíÑðÇ ßóÇäó ßóÃóÍóÏöåöãú (æóÅöäú
æóÕóÝó ÒóíúÏðÇ ÈöÛóíúÑö ÕöÝóÊöåöãú) Ãóíú ÇáúãõæÕóì áóåõãú ãóÚóåõ (ÈöÃóäú
ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò ÇáúßóÇÊöÈö æóÇáúÝõÞóÑóÇÁö Ãóæú áöÒóíúÏò ÇáúÝóÞöíÑö
æóÇáúßóÇÊöÈöíäó ÇÓúÊóÍóÞøó) ÒóíúÏñ (ÇáäøöÕúÝó æóáóæú ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò
æóáöÌóãóÇÚóÉò ãóÍúÕõæÑöíäó ÃõÚúØöíó ÒóíúÏñ ÇáäøöÕúÝó æóÇÓúÊõæúÚöÈó
ÈöÇáäøöÕúÝö ÇáúÂÎöÑó ÌóãóÇÚóÊóåõ Ãóæú) ÃóæúÕóì (áöÒóíúÏò ÈöÏöíäóÇÑò
æóáöáúÝõÞóÑóÇÁö ÈöÇáËøõáõËö) ãöäú ãóÇáöåö (áóãú íõÚúØó ÃóßúËóÑó ãöäúåõ)
Ãóíú ãöäú ÇáÏøöíäóÇÑö (æóÅöäú ßóÇäó ÝóÞöíÑðÇ) áöÃóäøóåõ ÞóØóÚó
ÇÌúÊöåóÇÏó ÇáúæóÕöíøö ÈöÇáÊøóÞúÏöíÑö ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ æóáóß Ãóäú
ÊóÞõæáó ÅÐóÇ ÌóÇÒó Ãóäú íóßõæäó ÇáäøóÕøõ Úóáóì ÒóíúÏò ÝöíãóÇ ãóÑøó
áöÆóáøóÇ íõÍúÑóãó ÌóÇÒó Ãóäú íóßõæäó ÇáÊøóÞúÏöíÑõ åõäóÇ áöÆóáøóÇ
íóäúÞõÕó Úóäú ÏöíäóÇÑö æóÃóíúÖðÇ íóÌõæÒõ Ãóäú íõÞúÕóÏó Úóíúäõ ÒóíúÏò
áöáÏøöíäóÇÑö æóÌöåóÉõ ÇáúÝõÞóÑóÇÁö áöáúÈóÇÞöí ÝóíóÓúÊóæöí Ýöí ÛóÑóÖöåö
ÇáÕøóÑúÝõ áöÒóíúÏò æóÛóíúÑöåö æóáóæú ÃóæúÕóì áöãõÏóÑøöÓò æóÅöãóÇãò
æóÚóÔúÑóÉö ÝõÞóÑóÇÁó ÝóÞöíóÇÓõ ÇáúãóÐúåóÈö Ãóäøóåõ íõÞóÓøóãõ Úóáóì
ËóáóÇËóÉò áöáúÚóÔóÑóÉö ËõáõËõåóÇ ÃóÎúÐðÇ ãöãøóÇ ÞóÇáóåõ ÇáÓøõÈúßöíø Ýöí
äóÙöíÑöåö ãöäú ÇáúæóÞúÝö.
(ÝóÑúÚñ áóæú ÃóæúÕóì áöÃõãøóåóÇÊö ÃóæúáóÇÏöåö æóåõäøó ËóáóÇËñ
æóáöáúÝõÞóÑóÇÁö æóÇáúãóÓóÇßöíäö ÌõÚöáó) ÇáúãõæÕóì Èöåö (Èóíúäóåõãú
ÃóËúáóÇËðÇ) .
(ÝóÕúáñ ÇáúæóÕöíøóÉõ áöãõÚóíøóäöíäó ÛóíúÑö ãóÍúÕõæÑöíäó
ßóÇáúåóÇÔöãöíøóÉö) æóÇáØøóÇáöÈöíøóÉö æóÇáúÚóáóæöíøóÉö (ÕóÍöíÍóÉñ
æóíõÌúÒöÆõ ËóáóÇËóÉñ ãöäúåõãú) Ýöí ÇáúÎõÑõæÌö Úóäú ÇáúÚõåúÏóÉö (ÈöáóÇ)
æõÌõæÈö (ãõÓóÇæóÇÉò) Èóíúäóåõãú æóáóÇ ÞóÈõæáò (ßóÇáúÝõÞóÑóÇÁö) Ýöí
ÇáúÌóãöíÚö (æóÇáúæóÕöíøóÉõ áöÒóíúÏò æóÈóäöí åóÇÔöãò) Ãóæú Èóäöí Êóãöíãò
Ãóæú äóÍúæöåöãú (ßóåõæó) Ãóíú ßóÇáúæóÕöíøóÉö áóåõ (ãóÚó ÇáúÝõÞóÑóÇÁö
æóáóæú ÞóÇáó) ÃóæúÕóíúÊõ (áöÈóäöí ÝõáóÇäò æóåõãú ÞóÈöíáóÉñ) Ãóíú
íõÚóÏøõæäó ÞóÈöíáóÉð (ßóÈóäöí åóÇÔöãò) æóÈóäöí Êóãöíãò (ÏóÎóáó) Ýöíåöãú
(ÅäóÇËõåõãú æóÅöáøóÇ) ÈöÃóäú áóãú íõÚóÏøõæÇ ÞóÈöíáóÉð ßóÈóäöí ÒóíúÏò
æóÚóãúÑòæ (áóãú íóÏúÎõáúäó) Ýöíåöãú (æóÇÔúÊõÑöØó) Ýöí ÕöÍøóÉö
ÇáúæóÕöíøóÉö áóåõãú (ÞóÈõæáõåõãú æó) íóÌöÈõ (ÇÓúÊöíÚóÇÈõåõãú
æóÇáÊøóÓúæöíóÉõ) Èóíúäóåõãú.
[ÝóÕúáñ ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò æóÌöÈúÑöíáó Ãóæú áöÒóíúÏò æóÇáúÍóÇÆöØö Ãóæú
ÇáÑøöíÍö ãöãøóÇ áóÇ íõæÕóÝõ ÈöÇáúãöáúßö]
(ÝóÕúáñ áóæú ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò æóÌöÈúÑöíáó Ãóæú áöÒóíúÏò æóÇáúÍóÇÆöØö
Ãóæú ÇáÑøöíÍö) Ãóæú äóÍúæöåöãóÇ ãöãøóÇ áóÇ íõæÕóÝõ ÈöÇáúãöáúßö æóåõæó
ãõÝúÑóÏñ ßóÇáÔøóíúØóÇäö (ÃõÚúØöíó) ÒóíúÏñ (ÇáäøöÕúÝó) æóÈóØóáóÊú
ÇáúæóÕöíøóÉõ Ýöí ÇáúÈóÇÞöí ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöÇÈúäö ÒóíúÏò æóÇÈúäö
ÚóãúÑòæ æóáóíúÓó áöÚóãúÑòæ ÇÈúäñ Ãóæú áöÒóíúÏò æóÚóãúÑòæ ÇÈúäóíú ÈóßúÑò
æóáóãú íóßõäú áóåõ ÅáøóÇ ÇÈúäñ ÇÓúãõåõ ÒóíúÏñ íóßõæäõ ÇáäøöÕúÝõ
áöáúãóæúÌõæÏö æóíóÈúØõáõ ÇáúÈóÇÞöí æóáóæú ÃóÖóÇÝó ÇáúÍóÇÆöØó ßóÃóäú
ÞóÇáó æóÍóÇÆöØõ ÇáúãóÓúÌöÏö ÇáúÝõáóÇäöíøö Ãóæú ÍóÇÆöØõ ÏóÇÑö ÒóíúÏò
ÕóÍøóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ áóåõ æóÕõÑöÝó ÇáäøöÕúÝõ Ýöí ÚöãóÇÑóÊöåö ßóãóÇ
ÐóßóÑóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
[ÝóÕúáñ ÇáúÃóÎúÊóÇäõ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉ]
Þóæúáõåõ æóÊóÚúÈöíÑõ ÇáúãõÕóäøöÝö ßóÃóÕúáöåö Ýöí ÇáúíóÊóÇãóì ÅáóÎú)
ÌóÑúíðÇ Ýöíåö Úóáóì ÇáúÛóÇáöÈö (Þóæúáõåõ æóÊóÚúÈöíÑõåõãóÇ Ýöí ÞóÓúãö
ÇáúÝóíúÁö ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ Ãóæú áöáúÃóÈúßóÇÑö
Ãóæú ÇáËøóíøöÈö) åóáú ÊóÏúÎõáõ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö áöáúÃóÈúßóÇÑö ãóäú
ÒóÇáóÊú ÈóßóÇÑóÊõåóÇ ÈöÃõÕúÈõÚò æóäóÍúæöåö ãõÞúÊóÖóì ßóáóÇãö ÇáúÅöãóÇãö
Ýöí ÇáäøöåóÇíóÉö Ýöí ÇáäøößóÇÍö Ãóäøó Ðóáößó íóäúÈóäöí Úóáóì ÃóäøóåóÇ
ÊõÚúØóì Íõßúãó ÇáúÈößúÑö Ãóæú ÇáËøóíøöÈö æóÝöíåö ÎöáóÇÝñ æóÇáúæóÕöíøóÉõ
ãõÑóÊøóÈóÉñ Úóáóì åóÐóÇ¡ æóßóÐóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöáËøóíøöÈóÇÊö åóáú
ÊóÏúÎõáõ Åäú ÞõáúäóÇ ÊõÚúØóì Íõßúãõ ÇáËøóíøöÈö ÊóÏúÎõáõ ÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ
æóÑóÃóíúÊõ Ýöí ãóÈúÓõæØö ÇáÔøóíúÎö ÃóÈöí Úóáöíøò æóÌúåðÇ Ãóäøóåõäøó áóÇ
íóÏúÎõáúäó ÊóÍúÊó ÇáúÃóÈúßóÇÑö æóáóÇ ÊóÍúÊó ÇáËøóíøöÈóÇÊöº áöÃóäøóåõäøó
áóãú íõÌóÇãóÚúäó æóáóÇ ãóÚóåõäøó ÌöáúÏóÉõ ÇáúÚõÐúÑóÉö ÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ
æóåóÐóÇ ÈóÚöíÏñ.
[ÝóÕúáñ ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò æóÇáúÝõÞóÑóÇÁö Ãóæú áöÒóíúÏò æóÇáúÝõÞóÑóÇÁö
æóÇáúãóÓóÇßöíäö]
(Þóæúáõåõ ÝóÅöäú ÞóÇáó áöÒóíúÏö ÇáúÝóÞöíÑö æóßóÇäó ÛóäöíøðÇ ÅáóÎú) ÞóÇáó
ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ íóäúÈóÛöí Ãóäú íóßõæäó ãóÍóáøõåõ ãóÇ ÅÐóÇ æóÕóÝóåõ
ÈöÐóáößó ÙóÇäøðÇ ÝóÞúÑóåõ¡ ÃóãøóÇ áóæú ßóÇäó ÚóÇáöãðÇ ÈöÛöäóÇåõ ÝóáóÇ
æóÞóÏú íóÕöÝõåõ ÈöÐóáößó áöÊóáóÈøõÓöåö ÈöÎöÑúÞóÉö ÇáúÝóÞúÑö Ãóæú
áöÞöáøóÉö ÛöäóÇåõ ÈöÇáäøöÓúÈóÉö Åáóì ÇáúãõæÕöí Ãóæú ÛóíúÑö Ðóáößó
æóåóÐóÇ ÝöíãóÇ ÅÐóÇ áóãú íóßõäú Ðóáößó ÇáúæóÕúÝõ ÞóÏú ÛóáóÈó Úóáóíúåö
ÈöÍóíúËõ ÕóÇÑó áóÇ íõÚúÑóÝõ ÅáøóÇ Èöåö ãóÚó ÛöäóÇåõ æóÝóÞúÑöåö æóÕóÇÑó
áóÞóÈðÇ áóåõ ßóÈöÔúÑò ÇáúÍóÇÝöí ÝóÅöäøó åóÐóÇ íõÚúØóì æóÅöäú ÎóáóÇ Úóäú
Ðóáößó ÇáúæóÕúÝöº áöÃóäøó ÇáÙøóÇåöÑó Ãóäøó ÇáúãõæÕöíó ÅäøóãóÇ ÞóÕóÏó
ÇáÊøóÚúÑöíÝó áóÇ ÛóíúÑõ æóÞóÏú ÑóÃóíúÊõ ãóäú ÇÔúÊóåóÑó ÈöÝõáóÇäò
ÇáúÝóÞöíÑö æóÝõáóÇäò ÇáÕøõÚúáõæßö ÝóáóÇ íõÚúÑóÝõ ÅáøóÇ ÈöÐóáößó
(Þóæúáõåõ ÇÓúÊóÍóÞøó ÒóíúÏñ ÇáäøöÕúÝó) äóÙóÑðÇ áöáÕøöÝóÊóíúäö (Þóæúáõåõ
ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ æóáóßó Ãóäú ÊóÞõæáó ÅÐóÇ ÌóÇÒó ÅáóÎú) íõÑóÏøõ
ÈöÃóäøó Ýöíåö ÅáúÛóÇÁó ãóÇ Ïóáøó Úóáóíúåö ßóáóÇãõ ÇáúãõæÕöí ÈöáóÇ
Ïóáöíáò ÅÐú ãóÝúåõæãõ Þóæúáöåö ÈöÏöíäóÇÑò Ãóäøóåõ áóÇ íóäúÞõÕõ Úóäúåõ
æóáóÇ íõÒóÇÏõ Úóáóíúåö
(3/55)
(Ãóæú) ÃóæúÕóì (áöÒóíúÏò æóÇáúãóáóÇÆößóÉö
Ãóæú ÇáÑøöíóÇÍö Ãóæú ÇáúÍöíØóÇäö) Ãóæú äóÍúæöåóÇ (ÃõÚúØöíó ÃóÞóáøõ
ãõÊóãóæøóáò) ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áóåõ æóáöáúÝõÞóÑóÇÁö æóÈóØóáóÊú
ÇáúæóÕöíøóÉõ ÝöíãóÇ ÒóÇÏó Úóáóíúåö (æóáóæú ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò æóáöáøóåö
ÝóáöÒóíúÏò ÇáäøöÕúÝõ Ëõãøó ÇáúÈóÇÞöí íõÕúÑóÝõ Ýöí æõÌõæåö ÇáúÎóíúÑö
æóÇáúÞõÑúÈö) áöÃóäøóåóÇ ãóÕúÑóÝõ ÇáúÍõÞõæÞö ÇáúãõÖóÇÝóÉö Åáóì Çááøóåö
ÊóÚóÇáóì åóÐóÇ ãóÇ ÕóÍøóÍóåõ Ýöí ÃóÕúáö ÇáÑøóæúÖóÉö æóäóÞóáóåõ
ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Ýöí ÇáÔøóÑúÍö ÇáúßóÈöíÑö Úóäú ÊóÕúÍöíÍö ÇáúÃõÓúÊóÇÐö ÃóÈöí
ãóäúÕõæÑò æóÐóßóÑó Ýöí ÇáÕøóÛöíÑö Ãóäøó ÇáúÃóÞúæóì ÕóÑúÝõ ÇáúÈóÇÞöí
áöáúÝõÞóÑóÇÁö (æóáóæú ÃóæóÕóì ÈöËõáõËöåö áöáøóåö) ÊóÚóÇáóì (ÕõÑöÝó Ýöí
æõÌõæåö ÇáúÈöÑøö) Úóáóì ãóÇ ÐóßóÑó æóÞóæúáõåõ (æóÅöäú áóãú íóÞõáú
áöáøóåö ÊóÚóÇáóì ÕõÑöÝó áöáúãóÓóÇßöíäö) ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö åõäóÇ æóÞóÏú
ÐóßóÑóåõ ÇáúÃóÕúáõ Ýöí ÇáúæóÞúÝö æóáóíúÓó ÈöÕóÍöíÍò áöÚóÏóãö ÐößúÑö
ÇáúãõæÕóì áóåõ ÇáøóÐöí åõæó Ñõßúäñ ãöäú ÃóÑúßóÇäö ÇáúæóÕöíøóÉö.
(ÇáúÞöÓúãõ ÇáËøóÇäöí ÇáúÃóÍúßóÇãõ ÇáúãóÚúäóæöíøóÉõ æóÅöäú ÃóæúÕóì
ÈöÎöÏúãóÉö ÚóÈúÏò) áóåõ (ÓóäóÉð ÛóíúÑó ãõÚóíøóäóÉò ÕóÍøó) Ðóáößó
(æóíõÚóíøöäõ ÇáúæóÇÑöËõ) ÇáÓøóäóÉó ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóíõÔúÈöåõ Ãóäú
íõÞóÇáó íóÍúãöáõ ÇáúÅöØúáóÇÞó Úóáóì ÓóäóÉò ãõÊøóÕöáóÉò ÈöãóæúÊöåö áóÇ
ÓöíøóãóÇ ÅÐóÇ ßóÇäó ÇáúãõæÕóì áóåõ ãõÖúØóÑøðÇ Åáóì ãóäú íóÎúÏõãõåõ
áöãóÑóÖò Ãóæú ÒóãóÇäóÉò æóÚóáöãó ÇáúãõæÕöí æóÞóÕóÏó ÅÚóÇäóÊóåõ æóÃóãøóÇ
ÅÍóÇáóÉõ ÇáúÃóãúÑö Úóáóì ÊóÚúíöíäö ÇáúæóÇÑöËö ÝóáóíúÓó ÈöÇáúæóÇÖöÍö
ÞóÇáó: áóßöäú íóÔúåóÏõ áóåõ Þóæúáõ ÇáúÞóÇÖöí áóæú ÃóæúÕóì ÈöËóãóÑóÉö
åóÐóÇ ÇáúÈõÓúÊóÇäö ÓóäóÉð æóáóãú íõÚóíøöäúåóÇ ÝóÊóÚúíöíäõåóÇ Åáóì
ÇáúæóÇÑöËö (æóíóÌõæÒõ ÇáÊøóÞúÏöíÑõ) Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÎöÏúãóÉö ÚóÈúÏöåö
(ÈöãõÏøóÉö ÍóíóÇÉö ÒóíúÏò æóÊóÕöÍøõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ (ÈöËóãóÑóÉö
ÈõÓúÊóÇäöåö åóÐóÇ ÇáúÚóÇãó ÝóÅöäú áóãú íõËúãöÑú ÝóÇáúÞóÇÈöáõ) Ãóíú
ÝóÈöËóãóÑóÉö ÇáúÚóÇãö ÇáúÞóÇÈöáö æóÊóÕöÍøõ ÈöÎöÏúãóÉö ÚóÈúÏöåö åóÐóÇ
ÇáúÚóÇãö æóÅöäú ãóÑöÖó ÝóÈöÎöÏúãóÉö ÇáúÚóÇãö ÇáúÞóÇÈöáö ÕóÑøóÍó Èöåö
ÇáúÃóÕúáõ (æóíóãúáößõ ÇáúãõæÕóì áóåõ ÇáúãóäúÝóÚóÉó) ÇáúãõæÕóì ÈöåóÇ
ÈóÚúÏó ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí ÝóáóíúÓóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöåóÇ ãõÌóÑøóÏó ÅÈóÇÍóÉò
ßóãóÇ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáúÃóÚúíóÇäö æóÊõæóÑøöËõ ÇáúãóäúÝóÚóÉõ Úóäúåõ
ßóÓóÇÆöÑö ÍõÞõæÞöåö æóáóåõ ÅÌóÇÑóÊõåóÇ æóÅöÚóÇÑóÊõåóÇ æóÇáúæóÕöíøóÉõ
ÈöåóÇ æóáóæú ÊóáóÝó ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåö Ýöí íóÏöåö áóãú íóÖúãóäúåõ
ßóãóÇ áóÇ íóÖúãóäõ ÇáúãõÓúÊóÃúÌöÑõ æóáóíúÓó Úóáóíúåö ãõÄúäóÉõ ÇáÑøóÏøö.
(äóÚóãú Þóæúáõåõ ÃóæúÕóíúÊõ áóßó ÈöãóäóÇÝöÚöåö) Ãóíú ÈöÃóäú ÊóäúÊóÝöÚó
Èöåö (ÍóíóÇÊóßó Ãóæú ÈöÃóäú ÊóÓúßõäó) åóÐöåö (ÇáÏøóÇÑó Ãóæú ÈöÃóäú
íóÎúÏõãóßó) åóÐóÇ (ÇáúÚóÈúÏõ ÅÈóÇÍóÉð áóÇ Êóãúáöíßó ÝóáóíúÓó áóåõ
ÇáúÅöÌóÇÑóÉõ æóÝöí ÇáúÅöÚóÇÑóÉö æóÌúåóÇäö) ÃóÕóÍøõåõãóÇ ßóãóÇ ÞóÇáó
ÇáúÅöÓúäóæöíøõ ÇáúãóäúÚõ ÝóÞóÏú ÌóÒóãó Èöåö ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Ýöí äóÙöíÑöåö
ãöäú ÇáúæóÞúÝö æóÇáÊøóÕúÑöíÍõ ÈöÍõßúãö ÇáúÅöÌóÇÑóÉö æóÇáúÅöÚóÇÑóÉö Ýöí
ÇáúÃóÎöíÑóÊóíúäö ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö (ÈöÎöáóÇÝö Þóæúáöåö ÃóæúÕóíúÊõ áóßó
ÈöÓõßúäóÇåóÇ Ãóæú ÈöÎöÏúãóÊöåö Ãóæú ÈöãóäóÇÝöÚöåö) ÝóáóíúÓó ÈöÅöÈóÇÍóÉò
Èóáú Êóãúáöíßñ æóíõÝóÇÑöÞõ ãóÇ ãóÑøó ÈöÃóäøóåõ Ëóãøó ÚóÈøóÑó ÈöÇáúÝöÚúáö
æóÃóÓúäóÏóåõ Åáóì ÇáúãõÎóÇØóÈö ÝóÇÞúÊóÖóì ÞõÕõæÑóåõ Úóáóì ãõÈóÇÔóÑóÊöåö
ÈöÎöáóÇÝöåö åõäóÇ æóÞóæúáõåõ Ãóæú ÈöãóäóÇÝöÚöåö ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö åõäóÇ
(æóÞóæúáõåõ) áöáúæóÕöíøö (ÃóØúÚöãú ÒóíúÏðÇ ÑöØúáó ÎõÈúÒò ãöäú ãóÇáöí
Êóãúáöíßñ) áóåõ (ßóÅöØúÚóÇãö ÇáúßóÝøóÇÑóÉö æó) Þóæúáõåõ áóåõ (ÇÔúÊóÑö
ÎõÈúÒðÇ æóÇÕúÑöÝúåõ áöÌöíÑóÇäöí ÅÈóÇÍóÉñ) ßóÐóÇ äóÞóáóåõãóÇ ÇáúÃóÕúáõ
Úóäú ÝóÊóÇæóì ÇáúÞóÝøóÇáö æóáóãú ÃóÑóåõãóÇ ÝöíåóÇ æóßóÐóÇ ÞóÇáó
ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÞóÇáó æóáóÇ íóÙúåóÑõ ÝóÑúÞñ ÈóíúäóåõãóÇ ÅÐú áóÇ íõÞúÕóÏõ
ÈöÐóáößó ÅáøóÇ ÇáÊøóãúáöíßõ æóÝöí ÌóÚúáö ÇáúãõÕóäøöÝö Ðóáößó ÊóãúáöíßðÇ
æóÅöÈóÇÍóÉð ÊóÓóãøõÍñ æóÅöäøóãóÇ åõæó ãõÞúÊóÖò áóåõãóÇ ßóãóÇ ÃóÝóÇÏóåõ
ßóáóÇãõ ÇáúÃóÕúáö
. (ÝóÕúáñ áöáúãõæÕóì áóåõ ÈöÇáúãóäóÇÝöÚö ÅËúÈóÇÊõ ÇáúíóÏö) Úóáóì
ÇáúÃóÚúíóÇäö ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöãóäóÇÝöÚöåóÇ (æó) áóåõ (ÇáúÃóßúÓóÇÈõ
ÇáúãõÚúÊóÇÏóÉõ) ãöäú ÇÍúÊöØóÇÈò æóÇÍúÊöÔóÇÔò æóÇÕúØöíóÇÏò æóäóÍúæöåóǺ
áöÃóäøóåóÇ ÅÈúÏóÇáõ ãóäóÇÝöÚöåö (æóßóÐóÇ) áóåõ (ÇáúãóåúÑõ) ÇáúÍóÇÕöáõ
ÈöæóØúÁö ÔõÈúåóÉö Ãóæú äößóÇÍòº áöÃóäøóåõ ãöäú äóãóÇÁö ÇáÑøóÞóÈóÉö
ßóÇáúßóÓúÈö æóÞöíáó: Åäøóåõ áöæóÇÑöËö ÇáúãõæÕöíº áöÃóäøóåõ ÈóÏóáõ
ãóäúÝóÚóÉö ÇáúÈõÖúÚö æóåöíó áóÇ íõæÕóì ÈöåóÇ æóáóÇ íõÓúÊóÍóÞøõ ÈóÏóáõåóÇ
ÈöÇáúæóÕöíøóÉö æóåóÐóÇ åõæó ÇáúÃóÔúÈóåõ Ýöí ÇáúÃóÕúáö æóÇáúÃóÙúåóÑõ Ýöí
ÇáÔøóÑúÍö ÇáÕøóÛöíÑö æóÍóßóì Ýöí ÇáúÃóÕúáö ÇáúÃóæøóáö Úóäú ÞóØúÚö
ÇáúÚöÑóÇÞöíøöíäó æóÇáúÈóÛóæöíøö æóÕóÍøóÍóåõ Ýöí ÇáúãöäúåóÇÌö ßóÃóÕúáöåö
æóÇÎúÊóÇÑóåõ ÇáÓøõÈúßöíøõ.
æóÞóÇáó Ýöí ÇáúãõåöãøóÇÊö: Åäøóåõ ÇáÑøóÇÌöÍõ äóÞúáðÇ (áóÇ) ÇáúÃóßúÓóÇÈó
(ÇáäøóÇÏöÑóÉó ßóÇáúåöÈóÉö æóÇááøõÞóØóÉö) º áöÃóäøóåóÇ áóÇ ÊõÞúÕóÏõ
ÈöÇáúæóÕöíøóÉö (æóáöáúæóáóÏö) ÇáøóÐöí ÃóÊóÊú Èöåö ÇáúãõæÕóì
ÈöãóäúÝóÚóÊöåóÇ ãöäú äößóÇÍò Ãóæú ÒöäðÇ (Íõßúãõ Ãõãøöåö) Ýöí Ãóäøó
ÇáÑøóÞóÈóÉó áöáúæóÇÑöËö æóãóäúÝóÚóÊõåóÇ áöáúãõæÕóì áóåõº áöÃóäøóåõ
ÌõÒúÁñ ãöäúåóÇ æóÝóÇÑóÞó æóáóÏó ÇáúãóæúÞõæÝóÉö ÍóíúËõ ßóÇäó ãöáúßðÇ
áöáúãóæúÞõæÝóÉö Ãõãøõåõ Úóáóíúåö ÈöÃóäøó Çáúãöáúßó Ëóãøó ÃóÞúæóì
ÈöÏóáöíáö Ãóäøóåõ íóãúáößõ ÇáÑøóÞóÈóÉó Úóáóì Þóæúáò ÝóÞóæöíó
ÇáöÇÓúÊöÊúÈóÇÚõ ÈöÎöáóÇÝöåö åõäóÇ¡ ßóÐóÇ Þöíáó æóåõæó ãóÑúÏõæÏñ ÈöÃóäøó
ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöÇáúãóäúÝóÚóÉö ÃóÈóÏðÇ Þöíáó Ýöíåö Ãóäøóåõ íóãúáößõ
ÇáÑøóÞóÈóÉó ÃóíúÖðÇ ÍóßóÇåõ ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ æóÛóíúÑõåõ¡ ÝóÇáúÃóæúáóì
Ãóäú íõÝóÑøóÞó ÈöÃóäøó ÇáúæóÇÞöÝó ÃóÎúÑóÌó ÇáúÚóíúäó Úóäú ãöáúßöåö
ÈöÇáúæóÞúÝö Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö æóÇáúãõæÕöí áóãú íõÎúÑöÌúåóÇ æóÅöäøóãóÇ
ÃóÎúÑóÌó ÇáúãóäúÝóÚóÉó áóßöäøó ÇáúãóäúÝóÚóÉó ÇÓúÊóÊúÈóÚóÊú ÇáúÚóíúäó
Úóáóì ÇáúÞóæúáö ÇáúãóÐúßõæÑö.
(æóíóÍúÑõãõ Úóáóíúåö æóØúÁõ ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöãóäúÝóÚóÊöåóÇ Ýóáóæú
æóØöÆóåóÇ) ÝóÃóæúáóÏóåóÇ (ÝóÇáúæóáóÏõ ÍõÑøñ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
[ÝóÕúáñ ÇáúæóÕöíøóÉõ áöãõÚóíøóäöíäó ÛóíúÑö ãóÍúÕõæÑöíäó
ßóÇáúåóÇÔöãöíøóÉö æóÇáØøóÇáöÈöíøóÉö æóÇáúÚóáóæóíøóÉö]
Þóæúáõåõ æóäóÞóáóåõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Ýöí ÇáÔøóÑúÍö ÇáúßóÈöíÑö ÅáóÎú)
æóÌóÒóãó Èöåö ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ æóÛóíúÑõåõ (Þóæúáõåõ æóÞóÏú ÐóßóÑóåõ
ÇáúÃóÕúáõ Ýöí ÇáúæóÞúÝö) ÚöÈóÇÑóÊõåõ æóÇÍúÊóÌøõæÇ áöåóÐóÇ ÇáúÞóæúáö
ÈöÃóäøóåõ áóæú ÞóÇáó ÃóæúÕóíúÊõ ÈöËõáõËö ãóÇáöí æóÇÞúÊõÕöÑó Úóáóíúåö
ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ æóíõÕúÑóÝõ áöáúÝõÞóÑóÇÁö æóÇáúãóÓóÇßöíäö æóÞóÇáó
Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö åõäóÇ ãöäú ÒóæóÇÆöÏöåö Ýöí ÃóËúäóÇÁö ÇáúÈóÇÈö áóæú ÞóÇáó
ÃóæúÕóíúÊõ ÈöËõáõËö ãóÇáöí áöáøóåö ÕõÑöÝó Ýöí æõÌõæåö ÇáúÈöÑøö ÐóßóÑóåõ
ÕóÇÍöÈõ ÇáúÚõÏøóÉö æóåõæó ÞöíóÇÓõ Þóæúáö ÇáÔøóÇÝöÚöíøö.
[ÇáúÞöÓúãõ ÇáËøóÇäöí ãöäú ÃóÍúßóÇã ÇáúæóÕöíøóÉ ÇáúÃóÍúßóÇãõ
ÇáúãóÚúäóæöíøóÉõ]
(Þóæúáõåõ æóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöÎöÏúãóÉö ÚóÈúÏò ÓóäóÉð ÅáóÎú) º áöÃóäøó
ÇáúãóäóÇÝöÚó ÃóãúæóÇáñ ÊõÞóÇÈóáõ ÈöÇáúÃóÚúæóÇÖö ÝóßóÇäóÊú ßóÇáúÃóÚúíóÇäö
(Þóæúáõåõ æóíóãúáößõ ÇáúãõæÕóì áóåõ ÇáúãóäúÝóÚóÉó ÅáóÎú) º áöÃóäøóåóÇ
ÊóáúÒóãõ ÈöÇáúÞóÈõæáö ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÚóÇÑöíøóÉö (Þóæúáõåõ ÞóÇáó: æóáóÇ
íóÙúåóÑõ ÝóÑúÞñ ÈóíúäóåõãóÇ) ÇáúÝóÑúÞõ ÈóíúäóåõãóÇ Ãóäøó ÇáúÅöØúÚóÇãó
æóÑóÏó Ýöí ÇáÔøóÑúÚö ãõÑóÇÏðÇ Èöåö ÇáÊøóãúáöíßó ßóãóÇ Ýöí Þóæúáå
ÊóÚóÇáóì {ÝóßóÝøóÇÑóÊõåõ ÅöØúÚóÇãõ ÚóÔóÑóÉö ãóÓóÇßöíäó} [ÇáãÇÆÏÉ: 89]
ÝóÍõãöáó Ýöí áóÝúÙö ÇáúãõæÕóì Úóáóíúåö æóáóÇ ßóÐóáößó ÇáÕøóÑúÝõ.
[ÝóÕúáñ áöáúãõæÕóì áóåõ ÈöÇáúãóäóÇÝöÚö ÅËúÈóÇÊõ ÇáúíóÏö Úóáóì
ÇáúÃóÚúíóÇäö ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöãóäóÇÝöÚöåóÇ]
(Þóæúáõåõº áöÃóäøóåóÇ ÅÈúÏóÇáõ ãóäóÇÝöÚöåö) Ôóãöáó ãóÇ áóæú ÛõÕöÈó
ÇáúÚóÈúÏõ ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåö ÝóÅöäøó áóåõ ÃõÌúÑóÉó ÇáúãõÏøóÉö
ÇáøóÊöí ßóÇäóÊú Ýöí íóÏö ÇáúÛóÇÕöÈö (Þóæúáõåõº áöÃóäøóåõ ÈóÏóáõ
ãóäúÝóÚóÉö ÇáúÈõÖúÚö ÅáóÎú) ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö æóåõæó ãõäúÊóÞóÖñ
ÈöãóåúÑö ÇáúãóæúÞõæÝóÉö ÝóÅöäøóåõ áöáúãóæúÞõæÝö Úóáóíúåö æóÅöäú ßóÇäó
áóÇ íóÕöÍøõ æóÞúÝõ ãóäúÝóÚóÉö ÇáúÈõÖúÚö. ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóÞóÏú
íõÞóÇáõ Ýöí ÌóæóÇÈöåö æóåõæó ÇáúÝóÇÑöÞõ Ãóäøó ãöáúßó ÇáúãóæúÞõæÝö
Úóáóíúåö áöáúãóäóÇÝöÚö æóÇáúÃóßúÓóÇÈö ÃóÞúæóì ãöäú ãöáúßö ÇáúãõæÕóì áóåõ
ÈöÏóáöíáö Ãóäøóåõ íóãúáößõ ÇáúßóÓúÈó ÇáäøóÇÏöÑó æóÇáúãõÚúÊóÇÏó ÝöíãóÇ
íóÙúåóÑõ æóÇáúæóáóÏõ Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö ÈöÎöáóÇÝö æóáóÏö ÇáúãõæÕóì
ÈöãóäúÝóÚóÊöåóÇ Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö æóíóãúáößõ ÇáÑøóÞóÈóÉó Úóáóì Þóæúáò
ãóÔúåõæÑò¡ æóÚóáóì ÇáúãóÐúåóÈö íóÆõæáõ Çáúãöáúßõ Åáóì Çááøóåö ÊóÚóÇáóì
ÝóáóÇ íóÈúÞóì áöáúæóÑóËóÉö æóáóÇ áöáúæóÇÞöÝö ÊóÚóáøõÞñ ÈöÇáúÚóíúäö
ÃóÕúáðÇ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåóÇ ÝóÅöäøó ãöáúßó ÇáúæóÑóËóÉö
ÈóÇÞò ÚóáóíúåóÇ æóæóáóÏõåóÇ áóåõãú Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ
ßóÇáúÃóÐúÑóÚöíøö ÓóßóÊõæÇ Úóäú ÃóÑúÔö ÇáúÈóßóÇÑóÉö áóæú ßóÇäóÊú ÈößúÑðÇ
æóíóäúÈóÛöí Ãóäú íõÞóÇáó Åäú ÞõáúäóÇ íõÝúÑóÏõ Úóäú ÇáúãóåúÑö Ãóäú
íóßõæäó Úóáóì ÇáúÎöáóÇÝö Ýöí ÇáúãóåúÑö æóÅöäú ÞõáúäóÇ íóäúÏóÑöÌõ Ýöíåö
ÝóæóÇÖöÍñ ÇåÜ æóÊóÈöÚóåõ ÇáÏøóãöíÑöíøö æóÇáúæóÌúåõ Ãóäøóåõ áöáúæóÇÑöËöº
áöÃóäøóåõ ÈóÏóáõ ÌõÒúÁò
(3/56)
äóÓöíÈñ æóáóÇ ÍóÏøó) Úóáóì ÇáúæóÇØöÆö
áöáÔøõÈúåóÉö ßóÐóÇ ÕóÍøóÍóåõ ÇáúÃóÕúáõ åõäóÇ æóÌóÒóãó Ýöí ÇáúæóÞúÝö
ÈöÃóäøóåõ íóÍõÏøõ æóÞóÇÓó Úóáóíúåö ãóÇ ÕóÍøóÍóåõ ãöäú ÍóÏøö ÇáúãóæúÞõæÝö
Úóáóíúåö æóãóÇ ÕóÍøóÍóåõ åõäóÇ ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö Åäøóåõ ÇáÕøóÍöíÍõ
æóÇáúÅöÓúäóæöíøõ Ãóäøóåõ ÃóæúÌóåõ ÇäúÊóåóì. æóÇáúæóÌúåõ ÇáÊøóÓúæöíóÉõ
Èóíúäó ÇáúÈóÇÈóíúäö Ãóæú æõÌõæÈõ ÇáúÍóÏøö Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö Ïõæäó
ÇáúæóÞúÝö ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ åóÐóÇ ßõáøõåõ ÝöíãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áóåõ
ÈöãóäúÝóÚóÊöåóÇ ÃóÈóÏðÇ ÃóãøóÇ áóæú ÃóæúÕóì áóåõ ÈöåóÇ ãõÏøóÉð
ÝóÇáúæóÌúåõ æõÌõæÈõ ÇáúÍóÏøö Úóáóíúåö ßóÇáúãõÓúÊóÃúÌóÑö (æóáóÇ
ÇÓúÊöíáóÇÏó) ÈöÅöíáóÇÏöåö áóåóǺ áöÃóäøóåõ áóÇ íóãúáößõåóÇ (æóÚóáóíúåö
ÞöíãóÉõ ÇáúæóáóÏö) ÈöäóÇÁð Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö ãöäú Ãóäøó ÇáúæóáóÏó
Çáúãóãúáõæßó áóíúÓó ßóÇáúßóÓúÈö (æóíóÔúÊóÑöí ÈöåóÇ ÚóÈúÏñ æóíóßõæäõ
ãöËúáóåóÇ) Ãóíú ãöËúáó ÇáúÃóãóÉö Ýöí Ãóäøó ÑóÞóÈóÊóåõ áöáúæóÇÑöËö
æóãóäúÝóÚóÊóåõ áöáúãõæÕóì áóåõ æóÞöíáó ÇáúÞöíãóÉõ áöáúæóÇÑöËö
æóÇáÊøóÑúÌöíÍõ ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö æóáóæú ÚóÈøóÑó ÈóÏóáó ÇáúÚóÈúÏö
ÈöÇáÑøóÞöíÞö ßóÇäó Ãóæúáóì áöíõÝöíÏó Ãóäøó ÇáúæóáóÏó Åäøó ßóÇäó ÐóßóÑðÇ
ÇÔúÊóÑóì ÈöÞöíãóÊöåö ÚóÈúÏðÇ Ãóæú ÃõäúËóì ÇÔúÊóÑóì ÈöÞöíãóÊöåóÇ ÃóãóÉó.
(æóÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöãóäúÝóÚóÉò ãõÚóíøóäóÉò) ßóÎöÏúãóÉö ÚóÈúÏò æóßóÓúÈöåö
æóÓõßúäóì ÏóÇÑò æóÛóáøóÊöåóÇ (áóÇ íóÓúÊóÍöÞøõ ÛóíúÑóåóÇ æóÈöÓõßúäóì
ÏóÇÑò áóÇ íóÓúÊóÍöÞøõ ÝöíåóÇ Úóãóáó ÇáúÍóÏøóÇÏöíäó æóÇáúÞóÕøóÇÑöíäó)
ÅáøóÇ Ãóäú ÞóÇãóÊú ÞóÑöíäóÉñ ÝöíãóÇ íóÙúåóÑõ.
(ÝóÑúÚñ: áöãóÇáößö ÇáúãóäúÝóÚóÉö ÇáÓøóÝóÑõ ÈöÇáúÚóÈóÏö) ÇáúãõæÕóì áóåõ
ÈöãóäúÝóÚóÊöåö áöÆóáøóÇ íóÎúÊóáøó Úóáóíúåö ÇáöÇäúÊöÝóÇÚõ Èöåö æóáóíúÓó
ßóÒóæúÌö ÇáúÃóãóÉö ÝóÅöäøó ÇáúãóäúÝóÚóÉó Ëóãøó áöáÓøóíøöÏö
(æóäóÝóÞóÊõåõ) ÇáÔøóÇãöáóÉõ áöáúßöÓúæóÉö æóäóÍúæöåóÇ (æóÝöØúÑóÊõåõ Úóáóì
ÇáúæóÇÑöËö æóáóæú) ßóÇäó ÇáúÅöíÕóÇÁõ ÈöÇáúãóäúÝóÚóÉö (ãõÄóÈøóÏðÇ)
áöÃóäøóåõ ãóÇáößñ áöáÑøóÞóÈóÉö ÝóÅöäú ÊóÖóÑøóÑó Èöåö ÝóÎóáóÇÕõåõ Ãóäú
íóÚúÊöÞóåõ æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåö áöÔóÎúÕò æóÈöÑóÞóÈóÊöåö áöÂÎóÑó
ßóÇäó ßóÇáúæóÇÑöËö ÝöíãóÇ ÐõßöÑó¡ æóÚóáóÝõ ÇáúÈóåöíãóÉö ßóäóÝóÞóÉö
ÇáúÚóÈúÏö ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ (ÝóáöáúæóÇÑöËö ÅÚúÊóÇÞõåõ) áöÃóäøó
ÑóÞóÈóÊóåõ áóåõ (áóÇ) ÅÚúÊóÇÞõåõ (Úóäú ßóÝøóÇÑóÉò) áöÚóÌúÒöåö Úóäú
ÇáúßóÓúÈö áöäóÝúÓöåö ÝóÃóÔúÈóåó ÇáÒøóãöäó äóÚóãú Åäú ßóÇäóÊú
ÇáúæóÕöíøóÉõ ãõÄóÞøóÊóÉð ÈöãõÏøóÉò ÞóÑöíÈóÉò ÝóíóÙúåóÑõ ÇáúÌóæóÇÒõ
ÞóÇáóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÞóÇáó: æóãöËúáõ ÅÚúÊóÇÞöåö Úóäú ÇáúßóÝøóÇÑóÉö
ÅÚúÊóÇÞõåõ Úóäú ÇáäøóÐúÑö ÈöäóÇÁð Úóáóì Ãóäøóåõ íóÓúáõßõ Èöåö ãóÓúáóßó
æóÇÌöÈö ÇáÔøóÑúÚö (æóÊóÈúÞóì ãóäóÇÝöÚõåõ ãõÓúÊóÍóÞøóÉð) áöáúãõæÕóì áóåõ
ßóãóÇ ßóÇäóÊú ßóãóÇ áóæú ÃóÚúÊóÞó ÇáúÚóÈúÏó ÇáúãõÓúÊóÃúÌóÑó (æóáóÇ
íóÑúÌöÚõ) ÇáúÚóÊöíÞõ Úóáóì ÇáúãõÚúÊöÞö (ÈöÞöíãóÊöåóÇ) Ãóíú ÇáúãóäúÝóÚóÉö
æóáóíúÓó áöáúæóÇÑöËö ßöÊóÇÈóÊõåõº áöÃóäøó ÃóßúÓóÇÈóåõ ãõÓúÊóÍóÞøóÉñ
áöáúÛóíúÑö ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ.
æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöãóÇ ÊóÍúãöáõåõ ÇáúÃóãóÉõ ÝóÃóÚúÊóÞóåóÇ ÇáúæóÇÑöËõ
æóÊóÒóæøóÌóÊú ÈöÍõÑøò Ãóæú ÈöÑóÞöíÞö æóÚóÊóÞó ßóÇäó ÃóæúáóÇÏõåóÇ
ÃóÑöÞøóÇÁó äóÞóáóåõ ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ Úóäú ÈóÚúÖöåöãú Ëõãøó ÞóÇáó
æóÇáÕøóæóÇÈõ ÇäúÚöÞóÇÏõåõãú ÃóÍúÑóÇÑñ æóíóÛúÑóãõ ÇáúæóÇÑöËõ ÞöíãóÊóåõãúº
áöÃóäøóåõ ÈöÇáúÅöÚúÊóÇÞö ÝóæøóÊóåõãú Úóáóì ÇáúãõæÕóì áóåõ æóÞóÏú
íóÊóæóÞøóÝõ ÝöíãóÇ ÞóÇáóåõ (æóÝöí ÇáÏøóÇÑö) ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåóÇ
(áóÇ íõÌúÈóÑõ ÃóÍóÏõåõãóÇ Úóáóì ÇáúÚöãóÇÑóÉö) áóåóÇ (æóáóÇ íõãúäóÚõ)
ãöäúåóÇ ÈöÎöáóÇÝö ÇáäøóÝóÞóÉö íõÌúÈóÑõ ÚóáóíúåóÇ ÇáúæóÇÑöËõ ßóãóÇ ãóÑøó
áöÍõÑúãóÉö ÇáÒøóæúÌö æóßóÚöãóÇÑóÉö ÇáÏøóÇÑö ÓóÞúíõ ÇáúÈõÓúÊóÇäö
ÇáúãõæÕóì ÈöËöãóÇÑöåö ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ.
(æóáóæú ÈóÇÚóåõ) Ãóíú ÇáúãõæÕöí ÈöãóäúÝóÚóÊöåö (ãöäú ãóÇáößö
ÇáúãóäúÝóÚóÉö áóÇ) ãöäú (ÛóíúÑöåö ÌóÇÒó) æóÅöäú ßóÇäó ÈóåöíãóÉð Ãóæú
ÌóãóÇÏðÇ ÅÐú áóÇ ÝóÇÆöÏóÉó áöÛóíúÑöåö Ýöíåö ÊóÞúÕöÏõ ÈöÇáúÈóíúÚö
ÛóÇáöÈðÇ ÈöÎöáóÇÝöåö åõæó áöÇÌúÊöãóÇÚö ÇáÑøóÞóÈóÉö æóÇáúãóäúÝóÚóÉö Ýöí
ãöáúßöåö (ÅáøóÇ ãóÇ ÞõÏøöÑó) ÇáúÅöíÕóÇÁõ Ýöíåö (ÈöãõÏøóÉò) ãóÚúáõæãóÉò
(Ýóáóåõ Íõßúãõ ÇáúãõÓúÊóÃúÌóÑö) ÝóíóÕöÍøõ ÈóíúÚõåõ ãõØúáóÞðÇ æóãóÍóáøõ
ÇáúãóäúÚö ÅÐóÇ áóãú íóÌúÊóãöÚóÇ Úóáóì ÇáúÈóíúÚö ãöäú ÛóíúÑöåöãóÇ ÝóÅöäú
ÇÌúÊóãóÚóÇ ÝóÇáúÞöíóÇÓõ ÇáÕøöÍøóÉõ æóÞóÏú Íóßóì ÇáÏøóÇÑöãöíø Ýöíåö
æóÌúåóíúäö¡ æóáóæú ÃóÑóÇÏó ÕóÇÍöÈõ ÇáúãóäúÝóÚóÉö ÈóíúÚóåóÇ ÝóÞöíóÇÓõ ãóÇ
ÓóÈóÞó ÇáÕøöÍøóÉõ ãöäú ÇáúæóÇÑöËö Ïõæäó ÛóíúÑöåö æóÈöåö ÌóÒóãó
ÇáÏøóÇÑöãöíøõ¡ äóÈøóåó Úóáóì Ðóáößó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ æóÓóíóÃúÊöí ÊóÕúæöíÑõ
ÈóíúÚö ÇáúãóäúÝóÚóÉö (æóßóÐóÇ ãóÇ ÃóæúÕóì ÈöÈóÚúÖö ãóäóÇÝöÚöåö
ßóÇáäøóÊóÇÌö) Ãóíú ßóÇáúÍóíóæóÇäö ÇáúãõæÕóì ÈöäóÊóÇÌöåö (íóÌõæÒõ
ÈóíúÚõåõ) ãõØúáóÞðÇ áöÈóÞóÇÁö ÈóÚúÖö ãóäóÇÝöÚöåö æóÝóæóÇÆöÏöåö
ßóÇáÕøõæÝö æóÇááøóÈóäö æóÇáÙøóåúÑö¡ æóÕõæÑóÉõ ÈóíúÚöåö Ãóäú íóÈöíÚóåõ
ÍóÇÆöáðǺ áöÃóäøó ÈóíúÚóåõ ÍóÇãöáðÇ ÈóÇØöáñ áößóæúäö ÇáúÍóãúáö ÍöíäóÆöÐò
ãõÓúÊóËúäóì ÔóÑúÚðÇ æóáóÇ íõÔúßóáõ Ðóáößó ÈöÚóÏóãö ÕöÍøóÉö ÈóíúÚö
ÇáúÃóÔúÌóÇÑö ÇáúãõÓóÇÞóì ÚóáóíúåóǺ áöÃóäøó ÇáúÍóÞøó Ëóãøó ãõÊóÚóáøóÞñ
ÈöÚóíúäöåóÇ ÈöÎöáóÇÝöåö åõäóÇ.
(ÝóÕúáñ: æóíóÍúÑõãõ Úóáóì ÇáúæóÇÑöËö æóØúÁó) ÇáúÃóãóÉö (ÇáúãõæÕóì
ÈöãóäúÝóÚóÊöåóÇ Åäú ßóÇäóÊú ãöãøóäú ÊóÍúÈóáõ) áöãóÇ Ýöíåö ãöäú ÎóæúÝ -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ æóÇáúæóÌúåõ ÇáÊøóÓúæöíóÉõ Èóíúäó ÇáúÈóÇÈóíúäö ÅáóÎú)
ÇáúãõÚúÊóãóÏõ ãóÇ ÕóÍøóÍóÇåõ Ýöí ÇáúÈóÇÈóíúäö ãöäú ÍóÏøö ÇáúãóæúÞõæÝö
Úóáóíúåö Ïõæäó ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöÇáúãóäúÝóÚóÉö¡ æóÇáúÝóÑúÞõ Ãóäøó
ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöÇáúãóäúÝóÚóÉö ãöáúßõåõ áóåóÇ ÃóÞúæóì ãöäú ãöáúßö
ÇáúãóæúÞõæÝö Úóáóíúåö áöãóäúÝóÚóÉö ÇáúãóæúÞõæÝö ÈöÏóáöíáö Ãóäøóåõ íõæÕöí
ÈöåóÇ æóÊõæÑóËõ Úóäúåõ æóáóÇ ßóÐóáößó ÇáúãóæúÞõæÝõ Úóáóíúåö¡
æóÊóÕóÑøõÝõåõ ÝöíåóÇ ÃóÊóãøõ ãöäú ÊóÕóÑøõÝö ÇáúãóæúÞõæÝö Úóáóíúåö
ÈöÏóáöíáö Ãóäøóåõ íóÓúÊóÞöáøõ ÈöÅöÌóÇÑóÉö ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈöãóäúÝóÚóÊöåö
æóÅöÚóÇÑóÊöåö æóÇáÓøóÝóÑö Èöåö æóäóÍúæöåóÇ æóÇáúãóæúÞõæÝõ Úóáóíúåö áóÇ
íóÓúÊóÞöáøõ ÈöÅöÌóÇÑóÉö ÇáúãóæúÞõæÝö Úóáóíúåö æóáóÇ äóÍúæöåóÇ (Þóæúáõåõ
ÝóÇáúæóÌúåõ æõÌõæÈõ ÇáúÍóÏøö Úóáóíúåö ßóÇáúãõÓúÊóÃúÌöÑö) ÇáúÝóÑúÞõ
ÈóíúäóåõãóÇ ÙóÇåöÑñ.
(Þóæúáõåõ: áöãóÇáößö ÇáúãóäúÝóÚóÉö ÇáÓøóÝóÑõ) Ãóíú ÇáúÛóÇáöÈõ Ýöíåö
ÇáúÃóãúäõ (Þóæúáõåõ ÈöÇáúÚóÈúÏö) íóäúÈóÛöí ÌóæóÇÒõ ÓóÝóÑöåö ÈöÇáúÃóãóÉö
ãóÚó ãóÍúÑóãò Ãóæú ÒóæúÌò Ãóæú äöÓúæóÉò ËöÞóÇÊò (Þóæúáõåõ ÝóíóÙúåóÑõ
ÇáúÌóæóÇÒú ÞóÇáóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ) åóÐóÇ ãóÑúÏõæÏñ æóÇáúÃóÕóÍøõ
ÇáúãóäúÚõ áöäõÞúÕóÇäö ãóäóÇÝöÚöåö (Þóæúáõåõ æóÊóÈúÞóì ãóäóÇÝöÚõåõ
ãõÓúÊóÍóÞøóÉñ ÅáóÎú) ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ ÞóÖöíøóÉõ ÇÓúÊöÍúÞóÇÞö
ÇáúãóäóÇÝöÚö áöáúãõæÕóì áóåõ ãóÌöíÁõ ãóÇ ÓóÈóÞó Ýöí ÃóßúÓóÇÈöåö
æóÛóíúÑöåóÇ ÍóÊøóì áóæú ãóÇÊó áóåõ ÞóÑöíÈñ æóÑöËóåõ åóáú íóßõæäõ
Íõßúãõåõ Íõßúãõ ÇáúåöÈóÉö ÍóÊøóì íóÌúÑöí Ýöíåö ÇáúÎöáóÇÝõ ÇáÓøóÇÈöÞõ
ÇáÙøóÇåöÑõ ÇáúãóäúÚö¡ æóáóæú ãóáóßó ÚóÈúÏðÇ ÈöÇáúÅöÑúËö ÝóãóÇ
ÇßúÊóÓóÈóåõ ÚöäúÏóåõ åóáú íóÝõæÒõ Èöåö Ãóæú íóßõæäõ áöáúãõæÕóì áóåõ¿
æóåóáú áóåõ Ãóäú íóÓúÊóÚöíÑó äóÝúÓóåõ ãöäú ÇáúãõæÕóì áóåõ ßóãóÇ áóæú
ÃóÌøóÑó ÇáúÍõÑøõ äóÝúÓóåõ æóÓóáøóãóåóÇ Ëõãøó ÇÓúÊóÚóÇÑóåóÇ ãöäú
ÇáúãõÓúÊóÃúÌöÑö áóãú ÃóÑó Ýöí Ðóáößó äóÞúáðÇ (Þóæúáõåõ ßóÇäó
ÃóæúáóÇÏõåóÇ ÃóÑöÞøóÇÁó) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö.
(Þóæúáõåõ: æóáóæú ÈóÇÚóåõ ãöäú ãóÇáößö ÇáúãóäúÝóÚóÉö áóÇ ãöäú ÛóíúÑöåö
ÌóÇÒó) áóæú ßóÇäó ÇáúÚóÈúÏõ æóÇáúæóÇÑöËõ ßóÇÝöÑóíúäö ÝóÃóÓúáóãó
ÇáúÚóÈúÏõ æóÇãúÊóäóÚó ÇáúãõæÕóì áóåõ ãöäú ÔöÑóÇÆöåö æóÇáÊøóÝúÑöíÚõ Úóáóì
Ãóäøóåõ áóÇ íóÕöÍøõ ÈóíúÚõåõ áöÛóíúÑöåö Ýóåóáú íõÌúÈóÑõ Úóáóì ÚöÊúÞöåö
Ýöíåö äóÙóÑñ æóáóæú ßóÇäó ÇáúãõæÕóì áóåõ Èöåö ßóÇÝöÑðÇ ÝóíõÔúÈöåõ Ãóäú
íõÌúÈóÑó Úóáóì äóÞúáö ÇáúãóäóÇÝöÚö Åáóì ÛóíúÑöåö ßóãóÇ ÞóÇáõæåõ Ýöí
ÇÓúÊöÆúÌóÇÑö ÇáúßóÇÝöÑö ãõÓúáöãðÇ Û æóÞóæúáõåõ Ýóåóáú íõÌúÈóÑõ Úóáóì
ÚöÊúÞöåö ÅáóÎú áóÇ íõÌúÈóÑõ. æóÞóæúáõåõ ÝóíõÔúÈöåõ Ãóäú íõÌúÈóÑó ÅáóÎú
ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ ÝóíóÕöÍøõ ÈóíúÚõåõ ãõØúáóÞðÇ) ÞóÇáó
ÃóÈõæ Ôõßóíúáò áóÚóáøó ÇáúãõÑóÇÏó ÅÐóÇ ßóÇäóÊú ÇáúãõÏøóÉõ íóÛúáöÈõ Úóáóì
ÇáÙøóäøö ÈóÞóÇÁõ ÇáúÚóíúäö ÈóÚúÏó ÇäúÞöÖóÇÆöåóÇ ÃóãøóÇ áóæú ßóÇäóÊú
ãõÏøóÉð ØóæöíáóÉð Ýöí ÚóÈúÏò ãóËóáóÇ ÈöÍóíúËõ íóÛúáöÈõ Úóáóì ÇáÙøóäøö
Ãóäú áóÇ íóÈúÞóì ÈóÚúÏóåóÇ ÝóáóÚóáøó ÇáúÃóÕóÍøó ÇáúãóäúÚõ åõäóÇ æóÝöí
ÇáúãõÓúÊóÃúÌóÑö ÃóíúÖðÇ (Þóæúáõåõ ÝóÅöäú ÇÌúÊóãóÚóÇ ÝóÇáúÞöíóÇÓõ
ÇáÕøöÍøóÉõ) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö æóßóÊóÈó Úóáóíúåö Ôóãúáó ãóÇ áóæú
ßóÇäóÊú ÇáúãõÏøóÉõ ãóÌúåõæáóÉð æóØóÑöíÞõ ÇáÕøöÍøóÉö ÍöíäóÆöÐò ÐóßóÑõæåõ
Ýöí ÇÎúÊöáóÇØö ÍóãóÇãö ÇáúÈõÑúÌóíúäö ãóÚó ÇáúÌóåúáö¡ æóßóÊóÈó ÃóíúÖðÇ
ÇáÙøóÇåöÑõ ÕöÍøóÉõ ÈóíúÚöåóÇ ãöäú ÛóíúÑö ÇáúæóÇÑöËö ÃóíúÖðÇ ßóãóÇ
ÇÞúÊóÖóÇåõ ÊóÚúáöíáõåõãú æóÞóÏú ÊóäóÇæóáóåõ Þóæúáõ ÇáúãõÕóäøöÝö ÇáúÂÊöí
Ãóæú ÝóÏóì ÃóÍóÏõåõãóÇ äóÕöíÈóåõ ÈöíÚó Ýöí ÇáúÌöäóÇíóÉö äóÕöíÈõ
ÇáúÂÎóÑö.
(3/57)
ÇáúåóáóÇßö ÈöÇáØøóáúÞö¡ æóÇáäøõÞúÕóÇäö
æóÇáÖøóÚúÝö ÈöÇáúæöáóÇÏóÉö æóÇáúÍóãúáö ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÅÐóÇ ßóÇäóÊú
ãöãøóäú áóÇ ÊóÍúÈóáõ åóÐóÇ ãóÇ ÕóÍøóÍóåõ Ýöí ÃóÕúáö ÇáÑøóæúÖóÉö áóßöäú
ÍóÇÕöáõ ßóáóÇãö ÇáÑøóÇÝöÚöí ßóãóÇ Ýöí ÇáúãõåöãøóÇÊö ÊóÕúÍöíÍõ
ÇáÊøóÍúÑöíãö¡ æóÅöäú ßóÇäóÊú ãöãøóäú áóÇ ÊóÍúÈóáõ ßóãóÇ Ýöí æóØúÁö
ÇáÑøóÇåöäö ÇáúãóÑúåõæäóÉö æóÚóáóì ÇáúÃóæøóáö ÝóÑúÞñ ÈöÃóäøó ÇáÑøóÇåöäó
åõæó ÇáøóÐöí ÍóÌóÑó Úóáóì äóÝúÓöåö æóÈöÃóäøóåõ ãõÊóãóßøöäñ ãöäú ÑóÝúÚö
ÇáúÚóáóÞóÉö ÈöÃóÏóÇÁö ÇáÏøóíúäö ÈöÎöáóÇÝö ÇáúæóÇÑöËö ÝöíåöãóÇ æóæóÇÝóÞó
ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ãóÇ Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö ÈöÒöíóÇÏóÉö ÞóíúÏò åõæó ãõÑóÇÏñ
ÝóÞóÇáó æóÇóáøóÐöí íóÙúåóÑõ ãöäú ÍóíúËõ ÇáúÝöÞúåö Ãóäøóåõ ÅÐóÇ Ãóãöäó
ÍóÈóáóåóÇ æóáóãú íõÚóØøöáú Òóãóäó ÇáúæóØúÁö ãóÇ íóÓúÊóÍöÞøõåõ ÇáúãõæÕóì
áóåõ ãöäú ÇáúãóäúÝóÚóÉö ÌóÇÒó ÇáúæóØúÁõ æóÅöáøóÇ ÝóáóÇ (ÝóÅöäú æóØöÆó)
ÝóÃóæúáóÏóåóÇ (ÝóÇáúæóáóÏõ ÍõÑøñ äóÓöíÈñ) æóáóÇ ÍóÏøó Úóáóíúåö
áöáÔøõÈúåóÉö (æóÚóáóíúåö ÞöíãóÊõåõ æóíóÔúÊóÑöí ÈöåóÇ ãöËúáóåõ) áöÊóßõæäó
ÑóÞóÈóÊõåõ áöáúæóÇÑöËö æóãóäúÝóÚóÊõåõ áöáúãõæÕóì áóåõ ßóãóÇ áóæú
æóáóÏóÊú ÑóÞöíÞðÇ (æóÊõÚúÊóÞõ Ãõãøõåõ ÈöÇáöÇÓúÊöíáóÇÏö) ÇáúãõÑóÇÏõ
ÃóäøóåóÇ ÊóÕöíÑõ Ãõãøó æóáóÏò áöáúæóÇÑöËö æóÊõÚúÊóÞõ ÈöãóæúÊöåö
(ãóÓúáõæÈóÉó ÇáúãóäúÝóÚóÉö æóíóáúÒóãõåõ ÇáúãóåúÑõ) áöáúãõæÕóì áóåõ
ÈöäóÇÁð Úóáóì Ãóäøó ÇáúãóåúÑó ÇáúÍóÇÕöáó ÈöæóØúÁö ÇáÔøõÈúåóÉö áóåõ áóÇ
áöáúæóÇÑöËö.
(ÝõÑøöÚó) íóÌõæÒõ ÊóÒúæöíÌõ ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåö¡ æóãóäú
íõÒóæøöÌõåõ¿ ÞóÇáó Ýöí ÇáúæóÓöíØö ÃóãøóÇ ÇáúÚóÈúÏõ ÝóíóÙúåóÑõ
ÇÓúÊöÞúáóÇáõ ÇáúãõæÕóì áóåõ Èöåöº áöÃóäøó ãóäúÚó ÇáúÚóÞúÏö áöáÊøóÖóÑøõÑö
ÈöÊóÚóáøõÞö ÇáúÍõÞõæÞö ÈöÇáúÃóßúÓóÇÈö æóåõæó ÇáúãõÊóÖóÑøöÑõ¡ æóÃóãøóÇ
ÇáúÃóãóÉõ ÝóíõÒóæøöÌõåóÇ ÇáúæóÇÑöËõ Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö áöãõáúßöåö
ÇáÑøóÞóÈóÉó áóßöäú áóÇ ÈõÏøó ãöäú ÑöÖóÇ ÇáúãõæÕóì áóåõ áöãóÇ Ýöíåö ãöäú
ÊóÖóÑøõÑöåö.
(ÝóÕúáñ æóÅöäú ÞõÊöáó) ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåö ÞóÊúáðÇ íõæÌöÈõ
ÇáúÞöÕóÇÕó (ÝóÇÞúÊóÕøó ÇáúæóÇÑöËõ) ãöäú ÞóÇÊöáöåö (ÈóØóáóÊú
ÇáúæóÕöíøóÉõ) Ãóíú ÇäúÊóåóÊú ßóãóÇ áóæú ãóÇÊó Ãóæú ÇäúåóÏóãóÊú ÇáÏøóÇÑõ
æóÈóØóáóÊú ãóäóÇÝöÚõåóÇ (æóáóæú æóÌóÈó ãóÇáñ) ÈöÇáúÚóÝúæö Úóäú
ÇáúÞöÕóÇÕö Ãóæú ÈöÌöäóÇíóÉò ÊõæÌöÈõåõ (ÇÔúÊóÑóì Èöåö ãöËúáóåõ) Ãóíú
ãöËúáõ ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåö (æóáóæú ßóÇäó ÇáúÞóÇÊöáõ ÃóÍóÏõåõãóÇ)
Ãóíú ÇáúæóÇÑöËõ Ãóæú ÇáúãõæÕóì áóåõ áöÊóßõæäó ÑóÞóÈóÊõåõ áöáúæóÇÑöËö
æóãóäúÝóÚóÊõåõ áöáúãõæÕóì áóåõ ÅÐú ÇáúÞöíãóÉõ ÈóÏóáõ ÇáÑøóÞóÈóÉö
æóÇáúãóäúÝóÚóÉö ÝóÊõÞóÇãõ ãóÞóÇãóåõãóÇ¡ ÝóÅöäú áóãú íõãúßöäú ÔöÑóÇÁõ
ãöËúáöåö ÇõÔúÊõÑöíó ÔöÞúÕñ ßóãóÇ Ýöí ÇáúæóÞúÝö (æóáóæú ÞõØöÚó ØóÑóÝõåõ
ÝóÇáúÃóÑúÔõ áöáúæóÇÑöËö) áöÃóäøó ÇáúãõæÕóì Èöåö ÈóÇÞò íóäúÊóÝöÚõ Èöåö
æóãóÞóÇÏöíÑõ ÇáúãóäúÝóÚóÉö áóÇ ÊóäúÖóÈöØõ æóÊóÎúÊóáöÝõ ÈöÇáúãóÑóÖö
æóÇáúßöÈóÑö ÝóßóÇäó ÍóÞøõ ÇáúãõæÕóì áóåõ ÈóÇÞò ÈöÍóÇáöåö æóáöÃóäøó
ÇáúÃóÑúÔó ÈóÏóáñ Úóäú ÇáúÚóíúäö.
(æóÅöäú Ìóäóì) ÇáÑøóÞöíÞõ ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåö Úóáóì ÛóíúÑöåö
(ÚóãúÏðÇ ÇõÞúÊõÕøó ãöäúåõ) æóÈóØóáó ÍóÞøõ ÇáúæóÇÑöËö æóÇáúãõæÕóì áóåõ
Åäú Ìóäóì Úóáóì ÇáäøóÝúÓö ßóãóæúÊöåö (Ãóæú ÎóØóÃð) Ãóæú ÔöÈúåó ÚóãúÏò
Ãóæú ÚõÝöíó Úóáóì ãóÇáò (ÊóÚóáøóÞó ÇáúãóÇáõ ÈöÑóÞóÈóÊöåö ÝóíõÈóÇÚõ) Ýöí
ÇáúÌöäóÇíóÉö (Åäú áóãú íõÝúÏöíóÇåõ) æóÈóØóáó ÍóÞøõåõãóÇ¡ ÞóÇáó Ýöí
ÇáúßöÝóÇíóÉö æóíóäúÈóÛöí ÇáöÇÞúÊöÕóÇÑõ Úóáóì ÈóíúÚö ÞóÏúÑö ÇáúÃóÑúÔö
ÅáøóÇ ÅÐóÇ áóãú íõãúßöäú ÈóíúÚõ ÇáúÈóÚúÖö ÝóíõÈóÇÚõ Çáúßõáøõ æóÈöãóÇ
ÈóÍóËóåõ ÕóÑøóÍó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ æóÇáÑøõæíóÇäöíøõ (æóáóæú ÒóÇÏó
ÇáËøóãóäõ) Úóáóì ÇáúÃóÑúÔö (ÇõÔúÊõÑöíó) ÈöÇáÒøóÇÆöÏö (ãöËúáõåõ æóÅöäú
ÝóÏóíóÇåõ Ãóæú ÃóÍóÏõåõãóÇ) Ãóæú ÛóíúÑõåõãóÇ (ÚóÇÏó ßóãóÇ ßóÇäó) ãöäú
ßóæúäö ÇáÑøóÞóÈóÉö áöáúæóÇÑöËö æóÇáúãóäúÝóÚóÉö áöáúãõæÕóì áóåõ æóÊóÌöÈõ
ÇáúÅöÌóÇÈóÉõ áöØóÇáöÈö ÇáúÝöÏóÇÁö ãöäúåõãóÇ áöÙõåõæÑö ÛóÑóÖöåö (Ãóæú
ÝóÏóì ÃóÍóÏõåõãóÇ äóÕöíÈóåõ) ÝóÞóØú (ÈöíÚó Ýöí ÇáúÌöäóÇíóÉö äóÕöíÈõ
ÇáúÂÎóÑö) æóÇÓúÊóÔúßóáóåõ ÇáúÃóÕúáõ ÈöÃóäøóåõ Åäú ÝõÏöíóÊú ÇáÑøóÞóÈóÉõ
ÝóßóíúÝó ÊõÈóÇÚõ ÇáúãóäóÇÝöÚõ æóÍúÏóåóÇ¿ æóÃõÌöíÈó ÈöÃóäøó ÈóíúÚóåóÇ
æóÍúÏóåóÇ ãóÚúÞõæáñ ÞóÏú ÞóÇáõæÇ Èöåö Ýöí ÈóíúÚö ÍóÞøö ÇáúÈöäóÇÁö Úóáóì
ÇáÓøóØúÍö æóäóÍúæöåö ÈöÃóäøóåóÇ ÊõÈóÇÚõ æóÍúÏóåóÇ ÈöÇáúÅöÌóÇÑóÉö.
(ÝóÕúáñ) Ýöí ßóíúÝöíøóÉö ÍöÓóÇÈö ÇáúãóäúÝóÚóÉö ãöäú ÇáËøõáõËö
(æóÇáúãõÚúÊóÈóÑõ ãöäú ÇáËøõáõËö ÝöíãóÇ ÃóæúÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåö)
ãõÄóÈøóÏðÇ (ßóÈõÓúÊóÇäò ÃóæúÕóì ÈöËóãóÑóÊöåö ãõÄóÈøóÏðÇ) æóáóæú
ÈöÍóíóÇÉö ÇáúãõæÕóì áóåõ (ÞöíãóÉõ ÇáÑøóÞóÈóÉö æóÇáúãóäúÝóÚóÉö)
áöÊóÝúæöíÊö ÇáúíóÏö ßóãóÇ áóæú ÈóÇÚó ÈöËóãóäò ãõÄóÌøóáò æóáöÃóäøó
ÇáúãóäúÝóÚóÉó ÇáúãõÄóÈøóÏóÉó áóÇ íõãúßöäõ ÊóÞúæöíãõåóǺ áöÃóäøó ãõÏøóÉó
ÚõãúÑöåö ÛóíúÑõ ãóÚúáõæãóÉò ÝóÊóÚóíøóäó ÊóÞúæöíãõ ÇáÑøóÞóÈóÉö
ÈöãóäóÇÝöÚöåóÇ¡ ãöËóÇáõåõ ÃóæúÕóì ÈöãóäúÝóÚóÉö ÚóÈúÏò ÞöíãóÊõåõ
ÈöãóäóÇÝöÚöåö ãöÇÆóÉñ æóÈöÏõæäöåóÇ ÚóÔúÑóÉñ ÝóÇáúãõÚúÊóÈóÑõ ãöäú
ÇáËøõáõËö ÇáúãöÇÆóÉõ áóÇ ÇáÊøöÓúÚõæäó ÝóíõÚúÊóÈóÑõ Ýöí äõÝõæÐö
ÇáúæóÕöíøóÉö Ãóäú íóßõæäó áóåõ ãöÇÆóÊóÇäö (æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöåóÇ) Ãóíú
ÈöãóäúÝóÚóÉö ÚóÈúÏò ãóËóáóÇ (ãõÏøóÉð Þóæøöãó ÈöãóäúÝóÚóÊöåö Ëõãøó
ãóÓúáõæÈö ãóäóÇÝöÚö Êöáúßó ÇáúãõÏøóÉö ÝóãóÇ äóÞóÕó ÍõÓöÈó ãöäú
ÇáËøõáõËö) Ýóáóæú ÃóæúÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåö ÓóäóÉð æóÞöíãóÊõåõ
ÈöãóäúÝóÚóÊöåö ãöÇÆóÉñ æóÈöÏõæäöåóÇ Êöáúßó ÇáÓøóäóÉö ÊöÓúÚõæäó ÍõÓöÈóÊú
ÇáúÚóÔóÑóÉõ ãöäú ÇáËøõáõËö (Ýóáóæú) ÃóæúÕóì (ÈöãóäúÝóÚóÊöåö ËóáóÇËó
Óöäöíäó æóäóÞóÕó) ÞöíãóÊõåõ ãóÓúáõæÈõ ãóäúÝóÚóÊöåö Êöáúßó ÇáúãõÏøóÉö
Úóäú ÞöíãóÊöåö ÈöåóÇ (äöÕúÝõ ÇáúÞöíãóÉö æóßóÇäó) ÇáúÚóÈúÏõ (ßõáøó
ÇáúãóÇáö ÑõÏøóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ Ýöí) ãöÞúÏóÇÑö (ÓõÏõÓö ÇáúÚóÈúÏö)
ÈöãóäóÇÝöÚöåö æóåõæó ËõáõËõ ÇáúãóäúÝóÚóÉö ÇáúãõæÕóì ÈöåóÇ Ýöí ÇáúãõÏøóÉö
æóÞöíáó íóäúÞõÕõ ãöäú ÂÎöÑö ÇáúãõÏøóÉö ÓõÏõÓõåóÇ æóÇáúÃóÕóÍøõ
ÇáúÃóæøóáõº áöÃóäøó ÞöíãóÉó ÇáúãóäóÇÝöÚö -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
[ÝóÕúáñ íóÍúÑõãõ Úóáóì ÇáúæóÇÑöËö æóØúÁó ÇáúÃóãóÉö ÇáúãõæÕóì
ÈöãóäúÝóÚóÊöåóÇ]
Þóæúáõåõ ÈöÒöíóÇÏóÉö ÞóíúÏò åõæó ãõÑóÇÏñ) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö.
[ÝõÑøöÚó ÊóÒúæöíÌõ ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåö]
(Þóæúáõåõ ÃóãøóÇ ÇáúÚóÈúÏõ ÝóíóÙúåóÑõ ÇÓúÊöÞúáóÇáõ ÇáúãõæÕóì áóåõ ÅáóÎú)
ãóÇ ÊóÝóÞøóåóåõ áóíúÓó ÈöÙóÇåöÑò áöãõÎóÇáóÝóÊöåö ÎóÈóÑó «ÃóíøóãóÇ
ãóãúáõæßò ÊóÒóæøóÌó ÈöÛóíúÑö ÅÐúäö ãóæóÇáöíåö Ýóåõæó ÚóÇåöÑñ» æóÝöí
ÑöæóÇíóÉò «ÝóäößóÇÍõåõ ÈóÇØöáñ» æóáöÃóäøó ãóÇáößó ÑóÞóÈóÊöåö íóÊóÖóÑøóÑõ
ÈöÊóÚóáøõÞö ãõÄóäö ÇáäøößóÇÍö ÈöÃóßúÓóÇÈö ÇáÒøóæúÌö ÇáäøóÇÏöÑóÉö æóåöíó
áöãóÇáößö ÑóÞóÈóÊöåö Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö ÝóáóÚóáøóåõ ãõÝóÑøóÚñ Úóáóì
ÇáúæóÌúåö ÇáúãóÑúÌõæÍö ÇáúÞóÇÆöáö ÈöÃóäøó ãõÄóäó ÇáäøößóÇÍö áóÇ
ÊóÊóÚóáøóÞõ ÈöÃóßúÓóÇÈöåö ÇáäøóÇÏöÑóÉö Ãóæú Úóáóì ÇáúæóÌúåö ÇáúãóÑúÌõæÍö
ÇáúÞóÇÆöáö ÈöÃóäøó ÃóßúÓóÇÈóåõ ÇáäøóÇÏöÑóÉó áöáúãõæÕóì áóåõ
ÈöÇáúãóäúÝóÚóÉö¡ æóíõÑúÔöÏõ Åáóì ãóÇ ÐóßóÑúÊõåõ ÊóÚúáöíáõåõ ÃóãøóÇ Úóáóì
ÇáÑøóÇÌöÍö ÝöíåöãóÇ ÝóíõÒóæøöÌõåõ ãóÇáößõ ÑóÞóÈóÊöåö ÈöÅöÐúäö ÇáúãõæÕóì
áóåõ ÈöãóäúÝóÚóÊöåö
[ÝóÕúáñ ÞõÊöáó ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåö ÞóÊúáðÇ íõæÌöÈõ ÇáúÞöÕóÇÕó
ÝóÇÞúÊóÕøó ÇáúæóÇÑöËõ ãöäú ÞóÇÊöáöåö]
(Þóæúáõåõ: ÝóÇÞúÊóÕøó ÇáúæóÇÑöËõ ÈóØóáóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ) æóÝöí ÅÓúÞóÇØöåö
ãóÌøóÇäðÇ æóÌúåóÇäö: ÃóÕóÍøõåõãóÇ ÓõÞõæØõåõ ÈöäóÇÁð Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö
Ãóäøó ãõæÌöÈó ÇáúÚóãúÏö ÇáúÞóæóÏõ (Þóæúáõåõ Åäú Ìóäóì Úóáóì ÇáäøóÝúÓö
ÅáóÎú) Ýóáóæú ÝóÚóáó ãóÇ íõæÌöÈõ ÇáúÞöÕóÇÕó Ýöí ÇáØøóÑóÝö æóÇÞúÊóÕøó
ãöäúåõ ÞóÇáó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ æóÇáÑøõæíóÇäöíøõ Åäú ßóÇäó ÈóÇÞöí
ÇáúãóäúÝóÚóÉö ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÍóÇáöåóÇ¡ æóÅöäú ÈóØóáóÊú ãóäóÇÝöÚõåõ
ÈöÇáúßõáøöíøóÉö ßóÞóØúÚö ÇáúíóÏóíúäö æóÇáÑøöÌúáóíúäö ÈóØóáóÊú
ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöãóäúÝóÚóÊöåö æóÝöíãóÇ ÐóßóÑóÇåõ äóÙóÑñ ÝóÅöäøóåõ áóæú
ÞõØöÚóÊú íóÏóÇåõ æóÑöÌúáóÇåõ ÝóÝöíåö ãóäúÝóÚóÉõ ÇáúÍöÑóÇÓóÉö æóäóÍúæöåóÇ
ÝóãóÇ ÈóÞöíó ãöäú ãóäóÇÝöÚöåö Ýóåõæó áöáúãõæÕóì áóåõ ÈöÇáúãóäúÝóÚóÉö
æóÇáúæóÕöíøóÉó ÈöÍóÇáöåóÇ áöãóÇáößöåóÇ (Þóæúáõåõ: æóÃõÌöíÈó ÈöÃóäøó
ÈóíúÚóåóÇ æóÍúÏóåóÇ ÅáóÎú) ÕóÑøóÍó ÇáúÞóãõæáöíøõ ÊóÈóÚðÇ áöÇÈúäö
ÇáÑøöÝúÚóÉö ÈöÇáËøóÇäöíº áöÃóäøó ÈóíúÚó ÍóÞøö ÇáúÈöäóÇÁö Ýöíåö ÔóÇÆöÈóÉõ
ÈóíúÚò æóÅöÌóÇÑóÉò æóáóÇ ÍóÇÌóÉó Åáóì ÇÑúÊößóÇÈöåö åõäóÇ.
[ÝóÕúáñ ßóíúÝöíøóÉö ÍöÓóÇÈö ÇáúãóäúÝóÚóÉö ãöäú ÇáËøõáõËö Ýöí
ÇáúæóÕöíøóÉ]
(Þóæúáõåõ: áöÊóÝúæöíÊö ÇáúíóÏö) Ôóãöáó ãóÇ áóæú ÃóæúÕóì ÈöÑóÞóÈóÊöåö
áöÔóÎúÕò æóÈöãóäúÝóÚóÊöåö ãõÄóÈøóÏðÇ áöÂÎóÑó ÅÐú Ýöíåö ÇáÊøóÝúæöíÊõ Ýöí
ÇáÑøóÞóÈóÉö æóÇáúãóäúÝóÚóÉö ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ: áóæú ÃóæúÕóì
ÈöãóäóÇÝöÚöåö ãóÇ ÚóÇÔó ÇáúãõæÕóì áóåõ ÝóÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøó ÌóãöíÚó
ÇáúÞöíãóÉö ÊõÍúÓóÈõ ãöäú ÇáËøõáõËö æóáóÇ íóÌúÑöí Ýöíåö ÇáúÎöáóÇÝõ
áöÚóÏóãó ÅãúßóÇäöåö æóáóãú ÃóÌöÏú ãóäú ÕóÑøóÍó ÈöÐóáößó äóÚóãú Ýöí
ÊóåúÐöíÈö ÇáúÈóÛóæöíø ãóÇ íóÔúãóáõ ÍõÓúÈóÇäó ÇáúÌóãöíÚö ãöäú ÇáËøõáõËö
ÇåÜ
(3/58)
ÊóÎúÊóáöÝõ ÈöÇáúÃóæúÞóÇÊö (æóáóæú ÃóæóÕóì
Èöåö) Ãóíú ÈöÚóÈúÏò ãóËóáðÇ (Ïõæäó ãóäúÝóÚóÊöåö áóãú íõÍúÓóÈú) Ãóíú
ÇáúÚóÈúÏõ (ãöäú ÇáËøõáõËö) áöÌóÚúáöäóÇ ÇáÑøóÞóÈóÉó ÇáúÎóÇáöíóÉó Úóäú
ÇáúãóäúÝóÚóÉö ßóÇáÊøóÇáöÝóÉö (æóáóæú ÛõÕöÈó ÇáúãõæÕóì ÈöãóäóÇÝöÚöåö
ÝóÃõÌúÑóÊõåõ) Úóäú ãõÏøóÉö ÇáúÛóÕúÈö (áöáúãõæÕóì áóåõ) áóÇ áöáúæóÇÑöËö
ÈöÎöáóÇÝö äóÙöíÑöåö Ýöí ÇáúãõÄóÌøóÑöº áöÃóäøóåóÇ åõäóÇ ÈóÏóáõ ÍóÞøöåö
ÈöÎöáóÇÝöåóÇ Ëóãøó ÝóÅöäøó ÇáúÅöÌóÇÑóÉö ÊóäúÝóÓöÎõ Ýöí Êöáúßó ÇáúãõÏøóÉö
ÝóÊóÚõæÏõ ÇáúãóäóÇÝöÚõ Åáóì ãóÇáößö ÇáÑøóÞóÈóÉö.
(ÝóÑúÚñ) áóæú (ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò ãöäú ÃõÌúÑóÉö ÏóÇÑöåö) ãóËóáðÇ (ßõáøõ
ÓóäóÉò ÈöÏöíäóÇÑò Ëõãøó) ÌóÚóáóåõ (ÈóÚúÏóåõ) áöæóÇÑöËö ÒóíúÏò Ãóæú
(áöáúÝõÞóÑóÇÁö æóÇáúÃõÌúÑóÉõ) Ýöí ßõáøö ÓóäóÉò (ÚóÔóÑóÉõ ÏóäóÇäöíÑó)
ãóËóáðÇ (ÇõÚúÊõÈöÑó ãöäú ÇáËøõáõËö ÞóÏúÑõ ÇáÊøóÝóÇæõÊö Èóíúäó
ÞöíãóÊöåóÇ) Ãóíú ÇáÏøóÇÑö Ãóíú ÞöíãóÊöåóÇ (ãóÚó ÎõÑõæÌö ÇáÏøöíäóÇÑö
ãöäúåóÇ æó) ÞöíãóÊõåóÇ (ÓóÇáöãóÉð) Úóäú ÎõÑõæÌöåö ãöäúåóÇ æóÇÚúÊöÈóÇÑõ
åóÐöåö ÇáúæóÕöíøóÉö ãöäú ÇáËøõáõËö ßóÇÚúÊöÈóÇÑö ÇáúæóÕöíøóÉö
ÈöÇáúãóäóÇÝöÚö ãõÏøóÉð ãóÚúáõæãóÉð áöÈóÞóÇÁö ÈóÚúÖö ÇáúãóäóÇÝöÚö
áöãóÇáößö ÇáÑøóÞóÈóÉö (Ëõãøó) Åäú ÎóÑóÌóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ ãöäú ÇáËøõáõËö
(áóÇ íóÌõæÒõ) áöáúæóÇÑöËö (ÈóíúÚõ ÔóíúÁò ãöäúåóÇ) Ãóíú ÇáÏøóÇÑö Ãóíú
ÈóíúÚõ ÈóÚúÖöåóÇ æóÊóÑúßõ ãóÇ ÍõÕøöáó ãöäúåõ ÏöíäóÇÑñº áöÃóäøó
ÇáúÃõÌúÑóÉó ÊóÎúÊóáöÝõ ÝóÞóÏú ÊóäúÞõÕõ ÝóÊóÚõæÏõ Åáóì ÏöíäóÇÑö Ãóæú
ÃóÞóáøó Ýóíóßõæäõ ÇáúÌóãöíÚõ áöáúãõæÕóì áóåõ åóÐóÇ Åäú ÃóÑóÇÏó ÈóíúÚó
ÈóÚúÖöåóÇ Úóáóì Ãóäú Êóßõæäó ÇáúÃõÌúÑóÉõ áöáúãõÔúÊóÑöí Ãóæú ÃóØúáóÞó
(ÝóÅöäú ÈóÇÚóåóÇ ãõÓóÇæöíóÉð ÇáúãóäúÝóÚóÉó ÝóÞóÏú ÈóíøóäøóÇ) Ýöí ÈóíúÚö
ÇáúæóÇÑöËö ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåö (Ãóäøóåõ íóÕöÍøõ) ÇáúÈóíúÚõ (ãöäú
ãóÇáößöåóÇ) Ãóíú ÇáúãóäúÝóÚóÉö (ÈöÎöáóÇÝö ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÚõÔúÑö
ÇáúÃõÌúÑóÉö) ßõáøõ ÓóäóÉò (ÝóÅöäøó áóåõ) Ãóíú ÇáúæóÇÑöËö (ÈóíúÚõ
ÊöÓúÚóÉó ÇáúÃóÚúÔóÇÑö) áöáúÅöÔóÇÚóÉö (æóÅöäú áóãú íóÎúÑõÌú ãöäú
ÇáËøõáõËö ÝóÇáÒøóÇÆöÏõ Úóáóì ÇáËøõáõËö) ÑóÞóÈóÉñ æóÃõÌúÑóÉñ (ÊóÑößóÉñ)
íóÊóÕóÑøóÝõ Ýöíåö ÇáúæóÇÑöËõ ßóíúÝó ÔóÇÁó áöÈõØúáóÇäö ÇáúæóÕöíøóÉö Ýöíåö
(æóÅöÐóÇ ÃóæúÕóì áóåõ ÈöÏöíäóÇÑò ßõáøó ÓóäóÉò ÕóÍøóÊú) Ãóíú ÇáúæóÕöíøóÉõ
(Ýöí ÇáÓøóäóÉö ÇáúÃõæáóì) ÈöÏöíäóÇÑö (ÝóÞóØú) Ãóíú áóÇ ÝöíãóÇ ÈóÚúÏóåóÇ
ÅÐú áóÇ íõÚúÑóÝõ ÞóÏúÑõ ÇáúãõæÕóì Èöåö Ýöí ÇáúãõÓúÊóÞúÈóáö áöíóÎúÑõÌó
ãöäú ÇáËøõáõËö.
(ÝóÑúÚñ: áóæú ÇäúåóÏóãóÊú ÇáÏøóÇÑõ ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåóÇ
æóÃóÚóÇÏóåóÇ ÃóÍóÏõåõãóÇ) Ãóæú ÛóíúÑõåõãóÇ (ÈöÂáóÊöåóÇ ÚóÇÏó ÇáúÍõßúãõ)
ãöäú ßóæúäö ÑóÞóÈóÉö ÇáÏøóÇÑö áöáúæóÇÑöËö æóãóäúÝóÚóÊöåóÇ áöáúãõæÕóì
áóåõ. .
[ÝóÕúáñ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÍóÌøö ÇáÊøóØóæøõÚö]
(ÝóÕúáñ: ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÍóÌøö ÇáÊøóØóæøõÚö) ÈöäóÇÁð Úóáóì
ÕöÍøóÉö ÇáäøöíóÇÈóÉö Ýöíåö (æóÊóÈúØõáõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ Èöåö (Åäú ÚóÌóÒó
ÇáËøõáõËõ Ãóæú ãóÇ íóÎõÕøõåõ) Ãóíú ÇáúÍóÌøó (ãöäúåõ) Ãóíú ãöäú ÇáËøõáõËö
(Úóäú ÃõÌúÑóÉö ÇáúÍóÌøö æóíóÍõÌøõ Úóäúåõ áóæú ÃóØúáóÞó) ÇáúæóÕöíøóÉó
Èöåö (ãöäú ÇáúãöíÞóÇÊö) ÇáÔøóÑúÚöíøö ßóãóÇ áóæú ÞõíøöÏó Èöåö æóÍóãúáðÇ
Úóáóì ÃóÞóáøö ÇáÏøóÑóÌóÇÊö æóáöÃóäøóåõ ÇáøóÐöí ÇÓúÊóÞóÑøó æõÌõæÈõåõ Ýöí
ÇáÔøóÑúÚö (æóÅöäú ÔóÑóØóåõ) Ãóíú ÇáúÍóÌøó Úóäúåõ (ãöäú ÏõæóíúÑóÉö
Ãóåúáöåö æóÚóÌóÒó ÇáËøõáõËõ) Úóäúåõ (Ýóãöäú ÍóíúËõ Ãóãúßóäó) ÝóÅöäú áóãú
íóÚúÌóÒú Ýóãöäú ÏõæóíúÑóÉö Ãóåúáöåö æóÏõæóíúÑóÉõ Ãóåúáöåö ãöËóÇáñ
ÝóÓóÇÆöÑõ ÇáúÃóãúßöäóÉö ÇáøóÊöí åöíó ÃóÈúÚóÏõ ãöäú ÇáúãöíÞóÇÊö ßóÐóáößó
(æóÅöäú ÌóÚóáó ËõáõËóåõ áöáúÍóÌøö æóÇáÊøõÓúÚó áöÍóÌöíÌò) ÍöÌøóÊóíúäö
ÝóÃóßúËóÑó (ÕõÑöÝó ÝöíåóÇ ÝóÅöäú ÝóÖóáó) ãöäúåõ (ãóÇ íõÚúÌöÒõ Úóäú
ÍóÌøóÉò Ýóåõæó áöáúæóÇÑöËö æóÅöäú ÌóÚóáóåõ áöÍóÌøóÉò æóåõæó ÃóßúËóÑõ
ãöäú ÇáúÃõÌúÑóÉö Ýóáúíóßõäú ÇáúÃóÌöíÑõ ÃóÌúäóÈöíøðÇ áóÇ æóÇÑöËðÇ
áöáúãõÍóÇÈóÇÉö) ÈöÇáÒøóÇÆöÏö ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÅÐóÇ ßóÇäó ÞóÏúÑóåóÇ Ãóæú
ÏõæäóåóÇ.
(æóÇáúÍóÌøõ ÇáúæóÇÌöÈõ æóáóæú ÈöÇáäøóÐúÑö íóÌöÈõ ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö)
ÓóæóÇÁñ ÃóæúÕóì Èöåö Ãóãú áóÇ¡ ÃóÖóÇÝóåõ Åáóì ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö Ãóãú
ÃóØúáóÞó áöáõÒõæãöåö áóåõ ßóÇáÒøóßóÇÉö æóÓóÇÆöÑö ÇáÏøõíõæäö. ÞóÇáó ÇÈúäõ
ÇáÑøöÝúÚóÉö æóãóÍóáøõåõ Ýöí ÇáäøõÐõæÑö ÅÐóÇ ÇáúÊóÒóãóåõ Ýöí ÇáÕøöÍøóÉö¡
ÝóÅöäú ÇáúÊóÒóãóåõ Ýöí ÇáúãóÑóÖö Ýóãöäú ÇáËøõáõËö ÞóØúÚðÇ ÞóÇáóåõ
ÇáúÝõæÑóÇäöíøõ æóäóÞóáóåõ ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ Úóäú ÇáúÅöãóÇãö æóÞóÇáó:
íóäúÈóÛöí ÇáúÝóÊúæóì Èöåö æóíóÍõÌøõ Úóäúåõ (ãöäú ÇáúãöíÞóÇÊö) áöÃóäøóåõ
áóæú ßóÇäó ÍóíøðÇ áóãú íóáúÒóãúåõ ÅáøóÇ åóÐóÇ æóáöåóÐóÇ áóæú ãóÇÊó
æóÚóáóíúåö ßóÝøóÇÑóÉõ íóãöíäò áóÇ íóÌõæÒõ Ãóäú íõÎúÑöÌó ãöäú ãóÇáöåö
ÅáøóÇ ÃóÞõáøó ÇáúÎöÕóÇáö (áóÇ Åäú ÃóæúÕóì Èöåö ãöäú ÇáËøõáõËö) Ãóæú ãöäú
ÏõæóíúÑóÉö Ãóåúáöåö (ÝóíóãúÊóËöáõ) ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì ÈöÞóÖóÇÁö Ïóíúäöåö
ãöäú ËõáõËöåö ÝóíõÒóÇÍöãõ ÇáúæóÕóÇíóǺ áöÃóäøó ÇáúãõæÕöíó ÚóáøóÞóåõ
æóßóÃóäøóåõ ÞóÕóÏó ÇáÑøöÝúÞó ÈöÇáúæóÑóËóÉö.
(æóáóæú ÇÒúÏóÍóãóÊú ÇáúæóÕóÇíóÇ) ÇáøóÊöí ãöäúåóÇ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáúÍóÌøö
(áóãú íõÞóÏøóãú ÇáúÍóÌøõ) æóÅöäú ßóÇäó æóÇÌöÈðÇ Èóáú íõÒóÇÍöãõåóÇ
ÈöÇáúãõÖóÇÑóÈóÉöº áöÃóäøóåõ æóÕöíøóÉñ ÝóÅöäú áóãú íóÝö ÇáúÍóÇÕöáõ
ãöäúåóÇ Êóãøóãó ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö ßóãóÇ áóæú ÞóÇáó ÇÞúÖõæÇ Ïóíúäöí
ãöäú ËõáõËöí Ýóáóãú íóÝö ÇáËøõáõËõ Èöåö æóÍöíäóÆöÐò ÊóÏõæÑõ
ÇáúãóÓúÃóáóÉõ áöÊóæóÞøõÝö ãóÚúÑöÝóÉö ãóÇ íõÊóãøöãõ Èöåö Úóáóì ãóÚúÑöÝóÉö
ËõáõËö ÇáúÈóÇÞöí áöÊõÕúÑóÝó ÍöÕøóÉõ ÇáúæóÇÌöÈö ãöäúåõ æóãóÚúÑöÝóÉö
ËõáõËö ÇáúÈóÇÞöí Úóáóì ãóÚúÑöÝóÉö ãóÇ íõÊóãøöãõ Èöåö ÝóíõÓúÊóÎúÑóÌõ
ÈöãóÇ íóÐúßõÑõåõ Ýöí Þóæúáöåö (æóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöÍóÌøóÉö ÇáúÅöÓúáóÇãö
ãöäú ÇáËøõáõËö æóÇáúÃõÌúÑóÉõ) áóåóÇ (ãöÇÆóÉñ æóÃóæúÕóì áöÒóíúÏò
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ: áöÌóÚúáöäóÇ ÇáÑøóÞóÈóÉó ÇáúÎóÇáöíóÉó Úóäú ÇáúãóäúÝóÚóÉö
ßóÇáÊøóÇáöÝóÉö) ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ æóÇáÕøóæóÇÈõ ÇáøóÐöí áóÇ íóÙúåóÑõ
ÛóíúÑõåõ ÇáúÞóØúÚõ ÈöÇÚúÊöÈóÇÑö åóÐöåö ÇáúæóÕöíøóÉö ãöäú ÇáËøõáõËö
æóÅöäú ÞõáúäóÇ Ýöí ÚóßúÓöåóÇ ÇáúãõÚúÊóÈóÑõ ãöäú ÇáËøõáõËö ßõáøõ
ÇáúÞöíãóÉöº áöÃóäøóÇ ÅäøóãóÇ ÌóÚóáúäóÇ ÇáÑøóÞóÈóÉó ÇáúÎóÇáöíóÉó Úóäú
ÇáúãóäúÝóÚóÉö ßóÇáÊøóÇáöÝóÉö ÅáøóǺ áöÃóäøó ÇáúæóÇÑöËó ÇãúÊóäóÚóÊú
Úóáóíúåö ÝöíåóÇ ÊóÕóÑøõÝóÇÊñ ÚóÏöíÏóÉñ Ýóáóãú ÊõÍúÓóÈú áöÃóÌúáöåö æóÝöí
ãóÓúÃóáóÊöäóÇ åóÐöåö ÇãúÊóäóÚóÊú Úóáóíúåö Ýöí ÇáÑøóÞóÈóÉö ßõáøõ
ÇáÊøóÕóÑøõÝóÇÊö ÝóßóíúÝó íõÊóÎóíøóáõ Ãóäøó åóÐöåö ÇáúæóÕöíøóÉö ÇáøóÊöí
ÃóÎúÑóÌóÊú ÇáÑøóÞóÈóÉó Úóäú ÇáúæóÇÑöËö áóÇ ÊõÍúÓóÈõ ãöäú ÇáËøõáõËö
æóÃóíúÖðÇ ÇáúãóäóÇÝöÚõ áóÇ ÊóÌúÈõÑõ Ðóáößó áöÝóæóÇÊö ÇáÊøóÕóÑøõÝö Ýöí
ÇáÑøóÞóÈóÉö.
[ÝóÑúÚñ ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò ãöäú ÃõÌúÑóÉö ÏóÇÑöåö ÈöÏöíäóÇÑò Ëõãøó ÌóÚóáóåõ
áöæóÇÑöËö ÒóíúÏò Ãóæú áöáúÝõÞóÑóÇÁö]
(Þóæúáõåõ ÝóÑúÚñ áóæú ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò ãöäú ÃõÌúÑóÉö ÏóÇÑöåö ßõáøó
ÓóäóÉò ÈöÏöíäóÇÑö) áóæú áóãú ÊóÛõáøó ÇáÏøóÇÑõ Ýöí ÇáÓøóäóÉö ÅáøóÇ
ÏöíäóÇÑðÇ æóÇÍöÏðÇ ÃóÎóÐóåõ ÇáúãõæÕóì áóåõ æóÅöäú áóãú ÊóÛõáøó ÅáøóÇ
ÃóÞóáøó ãöäú ÏöíäóÇÑò ÞóÇáó ÇáúÞóÇÖöí ÃóÈõæ ÇáØøóíøöÈö: Åäøóåõ íõÚúØóì
áöáúãõæÕóì áóåõ æóáóÇ íóÌöÈõ Úóáóì ÇáúæóÑóËóÉö ÅÊúãóÇãõåõ ÞóÇáó
ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ: æóåóÐóÇ ÈöÙóÇåöÑöåö íóÞúÊóÖöí Ãóäøóåõ áóæú ÌõÚöáóÊú
ÇáúÛóáøóÉõ Ýöí ÇáÔøóåúÑö ÇáËøóÇäöí ÃóßúËóÑõ ãöäú ÏöíäóÇÑò Ãóäøóåõ áóÇ
íõÊóãøöãõ áöáúãõæÕóì áóåõ ãóÇ ÝóÇÊóåõ ãöäú ÇáÔøóåúÑö ÇáúÃóæøóáö
(Þóæúáõåõ ÕóÍøóÊú Ýöí ÇáÓøóäóÉö ÇáúÃõæáóì ÝóÞóØú) Ôóãöáó ãóÇ ÐóßóÑóåõ
ÇáúãõÕóäøöÝõ ßóÃóÕúáöåö ãóÇ ÅÐóÇ ÞóíøóÏóåõ ÇáúãõæÕöí ÈöÇáËøõáõËö
æóÈöÍóíóÇÉö ÇáúãõæÕóì áóåõ æóÅöäú ÃóÝúÊóì ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ ÈöÎöáóÇÝöåö
[ÝóÑúÚñ ÇäúåóÏóãóÊú ÇáÏøóÇÑõ ÇáúãõæÕóì ÈöãóäúÝóÚóÊöåóÇ æóÃóÚóÇÏóåóÇ
ÃóÍóÏõåõãóÇ Ãóæú ÛóíúÑõåõãóÇ ÈöÂáóÊöåóÇ]
(Þóæúáõåõ: ÝóÅöäú ÇáúÊóÒóãóåõ Ýöí ÇáúãóÑóÖö Ýóãöäú ÇáËøõáõËö ÞóØúÚðÇ)
ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ æóäóÞóáóåõ ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ Úóäú
ÇáúÅöãóÇãö) ÚöÈóÇÑóÊõåõ ÇáäøóÐúÑõ ÇáøóÐöí íóÕúÏõÑõ ãöäú ÇáúãóÑöíÖö Ýöí
ãóÑóÖöåö ÇáúãóÎõæÝö ãöäú ÇáËøõáõËõ áóÇ ÎöáóÇÝó Ýöíåö ÇåÜ æóÍóßóÇåõ
ÇáÑøõæíóÇäöíøõ Ýöí ÇáúÈóÍúÑö Úóäú ÈóÚúÖö ÇáúÃóÕúÍóÇÈö (Þóæúáõåõ: ÅáøóÇ
Åäú ÃóæúÕóì Èöåö ãöäú ÇáËøõáõËö ÝóíõãúÊóËóáõ) áóæú Úóíøóäó ÔóÎúÕðÇ
áöáúÍóÌøö ÝóÇãúÊóäóÚó ÝóãõáóÎøóÕõ ãóÇ Ýöí ÇáúãóÓúÃóáóÉö Ãóäøóåõ Åäú
ßóÇäó ÍóÌøó ÝóÑúÖò ÓóÞóØó ÇáÊøóÚúíöíäõ æóíóÍõÌøõ Úóäúåõ ÈöÃóÞóáøö ãóÇ
íõæÌóÏõ ÓóæóÇÁñ ÃóÚóíøóäó ãóÇ íõÏúÝóÚõ áöáúãõÚóíøóäö Ãóãú áóãú íõÚóíøöäú
Ãóæú ÍóÌøõ ÊóØóæøõÚò áóãú ÊóÈúØõáú ÇáúæóÕöíøóÉõ Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö
æóíóÍõÌøõ Úóäúåõ ÈöÃóÞóáøö ãóÇ íõæÌóÏõ ßóÞóæúáöåö: ÈöíÚõæÇ ÚóÈúÏöí ãöäú
ÝõáóÇäò æóÊóÕóÏøóÞõæÇ ÈöËóãóäöåö ÝóÇãúÊóäóÚó ÇáúãõÚóíøóäõ ÝóÅöäøóåõ
íõÈóÇÚõ ãöäú ÛóíúÑöåö æóíõÊóÕóÏøóÞõ ÈöËóãóäöåö (Þóæúáõåõ: æóÅöäú ÃóæúÕóì
ÈöÍóÌøóÉö ÇáúÅöÓúáóÇãö ãöäú ÇáËøõáõËö ÅáóÎú) áóæú ÞóÇáó ÃóÍöÌøõæÇ Úóäøöí
ÒóíúÏðÇ ÈöÎóãúÓöíäó ÏöíäóÇÑðÇ ãóËóáðÇ áóãú íóÌõÒú Ãóäú íõäúÞóÕó ãöäúåóÇ
ÔóíúÁñ ãóÚó ÎõÑõæÌöåóÇ ãöäú ÇáËøõáõËö æóÅöäú æóÌóÏó ãóäú íóÍõÌøõ
ÈöÏõæäöåóÇ æóÅöäú áóãú íõÚóíøöäú ÃóÍóÏðÇ ÝóæóÌóÏó ãóäú íóÍõÌøõ ÈöÃóÞóáøó
ãöäú Ðóáößó ÞóÇáó ÇÈúäõ ÚóÈúÏö ÇáÓøóáóÇãö Ýöí ÝóÊóÇæöíåö ÕõÑöÝó Åáóíúåö
Ðóáößó ÇáúÞóÏúÑõ
(3/59)
ÈöãöÇÆóÉò æóÇáÊøóÑößóÉõ ËóáóËõãöÇÆóÉò
æóÒøóÚúäóÇ ÇáËøõáõËó) Úóáóì ÇáúæóÕöíøóÊóíúäö (æóäõÊóãøöãõ ÇáúÍóÌøó ãöäú
ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö ÝóíóäúÞõÕõ ÇáËøõáõËõ æóÊóÏõæÑõ ÇáúãóÓúÃóáóÉõ) ßóãóÇ
ÚõÑöÝó ÝóØóÑöíÞõåõ Ãóäú íõÝúÑóÖó ãóÇ íõÊóãøöãõ Èöåö ÃõÌúÑóÉó ÇáúÍóÌøö
ÔóíúÆðÇ íóÈúÞóì ËóáóËõãöÇÆóÉò ÅáøóÇ ÔóíúÆðÇ ÇäúÒóÚú ãöäúåóÇ ËõáõËóåóÇ
æóåõæó ãöÇÆóÉñ ÅáøóÇ ËõáõËó ÔóíúÁò ÇÞúÓöãúåõ Èóíúäó ÇáúÍóÌøö æóÒóíúÏò
äöÕúÝóíúäö ÝóäóÕöíÈõ ÇáúÍóÌøö ÎóãúÓõæäó ÅáøóÇ ÓõÏõÓó ÔóíúÁò ÝóíóÖõãøõ
ÇáÔøóíúÁõ ÇáúãóäúÒõæÚõ Åáóíúåö íóÈúáõÛõ ÎóãúÓöíäó æóÎóãúÓóÉó ÃóÓúÏóÇÓö
ÔóíúÁò íóÚúÏöáõ ãöÇÆóÉð æóÐóáößó ÊóãóÇãõ ÇáúÃõÌúÑóÉö ÝóÃóÓúÞöØú
ÎóãúÓöíäó ÈöÎóãúÓöíäó íóÈúÞóì ÎóãúÓóÉõ ÃóÓúÏóÇÓö ÔóíúÁò Ýöí ãõÞóÇÈóáóÉö
ÎóãúÓöíäó æóÅöÐóÇ ßóÇäó ÎóãúÓóÉõ ÃóÓúÏóÇÓö ÇáÔøóíúÁö ÎóãúÓöíäó ßóÇäó
ÇáÔøóíúÁõ ÓöÊøöíäó ÝóÚõáöãó Ãóäøó ãóÇ äóÒóÚúÊóåõ ÓöÊøõæäó.
æóÅöáóíúåö ÃóÔóÇÑó ÈöÞóæúáöåö: (ÝóÇäúÒóÚú ÓöÊøöíäó ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö
Ëõãøó ÎõÐú ËõáõËó ÇáúÈóÇÞöí æóåõæó ËóãóÇäõæäó) ÇÞúÓöãúåõ Èóíúäó
ÇáúæóÕöíøóÊóíúäö íóÍúÕõáõ (áöÕóÇÍöÈö ÇáúæóÕöíøóÉö ÃóÑúÈóÚõæäó
æóáöáúÍóÌøö ÃóÑúÈóÚõæäó Ýóåöíó ãöäú ÇáÓøöÊøöíäó ÇáøóÊöí äóÒóÚúÊóåóÇ ãöäú
ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö ÊóãóÇãó ÃõÌúÑóÉö ÇáúÍóÌøö¡ æóÅöäú ÃóæúÕóì Ãóäú íõÍóÌøó
Úóäúåõ) ÊóØóæøõÚðÇ Ãóæú ÍóÌøóÉó ÇáúÅöÓúáóÇãö (ãöäú ËõáõËöåö ÈöãöÇÆóÉò
æóãóÇ ÈóÞöíó ãöäúåõ áöÒóíúÏò æóÃóæúÕóì ÈöËõáõËö ãóÇáöåö áöÚóãúÑòæ æóáóãú
íõÌöÒú ÇáúæóÑóËóÉõ) ãóÇ ÒóÇÏó Úóáóì ÇáËøõáõËö (ÝóáöÚóãúÑòæ äöÕúÝó
ÇáËøõáõËö) .
ÅÐú ÇáËøõáõËõ ãóÞúÓõæãñ Èóíúäóåõ æóÈóíúäó ÇáúæóÕöíøóÊóíúäö
ÇáúÃõÎúÑóíóíúäö (Ëõãøó íõÕúÑóÝõ ãöäú ÇáúÈóÇÞöí ãöÇÆóÉñ áöáúÍóÌøö ÝóÅöäú
ÝóÖóáó) ãöäúåõ (ÔóíúÁñ ÝóáöÒóíúÏò) Ýóáóæú ßóÇäó ÇáËøõáõËõ ËóáóÇËõãöÇÆóÉò
ßóÇäó áöÚóãúÑòæ ãöÇÆóÉñ æóÎóãúÓõæäó æóÇáúÈóÇÞöí Èóíúäó ÇáúÍóÌøö æóÒóíúÏò
áöáúÍóÌøö ãöÇÆóÉñ æóáöÒóíúÏò ÎóãúÓõæäóº áöÃóäøóåõ áóãú íõæÕó áóåõ ÅáøóÇ
ÈöãóÇ íóÒöíÏõ Úóáóì ãöÇÆóÉö ÇáúÍóÌøö (æóáóæú ßóÇäó ÇáËøõáõËõ ãöÇÆóÊóíúäö
ÝóãóÇ Ïõæäó) åõãóÇ (ÞõÓøöãó Èóíúäó ÚóãúÑòæ æóÇáúÍóÌøö) äöÕúÝóíúäö
ÈöãõÚóÇÏøóÉö ÒóíúÏò Úóáóì ÚóãúÑòæ (æóáóÇ ÔóíúÁó áöÒóíúÏò) ÅÐú áóãú
íóÝúÖõáõ ãöäú ÇáúÍóÌøö ÔóíúÁñ æóÇáúÚõãúÑóÉõ ßóÇáúÍóÌøö ÝöíãóÇ ÐõßöÑó
æóÝöíãóÇ íóÃúÊöí.
(ÝóÑúÚñ: áöáúæóÑóËóÉö Ãóæú ÇáúÃóÌúäóÈöíøö ÅÓúÞóÇØõ ÝóÑúÖö ÇáúÍóÌøö Úóäú
ÇáúãóíøöÊö ãöäú ÛóíúÑö ÇáÊøóÑößóÉö æóÅöäú áóãú íõæÕö) ÈöÐóáößó Ãóæú áóãú
íóÃúÐóäö ÇáúæóÇÑöËõ áöáúÃóÌúäóÈöíøö Ýöíåö ßóÞóÖóÇÁö Ïóíúäöåö æóÊóÞóÏøóãó
ÇáúÝóÑúÞõ Èóíúäóåõ æóÈóíúäó äóÙöíÑöåö Ýöí ÇáÕøóæúãö Ýöí ÈóÇÈöåö (æóáóæú
ÍóÌøó Úóäúåõ) ÇáúæóÇÑöËõ Ãóæú ÇáúÃóÌúäóÈöíøõ (ÊóØóæøõÚðÇ ÈöáóÇ æóÕöíøóÉò
áóãú íóÕöÍøõ) áöÚóÏóãö æõÌõæÈöåö Úóáóì ÇáúãóíøöÊö.
(æóÃóÏóÇÁõ ÇáÒøóßóÇÉö Úóäúåõ æóÇáÏøóíúäõ ßóÇáúÍóÌøö) ÇáúæóÇÌöÈ Ýöí
Ðóáößó (æóÃóãøóÇ ÇáúßóÝøóÇÑóÉõ ÝóÓóäóÐúßõÑõåóÇ Ýöí ÇáúÃóíúãóÇäö Åäú
ÔóÇÁó Çááøóåö ÊóÚóÇáóì ÝõÑøöÚó ÇáÏøõÚóÇÁõ) áöáúãóíøöÊö ãöäú æóÇÑöËò
æóÃóÌúäóÈöíøò (íóäúÝóÚõ ÇáúãóíøöÊó æóßóÐóÇ) íóäúÝóÚõåõ (ÇáúæóÞúÝõ
æóÇáÕøóÏóÞóÉõ Úóäúåõ æóÈöäóÇÁõ ÇáúãóÓóÇÌöÏö æóÍóÝúÑõ ÇáúÂÈóÇÑö)
æóäóÍúæöåóÇ (Úóäúåõ ßóãóÇ íóäúÝóÚõåõ ãóÇ ÝóÚóáóåõ ãöäú Ðóáößó Ýöí
ÍóíóÇÊöåö) æóáöáúÅöÌúãóÇÚö æóÇáúÃóÎúÈóÇÑö ÇáÕøóÍöíÍóÉö Ýöí ÈóÚúÖöåóÇ
ßóÎóÈóÑö «ÅÐóÇ ãóÇÊó ÇÈúäõ ÂÏóãó ÇäúÞóØóÚó Úóãóáõåõ ÅáøóÇ ãöäú ËóáóÇËò.
ÕóÏóÞóÉò ÌóÇÑöíóÉò¡ Ãóæú Úöáúãò íõäúÊóÝóÚõ Èöåö¡ Ãóæú æóáóÏò ÕóÇáöÍò
íóÏúÚõæ áóåõ» æóÎóÈóÑõ «ÓóÚúÏö Èúäö ÚõÈóÇÏóÉó ÞóÇáó: íóÇ ÑóÓõæáó Çááøóåö
Åäøó Ãõãøöí ãóÇÊóÊú ÃóÝóÊóÕóÏøóÞõ ÚóäúåóÇ¿ ÞóÇáó: äóÚóãú. ÞóÇáó: Ãóíøõ
ÇáÕøóÏóÞóÉö ÃóÝúÖóáõ. ÞóÇáó: ÓóÞúíõ ÇáúãóÇÁö» ÑóæóÇåõãóÇ ãõÓúáöãñ
æóÛóíúÑõåõ. æóÞóÇáó ÊóÚóÇáóì {æóÇáøóÐöíäó ÌóÇÁõæÇ ãöäú ÈóÚúÏöåöãú
íóÞõæáõæäó ÑóÈøóäóÇ ÇÛúÝöÑú áóäóÇ æóáÅöÎúæóÇäöäóÇ ÇáøóÐöíäó ÓóÈóÞõæäóÇ
ÈöÇáÅöíãóÇäö} [ÇáÍÔÑ: 10] ÃóËúäóì Úóáóíúåöãú ÈöÇáÏøõÚóÇÁö
áöáÓøóÇÈöÞöíäó. æóÃóãøóÇ Þóæúáå ÊóÚóÇáóì {æóÃóäú áóíúÓó áöáÅöäúÓóÇäö
ÅöáÇ ãóÇ ÓóÚóì} [ÇáäÌã: 39] ÝóÚóÇãøñ ãóÎúÕõæÕñ ÈöÐóáößó æóÞöíáó
ãóäúÓõæÎñ Èöåö æóßóãóÇ íóäúÊóÝöÚõ ÇáúãóíøöÊõ ÈöÐóáößó íóäúÊóÝöÚõ
ÇáúãõÊóÕóÏøöÞõ (æóáóÇ íóäúÞõÕõ ãöäú ÃóÌúÑö ÇáúãõÊóÕóÏøöÞö ÔóíúÁñ
æóáöåóÐóÇ íõÓúÊóÍóÈøõ) áóåõ (Ãóäú íóÌúÚóáó ÕóÏóÞóÊóåõ) Ãóíú íóäúæöíó
ÈöåóÇ (Úóäú ÃóÈóæóíúåö) .
(æóÝöí ÌóæóÇÒö ÇáÊøóÖúÍöíóÉö Úóäú ÇáúÛóíúÑö) ÈöÛóíúÑö ÅÐúäöåö
(æóÌúåóÇäö) : ÃóÕóÍøõåõãóÇ ÇáúãóäúÚõ æóÈöåö ÌóÒóãó ÇáúãöäúåóÇÌõ
ßóÃóÕúáöåö æóÚöÈóÇÑóÊöåö æóáóÇ ÊóÖúÍöíóÉó Úóäú ÇáúÛóíúÑö ÈöÛóíúÑö
ÅÐúäöåö æóáóÇ Úóäú ãóíøöÊò Åäú áóãú íõæÕö ÈöåóÇ Úóáóì ÇáúÃóÕúáö Ýöí
ÇáúÚöÈóÇÏóÇÊö. æóËóÇäöíåöãóÇ ÇáúÌóæóÇÒõ áöÎóÈóÑö ãõÓúáöãò «Ãóäøóåõ -
Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö æóÓóáøóãó - ÖóÍøóì Úóäú ÃóÒúæóÇÌöåö ÈöÇáúÈóÞóÑö»
æóÎóÈóÑõ ÃóÍúãóÏó «Ãóäøóåõ - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö æóÓóáøóãó - ßóÇäó
ÅÐóÇ ÖóÍøóì ÇÔúÊóÑóì ßóÈúÔóíúäö Óóãöíäóíúäö ÃóÞúÑóäóíúäö ÃóãúáóÍóíúäö
ÝóÅöÐóÇ Õóáøóì æóÎóØóÈó ÇáäøóÇÓó ÃóÊóì ÈöÃóÍóÏöåöãóÇ æóåõæó ÞóÇÆöãñ Ýöí
ãõÕóáøóÇåõ ÝóÐóÈóÍóåõ ÈöäóÝúÓöåö ÈöÇáúãõÏúíóÉö Ëõãøó íóÞõæáõ: Çááøóåõãøó
åóÐóÇ Úóäú ÃõãøóÊöí ÌóãöíÚðÇ ãóäú ÔóåöÏó áóßó ÈöÇáÊøóæúÍöíÏö æóÔóåöÏó
áöí ÈöÇáúÈóáóÇÛö Ëõãøó íõÄúÊóì ÈöÇáúÂÎóÑö ÝóíóÐúÈóÍõåõ ÈöäóÝúÓöåö
æóíóÞõæáõ: åóÐóÇ Úóäú ãõÍóãøóÏò æóÂáö ãõÍóãøóÏò ÝóíõØúÚöãõåõãóÇ ÌóãöíÚðÇ
ÇáúãóÓóÇßöíäó æóíóÃúßõáõ åõæó æóÃóåúáõåõ ãöäúåõãóÇ» ¡ æóáöáúÃóæøóáö Ãóäú
íóÌúÚóáó Ðóáößó ãõÓúÊóËúäðì ÅÐú áöáúÅöãóÇãö ÇáúÃóÚúÙóãö ÃóÍúßóÇãñ
ÊóÎõÕøõåõ (æóÞóÏú ÐóßóÑúäóÇ ÇáúÞöÑóÇÁóÉó Úóáóì ÇáúÞóÈúÑö) Ãóíú
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
ÅÐóÇ ÎóÑóÌó ãöäú ÇáËøõáõËö æóßóÇäó ÇáúÈóÇÞöí áöáúæóÑóËóÉö. æóÞöíáó
íóÌöÈõ ÕóÑúÝõ ÇáúÌóãöíÚö ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóåóÐóÇ åõæó ÇáÕøóÍöíÍõ
æóÇáúÞöíóÇÓõ ÇáÙøóÇåöÑõ æóáóÇ ÓöíøóãóÇ ÅÐóÇ ÇÊøóÓóÚóÊú ÇáÊøóÑößóÉõ
æóßóÇäóÊú ÇáúæóÑóËóÉõ ÃóÛúäöíóÇÁó Èóáú íóÌöÈõ ÇáúÌóÒúãõ Èöåö ãõØúáóÞðÇ
ÅÐóÇ ÎóÑóÌó ãöäú ÇáËøõáõËö¡ æóáóæú ÞóÇáó: ÃóÍöÌøõæÇ Úóäøöí ÒóíúÏðÇ
æóáóãú íõÚóíøöäú ÓóäóÉð ÝóÞóÇáó ÒóíúÏñ: ÃóäóÇ áóÇ ÃóÍõÌøõ ÇáúÚóÇãó Èóáú
Ýöí ÇáúÚóÇãö ÇáúÞóÇÈöáö åóáú íõÄóÎøóÑõ ÇáúÍóÌøõ áöÃóÌúáöåö Ãóãú
íõÓúÊóÃúÌóÑõ ÛóíúÑõåõ Ýöí ÚóÇãö ÇáúæóÕöíøóÉö æóÇáúÍóÌøóÉõ ÍóÌøóÉõ
ÇáúÅöÓúáóÇãö áóÇ äóÞúáó Ýöí ÇáúãóÓúÃóáóÉö¡ æóÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ
íóÙúåóÑõ Ãóäøóåõ Åäú ßóÇäó ÞóÏú Êóãóßøóäó ãöäú ÇáúÍóÌøö Ýöí ÍóíóÇÊöåö
æóÃóÎøóÑó ÊóåóÇæõäðÇ ÍóÊøóì ãóÇÊó ÅäøóåóÇ áóÇ ÊõÄóÎøóÑõ Úóäú ÚóÇãöåóǺ
áöÃóäøóåõ ãóÇÊó ÚóÇÕöíðÇ ÈöÇáÊøóÃúÎöíÑö Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö ÝóíóÌöÈõ Ãóäú
íóßõæäó ÇáúÅöÍúÌóÇÌõ Úóäúåõ Úóáóì ÇáúÝóæúÑö ÞóØúÚðÇ æóÅöäú áóãú
íõÊóãóßøóäú ÃõÎøöÑóÊú Åáóì ÇáúíóÃúÓö ãöäú ÍóÌøöåö Úóäúåõº áöÃóäøóåóÇ
ßóÇáÊøóØóæøõÚö ÞóÇáó: æóÝöíåö ÇÍúÊöãóÇáñ áöãóÇ Ýöí ÇáÊøóÃúÎöíÑö ãöäú
ÇáÊøóÛúÑöíÑö æóáóæú ÇãúÊóäóÚó ÇáúÛóíúÑõ ãöäú ÇáúÍóÌøö Úóäúåõ ÃóÍóÌøó
ÛóíúÑóåõ ÈöÃõÌúÑóÉö ÇáúãöËúáö Ãóæú ÃóÞóáøó Åäú ßóÇäó ÇáúãõæÕóì Èöåö
ÍóÌøóÉó ÇáúÅöÓúáóÇãö ÝóÅöäú ßóÇäó ÊóØóæøõÚðÇ Ýóåóáú ÊóÈúØõáõ
ÇáúæóÕöíøóÉõ¿ Ýöíåö æóÌúåóÇäö: ÃóÍóÏõåõãóÇ äóÚóãú ßóãóÇ áóæú ÞóÇáó
ÇÔúÊóÑõæÇ ÚóÈúÏó ÝõáóÇäò ÝóÃóÚúÊöÞõæåõ Ýóáóãú íóÈöÚúåõ ÝõáóÇäñ áóÇ
íõÔúÊóÑóì ÚóÈúÏñ ÂÎóÑõ. æóÇáËøóÇäöí æóåõæó ÇáúÃóÕóÍøõ áóÇ ÊóÈúØõáõº
áöÃóäøó ÇáúãóÞúÕõæÏó Ýöí ÇáúÚóÈúÏö ÚöÊúÞõåõ æóåõæó ÍóÞøñ áóåõ.
[ÝóÑúÚñ áöáúæóÑóËóÉö Ãóæú ÇáúÃóÌúäóÈöíøö ÅÓúÞóÇØõ ÝóÑúÖö ÇáúÍóÌøö Úóäú
ÇáúãóíøöÊö Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉ]
(Þóæúáõåõ: ÝóÑúÚñ áöáúæóÑóËóÉö Ãóæú ÇáúÃóÌúäóÈöíøö ÅÓúÞóÇØõ ÝóÑúÖö
ÇáúÍóÌøö Úóäú ÇáúãóíøöÊö ÅáóÎú) Ôóãóáó ãóÇ ÅÐóÇ áóãú íóÌöÈú Úóáóíúåö
ÇáúÍóÌøõ áöÚóÏóãö ÇáöÇÓúÊöØóÇÚóÉö æóÞóÏú ÞóÇáó ÇáÔøóíúÎóÇäö Ýöí ßöÊóÇÈö
ÇáúÍóÌøö: æóáóæú áóãú íóßõäú ÍóÌøó æóáóÇ æóÌóÈó Úóáóíúåö áöÚóÏóãö
ÇáöÇÓúÊöØóÇÚóÉö ÝóÝöí ÇáúÅöÍúÌóÇÌö Úóäúåõ ØóÑöíÞóÇäö: ÃóÍóÏõåõãóÇ ØóÑúÏõ
ÇáúÞóæúáóíúäö ßóÇáÊøóØóæøõÚöº áöÃóäøóåõ áóÇ ÖóÑõæÑóÉó Åáóíúåö.
æóÇáËøóÇäöí ÇáúÞóØúÚõ ÈöÇáúÌóæóÇÒö áöæõÞõæÚöåö Úóäú ÍóÌøóÉö ÇáúÅöÓúáóÇãö
ÇåÜ ÝóÇáÑøóÇÌöÍõ ÇáØøóÑöíÞõ ÇáËøóÇäöí.
(Þóæúáõåõ ÝóÑúÚñ: ÇáÏøõÚóÇÁõ íóäúÝóÚõ ÇáúãóíøöÊó) ÞóÇáó ÇáÓøõÈúßöíøõ Ýöí
ÇáÏøõÚóÇÁö ÔóíúÆóÇäö äóÝúÓõ ÇáÏøõÚóÇÁö æóËóæóÇÈõåõ áöáÏøóÇÚöí áóÇ
áöáúãóíøöÊö æóÍõÕõæáõ ÇáúãóÏúÚõæøõ Èöåö ÅÐóÇ ÞóÈöáóåõ Çááøóåõ ÊóÚóÇáóì
æóáóíúÓó ãöäú Úóãóáö ÇáúãóíøöÊö æóáóÇ íõÓóãøóì ËóæóÇÈðÇ. Èóáú åõæó
ÝóÖúáñ ãöäú Çááøóåö ÊóÚóÇáóì¡ æóãóÚúäóì äóÝúÚõåõ áöáúãóíøöÊö ÍõÕõæáõ
ÇáúãóÏúÚõæøõ Èöåö áóåõ Åäú ÇÓúÊöÌóÇÈóÉõ Çááøóåõ ÊóÚóÇáóì äóÚóãú ÏõÚóÇÁõ
ÇáúæóáóÏö äóÝúÓõ ËóæóÇÈöåö áöáúæóÇáöÏö áöÎóÈóÑò ÅÐóÇ ãóÇÊó ÇáúÚóÈúÏõ
ÇäúÞóØóÚó Úóãóáõåõ ÅáøóÇ ãöäú ËóáóÇËò: ÕóÏóÞóÉò ÌóÇÑöíóÉò¡ Ãóæú Úöáúãò
íõäúÊóÝóÚõ Èöåö¡ Ãóæú æóáóÏò ÕóÇáöÍò íóÏúÚõæ áóåõ. ÌóÚóáó ÏõÚóÇÁó
æóáóÏöåö ãöäú Úóãóáöåö æóÅöäøóãóÇ íóßõæäõ ãöäú Úóãóáöåö æóíõÓúÊóËúäóì
ãöäú ÇäúÞöØóÇÚö ÇáúÚóãóáö ÅÐóÇ ßóÇäó ÇáúãõÑóÇÏõ äóÝúÓõ ÇáÏøõÚóÇÁö ÃóãøóÇ
ÇáúãóÏúÚõæøõ Èöåö ÝóáóíúÓó ãöäú äóÝúÓö Úóãóáöåö.
(Þóæúáõåõ: æóÞóÏú ÐóßóÑúäóÇ ÇáúÞöÑóÇÁóÉó Úóáóì ÇáúÞóÈúÑö ÅáóÎú) ÞóÇáó
ÈóÚúÖóåõãú: ÅÐóÇ ÞóÑóÃó ÈöÓóÈóÈö ãóíøöÊò æóßóÇäó ÐóÇßöÑðÇ áóåõ Ýöí ÍóÇáö
ÞöÑóÇÁóÊöåö ÝóÍõÖõæÑõåõ ÈöåóÐóÇ ÇáÐøößúÑö Ýöí ÇáúÞóáúÈö ÍóÇáóÉó
ÇáúÞöÑóÇÁóÉö ÍõÖõæÑñ Ýöí ãóÍóáøö ÇáúÚöÈóÇÏóÉö æóãóæúÖöÚö äõÒõæáö
ÇáúÃóÌúÑö æóÇáÑøóÍúãóÉö ÃóÑúÌõæ Ãóäú íóÔúãóáóåõ Ðóáößó
(3/60)
ÍõßúãõåóÇ (Ýöí ÇáúÅöÌóÇÑóÉö) æóÐóßóÑúÊõ
Ëóãøó ÒöíóÇÏóÉð ÊóÊóÚóáøóÞõ ÈöåóÇ (æóáóÇ íõÕóáøóì Úóäúåõ ÅáøóÇ ÑóßúÚóÊóÇ
ÇáØøóæóÇÝö) ÝóíõÕóáøöíåöãóÇ ãóäú íóÍõÌøõ Úóäúåõ ÊóÈóÚðÇ áöáØøóæóÇÝö
ßóãóÇ ãóÑøó Ýöí ÈóÇÈöåö (æóÞóÏú ÐóßóÑúäóÇ ÇáÕøóæúãó) Úóäúåõ Ýöí ÈóÇÈöåö
(æóÝöí ÇáÕøóæúãö Úóäú ãóÑöíÖò ãóÃúíõæÓò ãöäú ÈõÑúÆöåö æóÌúåóÇäö) ÞóÇáó
Ýöí ÇáúÃóÕúáö ÊóÔúÈöíåðÇ ÈöÇáúÍóÌøö æóÞóÖöíøóÊõåõ ÇáúÌóæóÇÒõ.
(ÝóÕúáñ: æóáóæú æóÑöËó ãóäú íõÚúÊóÞõ Úóáóíúåö Ãóæú æõåöÈó áóåõ) Ãóæú
ÃõæÕöíó áóåõ Èöåö (Ýöí ÇáúãóÑóÖö ÚóÊóÞó) Úóáóíúåö (ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö)
æóÅöäú áóãú íóßõäú áóåõ ãóÇáñ ÛóíúÑõåõ¡ Ãóæú ßóÇäó Úóáóíúåö Ïóíúäñ
ãõÓúÊóÛúÑóÞñ Ãóæú ßóÇäó ãóÍúÌõæÑðÇ Úóáóíúåö ÈöÝóáúÓòº áöÃóäøóåõ áóãú
íóÈúÐõáú Ýöí ãõÞóÇÈóáóÊöåö ãóÇáðÇ¡ æóÒóæóÇáõ Çáúãöáúßö ÍóÕóáó ÈöÛóíúÑö
ÇÎúÊöíóÇÑöåö. æóÞöíáó íõÚúÊóÞõ ãöäú ÇáËøõáõËö áöÒóæóÇáö ãöáúßöåö Úóäúåõ
ÈöáóÇ ÚöæóÖò ÝóÃóÔúÈóåó ãóÇ áóæú ÃóÚúÊóÞó ÚóÈúÏðÇ ãóáóßóåõ Ýöí ãóÑóÖöåö
æóÑóÌøóÍóåõ ÇáúãöäúåóÇÌõ ßóÃóÕúáöåö. ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ: æóÇáúÃóÕóÍøõ
ãóÇ åõäóÇ¡ æóíóÔúåóÏõ áóåõ äóÕøõåõ Ýöí ÇáúÃõãøö Ãóäøó ÇáúãóÍúÌõæÑó
ÚóáóíúåóÇ ÈöÇáúÝóáóÓö áóæú ÃóÕúÏóÞóÊú ÃóÈóÇåóÇ ÚóÊóÞó ÚóáóíúåóÇ æóáóãú
íóßõäú áöáúÛõÑóãóÇÁö ãöäúåõ ÔóíúÁñº áöÃóäøóåõ íõÚúÊóÞõ ÓóÇÚóÉó íóÊöãøõ
ãöáúßõåóÇ Úóáóíúåö (æóáóæú ÇÔúÊóÑóÇåõ Ýöíåö) Ãóíú Ýöí ãóÑóÖöåö (æóåõæó
ãóÏúíõæäñ ÕóÍøó) ÇáÔøöÑóÇÁõ ÅÐú áóÇ Îóáóáó Ýöíåö (æóÈöíÚó Ýöí ÇáÏøóíúäö)
ÝóáóÇ íõÚúÊóÞõ Úóáóíúåö áöÍóÞøö ÇáúÛõÑóãóÇÁö (æóÅöáøóÇ) Ãóíú æóÅöäú áóãú
íóßõäú ãóÏúíõæäðÇ ÕóÍøó ÇáÔøöÑóÇÁõ ÃóíúÖðÇ æó (ÚóÊóÞó) Ãóíú ÇõÚúÊõÈöÑó
ÚöÊúÞõåõ (ãöäú ÇáËøõáõËö) º áöÃóäøóåõ Êóãóáøóßóåõ ÈöÇáöÇÎúÊöíóÇÑö
æóÈóÐóáó Ýöí ãõÞóÇÈöáóÊöåö ãóÇáðÇ ÝóÅöäú ÎóÑóÌó ßõáøõåõ ãöäú ÇáËøõáõËö
ÚóÊóÞó ßõáøõåõ ãöäú ÇáËøõáõËö æóÅöáøóÇ ÝóÞóÏúÑõ ÇáËøõáõËö.
(æóáóæú ÇÔúÊóÑóÇåõ æóÍõæÈöíó) ÈöËóãóäöåö ßóÃóäú ÇÔúÊóÑóÇåõ ÈöÎóãúÓöíäó
æóÞöíãóÊõåõ ãöÇÆóÉñ (ÝóÞóÏúÑõåóÇ) Ãóíú ÇáúãõÍóÇÈóÇÉõ (åöÈóÉñ)
ÝóÍöíäóÆöÐò (íõÚúÊóÞõ) ÞóÏúÑõåóÇ (ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö æóáóÇ íóÊóÚóáøóÞõ
Èöåö ÇáúÛõÑóãóÇÁõ) æóÚóáóì ãóÇ ÑóÌøóÍóåõ ÇáúãöäúåóÇÌõ íõÚúÊóÞõ ãöäú
ÇáËøõáõË (æóãóÊóì ÍóßóãúäóÇ ÈöÚöÊúÞöåö ãöäú ÇáËøõáõËö áóãú íóÑöËú)
ãöäúåõ. ÞóÇáõæÇ: áöÃóäøóåõ áóæú æóÑöËó ãöäúåõ áóßóÇäó ÚöÊúÞõåõ
ÊóÈóÑøõÚðÇ Úóáóì ÇáúæóÇÑöË ÝóíóÈúØõáõ áöÊóÚóÐøõÑö ÅÌóÇÒóÊöåö
áöÊóæóÞøõÝöåóÇ Úóáóì ÅÑúËöåö ÇáúãõÊóæóÞøóÝö Úóáóì ÚöÊúÞöåö
ÇáúãõÊóæóÞøóÝö ÚóáóíúåóÇ ÝóíóÊóæóÞøóÝõ ßõáøñ ãöäú ÅÌóÇÒóÊöåö æóÅöÑúËöåö
Úóáóì ÇáúÂÎóÑö ÝóíóãúÊóäöÚõ ÅÑúËõåõ (Ãóæú ãöäú ÑóÃúÓö ÇáúãóÇáö æóÑöËó)
ãöäúåõ ÅÐú áóÇ íóÊóæóÞøóÝõ ÚöÊúÞõåõ Úóáóì ÅÌóÇÒóÊöåö.
[ÝóÕúáñ ÞóÇáó áöÚóÈúÏöåö ÃóæúÕóíúÊõ áóß ÈöÑóÞóÈóÊößó]
(ÝóÕúáñ: æóáóæú ÞóÇáó áöÚóÈúÏöåö ÃóæúÕóíúÊõ áóß ÈöÑóÞóÈóÊößó ÇõÔúÊõÑöØó)
Ýöí ÕöÍøóÉö ÇáúæóÕöíøóÉö (ÞóÈõæáõåõ) áöÇÞúÊöÖóÇÁö ÇáÕøöíÛóÉö Ðóáößó
ßóÞóæúáöåö áöÚóÈúÏöåö: ãóáøóßúÊõßó äóÝúÓóßó ÝóÅöäøóåõ íõÔúÊóÑóØõ Ýöíåö
ÇáúÞóÈõæáõ Ýöí ÇáúãóÌúáöÓö¡ æóãóÞúÕõæÏõ åóÐöåö ÇáúæóÕöíøóÉö ÇáúÅöÚúÊóÇÞõ
(áóÇ Åäú ÞóÇáó ÃóÚúÊöÞõæåõ) ÈóÚúÏó ãóæúÊöí ÝóáóÇ íõÔúÊóÑóØõ ÞóÈõæáõåõº
áöÃóäøó áöáøóåö ÊóÚóÇáóì ÍóÞøðÇ ãõÄóßøóÏðÇ Ýöí ÇáúÚöÊúÞö ÝóßóÇäó
ßóÇáúæóÕöíøóÉö áöáúÌöåóÇÊö ÇáúÚóÇãøóÉö (æóÅöäú æóåóÈó áöÚóÈúÏöåö
äóÝúÓóåõ ÇõÔúÊõÑöØó) áöÕöÍøóÉö ÇáúåöÈóÉö (ÇáúÞóÈõæáõ Ýöí ÇáúÍóÇáö)
ßóÓóÇÆöÑö ÇáúåöÈóÇÊö (ÅáøóÇ Åäú äóæóì) ÈöÐóáößó (ÚöÊúÞóåõ) ÝóáóÇ
íõÔúÊóÑóØõ ÇáúÞóÈõæáõ ßóãóÇ áóæú ÃóÚúÊóÞóåõ áóÇ íõÞóÇáõ Èóáú íóäúÈóÛöí
ÇÔúÊöÑóÇØõåõº áöÃóäøó Ðóáößó ÕóÑöíÍñ Ýöí ÈóÇÈöåö æóæóÌóÏó äóÝóÇÐðÇ Ýöí
ãóæúÖõæÚöåö¡ ßóãóäú ÞóÇáó ÊóÕóÏøóÞúÊõ Úóáóíúßó ÈöÐóáößó æóäóæóì
ÇáúæóÞúÝó ÝóÅöäøóåõ áóÇ íóßõæäõ æóÞúÝóǺ áöÃóäøóÇ äóÞõæáõ Ðóáößó ÅÐóÇ
ÇÎúÊóáóÝó ÇáúãõÞúÊóÖóíóÇäö æóåõäóÇ ÈöÎöáóÇÝöåö áöÃóäøó ãóÞúÕõæÏó åóÐöåö
ÇáúåöÈóÉö ÇáúÅöÚúÊóÇÞõ.
[ÝóÕúáñ ÃóãóÑó ÈöÅöÚúÊóÇÞö ÈóÚúÖö ÚóÈúÏöåö Ãóæú ÚóáøóÞó ÚöÊúÞó ÈóÚúÖö
ÚóÈúÏöåö ÈöãóÇ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö]
(ÝóÕúáñ: æóÅöäú ÃóãóÑó) ÈöÅöÚúÊóÇÞö ÈóÚúÖö ÚóÈúÏöåö (Ãóæú ÚóáøóÞó ÚöÊúÞó
ÈóÚúÖö ÚóÈúÏöåö ÈöãóÇ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö) ßóÃóäú ÞóÇáó: ÅÐóÇ ãöÊøõ
ÝóÃóÚúÊöÞõæÇ ËõáõËó ÚóÈúÏöí¡ Ãóæú ËõáõËõ ÚóÈúÏöí ÍõÑøñ ÈóÚúÏó ãóæúÊöí
(ÝóãóÇÊó) ÚóÊóÞó ãöäúåõ Ðóáößó ÇáúÈóÚúÖõ ÈöÇáúÅöÚúÊóÇÞö Ýöí ÇáúÃõæáóì
æóÈöÏõæäöåö Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉö æó (áóãú íóÓúÑö Åáóì ÇáúÈóÇÞöí) áöÃóäøóåõ
áóíúÓó ÈöãóÇáößò áóåõ ÚöäúÏó ÇáúÚöÊúÞö æóáóÇ ãõæÓöÑò ÈöÞöíãóÊöåö
áößóæúäöåö ãóíúÊðÇ (ÈöÎöáóÇÝö ÚöÊúÞöåö ÇáúÈóÚúÖó) ãöäú ÚóÈúÏöåö (Ýöí
ÇáúãóÑóÖö æóÇáËøõáõËõ íóÍúÊóãöáõåõ) ÝóÅöäøóåõ íóÓúÑöí Åáóì ÇáúÈóÇÞöí
(áöÃóäøóåõ ãóÇáößñ áöáúÈóÇÞöí¡ æóáóæú ÞóÇáó ÇáúãóÑöíÖõ áöÚóÈöíÏöåö
ÇáËøóáóÇËóÉö) æóáóÇ ãóÇáó áóåõ ÛóíúÑõåõãú (æóÞöíãóÊõåõãú ÓóæóÇÁñ
ÃóÚúÊóÞúÊõßõãú Ãóæú ËõáõËõ ßõáøò ãöäúßõãú ÍõÑøñ) Ãóæú ÃóËúáóÇËõßõãú
ÃóÍúÑóÇÑñ (ÚóÊóÞó ãöäúåõãú æóÇÍöÏñ ÈöÇáúÞõÑúÚóÉö) æóáóÇ íõÞúÊóÕóÑõ
ÇáúÚöÊúÞõ Úóáóì ËõáõËö ßõáøò ãöäúåõãú ÍóÐóÑðÇ ãöäú ÇáÊøóÔúÞöíÕö Ýöí
ÚóÈúÏöåöº áöÃóäøó ÅÚúÊóÇÞó ÈóÚúÖö ÚóÈúÏöåö ßóÅöÚúÊóÇÞö ßõáøöåö (æóÅöäú
ÚóáøóÞóåõ) Ãóíú ÚöÊúÞó ËõáõËö ÚóÈöíÏöåö (ÈöãóæúÊöåö) ßóÃóäú ÞóÇáó ËõáõËõ
ßõáøò ãöäúßõãú ÍõÑøñ Ãóæú ÃóËúáóÇËõßõãú ÃóÍúÑóÇÑñ ÈóÚúÏó ãóæúÊöí (ÚóÊóÞó
ãöäú ßõáøò) ãöäúåõãú (ËõáõËõåõ) æóáóÇ ÞõÑúÚóÉó (ÅÐú áóÇ ÓöÑóÇíóÉó)
ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö ßóãóÇ ãóÑøó áóßöäú áóæú ÒóÇÏó ãóÇ ÃóÚúÊóÞóåõ Úóáóì
ÇáËøõáõËö ßóÃóäú ÞóÇáó: äöÕúÝßõãú ÍõÑøñ ÈóÚúÏ ãóæúÊöí ÃõÞúÑöÚó áöÑóÏøö
ÇáÒøöíóÇÏóÉö áóÇ áöáÓøóÑóÇíóÉö ßóãóÇ äóÈøóåó Úóáóíúåö ÈöÞóæúáöåö.
(æóáóæú ÞóÇáó áöáËøóáóÇËóÉö: äöÕúÝõ ßõáøò ãöäúßõãú ÍõÑøñ ÈóÚúÏó ãóæúÊöí
æóáóãú íõÌöÒú ÇáúæóÑóËóÉõ) Ðóáößó (ÃóÞúÑóÚó Èóíúäóåõãú ÈöÓóåúãö ÑöÞøò
æóÓóåúãóíú ÍõÑøöíøóÉò) æóÝöí äõÓúÎóÉò ÚöÊúÞò (Ýóãóäú ÃóÕóÇÈóåõ ÇáÑøöÞøõ
ÑóÞøó æóÚóÊóÞó äöÕúÝõ ßõáøò ãöäú ÇáúÂÎóÑöíäó) æóáóÇ íóÓúÑöí æóáóæú
ÃóÚúÊóÞó ÇáúÃóäúÕóÇÝó Ýöí ãóÑóÖöåö Ýóãóäú ÚóÊóÞó ãöäúåõ ÔóíúÁñ ÓóÑóì
Åáóì ÈóÇÞöíåö Åáóì Ãóäú íóÊöãøó ÇáËøõáõËõ ÝóíóÞúÑóÚõ Èóíúäóåõãú
ÈöÓóåúãóíú ÑöÞøò æóÓóåúãö ÚöÊúÞò Ýóãóäú ÎóÑóÌó áóåõ Óóåúãõ ÇáúÚöÊúÞö
ÚóÊóÞó ßõáøõåõ æóåõæó ËõáõËõ ÇáúãóÇáö ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ (æóÅöäú
ÃóæúÕóì ÈöÚöÊúÞö äöÕúÝö ÛóÇäöãò æóËõáõËö ÓóÇáöãò) ÈóÚúÏó ãóæúÊöåö
(æóÞöíãóÊõåõãóÇ ÓóæóÇÁñ æóáóÇ íóãúáößõ ÛóíúÑóåõãóÇ ÃõÞúÑöÚó) ÈóíúäóåõãóÇ
áöÑóÏøö ÇáÒøöíóÇÏóÉöº áöÃóäøóåõ ÞóÏú ÃóÚúÊóÞó ÎóãúÓóÉó -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ æóÝöí ÇáÕøóæúãö Úóäú ãóÑöíÖò ãóÃúíõæÓñ ãöäú ÈõÑúÆöåö æóÌúåóÇäö
ÃóÕóÍøõåõãóÇ ÚóÏóãõ ÕöÍøóÊöåö) æóÞóÏú ÌóÒóãó Èöåö ÇáúãõÕóäøöÝõ Ýöí
ßöÊóÇÈö ÇáÕøöíóÇãö æóÞóÏú ÃóØúáóÞó Çáäøóæóæöíøõ æóÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ äóÞúáó
ÇáúÅöÌúãóÇÚö Úóáóì Ãóäøóåõ áóÇ íõÕóÇãõ Úóäú ÃóÍóÏò Ýöí ÍóíóÇÊöåö ÞóÇáó
ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ: ÚóÇÌöÒðÇ ßóÇäó Ãóæú ÞóÇÏöÑðÇ ÈöÃóãúÑò æóÛóíúÑö ÃóãúÑò
æóÃóíúÖðÇ ÝóÇáúæóáöíøõ ÅäøóãóÇ áóåõ ÓóáúØóäóÉõ ÇáÕøóæúãö Úóäú ÞóÑöíÈöåö
ÈóÚúÏó æóÝóÇÊöåö æóÃóãøóÇ Ýöí ÍóíóÇÊöåö Ýóåõæó ßóÇáúÃóÌúäóÈöíøö.
(ÝóÑúÚñ) áóæú ÃóæúÕóì ÈöÔöÑóÇÁö ÚóÔúÑóÉö ÃóÞúÝöÒóÉö ÍöäúØóÉò ÌóíøöÏóÉò
ÈöãöÇÆóÊóíú ÏöÑúåóãò æóíóÊóÕóÏøóÞõ ÈöåóÇ ÝóæóÌóÏóåóÇ ÇáúæóÕöíøõ
ÈöãöÇÆóÉò æóáóãú íóÌöÏú ÍöäúØóÉð ÊõÓóÇæóíú ÇáúãöÇÆóÊóíúäö Ýóåóáú
íóÔúÊóÑöíåóÇ ÈöãöÇÆóÉò æóíóÑõÏøõ ÇáúÈóÇÞöí áöáúæóÑóËóÉö¡ Ãóæú åõæó
æóÕöíøóÉñ áöÈóÇÆöÚö ÇáúÍöäúØóÉö¡ Ãóæú íóÔúÊóÑöí ÈöåóÇ ÍöäúØóÉð
æóíóÊóÕóÏøóÞõ ÈöåóÇ æõÌõæåñ ÃóÕóÍøõåóÇ ÃóæøóáõåóÇ. ÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ
ÊóÞóÏøóãó Ðóáößó
(3/61)
ÃóÓúÏóÇÓö ÚóÈúÏò æóáóíúÓó áóåõ ÅáøóÇ
ÅÚúÊóÇÞõ ÃóÑúÈóÚóÉö ÃóÓúÏóÇÓöåö (ÝóÅöäú ÎóÑóÌó ÇáúÚöÊúÞõ áöÛóÇäöãò
ÚóÊóÞó äöÕúÝõåõ æó) ÚóÊóÞó (ÓõÏúÓõ ÓóÇáöãò) áöíóÊöãøó ÇáËøõáõËõ
(æóÅöáøóÇ) ÈöÃóäú ÎóÑóÌó ÇáúÚöÊúÞõ áóÓóÇáöãò (ÚóÊóÞó ãöäú ßõáøö)
ãöäúåõãóÇ ËõáõËõåõ (æóÅöäú ÃóÚúÊóÞó äöÕúÝóåõãóÇ ãóÚðÇ Ýöí ãóÑóÖöåö)
ßóÃóäú ÞóÇáó: äöÕúÝõ ßõáøò ãöäúßõãóÇ ÍõÑøñ (ÃóÞúÑóÚó ÈóíúäóåõãóÇ Ýóãóäú
ÞóÑóÚó) Ãóíú ÎóÑóÌóÊú ÞõÑúÚóÊõåõ ÈöÇáúÍõÑøöíøóÉö (ÚóÊóÞó ËõáõËóÇåõ
æóÑóÞøó ÇáúÈóÇÞöí) ãöäúåõ ãóÚó ÌóãöíÚö ÇáúÂÎóÑö (ßóãóäú ÃóÚúÊóÞó
äöÕúÝóåõ ÃóæøóáðÇ) Ýöí Ãóäøóåõ íõÚúÊóÞõ ËõáõËóÇåõ Ýóáóæú ÞóÇáó: äöÕúÝõ
ÛóÇäöãò ÍõÑøñ æóËõáõËõ ÓóÇáöãò ÍõÑøñ ÚóÊóÞó ËõáõËóÇ ÛóÇäöãò æóáóÇ
ÞõÑúÚóÉó.
[ÝóÕúáñ ÃóÚúÊóÞó ÃóãóÉð ÍóÇãöáðÇ ÈóÚúÏó ãóæúÊöåö Ãóæú ÞóÈúáóåõ]
(ÝóÕúáñ) áóæú (ÃóÚúÊóÞó) ÃóãóÉð (ÍóÇãöáðÇ ÈóÚúÏó ãóæúÊöåö) Ãóæú ÞóÈúáóåõ
(ÊóÈöÚóåóÇ ÇáúÍóãúáõ æóáóæú ÇÓúÊóËúäóÇåõ) ßóÃóäú ÞóÇáó: åöíó ÍõÑøóÉñ
ÈóÚúÏó ãóæúÊöí ÅáøóÇ ÌóäöíäóåóÇ Ãóæú Ïõæäó ÌóäöíäöåóǺ áöÃóäøóåõ
ßóÚõÖúæò ãöäúåóÇ æóÇáúÚöÊúÞõ áóÇ íóËúÈõÊõ Ýöí ÈóÚúÖö ÇáúÃóÚúÖóÇÁö Ïõæäó
ÈóÚúÖò æóáöÃóäøó ÇáúÃõãøó ÊóÓúÊóÊúÈöÚõ ÇáúÍóãúáó ßóãóÇ Ýöí ÇáúÈóíúÚö
ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ æóåóÐóÇ ÇáúãóÚúäóì ÃóÞúæóìº áöÃóäøó ÇáúÃóæøóáó
íõÔúßöáõ ÈöãóÇ ÅÐóÇ ÃóÚúÊóÞó ÇáúÍóãúáó áóÇ íóÚúÊöÞõ ÇáúÃõãøó¡ æóáóæú
ßóÇäó ßóÚõÖúæò ãöäúåóÇ áóÚóÊóÞóÊú åóÐóÇ (Åäú ßóÇäó) ÇáúÍóãúáõ (ãöáúßóåõ
æóÅöáøóÇ ÝóáóÇ) íóÊúÈóÚõåóǺ áöÃóäøó ÇÎúÊöáóÇÝó Çáúãöáúßó íóãúäóÚõ
ÇáöÇÓúÊöÊúÈóÇÚó.
[ÝóÕúáñ ÃõæÕöíó áóåõ ÈöËõáõËö ÚóÈúÏò ãóËóáðÇ ãõÚóíøóäò ÝóÇÓúÊõÍöÞøó
ËõáõËóÇåõ]
(ÝóÕúáñ: ãóÊóì ÃõæÕöíó áóåõ ÈöËõáõËö ÚóÈúÏò) ãóËóáðÇ (ãõÚóíøóäò
ÝóÇÓúÊõÍöÞøó ËõáõËóÇåõ ÝóáöáúãõæÕóì áóåõ ÇáËøõáõËõ ÇáúÈóÇÞöí) áóÇ
ËõáõËóåõ ÝóÞóØú ÅÐú ÇáúãóÞúÕõæÏõ ÅÑúÝóÇÞõ ÇáúãõæÕóì áóåõ æóÞöíáó áóåõ
ËõáõËõåõ æóÕóÍøóÍóåõ ÇáúÅöÓúäóæöíøõ æóäóÞóáóåõ ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ Úóäú
ÇáäøóÕøö æóÇÚúÊóãóÏóåõ åóÐóÇ (Åäú ÇÍúÊóãóáóåõ ÇáËøõáõËõ) æóÅöáøóÇ Ýóáóåõ
ãóÇ íóÍúÊóãöáõåõ ÇáËøõáõËõ (æóÅöäú ÞóÇáó) ÃóÚúØõæÇ ÝõáóÇäðÇ (ÃóÍóÏó
ÃóËúáóÇËöåö) Ãóíú ÇáúÚóÈúÏõ ÝóÇÓúÊõÍöÞøó ËõáõËóÇåõ (äóÝóÐóÊú)
æóÕöíøóÊõåõ (Ýöí) ÇáËøõáõËö (ÇáúÈóÇÞöí Åäú ÇÍúÊóãóáóåõ) ÇáËøõáõËõ
æóÅöáøóÇ ÝóÝöíãóÇ íóÍúÊóãöáõåõ ÇáËøõáõËõ ÇáúÈóÇÞöí æóÇáÊøóÕúÑöíÍõ
ÈöåóÐóÇ ÇáúÞóíúÏö ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö æóÍõßúãõ åóÐöåö ãóÚúáõæãñ ãöãøóÇ
ÞóÈúáóåóÇ. ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö: æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöËõáõËö ÕõÈúÑóÉò
ÝóÊóáóÝó ËõáõËóÇåóÇ Ýóáóåõ ËõáõËõ ÇáúÈóÇÞöí Ãóíú áóÇ ÇáúÈóÇÞöí æóÅöäú
ÇÍúÊóãóáóåõ ÇáËøõáõËõº áöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó ÊóäóÇæóáóÊú ÇáÊøóÇáöÝó ßóãóÇ
ÊóäóÇæóáóÊú ÇáúÈóÇÞöíó ÈöÎöáóÇÝö äóÙöíÑöåö Ýöí ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞö.
(ÝóÕúáñ: äóÞúáõ ÇáúãõæÕóì Èöåö áöáúãóÓóÇßöíäö) ãöäú ÈóáóÏö ÇáúãóÇáö
(Åáóì) ãóÓóÇßöíäó (ÈóáóÏò ÂÎóÑó ÌóÇÆöÒñ) ßóãóÇ ãóÑøó ãóÚó ÈóíóÇäö
ÇáúÝóÑúÞö ÈóíúäóåõãóÇ æóÈóíúäó ÇáÒøóßóÇÉö Ýöí ÈóÇÈöåóÇ åóÐóÇ (Åäú áóãú
íõÎóÕøöÕú) ÇáúãõæÕöí ÝõÞóÑóÇÁó ÈóáóÏò (ÝóÅöäú ßóÇäóÊú) Ãóíú ÇáúæóÕöíøóÉõ
(áöÝõÞóÑóÇÁö ÈóáóÏò ãõÚóíøóäò æóáóÇ ÝóÞöíÑó ÈöåóÇ ÈóØóáóÊú) ßóãóÇ áóæú
ÃóæúÕóì áöæóáóÏö ÝõáóÇäö æóáóÇ æóáóÏó áóåõ.
(ÇáúÞöÓúãõ ÇáËøóÇáöËõ Ýöí ÇáúãóÓóÇÆöáö ÇáúÍöÓóÇÈöíøóÉö) áóæú (ÃóæúÕóì)
áöÒóíúÏò (ÈöãöËúáö äóÕöíÈö ÇáöÇÈúäö ÇáúÍóÇÆöÒö æóÃóÌóÇÒó) ÇáúæóÕöíøóÉó
(ÃõÚúØöíó ÇáäøöÕúÝó) áöÇÞúÊöÖóÇÆöåóÇ Ãóäú íóßõæäó áößõáøö ãöäúåõãóÇ
äóÕöíÈñ æóÃóäú íóßõæäó ÇáäøóÕöíÈóÇäö ãöËúáóíúäö ÝóÊóáúÒóãõ ÇáÊøóÓúæöíóÉõ
æóÅöäú ÑóÏøó ÇáúæóÕöíøóÉó ÑõÏøóÊú Åáóì ÇáËøõáõËö æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöãöËúáö
ãóÇ ßóÇäó äóÕöíÈðÇ áóåõ ßóÇäóÊú æóÕöíøóÉð ÈöÌóãöíÚö ÇáúãóÇáö ÅÌúãóÇÚðǺ
áöÃóäøóåõ áóãú íóÌúÚóáú áöÇÈúäöåö äóÕöíÈðÇ ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ
(Ãóæú) ÃóæúÕóì áóåõ ÈöäóÕöíÈò (ßóäóÕöíÈö ÃóÍóÏö ÃóÈúäóÇÆöåö) æóáóåõ
ÃóÈúäóÇÁñ (Ýóåõæó ßóÇÈúäò) ÂÎóÑó ãóÚóåõãú Ýóáóæú ßóÇäõæÇ ËóáóÇËóÉð
ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáÑøõÈúÚö Ãóæú ÃóÑúÈóÚóÉð ÝóÈöÇáúÎõãúÓö æóåóßóÐóÇ
(æóÖóÇÈöØõåõ Ãóäú ÊõÕóÍøóÍó ÇáúÝóÑöíÖóÉõ) ÈöÏõæäö ÇáúæóÕöíøóÉö
(æóíõÒóÇÏó ÝöíåóÇ ãöËúáõ ãóÇ áöáÐøõßõæÑö ãöäú Óóåúãò) Ãóíú ãöËúáõ
äóÕöíÈö ÇáúãõæÕóì ÈöãöËúáö äóÕöíÈöåö.
(ÝóÅöäú ßóÇäóÊú áóåõ ÈöäúÊñ æóÃóæúÕóì ÈöãöËúáö äóÕöíÈöåóÇ ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ
ÈöÇáËøõáõËö) º áöÃóäøó ÇáúÝóÑöíÖóÉó ãöäú ÇËúäóíúäö áóæú áóãú Êóßõäú
æóÕöíøóÉð ÝóíõÒóÇÏõ ÚóáóíúåóÇ Óóåúãñ áöáúãõæÕóì áóåõ (Ãóæú) ßóÇäó áóåõ
(ÈöäúÊóÇäö ÝóÃóæúÕóì ÈöãöËúáö äóÕöíÈö ÅÍúÏóÇåõãóÇ Ýóåöíó) Ãóíú
ÇáúæóÕöíøóÉõ (ÈöÇáÑøõÈúÚöº áöÃóäøó ÇáúÝóÑöíÖóÉó ßóÇäóÊú ãöäú ËóáóÇËóÉò)
áóæúáóÇ ÇáúæóÕöíøóÉõ (áößõáøö æóÇÍöÏóÉò) ãöäúåõãóÇ (Óóåúãñ ÝóÒöíÏó
áöáúãõæÕóì áóåõ Óóåúãñ) íóÈúáõÛõ ÃóÑúÈóÚóÉð (æóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöãöËúáö
äóÕöíÈöåöãóÇ) ãóÚðÇ (ÝóÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÎõãúÓóíú ÇáúãóÇáöº áöÃóäøóåóÇ)
Ãóíú ÇáúÝóÑöíÖóÉó (ãöäú ËóáóÇËóÉò) áóæúáóÇ ÇáúæóÕöíøóÉõ æóäõÕöíÈåõãóÇ
ãöäúåóÇ ÇËúäóÇäö (ÝóÊóÒöíÏõ) Úóáóì ÇáËøóáóÇËóÉö (Óóåúãóíúäö ãöËúáõ
äóÕöíÈöåöãóÇ) ÊóÈúáõÛõ ÎóãúÓóÉð (æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöäóÕöíÈö ÈöäúÊò) Ãóíú
ÈöãöËúáöåö (æóáóåõ ËóáóÇËõ ÈóäóÇÊò æóÃóÎñ ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÓóåúãóíúäö
ãöäú ÃóÍóÏó ÚóÔóÑó) áöÃóäøóåóÇ ãöäú ÊöÓúÚóÉò áóæúáóÇ ÇáúæóÕöíøóÉõ
æóäóÕöíÈõ ßõáøö ÈöäúÊò ãöäúåõãóÇ ÓóåúãóÇäö ÝóÊõÒöíÏõåõãóÇ Úóáóì
ÇáÊøöÓúÚóÉö ÊóÈúáõÛõ ÃóÍóÏó ÚóÔóÑó æóßóÐóÇ áóæú ÃóæúÕóì æóáóåõ ËóáóÇËõ
Èóäöíäó æóËóáóÇËõ ÈóäóÇÊò ÈöãöËúáö äóÕöíÈö ÇÈúäò ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ
ÈöÓóåúãóíúäö ãöäú ÃóÍóÏó ÚóÔóÑó (æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöäóÕöíÈö ÇÈúäöåö
ÕóÍøóÊú) æóÕöíøóÊõåõ (ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì ÈöãöËúáö äóÕöíÈöåö Ãóíú
ÇÈúäöåö) ÅÐú ÇáúãóÚúäóì ÈöãöËúáö äóÕöíÈöåö æóãöËúáõåõ Ýöí
ÇáöÇÓúÊöÚúãóÇáö ßóËöíÑñ ßóíúÝó æóÇáúæóÕöíøóÉõ æóÇÑöÏóÉñ Úóáóì ãóÇáö
ÇáúãõæÕöí ÅÐú áóíúÓó áöáöÇÈúäö äóÕöíÈñ ÞóÈúáó ãóæúÊöåö æóÅöäøóãóÇ
ÇáúÛóÑóÖõ ÇáÊøóÞúÏöíÑõ ÈöãóÇ íóÓúÊóÍöÞøõåõ ÈóÚúÏóåõ æóÞöíáó íóÈúØõáõ
áöæõÑõæÏöåóÇ Úóáóì ÍóÞøö ÇáúÛóíúÑö æóÇáÊøóÑúÌöíÍõ ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö
æóÈöåö ÕóÑøóÍó Ýöí ÇáúÃóÕúáö Ýöí ÈóíúÚö ÇáúãõÑóÇÈóÍóÉö æóÝöí ÇáÔøóÑúÍö
ÇáÕøóÛöíÑö åõäóÇ (æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöãöËúáö äóÕöíÈö ÇÈúäöåö æóáóÇ ÇÈúäó
áóåõ) æóÇÑöËñ (ÈóØóáóÊú) æóÕöíøóÊõåõ ÅÐú áóÇ äóÕöíÈó áöáöÇÈúäö ÈöÎöáóÇÝö
ãóÇ áóæú ÃóæúÕóì ÈöãöËúáö äóÕöíÈö ÇÈúäò æóáóÇ ÇÈúäò áóåõ ÊóÕöÍøõ
ÇáúæóÕöíøóÉõ ßóãóÇ Ýöí ÇáÊøóåúÐöíÈö æóÇáúßóÇÝöí æóßóÃóäøóåõ ÞóÇáó
ÈöãöËúáö äóÕöíÈö ÇÈúäö áöí áóæú ßóÇäó.
(ÝóÑúÚñ)
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
[ÝóÕúáñ æóÑöËó ãóäú íõÚúÊóÞõ Úóáóíúåö Ãóæú æõåöÈó áóåõ Ãóæú ÃõæÕöíó áóåõ
Èöåö Ýöí ÇáúãóÑóÖö]
Þóæúáõåõ ÈöÎöáóÇÝö äóÙöíÑåö Ýöí ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞö) ÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ: Ãóíú
ãöäú ÍóíúËõ åóÐóÇ ÇáÊøóÚúáöíáöº áöÃóäøó ãóÇ áóÇ íóÓúÊóÍöÞøõåõ áóÇ íõæÕöí
Èöåö æóÅöáøóÇ ÝóÇáÊøóáóÝõ æóÚóÏóãõ ÇáöÇÓúÊöÍúÞóÇÞö ãõÓúÊóæöíóÇäö Ýöí
ÇáúÍõßúãö ßóãóÇ Ýöí ÔóÑúÍö ÇáúÈóåúÌóÉö æóãóÇ åõäóÇ Ýöí ÎóáúØö
ÇáúãöËúáöíøö ÈöãöËúáöåö æóãóÇ Ýöí ÇáúÛóÑóÑö Ýöí ÇáúãõÊóÞóæøöãóÇÊöº
áöÃóäøó ÇáúÈóåúÌóÉó æóÅöäú ßóÇäóÊú ãõØúáóÞóÉð ÝóÞóíøóÏóåóÇ ÇáÔøóÇÑöÍõ
ÈöÇáúÚóÈúÏö.
[ÝóÕúáñ äóÞúáõ ÇáúãõæÕóì Èöåö áöáúãóÓóÇßöíäö ãöäú ÈóáóÏö ÇáúãóÇáö Åáóì
ãóÓóÇßöíäö ÈóáóÏò ÂÎóÑó]
(Þóæúáõåõ ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöæóáóÏö ÝõáóÇäò æóáóÇ æóáóÏ áóåõ)
ÊóÞóÏøóãó ÞõÈóíúáó ÈóÇÈö ÇáúåóÏúíö Ýöí äóÙöíÑöåö ãöäú ÇáäøóÐúÑö Ãóäøóåõ
íóÕöíÑõ Åáóì æõÌõæÏöåöãú ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáúÚöÑóÇÞöíøö ÞóÏú íõÝóÑøóÞõ Èóíúäó
ÇáúæóÕöíøóÉö æóÇáäøóÐúÑö ÈöÃóäøó ÇáäøóÐúÑó áóíúÓó Úóáóì ÇáúÝóæúÑö
ÝóíóÕöíÑõ ÇáäøóÇÐöÑõ ÈöÊóÝúÑöÞóÊöåö Åáóì æõÌõæÏöåöãú ÈöÎöáóÇÝö
ÇáúæóÕöíøóÉö ÝóÅöäøó ÊóÝúÑöÞóÊöåóÇ Úóáóì ÇáúÝóæúÑö æóáöáúãóÇáö
ãõÓúÊóÍöÞøñ Åäú áóãú íõæÌóÏú ÇáúãõæÕóì áóåõãú æóåõãú ÇáúæóÑóËóÉõ ÝóÅöäú
æóÌóÏúäóÇ ãóäú ÃóæúÕóì áóåõãú æóÅöáøóÇ ÏóÝóÚúäóÇ ÇáúãóÇáó Åáóì
ãõÓúÊóÍöÞøöåö ÇáúÃóÕúáöíøö æóåõæó ÇáúæóÇÑöËõ.
[ÇáúÞöÓúãõ ÇáËøóÇáöËõ ãöäú ÃóÞúÓóÇã ÇáúæóÕöíøóÉ Ýöí ÇáúãóÓóÇÆöáö
ÇáúÍöÓóÇÈöíøóÉö]
(Þóæúáõåõ: áöÃóäøóåõ áóãú íóÌúÚóáú áöÇÈúäöåö äóÕöíÈðÇ ÅáóÎú) æóÝóÑøóÞó
ÈöÃóäøóåõ Ýöí ÇáúãóÓúÃóáóÉö ÇáúÃõæáóì ÌóÚóáó áöÇÈúäöåö ãóÚó ÇáúæóÕöíøóÉö
äóÕöíÈðÇ ÝóáöÐóáößó ßóÇäóÊú ÈöÇáäøöÕúÝö æóÝöí ÇáËøóÇäöíóÉö áóãú
íóÌúÚóáúåõ áóåõ äóÕöíÈðÇ ÝóáöÐóáößó ßóÇäóÊú ÈöÇáúßõáøö (Þóæúáõåõ: æóáóæú
ÃóæúÕóì ÈöäóÕöíÈö ÈöäúÊò æóáóåõ ËóáóÇËõ ÈóäóÇÊö æóÃóÎò ÅáóÎú) Ýóáóæú
áóãú íóßõäú ÅáøóÇ ÈöäúÊñ æóÃóÎñ æóÃóæúÕóì áöÒóíúÏö ÈöãöËúáö äóÕöíÈö
ÇáúÈöäúÊö ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáËøõáõËöº áöÃóäøóåõ íóÕöíÑõ ãóÚóåóÇ ßóÈöäúÊö
ËóÇäöíóÉò¡ æóáóæú ÃóæúÕóì áóåõ ÈöãöËúáö äóÕöíÈö ÃóÎò áöÃõãøò
ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáÓøõÏõÓö (Þóæúáõåõ: ÅÐú ÇáúãóÚúäóì ÈöãöËúáö äóÕöíÈöåö)
ßóãóÇ áóæú ÞóÇáó ÈöÚúÊõßó ÚóÈúÏöí ÈöãóÇ ÈóÇÚó Èöåö ÝõáóÇäñ ÝóÑóÓóåõ
æóåõãóÇ íóÚúáóãóÇäö ÞóÏúÑóåõ (Þóæúáõåõ: ÅÐú áóÇ äóÕöíÈó áöáöÇÈúäö)
íóÙúåóÑõ ãöäú åõäóÇ Ãóäøó ÇáöÇÈúäó áóæú ßóÇäó ßóÇÝöÑðÇ Ãóæó ÞóÇÊöáðÇ
Ãóæú ÑóÞöíÞðÇ áóãú ÊóÕöÍøó ÇáúæóÕöíøóÉõ áóåõ æóÞóÏú ÐóßóÑóåóÇ Ýöí
ÇáúÈóíóÇäö. ÞóÇáó ÕóÇÍöÈõ ÇáÊøóãóæøõåö æóÊóÈöÚóåõ ÇÈúäõ ÚõÌóíúáò åóÐóÇ
ÅÐóÇ Úóáöãó ÇáúãõæÕöí Ãóäøó ãóäú ÐóßóÑúäóÇåõ áóÇ íóÑöËõ¡ ÃóãøóÇ ÅÐóÇ
ßóÇäó íóÚúÊóÞöÏõ Ãóäøóåõ íóÑöËõ ÝóÇáúÞöíóÇÓõ Ãóäøó
(3/62)
áóæú (ÃóæúÕóì æóáóåõ ÇÈúäñ Ãóæú ÇÈúäóÇäö
ÈöãöËúáö äóÕöíÈö ÇÈúäò ËóÇäò Ãóæú ËóÇáöËò áóæú ßóÇäó Ýóåöíó ÈöÇáËøõáõËö
Ýöí ÇáúÃõæáóì) ßóãóÇ áóæú ßóÇäó áóåõ ÇÈúäóÇäö æóÃóæúÕóì ÈöãöËúáö äóÕöíÈö
ÃóÍóÏöåöãóÇ (æóÈöÇáÑøõÈõÚö Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉö) ßóãóÇ áóæú ßóÇäó áóåõ
ËóáóÇËóÉõ Èóäöíäó æóÃóæúÕóì ÈöãöËúáö äóÕöíÈö ÃóÍóÏöåöãú (æóßóÐóÇ)
ÇáúÍõßúãõ (áóæú ÞóÇáó) ÃóæúÕóíúÊõ áóåõ (ÈöäóÕöíÈö ÇÈúäò ËóÇäò Ãóæú
ËóÇáöËò áóæú ßóÇäó æóáóãú íóÞõáú ãöËúáó) ÃóÎúÐðÇ ãöãøóÇ ãóÑøó ÝöíãóÇ
áóæú ÃóÖóÇÝó Åáóì æóÇÑöËò ãóæúÌõæÏö (æóáóæú ÃóæúÕóì æóáóåõ ËóáóÇËóÉõ
Èóäöíäó ÈöãöËúáö äóÕöíÈö ÈöäúÊò áóæú ßóÇäóÊú ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáËøõãõäö)
áöÃóäøóåóÇ ãöäú ÓóÈúÚóÉò áóæúáóÇ ÇáúæóÕöíøóÉõ æóäóÕöíÈõ ÇáúÈöäúÊö
ãöäúåóÇ Óóåúãñ ÝóÊóÒöíÏõ Úóáóì ÇáÓøóÈúÚóÉö æóÇÍöÏðÇ ÊóÈúáõÛõ ËóãóÇäöíóÉð
(æóÅöäú ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò ÈöãöËúáö äóÕöíÈö ÃóÍóÏö ÃóæúáóÇÏöåö Ãóæú
æóÑóËóÊöåö ÃõÚúØöíó ßóÃóÞóáøöåöãú äóÕöíÈðÇ) áöÃóäøóåõ ÇáúãõÊóíóÞøóäõ
ÝóÒöÏú Úóáóì ãóÓúÃóáóÊöåöãú áóæúáóÇ ÇáúæóÕöíøóÉõ ãöËúáõ Óóåúãö
ÃóÞóáøöåöãú Ëõãøó ÇÞúÓöãú Ýóáóæú ßóÇäó áóåõ ÇÈúäñ æóÈöäúÊñ
ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáÑøõÈõÚö ÝóíõÞóÓøóãõ ÇáúãóÇáõ ßóãóÇ íõÞóÓøóãõ Èóíúäó
ÇÈúäö æóÈöäúÊóíúäö (Ãóæú) ÃóæúÕóì (ÈöÖöÚúÝö äóÕöíÈö ÇÈúäöåö æóáóåõ ÇÈúäñ
æóÇÍöÏñ ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáËøõáõËóíúäö) áöÃóäøó ÖöÚúÝó ÇáÔøóíúÁö
ÚöÈóÇÑóÉñ Úóäú ÞóÏúÑö ÇáÔøóíúÁö æóãöËúáöåö (Ãóæú) ÞóÇáó ÃóæúÕóíúÊõ áóåõ
(ÈöÖöÚúÝö äóÕöíÈö ÃóÍóÏö ÃóæúáóÇÏöí) Ãóæú æóÑóËóÊöí (ÃõÚúØöíó ãöËúáó
äóÕöíÈö ÃóÞóáøöåöãú) äóÕöíÈðÇ (ÝóÅöäú ßóÇäõæÇ ËóáóÇËóÉó Èóäöíäó
ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÎõãúÓóíú ÇáÊøóÑößóÉö) æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöÖöÚúÝóíú äóÕöíÈö
ÇÈúäöåö æóáóåõ ÇÈúäñ æóÇÍöÏñ ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöËóáóÇËóÉö ÃóÑúÈóÇÚö
ÇáúãóÇáöº áöÃóäøó ÖöÚúÝó ÇáÔøóíúÁö ÚöÈóÇÑóÉñ Úóäú ÞóÏúÑöåö æóãöËúáóíúåö
æóÅöäú ÔöÆúÊó ÞõáúÊó ËóáóÇËóÉó ÃóãúËóÇáöåö.
(ÝóÕúáñ) áóæú (ÃóæúÕóì ÈöäóÕöíÈò ãöäú ãóÇáöåö Ãóæú ÈöÌõÒúÁò Ãóæú ÍóÙøò
Ãóæú ÞöÓúØò Ãóæú ÔóíúÁò Ãóæú Þóáöíáò Ãóæú ßóËöíÑò) Ãóæú ÚóÙöíãò Ãóæú
Óóåúãò Ãóæú äóÍúæöåóÇ (ÝóÇáÊøóÝúÓöíÑõ) áóåõ íõÑúÌóÚõ Ýöíåö (Åáóì
ÇáúæóÇÑöËö æóíõÞúÈóáõ) ÊóÝúÓöíÑõåõ (ÈöÃóÞóáøö ãõÊóãóæøóáò) ßóãóÇ Ýöí
ÇáúÅöÞúÑóÇÑö áöæõÞõæÚö åóÐöåö ÇáúÃóáúÝóÇÙö Úóáóì ÇáúÞóáöíáö æóÇáúßóËöíÑö
(Ýóáóæú ÇÏøóÚóì) ÇáúãõæÕóì áóåõ (ÒöíóÇÏóÉð) Úóáóì Ðóáößó (ÍóáóÝó
ÇáúæóÇÑöËõ Ãóäøóåõ áóÇ íóÚúáóãõ ÅÑóÇÏóÊóåóÇ) áöÃóäøó ÇáúÃóÕúáó ÚóÏóãõ
Úöáúãöåö (æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöÇáËøõáõËö ÅáøóÇ ÔóíúÆðÇ ÞõÈöáó ÇáÊøóÝúÓöíÑõ)
ãöäú æóÇÑöËöåö (æ) ßóæúäõåõ (ÈöÃóÞóáøö ãõÊóãóæøóáö æóÍõãöáó) ÇáÔøóíúÁõ
(ÇáúãõÓúÊóËúäóì Úóáóì ÇáúÃóßúËóÑö) áöíóÞóÚó ÇáÊøóÝúÓöíÑõ ÈöÇáúÃóÞóáøö
(æóßóÐóÇ) ÇáúÍõßúãõ (áóæú ÞóÇáó) ÃóÚúØõæåõ ËõáõËó ãóÇáöí (ÅáøóÇ
ÞóáöíáðÇ. ÝóÑúÚñ: áóæú ÞóÇáó ÃóÚúØõæåõ ãöäú æóÇÍöÏò Åáóì ÚóÔóÑóÉò Ãóæú
æóÇÍöÏðÇ Ýöí ÚóÔóÑóÉò ÝóßóãóÇ Ýöí ÇáúÅöÞúÑóÇÑö)
ÝóíõÚúØóì Ýöí ÇáúÃõæáóì ÊöÓúÚóÉñ æóÝöí ÇáËøóÇäöíóÉö ÚóÔóÑóÉð Åäú ÃóÑóÇÏó
ÇáúãõæÕöí ÇáúÍöÓóÇÈó æóÃóÍóÏ ÚóÔóÑó Åäú ÃóÑóÇÏó ÇáúãóÚöíøóÉó æóæóÇÍöÏðÇ
Åäú ÃóÑóÇÏó ÇáÙøóÑúÝó Ãóæú ÃóØúáóÞó (Ãóæó) ÞóÇáó ÃóÚúØõæåõ (ÃóßúËóÑó
ãóÇáöí Ãóæú ãõÚúÙóãõåõ Ãóæú ÚóÇãøóÊõåõ ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöãóÇ ÝóæúÞó
ÇáäøöÕúÝö) áöÃóäøó ÇááøóÝúÙó ÙóÇåöÑñ Ýöíåö æóÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøó ÛóÇáöÈó
ãóÇáöí ßóÐóáößó (Ãóæú) ÃóÚúØõæåõ (ÃóßúËóÑó ãóÇáöí æóäöÕúÝóåõ) Ãóíú
äöÕúÝó ÃóßúËóÑöåö (ÝóÈöãóÇ) Ãóíú ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöãóÇ (ÝóæúÞó ËóáóÇËóÉö
ÃóÑúÈóÇÚöåö) ÈöÃóäú íóÒöíÏó ÇáúæóÇÑöËõ ÚóáóíúåóÇ ÔóíúÆðÇ æóäöÕúÝóåõ
ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí ÅíÖóÇÍõåõ Ýöí ÈóÇÈö ÇáúßöÊóÇÈóÉö Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö
ÈöæóÖúÚö ÇáäøõÌõæãö (Ãóæú) ÃóÚúØõæåõ (ÃóßúËóÑó ãóÇáöí æóãöËúáóåõ
ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáúßõáøö Ãóæú ÒõåóÇÁó ÃóáúÝò) ÈöÖóãøö ÇáÒøóÇíö
æóÇáúãóÏøö (ÝöíãóÇ ÝóæúÞó äöÕúÝöåö æóÇÓúÊõÔúßöáó) Ãóíú ÇÓúÊóÔúßóáóåõ Ýöí
ÇáÑøóæúÖóÉö (áöÃóäøó ÒõåóÇÁó ÃóáúÝö) ãóÚúäóÇåõ áõÛóÉð (ÞóÏúÑõåõ) Ãóíú
ÝóíóäúÈóÛöí Ãóäú íóáúÒóãóåõ ÃóáúÝñ. æóíõÌóÇÈõ ÈöÃóäøó ãóÚúäóÇåõ ÞóÏúÑõåõ
ÊóÞúÑöíÈðÇ áóÇ ÊóÍúÏöíÏðÇ ãöäú ÒóåóæúÊöåö ÈößóÐóÇ Ãóíú ÍóÒóÑúÊóåõ
ÍóßóÇåõ ÇáÕøóÇÛóÇäöíøõ ÞõáöÈóÊú ÇáúæóÇæõ åóãúÒóÉð áöÊóØóÑøõÝöåóÇ ÅËúÑó
ÃóáöÝò ÒóÇÆöÏóÉò ßóãóÇ Ýöí ßöÓóÇÁò (Ãóæú) ÃóÚúØõæåõ (ÏóÑóÇåöãó Ãóæú
ÏóäóÇäöíÑó Íõãöáó Úóáóì ËóáóÇËóÉò) áöÃóäøóåóÇ ÃóÞóáøõ ÇáúÌóãúÚö (ãöäú
ÛóÇáöÈö äóÞúÏö ÇáúÈóáóÏö) ßóãóÇ Ýöí ÇáúÈóíúÚö ÝóáóíúÓó áöáúæóÇÑöËö
ÇáÊøóÝúÓöíÑõ ÈöÛóíúÑöåö.
(ÝóÅöäú áóãú íóßõäú ÛóÇáöÈñ ÝóÓøóÑóåõ ÇáúæóÇÑöËõ. æóÞóæúáõåõ) ÃóÚúØõæåõ
(ßóÐóÇ ÏöÑúåóãðÇ æóäóÍúæóåõ) ßóßóÐóÇ æóßóÐóÇ ÏöÑúåóãðÇ Ãóæú ãöÇÆóÉð
æóÏöÑúåóãðÇ Ãóæú ÃóáúÝðÇ æóÏöÑúåóãðÇ Ãóæú ãöÇÆóÉð æóÎóãúÓöíäó ÏöÑúåóãðÇ
(ßóãóÇ Ýöí ÇáúÅöÞúÑóÇÑö) ÈöÐóáößó æóÞóÏú ãóÑøó ÈóíóÇäõåõ Ýöíåö (æó)
Þóæúáõåõ (ßóÐóÇ ßóÐóÇ ãöäú ÏóäóÇäöíÑöí) íóáúÒóãõ Èöåö (ÏöíäóÇÑñ æó)
Þóæúáõåõ (ßóÐóÇ æóßóÐóÇ ãöäúåóÇ) íóáúÒóãõ Èöåö (ÏöíäóÇÑóÇäö Ãóæú ßóÐóÇ
ßóÐóÇ ãöäú ÏöíäóÇÑöí ÝóÍóÈøóÉñ Ãóæú ßóÐóÇ æóßóÐóÇ ãöäúåõ ÝóÍóÈøóÊóÇäö
æóÇáúÍöÓóÇÈõ Ýóäøñ Øóæöíáñ æóáöÐóÇ ÌóÚóáõæåõ ÚöáúãðÇ ÈöÑóÃúÓöåö
æóÃóÝúÑóÏõæåõ ÈöÇáÊøóÏúÑöíÓö æóÇáÊøóÕúäöíÝö ÝóÇáúÍóæóÇáóÉõ Ýöí åóÐóÇ
ÇáúãõÎúÊóÕóÑö) Êóßõæäó (Úóáóì ãõÕóäøóÝóÇÊöåö) æóÅöäú ÐóßóÑóåõ ÇáúÃóÕúáõ
åõäóÇ.
[ÇáúÈóÇÈõ ÇáËøóÇáöËõ Ýöí ÇáÑøõÌõæÚö Úóäú ÇáúæóÕöíøóÉö]
(ÊóÕöÍøõ Ýöí ÇáÊøóÈóÑøõÚö ÇáúãõÚóáøóÞö) æóáóæú Ýöí ÇáÕøöÍøóÉö
(ÈöÇáúãóæúÊö) ßóÞóæúáöåö ÅÐóÇ ãöÊøó ÝóÃóÚúØõæÇ ÝõáóÇäðÇ ßóÐóÇ Ãóæú
ÝóÃóÚúÊöÞõæÇ ÚóÈúÏöí (áóÇ ÇáúãõäóÌøóÒö) æóáóæú Ýöí ÇáúãóÑóÖö
(ÇáÑøõÌõæÚõ) Úóäúåõ æóÚóäú ÈóÚúÖöåöº áöÃóäøóåõ ÚóÞúÏõ ÊóÈóÑøõÚò áóãú
íóÊøóÕöáú Èöåö ÇáúÞóÈúÖõ ÝóßóÇäó ßóÇáúåöÈóÉö æóáöÃóäøó ÇáúÞóÈõæáó Ýöí
ÇáúæóÕöíøóÉö ÅäøóãóÇ íõÚúÊóÈóÑõ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö æóßõáøõ ÚóÞúÏò áóãú
íóÞúÊóÑöäú ÈöÅöíÌóÇÈöåö ÇáúÞóÈõæáõ ÝóáöáúãõæÌöÈö Ýöíåö ÇáÑøõÌõæÚõ
æóÑóæóì ÇáúÈóíúåóÞöíøõ ÈöÅöÓúäóÇÏò ÕóÍöíÍò Úóäú ÚõãóÑó æóÚóÇÆöÔóÉó -
ÑóÖöíó Çááøóåõ ÚóäúåõãóÇ - íõÛóíøöÑõ ÇáÑøóÌõáõ ãöäú æóÕöíøóÊöåö ãóÇ
ÔóÇÁó æóÅöäøóãóÇ áóãú íóÑúÌöÚú Ýöí ÇáúãõäóÌøóÒö æóÅöäú ßóÇäó ãõÚúÊóÈóÑðÇ
ãöäú ÇáËøõáõËö ÍóíúËõ ÌóÑóì Ýöí ÇáúãóÑóÖö ßóÇáúãõÚóáøóÞö ÈöÇáúãóæúÊöº
áöÃóäøó ÇáúãõÞúÊóÖöí áöáÑøõÌõæÚö -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
ÇáúæóÕöíøóÉó ÊóÕöÍøõ ÈöãöËúáö äóÕöíÈöåö áóæú ßóÇäó æóÇÑöËðÇ.
(ÝóÑúÚñ) áóæú ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò ÈöãóÇáöåö æóáöÚóãúÑòæ ÈöËõáõËöåö ÝóÅöäú
ÃóÌóÇÒõæÇ ÝóÞóÏú ÚóÇáóÊú Åáóì ÃóÑúÈóÚóÉò áöÒóíúÏö ËóáóÇËóÉñ æóáöÚóãúÑòæ
Óóåúãñ æóÅöäú ÑóÏøõæÇ ÞóÓúãó ÇáËøõáõËö ÈóíúäóåõãóÇ Úóáóì ÃóÑúÈóÚóÉò
Êóßõæäõ ÞöÓúãóÉõ ÇáúæóÕöíøóÉö ãöäú ÇËúäóíú ÚóÔóÑó ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ
æóæóÑóÇÁó ãóÇ ÐóßóÑóåú ãöäú ÇáúÅöÌóÇÒóÉö æóÇáÑøóÏøö áóåõãóÇ ÕõæóÑñ:
ÅÍúÏóÇåóÇ Ãóäú ÊõÌöíÒó ÇáúæóÑóËóÉõ áöÕóÇÍöÈö Çáúßõáøö æóÊóÑõÏøó
áöÕóÇÍöÈö ÇáËøõáõËö ÝóíõÞóÓøóãõ ÇáúãóÇáõ Úóáóì ÇËúäóíú ÚóÔóÑó
áöáúãóÑúÏõæÏö Óóåúãñ æóåõæó ÑõÈúÚõ ÇáËøõáõËö ÈöÊóÞúÏöíÑö ÇáÑøóÏøö
ÚóáóíúåöãóÇ æóÝöí ÇáúÈóÇÞöí æóÌúåóÇäö ÍóßóÇåõãóÇ ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ:
ÃóÍóÏõåõãóÇ Ãóäøóåõ áöÕóÇÍöÈö Çáúßõáøö æóÇáËøóÇäöí Ãóäøó áóåõ ÊöÓúÚóÉð
æóíóÈúÞóì ÓóåúãóÇäö áöáúæóÑóËóÉö æóÈöåö ÌóÒóãó ÇáúÈóÛóæöíø Ýöí
ÊóåúÐöíÈöåö æóÇóáøóÐöí ÃóÐúåóÈõ Åáóíúåö åõæó ÇáúÃóæøóáõº áöÃóäøóåõ
íóÓúÊóÍöÞøõ Çáúßõáøó áóæúáóÇ æóÕöíøóÉõ ÇáËøõáõËö ÝóÅöÐóÇ ÒóÇáóÊú
ÇáúãõÒóÇÍóãóÉõ Ãóæú ÈóÚúÖõåóÇ ÇõÓúÊõÍöÞøó ãóÇ ÒóÇáóÊú Úóäúåõ
ÇáúãõÒóÇÍóãóÉõ.
æóÇáÕøõæÑóÉõ ÇáËøóÇäöíóÉõ Ãóäú ÊõÌöíÒó ÇáúæóÑóËóÉõ áöÕóÇÍöÈö ÇáËøõáõËö
æóÊóÑõÏøõ áöÕóÇÍöÈö Çáúßõáøö ÝóíõÚúØóì ÕóÇÍöÈõ Çáúßõáøö ËóáóÇËóÉó
ÃóÑúÈóÇÚö ÇáËøõáõËö æóÝöí ÕóÇÍöÈö ÇáËøõáõËö æóÌúåóÇäö: ÝóÝöí ÃóÍóÏöåöãóÇ
íõßóãøóáõ áóåõ ÇáËøõáõËõ ãöäú ÛóíúÑö Úóæúáö æóåóÐóÇ Úóáóì ãóÇ
ÇÎúÊóÑúäóÇåõ. æóÝöí ÇáËøóÇäöí ÇáøóÐöí ÌóÒóãó Èöåö ÇáúÈóÛóæöíø íõÚúØóì
ÕóÇÍöÈõ ÇáËøõáõËö ãóÇ ßóÇäó íóÃúÎõÐõåõ ÚöäúÏó ÇáúÅöÌóÇÒóÉö áóåõãóÇ
æóåõæó ËóáóÇËóÉõ ÃóÓúåõãò ãöäú ÇËúäóíú ÚóÔóÑó. æóÇáÕøõæÑóÉ ÇáËøóÇáöËóÉõ
Ãóäú íõÌöíÒó ÈóÚúÖõ ÇáúæóÑóËóÉö áöæóÇÍöÏò æóÇáúÈóÚúÖó áöáúÂÎóÑö ÝóÝöíåö
ãóÇ ÊóÞóÏøóãó
[ÝóÕúáñ ÃóæúÕóì ÈöäóÕöíÈò ãöäú ãóÇáöåö Ãóæú ÈöÌõÒúÁò Ãóæú äóÍúæöåóÇ]
(ÇáúÈóÇÈõ ÇáËøóÇáöËõ Ýöí ÇáÑøõÌõæÚö Úóäú ÇáúæóÕöíøóÉö) (Þóæúáõåõ:
íóÕöÍøõ Ýöí ÇáÊøóÈóÑøõÚö ÇáúãõÚóáøóÞö ÈöÇáúãóæúÊö ÅáóÎú) íõÓúÊóËúäóì
ãöäúåõ ÇáÊøóÏúÈöíÑõ ÝóáóÇ ÑõÌõæÚó Úóäúåõ ÅáøóÇ ÈöãóÇ íõÒöíáõ Çáúãöáúßó
ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí Ýöí ÈóÇÈöåö (Þóæúáõåõ: æóáóæú Ýöí ÇáúãóÑóÖö) ÅáøóÇ Ãóäú
íóßõæäó áóÝóÑúÚöåö
(3/63)
Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö ßóæúäõ ÇáÊøóãúáöíßö áóãú
íóÊöãøõ áöÊóæóÞøõÝöåö Úóáóì ÇáúÞóÈõæáö ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö¡ æóÇáÊøóÈóÑøõÚõ
ÇáúãõäóÌøóÒõ ÚóÞúÏñ ÊóÇãøñ ÈöÅöíÌóÇÈö æóÞóÈõæáö ÝóÃóÔúÈóåó ÇáúÈóíúÚó
ãöäú æóÌúåò æóíóÍúÕõáõ ÇáÑøõÌõæÚõ (ÈöÇáúÞóæúáö ßóäóÞóÖúÊõ ÇáúæóÕöíøóÉó
æóÃóÈúØóáúÊõåóÇ) Ãóæú ÑóÌóÚúÊõ ÝöíåóÇ æóÝóÓóÎúÊõåóÇ (æóåöíó) Ãóíú
ÇáúÚóíúäõ ÇáúãõæÕóì ÈöåóÇ (ÍóÑóÇãñ Úóáóì ÇáúãõæÕóì áóåõ) ßóãóÇ áóæú
ÍóÑøóãó ØóÚóÇãóåõ Úóáóì ÛóíúÑöåö ÈóÚúÏö ÅÈóÇÍóÊöåö áóåõ áóãú íóßõäú áóåõ
Ãóßúáõåõ (Ãóæú åöíó áóæóÑóËóÊöí ÈóÚúÏöí Ãóæú ãöíÑóÇËñ Úóäøöí) áöÃóäøóåóÇ
áóÇ Êóßõæäõ ãöíÑóÇËðÇ ÅáøóÇ ÅÐóÇ ÇäúÞóØóÚó ÊóÚóáøõÞõ ÇáúãõæÕóì áóåõ
ÚóäúåóÇ ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ æóßóÇäó íóÌõæÒõ Ãóäú íõÞóÇáó ÈöÈõØúáóÇäö
äöÕúÝö ÇáúæóÕöíøóÉö ÍóãúáðÇ Úóáóì ÇáÊøóÔúÑöíßö Èóíúäó ÇáúæóÇÑöËö
æóÇáúãõæÕóì áóåõ ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí ÝöíãóÇ áóæú ÃóæúÕóì ÈöÔóíúÁò áöÒóíúÏò
Ëõãøó ÃóæúÕóì Èöåö áöÚóãúÑòæ Ãóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó ÇáËøóÇäöíóÉó ÊóÔúÑöíßñ
ÇäúÊóåóì. æóíõÌóÇÈõ ÈöÃóäøóåóÇ ÅäøóãóÇ ßóÇäóÊú ÊóÔúÑöíßðÇ Ëóãøó
áöãõÔóÇÑóßóÊöåóÇ ÇáúÃõæáóì Ýöí ÇáÊøóÈóÑøõÚö ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ åõäóÇ
ÇáúãõÚúÊóÖóÏú ÈöÞõæøóÉö ÇáúÅöÑúËö ÇáËøóÇÈöÊö ÞóåúÑðÇ Ëõãøó ÑóÃóíúÊõ
ÇÈúäó ÇáÑøöÝúÚóÉö ÝóÑøóÞó ÈöäóÍúæö Ðóáößó (áóÇ) .
Þóæúáõåõ åöíó (ÊóÑößóÊöí) ÝóáóíúÓó ÑõÌõæÚðǺ áöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó ãöäú
ÇáÊøóÑößóÉö (æóÅöäúßóÇÑõåõ) ÇáúæóÕöíøóÉó (Åäú ÓõÆöáó) ÚóäúåóÇ (ÑõÌõæÚñ)
ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Úóáóì ãóÇ ãóÑøó Ýöí ÌóÍúÏö ÇáúæóßóÇáóÉö (æóÕóÍøóÍó)
ÇáúÃóÕúáõ (ÎöáóÇÝóåõ Ýöí ÇáÊøóÏúÈöíÑö) æóÚóáøóáóåú ÈöÃóäøó ßõáøðÇ
ãöäúåóÇ æóãöäú ÇáÊøóÏúÈöíÑö ÚóÞúÏñ íóÊóÚóáøóÞõ Èöåö ÚóÑúÖõ ÔóÎúÕóíúäö
ÝóáóÇ íóÑúÊóÝöÚõ ÈöÅöäúßóÇÑö ÃóÍóÏöåöãóÇ ÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ: æóÇóáøóÐöí
ÐóåóÈö Åáóíúåö ÇáúÃóÕúÍóÇÈõ æóÙóÇåöÑõ ÇáäøóÕøö Ãóäøóåõ ÑõÌõæÚñ áóßöäú
ÚóÏóãõåú ÚóÒóÇåõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Ýöí ÊóÐúäöíÈöåö áöáúÃóßúËóÑöíäó Ýöí
äóÙöíÑöåö ãöäú ÇáÊøóÏúÈöíÑö æóÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ ÇáúÃóÕóÍøó Ãóäøóåõ
áóíúÓó ÈöÑõÌõæÚò æóÐóßóÑó ÇáúÃóÕúáõ Ýöí ÇáÊøóÏúÈöíÑö Ãóäøó Þóæúáóåõ
áóíúÓó åóÐóÇ ÇáúãõæÕóì Èöåö ÑõÌõæÚñ (áóÇ Þóæúáõåõ) Ýöí ÌóæóÇÈö
ÇáÓøõÄóÇáö Úóäú ÇáúæóÕöíøóÉö (áóÇ ÃóÏúÑöí) ÝóáóíúÓó ÑõÌõæÚðÇ
(æóÇáÊøóÕóÑøõÝõ Ýöí ÇáúãõæÕóì Èöåö ÈöãõÚóÇæóÖóÉò) ßóÈóíúÚò æóÅöäú ÍóÕóáó
ÈóÚúÏóåõ ÝóÓúÎñ æóáóæú ÈöÎöíóÇÑö ÇáúãóÌúáöÓö (Ãóæú åöÈóÉò Ãóæú Ñóåúäò)
æóáóæú ÈöáóÇ ÞóÈúÖò ÝöíåöãóÇ (Ãóæú ßöÊóÇÈóÉò Ãóæú ÊóÏúÈöíÑò) Ãóæú
ÊóÚúáöíÞö ÚöÊúÞò ÈöÕöÝóÉò Ãóæú äóÍúæöåóÇ (ÑõÌõæÚñ) áöÙõåõæÑö ÞóÕúÏö
ÇáÕøóÑúÝö Úóäú ÇáúãõæÕóì áóåõ (æóßóÐóÇ) íóÍúÕõáõ ÇáÑøõÌõæÚõ (ÈöÇáúÚóÑúÖö
ÚóáóíúåóÇ) áöÐóáößó æóáöÃóäøóåõ ØóÑöíÞñ Åáóì ÇáÑøõÌõæÚö æóåóÐóÇ ãöãøóÇ
ÊõÎóÇáöÝõ Ýöíåö ÇáúæóÕöíøóÉõ ÇáÊøóÏúÈöíÑó ßóãóÇ äóÕøó Úóáóíúåö Ýöí
ÇáúÃõãøö æóãóÇ ÐõßöÑó Ýöí ÇáúåöÈóÉö ãóÍóáøõåõ Ýöí ÇáÕøóÍöíÍóÉö.
ÃóãøóÇ ÇáúÝóÇÓöÏóÉõ ÝóÍóßóì ÝöíåóÇ ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ ËóáóÇËóÉó ÃóæúÌõåò:
ËóÇáöËõåóÇ Åäú ÇÊøóÕóáó ÈöåóÇ ÇáúÞóÈúÖõ ßóÇäóÊú ÑõÌõæÚðÇ æóÅöáøóÇ ÝóáóÇ.
ÞóÇáó Ýöí ÇáúßöÝóÇíóÉö: æóßóáóÇãõåõ íõÝúåöãõ ØóÑúÏõåóÇ Ýöí ÇáÑøóåúäö
ÇáúÝóÇÓöÏö æóÇáúÃóæúÌóåõ Ãóäøóåõ ÑõÌõæÚñ ÝöíåöãóÇ ßóÇáúÚóÑúÖö Úóáóì ãóÇ
ãóÑøó Èóáú Ãóæúáóì.
(æóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö) Ýöí ÇáúãõæÕóì Èöåö (ãöËúáõ) Þóæúáöåö:
(ÅÐóÇ ãöÊøõ ÝóÈöíÚõæåõ æóßóÐóÇ ÇáÊøóæúßöíáõ Ýöíåö æóÇáöÇÓúÊöíáóÇÏõ)
áöáúÃóãóÉö Ãóíú ßõáøñ ãöäúåóÇ (ÑõÌõæÚñ) áöãóÇ ãóÑøó (áóÇ ÇáúæóØúÁõ)
áöáúÃóãóÉö (æóáóæú ÃóäúÒóáó) æóáóÇ ÃóËóÑó áöÙõåõæÑö ÞóÕúÏö ÇáúÅöíáóÇÏöº
áöÃóäøóåõ ÞóÏú íõäúÒöáõ æóáóÇ ÊóÍúÈóáõ æóíõÝóÇÑöÞõ ÇáúÚóÑúÖó Úóáóì ãóÇ
ÐõßöÑó ÈöÃóäøó ÅÝúÖóÇÁó ÇáúÚóÑúÖö Åáóíúåö ÃóÞúÑóÈõ ãöäú ÅÝúÖóÇÁö
ÇáúæóØúÁö Åáóì ÇáúæóáóÏö (æóÇáúÅöÞúÑóÇÑõ ÈöÍõÑøöíøóÊöåö) Ãóíú ÇáúÚóÈúÏö
ÇáúãõæÕóì Èöåö (æóÛóÕúÈöåö) Ãóíú Ãóæú ÈöÛóÕúÈöåö áóåõ (ÑõÌõæÚñ) .
(ÝóÑúÚñ: áóæú ÃóæúÕóì Èöåö áöÒóíúÏò Ëõãøó ÃóæúÕóì Èöåö áöÚóãúÑòæ
ÇÔúÊóÑóßóÇ) Ýöíåö ÝóáóÇ íóßõæäõ ÑõÌõæÚðÇ Ýöí ÇáúÌóãöíÚö áöÇÍúÊöãóÇáö
ÅÑóÇÏóÉö ÇáÊøóÔúÑöíßö Ïõæäó ÇáÑøõÌõæÚö ÝóáóíúÓó Ðóáößó ãöäú ãõÞúÊóÖóì
ÇááøóÝúÙö ßóãóÇ Ýöí Þóæúáöåö ÃóæúÕóíúÊõ Èöåö áóßõãóÇ Èóáú ãöäú ÌöåóÉö
Ãóäøóåõ áóãøóÇ ÃóæúÕóì Èöåö áöáËøóÇäöí ÈóÚúÏóãóÇ ÃóæúÕóì Èöåö
áöáúÃóæøóáö ßóÃóäøóåõ ÃóÑóÇÏó Ãóäú íõÔúÑößó ÈóíúäóåõãóǺ áöÃóäøóåõ
ãóáøóßó ßõáøðÇ ãöäúåõãóÇ ÌóãöíÚóåõ ÚöäúÏó ÇáúãóæúÊö æóåõæó ãõÊóÚóÐøöÑñ
ÝóíõÖóÇÑóÈóÇäö Ýöíåö (ÝóÅöäú ÑóÏøóåõ ÃóÍóÏõåõãóÇ ßóÇäó ÇáúÌóãöíÚõ
áöáúÂÎóÑö. æóÅöäú ÞóÇáó ÃóæúÕóíúÊõ Èöåö áóßõãóÇ ÝóÑóÏøó ÃóÍóÏõåõãóÇ
ÝóáöáúÂÎóÑö ÇáäøöÕúÝõ) ÝóÞóØúº áöÃóäøóåõ ÇáøóÐöí ÃóæúÌóÈóåõ áóåõ
ÇáúãõæÕöí ÕóÑöíÍðÇ ÈöÎöáóÇÝöåö Ýöí ÇáøóÊöí ÞóÈúáóåóÇ ßóãóÇ ÚõÑöÝó
(æóÅöäú ÃóæúÕóì Èöåö áöáúÃóæøóáö Ëõãøó ÈöäöÕúÝöåö áöáËøóÇäöí) æóÞóÈöáóÇ
(ÇÞúÊóÓóãóÇåõ ÃóÑúÈóÇÚðÇ) ÅÐú ÇáäøöÕúÝõ áöáúÃóæøóáö æóÞóÏú ÔóÑøóßóåõ
ãóÚó ÇáËøóÇäöí Ýöí ÇáäøöÕúÝö ÇáúÂÎóÑö æóåóÐóÇ ÊóÈöÚó Ýöíåö
ÇáúÅöÓúäóæöíøó ÍóíúËõ ÛóáøóØó ÇáúÃóÕúáó Ýöí Þóæúáöåö ÇÞúÊóÓóãóÇåõ
ÃóËúáóÇËðÇ¡ æóÑóÏøó ãóÇ ÞóÇáóåõ ÈöÃóäøó ãóÇ Ýöí ÇáúÃóÕúáö åõæó
ÇáúãõÚúÊóãóÏõ ÇáúÌóÇÑöí Úóáóì ÞóÇÚöÏóÉö ÇáúÈóÇÈöº ÅÐú äöÓúÈóÉõ ÇáäøöÕúÝö
Åáóì ãóÌúãõæÚö ÇáúæóÕöíøóÊóíúäö ÇáËøõáõËõ¡ æóÚóáóíúåö áóæú ÃóæúÕóì
áöáúÃóæøóáö ÈöÇáúßõáøö æóáöáËøóÇäöí ÈöÇáËøõáõËö ÇÞúÊóÓóãóÇåõ ÃóÑúÈóÇÚðÇ.
ÅÐú äöÓúÈóÉõ ÇáËøõáõËö Åáóì ÇáúãóÌúãõæÚö ÇáÑøõÈõÚõ (ÝóÅöäú ÑóÏøóåõ
ÇáËøóÇäöí ÝóÇáúßõáøõ áöáúÃóæøóáö Ãóæú) ÑóÏøóåõ (ÇáúÃóæúáõ ÝóÇáäøöÕúÝõ
áöáËøóÇäöí æóÅöäú ÃóæúÕóì Èöåö
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ Ëõãøó ÑóÃóíúÊõ ÇÈúäó ÇáÑøöÝúÚóÉö ÝóÑøóÞó ÈöäóÍúæö Ðóáößó)
æóåõæó Ãóäøó ÇáÊøóÔúÑöíßó Ýöí ãóÍóáøö ÇáäøóÞúáö ÌóÇÁó áöÊóÓóÇæöí
ÇáúÃóæøóáö æóÇáúÃóÎöíÑö æóáóÇ ßóÐóáößó ÝöíãóÇ äóÍúäõ Ýöíåö ÝóÅöäøó
ÇáúÅöÑúËó ÃóÞúæóì ãöäú ÇáúæóÕöíøóÉö Ýöí ËõÈõæÊöåö ÞóåúÑðÇ ÈöÎöáóÇÝö
ÇáúæóÕöíøóÉö ÇåÜ æóÝóÑøóÞó ÈóÚúÖõåõãú ÈöÃóäøó Þóæúáóåõ åóÐóÇ áöæóÇÑöËöí
ÈóÚúÏó ãóæúÊöí ãóÝúåõæãõ ÕöÝóÉò Ãóíú áóÇ áöÛóíúÑöåö. æóÃóãøóÇ Þóæúáõåõ
åõæó áöÚóãúÑòæ ÈóÚúÏó Þóæúáöåö åõæó áöÒóíúÏò ÝóãóÝúåõæãõ áóÞóÈò
æóÇáÕøóÍöíÍõ Ãóäøóåõ áóíúÓó ÈöÍõÌøóÉò ÝóáöÐóáößó Þöíáó ÈöÇáÊøóÔúÑöíßö
Ýöí åóÐöåö Ïõæäó Êöáúßó (Þóæúáõåõ æóÅöäúßóÇÑõåõ Åäú ÓõÆöáó ÑõÌõæÚñ)
æóßóÐóÇ Åäú áóãú íõÓúÆóáú ÝöíãóÇ íóÙúåóÑõ (Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ
Úóáóì ãóÇ ãóÑøó Ýöí ÌóÍúÏö ÇáúæóßóÇáóÉö) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö
æóßóÊóÈó Úóáóíúåö æóáöåóÐóÇ ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóäúæóÇÑö æóÈöÅöäúßóÇÑöåóÇ
ÈöáóÇ ÛóÑóÖò (Þóæúáõåõ: æóÅöäú ÍóÕóáó ÈóÚúÏóåõ ÝóÓúÎñ ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó
Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: æóßóáóÇãõåõãú íõÝúåöãõ ØóÑúÏóåóÇ Ýöí
ÇáÑøóåúäö ÇáúÝóÇÓöÏö) ÇáúÃóÕóÍøõ Ãóäøó Ðóáößó ÑõÌõæÚñ ÃóíúÖðÇ Û
(Þóæúáõåõ: æóÇáúÃóæúÌóåõ Ãóäøóåõ ÑõÌõæÚñ ÝöíåöãóÇ) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö.
(Þóæúáõåõ: æóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö ÅáóÎú) ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ
ãóÍóáøõ ãóÇ ÐóßóÑóåõ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáúÈóíúÚö ÅÐóÇ áóãú íóÊóÖóãøóäú
ãõÍóÇÈóÇÉð Ýóáóæú ÃóæúÕóì ÈöÈóíúÚöåö ãõÍóÇÈóÇÉð ÈöÔóíúÁò ãõÚóíøóäò
ÝóÇáúæóÕöíøóÉõ ËóÇÈöÊóÉñ Ýöí ÇáúãõÍóÇÈóÇÉö ÝóÅöäú ßóÇäóÊú äöÕúÝó
ÇáËøóãóäö Ýóåöíó ÈóíúäóåõãóÇ ÃóËúáóÇËðÇ Ãóæú ËõáõËóåõ ÝóÃóÑúÈóÇÚðÇ
ÐóßóÑóåú ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ æóÛóíúÑõåõ.
[ÝóÑúÚñ ÃóæúÕóì Èöåö áöÒóíúÏò Ëõãøó ÃóæúÕóì Èöåö áöÚóãúÑòæ]
(Þóæúáõåõ: ÅÐú ÇáäøöÕúÝõ áöáúÃóæøóáö æóÞóÏú ÔóÑóßóåõ ãóÚó ÇáËøóÇäöí
ÅáóÎú) ÞóÇáó ÇáúÞóÇÖöí Ýöí ÝóÊóÇæöíåö ãóÓúÃóáóÉñ ÃóæúÕóì áöæóÇÍöÏö
ÈöËõáõËö ãóÇáöåö æóáöÂÎöÑö ÈöÚóÔúÑóÉö ÏóäóÇäöíÑó æóËõáõËõ ãóÇáöåö
ãöÇÆóÉõ ÏöíäóÇÑò ßóãú íóÎúáõÕõ áöáúãõæÕóì áóåõ ãöäú ÌóãöíÚö ÇáËøõáõËö¿
ÃóÌóÇÈó íóÎúáõÕõ áóåõ ÊöÓúÚõæäó ÏöíäóÇÑðÇ æóÇáúÈóÇÞöí ÈóíúäóåõãóÇ
äöÕúÝóÇäö æóåöíó ÇáúÚóÔóÑóÉõ ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áöÅöäúÓóÇäò ÈöÚóÈúÏò
æóáöÂÎóÑó ÈöäöÕúÝö Ðóáößó ÇáúÚóÈúÏö æóÞöíãóÉõ ÇáúÚóÈúÏö ËõáõËõ ãóÇáöåö
íóÎúáõÕõ áöáúãõæÕóì áóåõ ÈöÇáúßõáøö äöÕúÝõ ÇáúÚóÈúÏö æóÇáúÈóÇÞöí
ÈóíúäóåõãóÇ äöÕúÝóÇäö Ýóíóßõæäõ áöáúãõæÕóì áóåõ ÈöäöÕúÝö ÇáúÚóÈúÏö
ÑõÈúÚõåõ ÇåÜ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóåõæó ÇáúæóÌúåõ ßóãóÇ ÈóíøóäúÊõåõ
Ýöí ÇáÊøóæóÓøõØö (Þóæúáõåõ: ÍóíúËõ ÛóáöØó ÇáúÃóÕúáõ Ýöí Þóæúáöåö ÅáóÎú)
åóÐóÇ ãöäú ÇáúÃóÛóÇáöíØö ÇáúÞóÈöíÍóÉö æóÞóÏú ÑóÏøóåõ ÇáäøóÇÓõ Úóáóíúåö
æóÓóÈóÈõ ÇáúÛóáóØö Ðõåõæáõåõ Úóäú ÞóÇÚöÏóÉö ÇáúÈóÇÈö æóÅöäøóãóÇ ßóÇäó
ËõáõËõåõ áöáËøóÇäöíº áöÃóäøóåõ ÃóæúÕóì áóåõ ÈöÇáäøöÕúÝö æóäöÓúÈóÉõ
ÇáäøöÕúÝö Åáóì Çáúßõáøö ÅäøóãóÇ åõæó ÇáËøõáõËõ Ê (Þóæúáõåõ: ÈöÃóäøó ãóÇ
Ýöí ÇáúÃóÕúáö åõæó ÇáúãõÚúÊóãóÏõ ÅáóÎú) æóÈöåö ÕóÑøóÍó ÇáúÈóÛóæöíø
æóÛóíúÑõåõ (Þóæúáõåõ: Ãóæú ÑóÏøóåõ ÇáúÃóæøóáõ ÝóÇáäøöÕúÝõ áöáËøóÇäöí)
ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ: æóíõáúÍóÞõ ÈöÇáÑøóÏøö ãóÇ ÅÐóÇ ÑóÌóÚó ÇáúãõæÕöí
Úóäú ÅÍúÏóì ÇáúæóÕöíøóÊóíúäö æóÞóÏú ÐóßóÑóåõ ÇáúÈóÛóæöíø
(3/64)
áöÒóíúÏò Ëõãøó) ÃóæúÕóì (ÈöÚöÊúÞöåö
ÝóíõÞóÏøóãõ ÇáúÚöÊúÞõ) æóÊóÈúØõáõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÇáúÃõæáóì áößóæúäö
ÇáËøóÇäöíóÉö ÑõÌõæÚðÇ ÚóäúåóÇ (Ãóæú íõÞóÓøöãõ) ÈöÃóäú íóÚúÊöÞó äöÕúÝóåõ
æóíóÏúÝóÚó Åáóì ÒóíúÏò ÇáúÈóÇÞöíó (æóÌúåóÇäö) ßóáóÇãõ ÇáúÃóÕúáö
íóÞúÊóÖöí ÊóÑúÌöíÍó ÇáúÃóæøóáö æóäóÕøó Úóáóíúåö Ýöí ÇáúÃõãøö ßóãóÇ
äóÞóáóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóÅöäøóãóÇ ßóÇäóÊú ÇáËøóÇäöíóÉõ ÑõÌõæÚðÇ
ÈöÎöáóÇÝöåóÇ ÝöíãóÇ ãóÑøó Ãóæøóáó ÇáúÝóÑúÚöº áöÃóäøóåóÇ åõäóÇ áóíúÓóÊú
ãöäú ÌöäúÓö ÇáúÃõæáóì (æóßóÐóÇ ÚóßúÓõåõ) ÈöÃóäú ÃóæúÕóì ÈöÚöÊúÞöåö Ëõãøó
ÃóæúÕóì Èöåö áöÒóíúÏò ÝóÝöíåö ÇáúæóÌúåóÇäö ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö
æóÇáúÞöíóÇÓõ Ãóäú íõÕúÑóÝó Åáóì ÇáúãõæÕóì áóåõ Úóáóì ÇáúÃóæøóáö æóÃóäú
íõäóÕøóÝó Úóáóì ÇáËøóÇäöí.
(ÝóÕúáñ: Þóæúáõåõ ÃóæúÕóíúÊõ áöÒóíúÏò ÈöãóÇ ÃóæúÕóíúÊõ Èöåö áöÚóãúÑòæ
ÑõÌõæÚñ) áöÙõåõæÑöåö Ýöíåö¡ æóÝóÇÑöÞõ ãóÇ ãóÑøó Ãóæøóáó ÇáúÝóÑúÚö
ÇáÓøóÇÈöÞö ÈöÃóäøóåõ Ëóãøó íóÌõæÒõ Ãóäú íóßõæäó äóÓöíó ÇáúæóÕöíøóÉó
ÇáúÃõæáóì ÝóÇÓúÊõÕúÍöÈúäóÇåóÇ ÈöÞóÏúÑö ÇáúÅöãúßóÇäö ÈöÎöáóÇÝöåö åõäóÇ
(æóÅöäú ÞóÇáó) Ýöí ÔóíúÁò (ÈöíÚõæåõ æóÇÕúÑöÝõæÇ Ëóãóäóåõ Åáóì
ÇáúãóÓóÇßöíäö Ëõãøó ÞóÇáó ÈöíÚõæåõ æóÇÕúÑöÝõæÇ Ëóãóäóåõ Åáóì ÇáÑøöÞóÇÈö
ÇÔúÊóÑóßõæÇ) Ýöí ÇáËøóãóäöº áöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÊóíúäö ãõÊøóÝöÞóÊóÇäö
Úóáóì ÇáúÈóíúÚö æóÅöäøóãóÇ ÇáÒøóÍúãóÉõ Ýöí ÇáËøóãóäö¡ äóÚóãú Åäú ßóÇäó
ÇáúãõæÕöí ÐóÇßöÑðÇ áöáúÃõæáóì ÕõÑöÝó ÇáúÌóãöíÚõ Åáóì ÇáÑøöÞóÇÈö Úóáóì
ÇáúãóÐúåóÈö ÇáÕøóÍöíÍö ÞóÇáóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóíóÃúÊöí ãöËúáõåõ Ýöí
äóÙóÇÆöÑöåö æóÞóÏú ÕóÑøóÍó åõæó Èöåö Ýöí ÈóÚúÖöåóÇ æóÝóÇÑöÞõ
ÇÔúÊöÑóÇßöåöãóÇ ÝöíãóÇ ÐóßöÑó ãóÇ áóæú ÃóæúÕóì ÈöÔóíúÁò áöáúÝõÞóÑóÇÁö
Ëõãøó ÃóæúÕóì ÈöÈóíúÚöåö æóÕóÑúÝö Ëóãóäöåö áöáúãóÓóÇßöíäö ÍóíúËõ ßóÇäóÊú
ÇáúæóÕöíøóÉõ ÇáËøóÇäöíóÉõ ÑõÌõæÚðÇ ÈöÃóäøóåóÇ Ýöí ãóÓúÃóáóÊöäóÇ ãöäú
ÌöäúÓö ÇáúÃõæáóì ÈöÎöáóÇÝöåóÇ Ëõãøó äóÈøóåó Úóáóíúåö ÇáúÞóÝøóÇáõ
æóÛóíúÑõåõ.
(æóáóæú ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò ÈöÏóÇÑò) Ãóæú ÈöÎóÇÊóãò (Ëõãøó) ÃóæúÕóì
(áöÚóãúÑòæ ÈöÃóÈúäöíóÊöåóÇ) Ãóæú ÈöÝóÕøöåö (ÝóÇáúÚóÑúÕóÉõ) æóÇáúÎóÇÊóãõ
(áöÒóíúÏò æóÇáúÃóÈúäöíóÉõ) æóÇáúÝóÕøõ ãõÔúÊóÑóßóÇäö (ÈóíúäóåõãóÇ ÝóÅöäú
ÃóæúÕóì áöÚóãúÑòæ ÈöÓõßúäóÇåóÇ) áóÇ ÈöÃóÈúäöíóÊöåóÇ (ÞóÇáó ÈóÚúÖõåõãú
ÇõÎúÊõÕøó) ÚóãúÑñæ (ÈöÇáúãóäúÝóÚóÉö æóÇÓúÊõÔúßöáó) Ãóíú ÇÓúÊóÔúßóáóåõ
ÇáúÃóÕúáõ ÝóÞóÇáó æóßóÇäó íóÍúÊóãöáõ Ãóäú íóÔúÊóÑößóÇ Ýöí ÇáúãóäúÝóÚóÉö
ßóÇáúÃóÈúäöíóÉö æóÇáúÝóÕøö æóÝóÑøóÞó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö ÈöÃóäøó
ÇáúãóäúÝóÚóÉó ãóÚúÏõæãóÉñ æóÇáúÃóÈúäöíóÉõ æóÇáúÝóÕøõ ãóæúÌõæÏóÇäö
æóÈöÃóäøóåõãóÇ ãõäúÏóÑöÌóÇäö ÊóÍúÊó ÇÓúãö ÇáÏøóÇÑö æóÇáúÎóÇÊóãö ÝóåõãóÇ
ÈóÚúÖõ ÇáúãõæÕóì Èöåö ÈöÎöáóÇÝö ÇáúãóäúÝóÚóÉö.
(ÝóÑúÚñ: åóÐóÇ ßõáøõåõ Ýöí ÇáúãõÚóíøóäóÉö) Ãóíú Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö
ÈöãõÚóíøóäò (ÃóãøóÇ ÅÐóÇ ÃóæúÕóì ÈöËõáõËö ãóÇáöåö Ëõãøó ÈóÇÚó) ãóËóáðÇ
(ÃóãúáóÇßóåõ Ãóæú åóáóßóÊú áóãú íóßõäú) Ðóáößó (ÑõÌõæÚðÇ) Úóäú
ÇáúæóÕöíøóÉö (æóÊóÚóáøóÞóÊú ÈöÇáúÍóÇÏöËö) áóåõ ãöäú ÇáúãóÇáö ÈóÚúÏó
Ðóáößó ÅÐú áóÇ ÅÔúÚóÇÑó áóåõ Èöåö æóËõáõËõ ÇáúãóÇáö áóÇ íóÎúÊóÕøõ
ÈöÇáúãóæúÌõæÏö ÚöäúÏóåõ ÍóÇáó ÇáúæóÕöíøóÉö Èóáú ÇáúÚöÈúÑóÉõ ÈöãóÇ
íóãúáößõåõ ÍóÇáó ÇáúãóæúÊö ÒóÇÏó Ãóãú äóÞóÕó Ãóãú ÊóÈóÏøóáó æóáóÇ
íóÎúÊóÕøõ ÇáúÍõßúãõ ÈöÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáËøõáõËö.
(ÝóÑúÚñ: ØóÍúäõ ÇáúÍöäúØóÉö æóÈóÏúÑöåóÇ æóÚóÌúäõ ÇáÏøóÞöíÞö æóÐóÈúÍõ
ÇáÔøóÇÉö æóÎóÈúÒõ ÇáúÚóÌöíäõ æóÅöÍúÖóÇäõ ÇáúÈöíÖö) ÇáÏøóÌóÇÌó Ãóæú
äóÍúæõåõ áöíóÊóÝóÑøóÎó (æóÏóÈúÛõ ÇáúÌöáúÏö ÑõÌõæÚñ) Úóäú ÇáúæóÕöíøóÉö
(áöãóÚúäóíóíúäö: ÃóÍóÏõåõãóÇ ÒóæóÇáõ ÇáöÇÓúãö) ÞóÈúáó ÇÓúÊöÍúÞóÇÞö
ÇáúãõæÕóì áóåõ ÝóßóÇäó ßóÇáÊøóáóÝö. .
(æóÇáËøóÇäöí ÇáúÅöÔúÚóÇÑõ ÈöÇáúÅöÚúÑóÇÖö) Úóäú ÇáúæóÕöíøóÉö (æóíõÚúÒóì
ÇáúÃóæøóáõ) ãöäúåõãóÇ (Åáóì ÇáäøóÕøö æóÇáËøóÇäöí Åáóì ÃóÈöí ÅöÓúÍóÇÞó)
ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ: æóáóíúÓó ÈõØúáóÇäõ ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÈõØúáóÇäö
ÇáöÇÓúãö æóÇÖöÍðÇ ßõáøó ÇáúæõÖõæÍö ÈöÏóáöíáö Ãóäøó ÇáúÚóÕöíÑó
ÇáúãóÑúåõæäó ÅÐóÇ ÊóÎóãøóÑó æóÊóÎóáøóáó ÞóÈúáó ÇáúÞóÈúÖö áóÇ íóÈúØõáõ
ÇáÑøóåúäõ Ýöíåö Úóáóì ÑóÃúíò Èóáú íóßõæäõ ÇáúÎóáøõ ãóÑúåõæäðÇ ãóÚó
ÈõØúáóÇäö ÇáöÇÓúãö¡ æóÇáÑøóåúäõ ÞóÈúáó ÇáúÞóÈúÖö ãóÚó ÇáúæóÕöíøóÉö
ãõÊóÞóÇÑöÈóÇäö Ëõãøó ÞóÖöíøóÊõåõ Ãóäú íõÝóÑøöÞó Èóíúäó Þóæúáöåö:
ÃóæúÕóíúÊõ ÈöåóÐóÇ ÇáØøóÚóÇãö æóÈóíúäó Ãóäú íóÞõæáó ÃóæúÕóíúÊõ ÈöåóÐóÇ
Ãóæú ÃóæúÕóíúÊõ ÈöãóÇ Ýöí åóÐóÇ ÇáúÈóíúÊö. ÇäúÊóåóì. ÞóÇáó Ýöí
ÇáúÃóÕúáö: æóíóäúÈóÛöí Ãóäú áóÇ íóßõæäó ÎóÈúÒõ ÇáúÚóÌöíäö ÑõÌõæÚðÇ
ÝóÅöäøó ÇáúÚóÌöíäó íóÝúÓõÏõ áóæú ÊõÑößó ÝóáóÚóáøóåõ ÞóÕóÏó ÅÕúáóÇÍóåõ
æóÍöÝúÙóåõ Úóáóì ÇáúãõæÕóì áóåõ ÞóÇáó æóáóß Ãóäú ÊóÞõæáó ÞöíóÇÓõ
ÇáúãóÚúäóì ÇáúÃóæøóáö Ãóäú áóÇ íóßõæäó ÇáÏøóÈúÛõ ÑõÌõæÚðÇ áöÈóÞóÇÁö
ÇáöÇÓúãö æóßóÐóÇ ÇáúÅöÍúÖóÇäõ Åáóì Ãóäú íóÊóÝóÑøóÎó (æóÚóáóíúåöãóÇ
íóäúÈóäöí ãóÇ áóæú ÍóÕóáó -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ ÝóíõÞóÏøóãõ ÇáúÚöÊúÞõ) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ
ÝóÝöíåö ÇáúæóÌúåóÇäö) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: ÞóÇáó Ýöí
ÇáúÃóÕúáö: æóÇáúÞöíóÇÓõ ÅáóÎú) ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ áóíúÓó ÇáúÞöíóÇÓõ
ãóÇ ÐõßöÑó. æóÇáúãõÚúÊóãóÏõ ãóÇ ÊóÞóÏøóãó ãöäú ÌöåóÉö Ãóäøó ÚöáøóÉó
ÅÈúØóÇáö ÇáúæóÕöíøóÉö Ýöí ÇáúãóÓúÃóáóÉö ÇáúÃõæáóì ÞõæøóÉõ ÇáúÚöÊúÞö
æóÊóäóÇÝöíåö ãóÚó Çáúãöáúßö æóáóÇ ÝóÑúÞó Úóáóì åóÐöåö ÇáúÚöáøóÉö Èóíúäó
ÞõæøóÉö Ãóäú ÊóÊóÞóÏøóãó ÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáúÚöÊúÞö Ãóæú ÊóÊóÃóÎøóÑó
áößóæúäö ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáúÚöÊúÞö äóÇÝöÐóÉñ æóÇáúæóÕöíøóÉõ ÈöÇáúãöáúßö
áóÇÛöíóÉñ æóÃóãøóÇ ÇáúæóÌúåõ ÇáÕøóÇÆöÑõ Åáóì ÇáÊøóäúÕöíÝö ÝóÓóæóÇÁñ
ÝöíåöãóÇ ÝóÊóÃóãøóáú Ðóáößó íóÙúåóÑú áóß
[ÝóÕúáñ Þóæúáõåõ ÃóæúÕóíúÊõ áöÒóíúÏò ÈöãóÇ ÃóæúÕóíúÊõ Èöåö áöÚóãúÑòæ
ÑõÌõæÚñ]
(Þóæúáõåõ áóÇ íóÈúØõáõ ÇáÑøóåúäõ Ýöíåö Úóáóì ÑóÃúíö) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: æóÇáÑøóåúäõ ÞóÈúáó ÇáúÞóÈúÖö ãóÚó ÇáúæóÕöíøóÉö
ãõÊóÞóÇÑöÈóÇäö ÅáóÎú) ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö ÃóãøóÇ ãóÇ ÞóÇáóåõ ãöäú
ÊóÞóÇÑõÈö ÇáÑøóåúäö ÞóÈúáó ÇáúÞóÈúÖö æóÇáúæóÕöíøóÉö ÝóÞóÏú íõãúäóÚõ
ÝóíõÞóÇáõ: ÇáÑøóåúäõ æõÌöÏó ÇáúÅöíÌóÇÈõ æóÇáúÞóÈõæáõ Ýöíåö ÞóÈúáó
ÊóÛúíöíÑö ÇáöÇÓúãö æóåõãóÇ ÚõãúÏóÉõ ÇáúÚõÞõæÏõ Ýöí ÇáúÌõãúáóÉö æóáóÇ
ßóÐóáößó ÇáúæóÕöíøóÉõ æóáóÆöäú ÓóáøóãúäóÇ ÊóÞóÇÑõÈóåõãóÇ ÝóÇáÑøóÃúíõ Ýöí
ÇáÑøóåúäö áöáúÃóÕúÍóÇÈö ÝóáóÇ íõÚóßøöÑõ Úóáóì Þóæúáö ÇáÔøóÇÝöÚöíøö Èóáú
ÈöÞóæúáöåö íõÑóÏøõ Úóáóíúåöãú æóáóÆöäú ÓóáøóãúäóÇ Ãóäú Þóæúáó
ÇáúÃóÕúÍóÇÈö íõÑóÏøó Úóáóíúåöº áöÃóäøóåõ ãóÃúÎõæÐñ ãöäú ÃóÕúáò áóåõ áóãú
äóÚúÏóãú ÝóÑúÞðÇ¡ æóåõæó Ãóäøó ÇáúÚóÕöíÑó ÈóÚúÏó ÇäúÞöáóÇÈöåö ÎóãúÑðÇ
Ëõãøó ÎóáøðÇ áóÇ ÈõÏøó Ýöíåö ãöäú ÇáúÅöÞúÈóÇÖö ÝóíõæÌóÏõ ãöäú ãõæÌöÈöåö
Ãóæú ãóäú íóÞõæãõ ãóÞóÇãóåõ æóåõæó æóÇÑöËõåõ Åäú áóãú íóÈúØõáú
ÈöãóæúÊöåö ãóÇ íóÏõáøó Úóáóì ÑöÖóÇåõ ÈöÇáúÚóÞúÏö ÈóÚúÏó ÇáÊøóÛúíöíÑö
æóåõæó íóÏõáøó Úóáóì Ãóäøóåõ áóãú íõÚúÊóãóÏú ÇáöÇÓúãõ ÝóÓóÞóØó Íõßúãõåõ
æóáóÇ ßóÐóáößó ÇáúæóÕöíøóÉõ¡ æóÃóãøóÇ Þóæúáõåõ Ëõãøó ÞóÖöíøóÉõ Ðóáößó
Ãóäú íõÝóÑøöÞó Åáóì ÂÎöÑöåö ÓõÄóÇáñ ÍóÓóäñ áóÇ ãóÏúÝóÚó áóåõ Ýöí Ùóäøöí
ÅáøóÇ ÇáÊøóÎúÑöíÌõ Úóáóì Ãóäøó ÊóÛúíöíÑó ÇáÕøöÝóÉö åóáú íõÌúÚóáõ
ßóÊóÛúíöíÑö ÇáúãóæúÕõæÝö¿ æóÝöíåö ÞóæúáóÇäö ÐóßóÑõæåõãóÇ Ýöí ßöÊóÇÈö
ÇáäøößóÇÍö ÝöíãóÇ ÅÐóÇ ÔóÑóØó ÃóäøóåóÇ ÈöÕöÝóÉò Ëõãøó ÙóåóÑóÊú ÈöÕöÝóÉò
ÛóíúÑöåóÇ åóáú íóÕöÍøõ ÇáúÚóÞúÏõ Ãóãú áóÇ ÝóÅöäú ÞõáúäóÇ: Åäøóåõ
ßóÊóÛúíöíÑö ÇáúãóæúÕõæÝö áóãú íóÝúÊóÑöÞõ ÇáúÍóÇáõ Èóíúäó Ãóäú íõÕóÑøöÍó
ÈöÇáöÇÓúãö Ãóãú áóÇ æóÊóßõæäõ ÚõãúÏóÉõ ÇáúæóÕöíøóÉõ ÇáÕøöÝóÉó æóÅöäú
áóãú íóäúØöÞú ÈöåóÇ áöÖóÚúÝö ÇáúæóÕöíøóÉö æóÚóÏóãö ÊóÍóÞøõÞö ÇáÑøöÖóÇ
ÈöãóÇ ÍóÕóáö ÈóÚúÏóåóÇ.
(Þóæúáõåõ: ÞóÇáó æóáóß Ãóäú ÊóÞõæáõ ÞöíóÇÓõ ÇáúãóÚúäóì ÇáúÃóæøóáö ÅáóÎú)
ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö ßöáóÇ ÇáúÚöáøóÊóíúäö áóÇ íõÔúÊóÑóØõ
ÇÌúÊöãóÇÚõåõãóÇ ÝóÅöäøó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøó ÞóÇáó: áóæú Þóáóì ÇáúÍöäúØóÉó
ÓóæöíÞðÇ ÝóÅöäú ØóÍóäóåóÇ ßóÇäó ÑõÌõæÚðÇ áöáúÚöáøóÊóíúäö¡ æóÅöäú áóãú
íóØúÍóäúåóÇ ÈóÚúÏó ÇáúÞóáúíö ßóÇäó ÑõÌõæÚðÇ áöÅöÍúÏóì ÇáúÚöáøóÊóíúäö
æóåõæó ÞóÕúÏõ ÇáöÇÓúÊöåúáóÇßö¡ æóÃóíúÖðÇ Ýóáóãú íõäúÞóáú Ãóäøó ÈóÚúÖó
ÇáúÃóÕúÍóÇÈö Úóáøóáó ÇáúÍõßúãó ÈöæóÇÍöÏóÉò ãõÞúÊóÕöÑðÇ ÚóáóíúåóÇ
æóÛóíúÑõåõ Úóáøóáó ÈöÇáúÃõÎúÑóì ãõÞúÊóÕöÑðÇ ÚóáóíúåóÇ ßóãóÇ åõæó
ãóÐúßõæÑñ Ýöí ÇáúÚöáøóÊóíúäö Ýöí ÓóáúÈö ØóåõæÑöíøóÉö ÇáúãóÇÁö
ÈöÇáöÇÓúÊöÚúãóÇáö æóÅöÐóÇ ßóÇäó ßóÐóáößó áóãú íóÙúåóÑú áöÊóÎóáøõÝö
ÅÍúÏóì ÇáúÚöáøóÊóíúäö æóæõÌõæÏö ÇáúÃõÎúÑóì ÃóËóÑñ Ýöí ÚóÏóãö ÇáÑøõÌõæÚö
Úóáóì Ãóäøó Ýöí ÅÍúÖóÇäö ÇáúÈóíúÖö ÊóÚúÑöíÖðÇ áóåõ áöÒóæóÇáö ÇáöÇÓúãö
æóáöÐóáößó ÌóÚóáó ÇáúÈöäóÇÁó æóÇáúÛöÑóÇÓó ÑõÌõæÚðÇ Úóáóì ÇáúãóÐúåóÈö.
ÞóÇáó Ýöí ÇáúÈóÓöíØö: áöÃóäøó Ðóáößó íõÄóËøöÑõ Ýöí ÊóÛúíöíÑö ÇÓúãö
ÇáúãóäúÝóÚóÉö ÍóÊøóì íõÓóãøóì ÈõÓúÊóÇäðÇ æóÃóãøóÇ ÏóÈúÛõ ÇáúÌöáúÏö
ÝóáóÚóáøó ßóáóÇãó ÇáúÚóÈøóÇÏöíøö Ýöíåö ãóÎúÕõæÕñ ÈöãóÇ ÅÐóÇ ßóÇäó Ýöí
ÛóíúÑö Ðóßöíøò ÝóÅöäøóåõ ÈöÇáÏøóÈúÛö íõÌúÚóáõ
(3/65)
Ðóáößó ÈöÛóíúÑö ÅÐúäöåö) ÝóÞöíóÇÓõ
ÇáúÃóæøóáö Ãóäøóåõ ÑõÌõæÚñ¡ æóÞöíóÇÓõ ÇáËøóÇäöí ÇáúãóäúÚõ. åóÐóÇ æóÞóÏú
ÑóÃóíúÊõ ÇáúÃóÕúÍóÇÈó íõÚóáøöáõæäó Èößõáøò ãöäúåõãóÇ. ÝóÇáúÃóæúÌóåõ
Ãóäøó ßõáøðÇ ãöäúåõãóÇ ÊóÚúáöíáñ ãõÓúÊóÞöáøñ.
(æóáóæú ØóÈóÎó) ÇáúãõæÕöí (ÇááøóÍúãó Ãóæú ÔóæóÇåõ Ãóæú ÌóÚóáóåõ) æóåõæó
áóÇ íóÝúÓõÏõ (ÞóÏöíÏðÇ Ãóæú) ÌóÚóáó (ÇáúÎõÈúÒó ÝóÊöíÊðÇ Ãóæú ÍóÔóÇ
ÈöÇáúÞõØúäö ÝöÑóÇÔðÇ) Ãóæú ÌõÈøóÉð (Ãóæú ÛóÒóáóåõ Ãóæú äóÓóÌó ÇáúÛóÒúáó
ÝóÑõÌõæÚñ) áöÅöÔúÚóÇÑö Ðóáößó ÈöÇáÕøóÑúÝö Úóäú ÇáúæóÕöíøóÉö æóáöÃóäøó
ÇáúÞóÏöíÏó áóÇ íõÓóãøóì áóÍúãðÇ Úóáóì ÇáúÅöØúáóÇÞö æóÅöäøóãóÇ íõÓóãøóì
áóÍúãñ ÞóÏöíÏñ (æóáóæú ÊóãúÑñ) Ãóíú ÌóÝøóÝó (ÑõØóÈðÇ Ãóæú ÞóÏøóÏó
áóÍúãðÇ ÞóÏú íóÝúÓõÏõ ÝóáóÇ) íóßõæäõ ÑõÌõæÚðÇ (Ýöí ÇáúÃóÔúÈóåö) ãöäú
æóÌúåóíúäöº áöÃóäøó Ðóáößó Õóæúäñ áöáÑøõØóÈö æóÇááøóÍúãö Úóäú ÇáúÝóÓóÇÏö
ÝóáóÇ íõÔúÚöÑõ ÈöÊóÛúíöíÑö ÇáúÞóÕúÏö æóíõÝóÇÑöÞõ ÎõÈúÒó ÇáúÚóÌöíäö Úóáóì
ÇáúãóäúÞõæáö ÈöÃóäøó Ýöíåö ãóÚó Õóæúäöåö Úóäú ÇáúÝóÓóÇÏö ÊóåúíöÆóÊóåõ
áöáúÃóßúáö ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ åõäóÇ¡ æóãõÞóÇÈöáõ ÇáúÃóÔúÈóåö Ãóäøó Ðóáößó
ÑõÌõæÚñ áöÒóæóÇáö ÇáöÇÓúãö.
(ÝóÑúÚñ: åóÏúãõ ÇáÏøóÇÑö ÇáúãõÈúØöáö áöÇÓúãöåóÇ ÑõÌõæÚñ) Úóäú
ÇáúæóÕöíøóÉö (Ýöí ÇáäøóÞúÖö) Ãóíú ÇáúãóäúÞõæÖö ãöäú ØõæÈò æóÎóÔóÈò
(æóßóÐóÇ Ýöí ÇáúÚóÑúÕóÉö) áöÙõåõæÑö Ðóáößó Ýöí ÇáÕøóÑúÝö Úóäú ÌöåóÉö
ÇáúæóÕöíøóÉö (æóÇäúåöÏóÇãõåóÇ) æóáóæú ÈöåóÏúãö ÛóíúÑöåö (íõÈúØöáõåóÇ Ýöí
ÇáäøóÞúÖö) ÈöÈõØúáóÇäö ÇáöÇÓúãö ßóãóÇ íõÚúáóãõ ãöãøóÇ íóÃúÊöí (ÝóÞóØú)
Ãóíú áóÇ Ýöí ÇáúÚóÑúÕóÉö æóÇáöÇÓúãö Åäú ÈóÞöíó áöÈóÞóÇÆöåöãóÇ
ÈöÍóÇáöåöãóÇ æóÐößúÑõ Íõßúãö ÇáöÇÓúãö ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö æóãóÇ ÐõßöÑó ãöäú
ÇáÕøöÍøóÉö Ýöí ÇáúÚóÑúÕóÉö ÇáúãõáúÍóÞö ÈöåóÇ ÇáöÇÓúãö åõæó ãóÇ ÕóÍøóÍóåõ
Ýöí ÃóÕúáö ÇáÑøóæúÖóÉö æóäóÞóáóåõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Úóäú ÊóÕúÍöíÍö
ÇáúãõÊóæóáøöí æóÞóÇáó ÇáÑøõæíóÇäöíøõ Åäøó ÇáúÞóæúáó ÈöÈóÞóÇÆöåóÇ Ýöí
ÇáúÚóÑúÕóÉö ÛóáóØñº áöÃóäøó ÇáÔøóÇÝöÚöíøó äóÕøó Úóáóì Ãóäøóåõ áóæú
ÃóæúÕóì ÈöÏóÇÑò ÝóÐóåóÈó ÇáÓøóíúáõ ÈöåóÇ ÈóØóáóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõº
áöÃóäøóåóÇ áóÇ ÊõÓóãøóì ÏóÇÑðÇ. ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÈóÚúÏó äóÞúáöåö
Ðóáößó: æóÇáúãóÐúåóÈõ ÇáúãóäúÕõæÕõ ÇáúÈõØúáóÇäõ Ýöí ÇáúÌóãöíÚö åóÐóÇ
(Åäú ÈóØóáó ÇáöÇÓúãõ æóÅáøóÇ ÈóØóáó) ÇáúÅöíÕóÇÁõ (Ýöí äóÞúÖö
ÇáúãõäúåóÏöã ãöäúåóÇ) ÝóÞóØú. æóÞöíáó áóÇ íóÈúØõáõ Ýöíåö ÃóíúÖðÇ.
æóÊóÑúÌöíÍõ ÇáúÃóæøóáö ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö æóäóÞóáóåõ ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö
Úóäú ÇáäøóÕøö æóÞóØóÚó ÇáúÌõãúåõæÑõ (æóáóÇ ÃóËóÑó áöÇäúåöÏóÇãöåóÇ ÈóÚúÏó
ÇáúãóæúÊö) æóÞóÈúáó ÇáúÞóÈõæáö æóÅöäú ÒóÇáó ÇÓúãõåóÇ ÈöÐóáößó
áöÇÓúÊöÞúÑóÇÑö ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáúãóæúÊö æóÈóÞóÇÁö ÇÓúãö ÇáÏøóÇÑö
íóæúãóÆöÐò.
(ÝóÑúÚñ: ÞóØúÚõ ÇáËøóæúÈö ÞóãöíÕðÇ æóÕóÈúÛõåõ æóÞöÕóÇÑóÊõåõ) Ãóíú ßõáøñ
ãöäúåóÇ ÅÐóÇ ÕóÏóÑó ãöäú ÇáúãõæÕöí (ÑõÌõæÚñ) Úóäú ÇáúæóÕöíøóÉö Èöåö
áöÙõåõæÑöåö Ýöí ÇáÕøóÑúÝö Úóäú ÌöåóÊöåóÇ (áóÇ ÛõÓúáõåõ) ßóÊóÚúáöíãö
ÇáúÚóÈúÏö (æóáóÇ äóÞúáõåõ) ãöäú ãóßóÇäöåö (Åáóì ÈõÚúÏò) Ãóíú ãóßóÇä
ÈóÚöíÏö Úóäú ãóßóÇäö ÇáúãõæÕóì áóåõ æóáóæú ÈöáóÇ ÚõÐúÑö (æóáóÇ
ÎöíóÇØóÊõåõ æóåõæó ãóÞúØõæÚñ) Íöíäó ÇáúæóÕöíøóÉö Èöåö ÅÐú áóÇ ÅÔúÚóÇÑó
áößõáøò ãöäúåóÇ ÈöÇáÑøõÌõæÚö (æóÌóÚúáõ ÇáúÎóÔóÈö ÈóÇÈðÇ ßóÇáËøóæúÈö)
Ãóíú ßóÌóÚúáöåö (ÞóãöíÕðÇ) Ýóíóßõæäõ ÑõÌõæÚðÇ.
(ÝóÑúÚñ) áóæú (ÃóæúÕóì ÈöÕóÇÚö ÍöäúØóÉò ãõÚóíøóäò Ëõãøó ÎóáóØóåõ) ÈöãóÇ
íóÊóÚóÐøóÑõ ÊóãúíöíÒõåõ ãöäúåõ (Ýóåõæó ÑõÌõæÚñ) æóÅöäú ÎõáöØó ÈöÃóÑúÏóÃó
ãöäúåóǺ áöÃóäøóåõ ÃóÎúÑóÌóåõ Úóäú ÅãúßóÇäö ÇáÊøóÓúáöíãö (æóßóÐóÇ Åäú
ßóÇäó) ÇáÕøóÇÚõ (ãöäú ÕõÈúÑóÉò æóÎóáóØóåóÇ ÈöÃóÌúæóÏó) ãöäúåóÇ ÝóÅöäøóåõ
ÑõÌõæÚñº áöÃóäøó ÇáÒøöíóÇÏóÉó ÇáúÍóÇÏöËóÉó áóãú ÊóÊóäóÇæóáúåóÇ
ÇáúæóÕöíøóÉõ æóáóÇ íõãúßöäõåõ ÊóÓúáöíãõåóÇ ÈöÏõæäöåóÇ (áóÇ ãöËúáöåóÇ)
Ãóíú áóÇ Åäú ÎóáóØóåóÇ ÈöãöËúáöåóǺ áöÃóäøó ÇáúãõæÕóì Èöåö ÔóÇÆöÚñ
ãóÎúáõæØñ ÈöÛóíúÑöåö ÝóáóÇ ÊóÖõÑøõ ÒöíóÇÏóÉõ ÎóáúØöåö æóáóÇ íóÎúÊóáöÝõ
Èöåö ÇáúÛóÑóÖõ (æóÃóÑúÏóÃó) Ãóíú æóáóÇ Åäú ÎóáóØóåóÇ ÈöÃóÑúÏóÃó ãöäúåóǺ
áöÃóäøó ÊóÛúíöíÑó ÇáúãõæÕóì Èöåö ÈöÇáäøõÞúÕóÇäö ÈöÎóáúØöåö ÈöÇáúÃóÑúÏóÅö
ÊóÚúíöíÈñ ÝóáóÇ íõÄóËøöÑõ (æóÅöäú ÎóáóØóåóÇ ÛóíúÑõåõ) Ãóæú ÇÎúÊóáóØóÊú
ÈöäóÝúÓöåóÇ æóáóæú ÈöÃóÌúæóÏó (ÝóæóÌúåóÇäö) ÃóæúÌóåõåóÇ ÃóÎúÐðÇ ãöãøóÇ
ãóÑøó Ãóäøóåõ áóíúÓó ÈöÑõÌõæÚò æóÇáÒøöíóÇÏóÉõ ÇáúÍóÇÕöáóÉõ ÈöÇáúÌóæúÏóÉö
ÛóíúÑõ ãõÊóãóíøöÒóÉò ÝóÊóÏúÎõáõ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö æóãóÇ ÐóßóÑóåõ áóãú
íóÐúßõÑúåõ ÇáúÃóÕúáö æóÅöäøóãóÇ ÐóßóÑó ãóÓúÃóáóÉó ÇÎúÊöáóÇØöåóÇ
ÈöäóÝúÓöåóÇ ÝóÞóÇáó æóáóæú ÇÎúÊóáóØóÊú ÈöäóÝúÓöåóÇ ÈöÇáúÃóÌúæóÏö ÝóÚóáóì
ÇáúÎöáóÇÝö ÇáÓøóÇÈöÞö Ýöí äóÙóÇÆöÑöåö ÞóÇáó ÇáÑøõæíóÇäöíøõ æóáóæú
ÈóáøóåóÇ ÈöÇáúãóÇÁö ßóÇäó ÑõÌõæÚðÇ (Ãóæú) ÃóæúÕóì (ÈöÕóÇÚò ÍöäúØóÉò
æóáóãú íóÕöÝúåóÇ æóáóãú íõÚóíøöäú ÇáÕøóÇÚó ÃóÚúØóÇåõ ÇáúæóÇÑöËõ ãöãøóÇ
ÔóÇÁó) ãöäú ÍöäúØóÉö ÇáÊøóÑößóÉö Åäú ßóÇäó ÞóÇáó ãöäú ÍöäúØóÊöí æóÅöáøóÇ
Ýóãöäú Ãóíøö ÍöäúØóÉò ÔóÇÁó æóáóÇ ÃóËóÑó áöáúÎóáúØö Ýóáóæú æóÕóÝóåóÇ
æóÞóÇáó ãöäú ÍöäúØóÊöí ÇáúÝõáóÇäöíøóÉö ÝóÇáúæóÕúÝõ ãóÑúÚöíøñ ÝóÅöäú
ÈóØóáó ÈöÇáúÎóáúØö ÈóØóáóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ.
(ÝóÑúÚñ: áóæú ÃóæúÕóì ÈöãóäúÝóÚóÉö ÚóÈúÏöåö) ãóËóáóÇ (ÓóäóÉð Ëõãøó
ÃóÌøóÑóåõ ÓóäóÉð æóãóÇÊó ÝóæúÑðÇ) Ãóíú ÚóÞöÈó ÇáúÅöÌóÇÑóÉö (ÈóØóáóÊú)
æóÕöíøóÊõåõº áöÃóäøó ÇáúãõÓúÊóÍóÞøó áöáúãõæÕóì áóåõ ãóäúÝóÚóÉõ ÇáÓøóäóÉö
ÇáúÃõæáóì ÝóÅöÐóÇ ÇäúÕóÑóÝóÊú Åáóì ÌöåóÉò ÃõÎúÑóì ÈóØóáóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ
(Ãóæú) ãóÇÊó (ÈóÚúÏó ÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò ÈóØóáó ÇáäøöÕúÝõ) ÇáúÃóæøóáõ Ãóíú
ÈóØóáóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ Ýöíåö (æóáóæú ÍóÈóÓóåõ) Ãóíú ÇáúÚóÈúÏó (ÇáúæóÇÑöËó
ÇáÓøóäóÉó ÈöáóÇ ÚõÐúÑò ÛóÑöãó) áöáúãõæÕóì áóåõ (ÇáúÃõÌúÑóÉó æóáóÇ ÃóËóÑó
áöÇäúÞöÖóÇÆöåóÇ) Ãóíú ãõÏøóÉö ÇáúÅöÌóÇÑóÉö (ÞóÈúáó ãóæúÊöåö) Ãóæú ãóÚóåõ
Ýöí ÈõØúáóÇäö ÇáúæóÕöíøóÉö Èóáú åöíó ÈóÇÞöíóÉñ ÈöÍóÇáöåóÇ.
(æóáóíúÓó ÇáÊøóÒúæöíÌõ æóÇáúÎöÊóÇäõ æóÇáÊøóÚúáöíãõ) æóÇáöÇÓúÊöÎúÏóÇãõ
(æóÇáúÅöÚóÇÑóÉõ æóÇáúÅöÌóÇÑóÉõ) áöáúãõæÕóì Èöåö (æóÇáÑøõßõæÈõ)
áöáúãóÑúßõæÈö (æóÇááøõÈúÓõ) áöáËøóæúÈö (æóÇáúÅöÐúäõ) áöáÑøóÞöíÞö (Ýöí
ÇáÊøöÌóÇÑóÉö ÑõÌõæÚðÇ) ÅÐú áóÇ ÅÔúÚóÇÑó áóåóÇ Èöåö Èóáú åöíó ÅãøóÇ
ÇäúÊöÝóÇÚñ æóáóåõ ÇáúãóäúÝóÚóÉõ æóÇáÑøóÞóÈóÉõ ÞóÈúáó ãóæúÊöåö æóÅöãøóÇ
ÇÓúÊöÕúáóÇÍñ ãóÍúÖñ æóÑõÈøóãóÇ ÞóÕóÏó Èöåö ÅÝóÇÏóÉó ÇáúãõæÕöí -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
ãóÇáðÇ æóßóÇäó ÞóÈúá ÇáÏøóÈúÛö íõÓóãøóì ÅåóÇÈðÇ æóÈóÚúÏóåõ íõÓóãøóì
ÃóÏöíãðÇ ÝóÊóÛóíøóÑó ÇáöÇÓúãõ ã (Þóæúáõåõ ÝóÇáúÃóæúÌóåõ Ãóäøó ßõáøðÇ
ãöäúåõãóÇ ÊóÚúáöíáñ ãõÓúÊóÞöáøñ) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö.
(Þóæúáõåõ: Ãóæú ÍóÔóÇ ÈöÇáúÞõØúäö ÝöÑóÇÔðÇ) ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÅáøóÇ
Ãóäú íóßõæäó ÞóÏú ÃóæúÕóì ÈöÇáúÝöÑóÇÔö æóÇáúÌõÈøóÉö áöáúãõæÕóì áóåõ
ÈöÇáúÞõØúäö ÝóáóǺ áöÃóäøó ÇáÙøóÇåöÑó Ãóäøóåõ ÞóÕóÏó ÅÕúáóÇÍóåõãóÇ áóåõ
(Þóæúáõåõ æóáóæú ÊóãúÑñ ÑõØóÈðÇ) Ãóæú ÚöäóÈðÇ (Þóæúáõåõ Ãóæú ÞóÏøóÏó
áóÍúãðÇ ÅáóÎú) Ãóæú ËóæúÈðÇ ÝóÛóÓóáóåõ Ãóæú ßóÇäó ãóÞúØõæÚðÇ ÝóÎóÇØóåõ
(Þóæúáõåõº áöÃóäøó Ðóáößó Õóæúäõ ÇáÑøõØóÈö æóÇááøóÍúãö Úóäú ÇáúÝóÓóÇÏó)
ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÞóÏú íõÞóÇáõ ãöËúáó åóÐóÇ ÝöíãóÇ áóæú ãóÑöÖóÊú
ÇáÔøóÇÉõ Ãóæú ÌõÑöÍóÊú æóÎöíÝó ãóæúÊõåóÇ ÝóÐóÈóÍóåóÇ ÎóÔúíóÉó ãóæúÊöåóÇ.
[ÝóÑúÚñ åóÏúãõ ÇáÏøóÇÑö ÇáúãõÈúØöáö áöÇÓúãöåóÇ ÑõÌõæÚ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉ]
(Þóæúáõåõ: ÝóÑúÚñ åóÏúãõ ÇáÏøóÇÑö ÅáóÎú) áóæú ÃóæúÕóì ÈöÏóÇÑò Ëõãøó
Èóäóì ÚóáóíúåóÇ áöáúãõæÕöí ÈóíúÊðÇ ÂÎóÑó ÝóÇáúÍõßúãõ Ýöíåö ÃóäøóÇ
äóÞõæáõ ÍóíúËõ ÃóÈúØóáúäóÇ ÇáúæóÕöíøóÉó ÝöíãóÇ íóäúÝóÕöáõ
ÈöÇáöÇäúåöÏóÇãö ÝóÇáúÈóíúÊõ ÇáúãõáúÍóÞõ ÎóÇÑöÌñ Úóäú ÇáúæóÕöíøóÉö
æóÍóíúËõ ÞõáúäóÇ áóÇ ÊóÈúØõáõ ÝóÇáúÈóíúÊõ ÇáúãõáúÍóÞõ áöáúãõæÕóì áóåõ
ÞóÇáóåõ Ýöí ÇáúÈóíóÇäö æóÛóíúÑöåö.
[ÝóÑúÚñ ÃóæúÕóì ÈöÕóÇÚö ÍöäúØóÉò ãõÚóíøóäò Ëõãøó ÎóáóØóåõ ÈöãóÇ
íóÊóÚóÐøóÑõ ÊóãúíöíÒõåõ ãöäúåõ]
(Þóæúáõåõ ÃóæúÌóåõåõãóÇ ÃóÎúÐðÇ ãöãøóÇ ãóÑøó Ãóäøóåõ áóíúÓó ÈöÑõÌõæÚò)
ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö æóßóÊóÈó ÃóíúÖðÇ æóÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÅÐóÇ
ÎóáóØóåóÇ ÛóíúÑõåõ ÈöÛóíúÑö ÅÐúäöåö áóÇ íóßõæäõ ÑõÌõæÚðÇ.
[ÝóÑúÚñ ÃóæúÕóì ÈöãóäúÝóÚóÉö ÚóÈúÏöåö ãóËóáóÇ ÓóäóÉð Ëõãøó ÃóÌøóÑóåõ
ÓóäóÉð æóãóÇÊó ÝóæúÑðÇ]
(Þóæúáõåõ ÝóÅöÐóÇ ÇäúÕóÑóÝóÊú Åáóì ÌöåóÉò ÃõÎúÑóì ÈóØóáóÊú ÇáúæóÕöíøóÉõ
áöÇÓúÊöÛúÑóÇÞö ÇáúÅöÌóÇÑóÉö ãõÏøóÉó ÇáúæóÕöíøóÉö) ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ
æóíóÙúåóÑõ Ãóäøóåõ áóæú ÃóÌøóÑó ÇáúÚóíúäó ãõÏøóÉð ØóæöíáóÉð áóÇ íóÚöíÔõ
ÅáóíúåóÇ ÇáúãõæÕóì áóåõ ÛóÇáöÈðÇ ßóÇäó ÑóÇÌöÚðÇ.
(3/66)
áóåõ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóÇáúÃóÔúÈóåõ
Ãóäøóåõ áóæú ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò ÈöÃóãóÉò áöíóÊóÓóÑøóì ÈöåóÇ Ëõãøó
ÒóæøóÌóåóÇ ßóÇäó ÑõÌõæÚðÇ (æóáóæú Èóäóì Ãóæú ÛóÑóÓó) Ýöí ÃóÑúÖò ÃóæúÕóì
ÈöåóÇ (ÝóÑõÌõæÚñ) áöÃóäøó Ðóáößó áöáÏøóæóÇãö ÝóíóÔúÚõÑõ ÈöÃóäøóåõ ÞóÕóÏó
ÅÈúÞóÇÁóåóÇ áöäóÝúÓöåö äóÚóãú Åäú ßóÇäó Ðóáößó Ýöí ÈóÚúÖöåóÇ ßóÇäó
ÑõÌõæÚðÇ Ýöíåö Ïõæäó ÇáúÈóÇÞöí ÞóÇáóåõ ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ æóÇáÑøõæíóÇäöíøõ
(áóÇ Åäú ÒóÑóÚó) ÝóáóíúÓó ÈöÑõÌõæÚò ßóáõÈúÓö ÇáËøóæúÈö äóÚóãú Åäú ßóÇäó
ÇáúãóÒúÑõæÚõ ãöãøóÇ ÊóÈúÞóì ÃõÕõæáõåõ ÏóÇÆöãðÇ ÞóÇáóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ
ÝóÇáúÃóÞúÑóÈõ Åáóì ßóáóÇãöåöãú Ýöí ÈóíúÚö ÇáúÃõÕõæáö æóÇáËøöãóÇÑö
Ãóäøóåõ ßóÇáúÛöÑóÇÓöº áöÃóäøóåõ íõÑóÇÏõ áöáÏøóæóÇãö (æóßóÐóÇ Åäú
ÚóãøóÑó) ÈõÓúÊóÇäðÇ ãóËóáðÇ ÃóæúÕóì Èöåö ÝóáóíúÓó ÈöÑõÌõæÚò (áóÇ Åäú
ÛóíøóÑó) ÈöÐóáößó (ÇÓúãõåõ) ßóÃóäú ÌóÚóáóåõ ÎóÇäðÇ (Ãóæú) áóãú
íõÛóíøöÑúåõ áóßöäú (ÃóÍúÏóËó Ýöíåö ÈóÇÈðÇ ãöäú ÚöäúÏöåö) Ýóíóßõæäõ
ÑõÌõæÚðÇ.
(ÝóÑúÚñ) áóæú (ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò ÈöãöÇÆóÉò ãõÚóíøóäóÉò Ëõãøó ÈöãöÇÆóÉò
ÃõÎúÑóì ãõÚóíøóäóÉò ÇÓúÊóÍóÞøóåõãóÇ) áöÊóãúíöíÒö (ßõáøö ãöäúåõãóÇ Úóäú
ÇáúÃõÎúÑóì) æóÅöäú ÃóØúáóÞóåõãóÇ (Ãóæú ÅÍúÏóÇåõãóÇ ÝóãöÇÆóÉñ) º
áöÃóäøóåóÇ ÇáúãõÊóíóÞøóäóÉõ (Ýóáóæú ÃóæúÕóì) áóåõ (ÈöãöÇÆóÉò Ëõãøó
ÈöÎóãúÓöíäó ÝóÎóãúÓõæäó) ÝóÞóØúº áöÃóäøóåõ ÑõÈøóãóÇ ÞóÕóÏó ÊóÞúáöíáó
ÍóÞøöåö ÝóíõÄúÎóÐõ ÈöÇáúíóÞöíäö (Ãóæú ÚóßúÓõåõ) ÈöÃóäú ÃóæúÕóì áóåõ
ÈöÎóãúÓöíäó Ëõãøó ÈöãöÇÆóÉò ÝóãöÇÆóÉñº áöÃóäøóåóÇ ÇáúãõÊóíóÞøóäóÉõ
Ýóáóæú æóÌóÏúäóÇ ÇáúæóÕöíøóÊóíúäö æóáóãú äóÚúáóãú ÇáúãõÊóÃóÎøöÑóÉó
ãöäúåõãóÇ áóãú äóÏúÝóÚú ÅáøóÇ ÇáúãõÊóíóÞøóäó æóåõæó ÎóãúÓõæäó
áöÇÍúÊöãóÇáö ÊóÃóÎøõÑö ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöåóÇ æóáóæú ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò
ÈöãöÇÆóÉò æóáöÚóãúÑòæ ÈöãöÇÆóÉò Ëõãøó ÞóÇáó áöÂÎóÑó ÃóÔúÑóßúÊõßó
ãóÚóåõãóÇ ÃõÚúØöíó äöÕúÝó ãóÇ ÈöíóÏöåöãóÇ.
(ÇáúÈóÇÈõ ÇáÑøóÇÈöÚõ Ýöí ÇáúÅöíÕóÇÁö) ÇáúÅöíÕóÇÁõ æóÇáúæóÕöíøóÉõ:
ÅËúÈóÇÊõ ÊóÕóÑøõÝò ãõÖóÇÝò áöãóÇ ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö íõÞóÇáõ ÃóæúÕóíúÊõ
áöÝõáóÇäò ÈößóÐóÇ æóÃóæúÕóíúÊõ Åáóíúåö æóæóÕøóíúÊõåõ ÅÐóÇ ÌóÚóáúÊõåõ
æóÕöíøðÇ¡ æóÇáúÞöíóÇÓõ Ãóäú íõÞóÇáó ÃóíúÖðÇ: ÃóæúÕóíúÊõåõ æóÞóÏú ÃóæúÕóì
ÇÈúäõ ãóÓúÚõæÏò ÝóßóÊóÈó æóÕöíøóÊöí Åáóì Çááøóåö - ÊóÚóÇáóì - æóÅöáóì
ÇáÒøõÈóíúÑö æóÇÈúäöåö ÚóÈúÏö Çááøóåö ÑóæóÇåõ ÇáúÈóíúåóÞöíøõ ÈöÅöÓúäóÇÏò
ÍóÓóäò (æóíóäúÈóÛöí) Ãóíú íõäúÏóÈõ (ÇáúÅöíÕóÇÁõ Ýöí ÞóÖóÇÁö ÇáúÍõÞõæÞö)
ãöäú Ïõíõæäò æóæóÏóÇÆöÚ æóÚóæóÇÑò æóÛóíúÑöåóÇ (æó) Ýöí (ÊóäúÝöíÐö
ÇáúæóÕóÇíóÇ) Åäú ßóÇäóÊú (æóÃóãúÑö ÇáúÃóØúÝóÇáö) æóäóÍúæöåöãú
ÈöÇáúÅöÌúãóÇÚö æóÇÊøöÈóÇÚðÇ áöáÓøóáóÝö æóÇÓúÊöÈóÇÞðÇ áöáúÎóíúÑóÇÊö¡ Èóáú
ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: íóÙúåóÑõ Ãóäøóåõ íóÌöÈõ Úóáóì ÇáúÂÈóÇÁö
ÇáúæóÕöíøóÉõ Ýöí ÃóãúÑö ÇáúÃóØúÝóÇáö æóäóÍúæöåöãú ÅÐóÇ áóãú íóßõäú
áóåõãú ÌóÏøñ Ãóåúáñ áöáúæöáóÇíóÉö Åáóì ËöÞóÉò ßóÇÝò æóÌöíåò ÅÐóÇ
æóÌóÏóåõ æóÛóáóÈó Úóáóì Ùóäøöåö Ãóäøóåõ Åäú ÊóÑóßó ÇáúæóÕöíøóÉó
ÇÓúÊóæúáóì Úóáóì ãóÇáöåö ÎóÇÆöäñ ãöäú ÞóÇÖò Ãóæú ÛóíúÑöåö ãöäú
ÇáÙøóáóãóÉöº ÅÐú íóÌöÈõ Úóáóíúåö ÍöÝúÙõ ãóÇáö æóáóÏöåö Úóäú ÇáÖøóíóÇÚö
ÞóÇáó: æóíóÕöÍøõ ÇáúÅöíÕóÇÁõ Úóáóì ÇáúÍóãúáö ßóãóÇ ÇÞúÊóÖóÇåõ ßóáóÇãõ
ÇáÑøõæíóÇäöíøö æóÛóíúÑöåö.
æóÇáúãõÑóÇÏõ ÇáúÍóãúáõ ÇáúãóæúÌõæÏõ ÍóÇáóÉó ÇáúÅöíÕóÇÁö (æóíóÌöÈõ)
ÇáúÅöíÕóÇÁõ (Ýöí ÑóÏøö ÇáúãóÙóÇáöãö æóÞóÖóÇÁö ÍõÞõæÞò ÚóÌóÒó ÚóäúåóÇ Ýöí
ÇáúÍóÇáö) æóáóãú íóßõäú ÈöåóÇ ÔõåõæÏñ ßóãóÇ ãóÑøó ãóÚó ÒöíóÇÏóÉò Ýöí
Ãóæøóáö åóÐóÇ ÇáúßöÊóÇÈö ãõÓóÇÑóÚóÉð áöÈóÑóÇÁóÉö ÐöãøóÊöåö æóÌõãúáóÉð
ÚóÌóÒó ÚóäúåóÇ Ýöí ÇáúÍóÇáö ÕöÝóÉð áóÑóÏøö ÇáúãóÙóÇáöãö æóÞóÖóÇÁö
ÍõÞõæÞò ÈöÌóÚúáò Ãóáú Ýöí ÇáúãóÙóÇáöãö áöáúÌöäúÓö (ÝóÅöäú áóãú íõæÕö)
Ãóíú ÇáúãóíøöÊõ ÃóÍóÏðÇ ÈöåóÇ Úóáóì ÊóÝúÕöíáò íóÃúÊöí ÈóíóÇäõåõ
(ÝóÃóãúÑõåóÇ Åáóì ÇáúÞóÇÖöí) Ýóáóåõ Ãóäú íõäóÕøöÈó ãóäú íóÞõæãõ ÈöåóÇ.
(æóÃóÑúßóÇäõåóÇ ÃóÑúÈóÚóÉñ) æóÕöíøñ æóãõæÕò æóãõæÕðì Ýöíåö æóÕöíÛóÉñ.
(ÇáúÃóæøóáõ ÇáúæóÕöíøõ: æóíõÔúÊóÑóØõ ßóæúäõåõ ÍóÇáó ãóæúÊö ÇáúãõæÕöí
ÍõÑøðÇ ãõßóáøóÝðÇ ßóÇÝöíðÇ) Ýöí ÇáÊøóÕóÑøõÝö ÇáúãõæÕóì Èöåö (ÊõÞúÈóáõ
ÔóåóÇÏóÊõåõ Úóáóì ÇáØøöÝúáö æóáóæú ÃóÚúãóì) æóíõæóßøóáõ ÇáúÃóÚúãóì
ÝöíãóÇ áóÇ íõÊóãóßøóäõ ãöäú ãõÈóÇÔóÑóÊöåö ÝóáóÇ íóÕöÍøõ ÇáúÅöíÕóÇÁõ Åáóì
ãóäú Ýöíåö ÑöÞøñ æóÅöäú ÃóÐöäó áóåõ ÓóíøöÏõåõº áöÃóäøóåõ áóÇ íóÊóÕóÑøóÝõ
Ýöí ãóÇá ÇÈúäöåö ÝóáóÇ íóÕúáõÍõ æóÕöíøðÇ áöÛóíúÑöåö ßóÇáúãóÌúäõæäö
æóáöÃóäøóåõ íóÓúÊóÏúÚöí ÝóÑóÇÛðÇ æóåõæó ãóÔúÛõæáñ ÈöÎöÏúãóÉö ÓóíøöÏöåö
æóáóÇ Åáóì ÛóíúÑö ãõßóáøóÝòº áöÃóäøóåõ áóÇ íóãúáößõ ÇáÊøóÕóÑøõÝó
áöäóÝúÓöåö ÝóßóíúÝó íóÊóÕóÑøóÝõ áöÛóíúÑöåö¡ æóáöÃóäøó Ýöí ÇáúÅöíÕóÇÁö
ãóÚúäóì ÇáúÃóãóÇäóÉö æóãóÚúäóì ÇáúæóßóÇáóÉö ãöäú ÍóíúËõ Åäøóåõ
íóÚúÊóãöÏõ ÊóÝúæöíÖðÇ ãöäú ÇáúÛóíúÑö æóãóÚúäóì ÇáúæöáóÇíóÉö ãöäú ÍóíúËõ
Åäøó ÇáúæóÕöíøó íóÊóÕóÑøóÝõ áöáúÚóÇÌöÒö¡ æóÛóíúÑö ÇáúãõßóáøóÝö áóíúÓó
ÃóåúáðÇ áöÐóáößó æóáóÇ Åáóì ÛóíúÑö ßóÇÝò ÝöíãóÇ ÐõßöÑó áóÓóÝóåò Ãóæú
åóÑöãò Ãóæú ÛóíúÑöåö áöãõäóÇÝóÇÊöåö ÇáúãóÞúÕõæÏó æóáóÇ Åáóì ãóäú áóÇ
ÊõÞúÈóáõ ÔóåóÇÏóÊõåõ áößõÝúÑò Úóáóì ãóÇ íóÃúÊöí Ãóæú ÝöÓúÞò Ãóæú
ÚóÏóÇæóÉò Ãóæú äóÍúæöåóÇ áöáÊøõåúãóÉö¡ æóÅöäøóãóÇ áóãú íóÌõÒú
ÇáúÅöíÕóÇÁõ Åáóì ÇáúÝóÇÓöÞö ßóãóÇ Ýöí ÇáúæóßóÇáóÉöº áöÃóäøóåõ Ýöí ÍóÞøö
ÛóíúÑöåö ÈöÎöáóÇÝö ÇáúæóßóÇáóÉö ÍóÊøóì áóæú ßóÇäóÊú Ýöí ÍóÞøö ÛóíúÑöåö
áóãú ÊóÕöÍøó æóÞóæúáõåõ ÊõÞúÈóáõ Åáóì ÂÎöÑöåö áóãú íóÐúßõÑúåõ ÇáúÃóÕúáõ
ÞóíúÏðÇ áöãóÇ ÞóÈúáóåõ Èóáú ÐóßóÑó ÈóÏóáóåõ ÇáúÅöÓúáóÇãõ æóÇáúÚóÏóÇáóÉõ
Ãóíú ÇáÙøóÇåöÑóÉõ æóÚóÏóãõ ÇáúÚóÏóÇæóÉö áöáØøöÝúáö -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ áóÇ Åäú ÒóÑóÚó) ÞóÇáó ÇáäøóÇÔöÑöíøõ: áóßöäú íõÓúÊóËúäóì ãóÇ
ÅÐóÇ áóãú Êóßõäú ÚóÇÏóÊõåóÇ Ãóäú ÊõÒúÑóÚó (Þóæúáõåõ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ
ÝóÇáúÃóÞúÑóÈõ Åáóì ßóáóÇãöåöãú ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö.
[ÝóÑúÚñ ÃóæúÕóì áöÒóíúÏò ÈöãöÇÆóÉò ãõÚóíøóäóÉò Ëõãøó ÈöãöÇÆóÉò ÃõÎúÑóì
ãõÚóíøóäóÉò]
(Þóæúáõåõ Ëõãøó ÈöãöÇÆóÉò ÃõÎúÑóì ãõÚóíøóäóÉò) Ãóæú ÈöãöÇÆóÉò ÕöÍóÇÍò
Ëõãøó ÈöãöÇÆóÉò ãõßóÓøóÑóÉò Ãóæú ÈöÇáúÚóßúÓö Ãóæú ÎóÇáóÝó Ýöí
ÇáÓøößøóÊóíúäö Ãóæú äóÍúæó Ðóáößó.
[ÇáúÈóÇÈõ ÇáÑøóÇÈöÚõ Ýöí ÇáúÅöíÕóÇÁö]
(ÇáúÈóÇÈõ ÇáÑøóÇÈöÚõ Ýöí ÇáúÅöíÕóÇÁö) (Þóæúáõåõ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ:
íóÙúåóÑõ Ãóäøóåõ íóÌöÈõ Úóáóì ÇáúÂÈóÇÁö ÇáúæóÕöíøóÉõ ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö æóßóÊóÈó íóÌöÈõ ÇáúÅöíÕóÇÁõ Úóáóì ÇáúÃóØúÝóÇáö æóäóÍúæöåöãú
ÅÐóÇ Úóáöãó ÇÓúÊöíáóÇÁó ÇáúÎóæóäóÉö ãöäú ÃõãóäóÇÁö ÇáúÍõßúãö Úóáóì
ÇáúÃóãúæóÇáö Ñ (Þóæúáõåõ ÞóÇáó: æóíóÕöÍøõ ÇáúÅöíÕóÇÁõ Úóáóì ÇáúÍóãúáö
ÅáóÎú) ÃóãøóÇ ÇáúæóÕöíøóÉõ Úóáóì ÇáúÍóãúáö ÝóÊóÌõæÒõ ÈöØóÑöíÞö
ÇáÊøóÈóÚö¡ æóåóáú íõÝúÑóÏõ åóÐóÇ ãöãøóÇ íõÊóæóÞøóÝõ Ýöíåöº áöÃóäøó
ÇáúÃóÈó áóãú ÊóËúÈõÊú áóåõ ÇáúæöáóÇíóÉõ Úóáóíúåö ÝóßóíúÝó íóäúÞõáõåóÇ
Åáóì ÇáúæóÕöíøö¿ áóßöäú Ýöí ÊóÚúáöíÞö ÇáÔøóíúÎö ÃóÈöí ÍóÇãöÏò ãóÇ
íóÞúÊóÖöí ÇáúÌóæóÇÒó æóåõæó ÞóÖöíøóÉõ ßóáóÇãö ÇáúãóÍóÇãöáöíøö Ýöí
ÇáúãóÌúãõæÚö æóÇáÑøõæíóÇäöíøö æóÛóíúÑöåöãóÇ Ýöí ßöÊóÇÈö ÇáÔøõÝúÚóÉö
æóåöíó ãóÓúÃóáóÉñ ãõåöãøóÉñ Ñ æóÞóæúáõåõ ÝóíóÌõæÒõ ÈöØóÑöíÞö ÇáÊøóÈóÚö
Ãóíú æóáóæú ÍóÏóËó ÈóÚúÏó ÇáúÅöíÕóÇÁö.
[ÃóÑúßóÇä ÇáúæóÕöíøóÉ]
(ÊóäúÈöíåñ) æóÝöí ÞóÈõæáö ÇáúÅöíÕóÇÁö ÇáÊøóÝúÕöíáõ ÇáúÂÊöí Ýöí ÞóÈõæáö
ÇáúæóÏöíÚóÉö. (Þóæúáõåõ æóáöÃóäøóåõ íóÓúÊóÏúÚöí ÝóÑóÇÛðÇ æóåõæó
ãóÔúÛõæáñ ÈöÎöÏúãóÉö ÓóíøöÏöåö) ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö: æóãöäú åóÐöåö
ÇáúãóÓúÃóáóÉö íõÝúåóãõ ãóäúÚõ ÇáúÅöíÕóÇÁö áöãóäú ÃóÌøóÑó äóÝúÓóåõ Ýöí
Úóãóáò ãõÏøóÉð áóÇ íõãúßöäõåõ ÝöíåóÇ ÇáÊøóÕóÑøõÝõ ÈöÇáúæöÕóÇíóÉö ÞóÇáó
ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóÇáúÃóÞúÑóÈõ Ãóäøóåõ áóÇ ÊóÌõæÒõ ÇáúæóÕöíøóÉõ
áöÃóÎúÑóÓó æóÅöäú ßóÇäóÊú ÅÔóÇÑóÊõåõ ãõÝúåöãóÉð æóÝöíåö äóÙóÑñ ÝóáóÇ
íóÕöÍøõ ÇáúÅöíÕóÇÁõ áöáúÃóÌöíÑö ÇáúãóÐúßõæÑö æóíõæóßøöáõ Ýöí Êöáúßó
ÇáúãõÏøóÉö ÈöËöÞóÉö íóÊóÕóÑøóÝõ Úóäúåõ (Þóæúáõåõ æóÇáúÚóÏóÇáóÉõ) Ãóíú
ÇáÙøóÇåöÑóÉõ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: ÈóÞöíó ãóÇ áóæú ßóÇäó ÚóÏúáðÇ
ÙóÇåöÑðÇ ÝóÇÓöÞðÇ ÈóÇØöäðÇ åóáú íóÍöáøõ áóåõ ÈóÇØöäðÇ ÞóÈõæáõ
ÇáúæóÕöíøóÉö æóÇáÊøóÕóÑøõÝö ÅÐóÇ ÛóáóÈó Úóáóì Ùóäøöåö ÃóÏóÇÁõ
ÇáúÃóãóÇäóÉö ÝöíåóÇ æóÇáúÞöíóÇãõ ÈöÍóÞøöåóÇ¡ æóÐóáößó ÈöÃóäú íóßõæäó
ÃóãöíäðÇ Ýöí ÇáúãóÇáö ÍóÇÝöÙðÇ áóåõ æóáóßöäøóåõ ÝóÇÓöÞñ Ýöí Ïöíäöåö Ãóæú
áóÇ íóÌõæÒõ áöÚóÏóãö ÇáúÃóåúáöíøóÉö ÈóÇØöäðÇ¡ æóÞóÏú íóÌõÑøõåõ ÇáúÝöÓúÞõ
Ýöí Ïöíäöåö Åáóì ÇáúÝöÓúÞö ÈöÇáúÎöíóÇäóÉö Ýöíåö ÇÍúÊöãóÇáñ æóÇáúÃóÞúÑóÈõ
ÚóÏóãõ ÇáúÌóæóÇÒö ÅáøóÇ Ãóäú íõÚúáóãó Ãóäøóåõ ÅÐóÇ ÇãúÊóäóÚó
ÇõÓúÊõåúáößó ÇáúãóÇáõ ÝóÇáúÃóÞúÑóÈõ ÇáúÌóæóÇÒõ (Þóæúáõåõ: æóÚóÏóãõ
ÇáúÚóÏóÇæóÉö áöáØøöÝúáö) ÇÔúÊöÑóÇØõ ÚóÏöãó ÇáúÚóÏóÇæóÉö ÝöíãóÇ ÅÐóÇ
ßóÇäó Çáúãõæóáøóì Úóáóíúåö ÓóÝöíåðÇ ÙóÇåöÑñ ÃóãøóÇ ÇáØøöÝúáõ
æóÇáúãóÌúäõæäõ ÝóÝöí ÊóÕóæøõÑö Ðóáößó Ýöí ÍóÞøöåö äóÙóÑñ ÅáøóÇ Ãóäú
íõÑóÇÏó ÚóÏóÇæóÉõ ÇáúãõæÕöí ßóãóÇ íõÞóÇáõ ÇáúÚóÏóÇæóÉõ ãóÚó ÇáúÂÈóÇÁö
ÚóÏóÇæóÉñ ãóÚó ÇáúÃóÈúäóÇÁö
(3/67)
Ëõãøó ÐóßóÑ Ãóäøó ÌóãóÇÚóÉð ÍóÕóÑõæÇ
ÇáÔøõÑõæØó ßõáøóåóÇ Ýöíãóäú ÊõÞúÈóáõ ÔóåóÇÏóÊõåõ Úóáóì ÇáØøöÝúáö æóÞóÏú
íõÞóÇáõ ßõáøñ ãöäúåõãóÇ ãóäúÞõæÖñ ÈöÇáúßóÇÝöÑö¡ æóÇÚúÊõÈöÑóÊú ÔõÑõæØõ
ÇáúæóÕöíøö ÍóÇáó ÇáúãóæúÊö áóÇ ÍóÇáó ÇáúÅöíÕóÇÁö æóáóÇ ÍóÇáó ÇáúÞóÈõæáöº
áöÃóäøó æöáóÇíóÊóåõ ÅäøóãóÇ ÊóÏúÎõáõ ÈöÇáúãóæúÊöº áöÃóäøóåõ æóÞúÊõ
ÊóÓóáøõØöåö Úóáóì ÇáúÞóÈõæáö Ýóåõæó ßóÇáúæóÕöíøóÉö æóßóÇáÔøóÇåöÏö
ÊõÚúÊóÈóÑõ ÕöÝóÇÊõåõ ÚöäúÏó ÇáúÃóÏóÇÁö æóíõÄúÎóÐõ ãöäú Ðóáößó ãóÇ
ÞóÇáóåõ ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ Ãóäøóåõ áóæú ÃóæúÕóì Åáóì ÛóíúÑö ÇáúÌóÏøö Ýöí
ÍóíóÇÉö ÇáúÌóÏøö æóåõæó ÈöÕöÝóÉö ÇáúæöáóÇíóÉö Ëõãøó ÒóÇáóÊú æöáóÇíóÊõåõ
ÚöäúÏó ÇáúãóæúÊö ÈöÃóäú ãóÇÊó Ãóæú ÝóÓóÞó Ãóæú Ìõäøó ÕóÍøó (Ýóáóæú
ÃóæúÕóì Åáóì ãõÓúÊóæúáóÏóÊöåö æóãõÏóÈøóÑöåö ÌóÇÒó) ÈöäóÇÁð Úóáóì Ãóäøó
ÇáúÚöÈúÑóÉó Ýöí ÇáÔøõÑõæØö ÈöÍóÇáö ÇáúãóæúÊö.
(æóíóÕöÍøõ) ÇáúÅöíÕóÇÁõ (ãöäú ÇáÐøöãøöíøö Åáóì Ðöãøöíøò) ÚóÏúáò Ýöí
Ïöíäöåö Úóáóì Ðöãøöíøò ßóãóÇ íóÕöÍøõ Ãóäú íóßõæäó æóáöíøðÇ áöÃóæúáóÇÏöåö
(æóÅöáöí ãõÓúáöãò) ßóãóÇ ÊóÕöÍøõ ÔóåóÇÏóÊõåõ Úóáóíúåö æóÞóÏú ËóÈóÊóÊú
áóåõ ÇáúæöáóÇíóÉõ Úóáóíúåö ÝóÅöäøó ÇáúÅöãóÇãó íóáöí ÊóÒúæöíÌó
ÇáÐøöãøöíøóÇÊö (áóÇ ÚóßúÓõåõ) Ãóíú áóÇ íóÕöÍøõ ÇáúÅöíÕóÇÁõ ãöäú
ÇáúãõÓúáöãö Åáóì Ðöãøöíøò ÅÐú áóÇ æöáóÇíóÉó áößóÇÝöÑò Úóáóì ãõÓúáöãò
æóáöÊõåúãóÊöåö ÞóÇáó ÊóÚóÇáóì: {áÇ ÊóÊøóÎöÐõæÇ ÈöØóÇäóÉð ãöäú Ïõæäößõãú}
[Âá ÚãÑÇä: 118] æóÇÓúÊóäúÈóØó ÇáúÅöÓúäóæöíøõ ãöäú ÇÔúÊöÑóÇØö ÚóÏóãö
ÇáúÚóÏóÇæóÉö ÇÔúÊöÑóÇØó ßóæúäö ÇáúæóÕöíøö ÇáÐøöãøöíøö ãöäú ãöáøóÉö
ÇáúãõæÕóì Úóáóíúåö ÍóÊøóì áóÇ ÊóÕöÍøó æóÕöíøóÉõ ÇáäøóÕúÑóÇäöíøö Åáóì
ÇáúíóåõæÏöíøö Ãóæú ÇáúãóÌõæÓöíøö æóÈöÇáúÚóßúÓö áöáúÚóÏóÇæóÉö¡ æóÑóÏøóåõ
ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÈöÃóäøóåõ áóæú ÕóÍøó Ðóáößó áóãóÇ ÌóÇÒóÊú æóÕöíøóÉõ
Ðöãøöíøò Åáóì ãõÓúáöãò¡ æóÞóÏú íõÑóÏøõ ßõáøñ ãöäúåõãóÇ ÈöÃóäøó
ÇáúãõÚúÊóÈóÑó ÇáúÚóÏóÇæóÉõ ÇáÏøõäúíóæöíøóÉõ áóÇ ÇáÏøöíäöíøóÉõ ÞóÇáó
ÇáúÅöÓúäóæöíøõ æóáóæú ÃóæúÕóì Ðöãøöíøñ Åáóì ãõÓúáöãö æóÌóÚóáó áóåõ Ãóäú
íõæÕöíó ÝóÇáúãõÊøóÌóåõ ÌóæóÇÒõ ÅíÕóÇÆöåö Åáóì ÇáÐøöãøöíøö
æóÇÓúÊóÈúÚóÏóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóÇÚúÊóÑóÖóåõ ÇÈúäõ ÇáúÚöãóÇÏö ÈöÃóäøó
ÇáúæóÕöíøó íóáúÒóãõ ÇáäøóÙóÑó ÈöÇáúãóÕúáóÍóÉö ÇáÑøóÇÌöÍóÉö
æóÇáÊøóÝúæöíÖö Åáóì ÇáúãõÓúáöãö ÃóÑúÌóÍõ Ýöí äóÙóÑö ÇáÔøóÑúÚö ãöäú
ÇáÐøöãøöíøö æóÙóÇåöÑñ Ãóäøóåõ áóæú ßóÇäó áöãõÓúáöãö æóáóÏñ ÈóÇáöÛñ
ÓóÝöíåñ Ðöãøöíøñ Ýóáóåõ Ãóäú íõæÕöíó Úóáóíúåö ÐöãøöíøðÇ æóßóÇáÐøöãøöíøö
ÝöíãóÇ ÐóßóÑó ÇáúãõÚóÇåöÏõ æóÇáúãõÓúÊóÃúãóäõ.
(ÝóÑúÚñ) ÓõÆöáó ÇÈúäõ ÇáÕøóáóÇÍö Úóäú ÃóãúæóÇáö ÃóíúÊóÇãö Ãóåúáö
ÇáÐøöãøóÉö ÅÐóÇ ßóÇäóÊú ÈöÃóíúÏöíåöãú åóáú Úóáóì ÇáúÍóÇßöãö ÇáúßóÔúÝõ
Úóáóíúåöãú ÝóÃóÌóÇÈó ÈöÇáúãóäúÚö ãóÇ áóãú íóÊóÑóÇÝóÚõæÇ Åáóíúåö æóáóãú
íóÊóÚóáøóÞú ÈöåóÇ ÍóÞøõ ãõÓúáöãò æóÈöåö ÌóÒóãó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ
æóÇáÑøõæíóÇäöíøõ æóÈöãóÇ ÊóÞóÑøóÑú Úõáöãó Ãóäøóåõ áóÇ íõÔúÊóÑóØõ Ýöí
ÇáúæóÕöíøö ÇáÐøõßõæÑóÉõ Èóáú íóÌõæÒõ Ãóäú íóßõæäó ÇãúÑóÃóÉðº áöÃóäøó
ÚõãóÑó ÃóæúÕóì Åáóì ÍóÝúÕóÉó - ÑóÖöíó Çááøóåõ ÚóäúåõãóÇ - ÑóæóÇåõ ÃóÈõæ
ÏóÇæõÏ (æó) Úóáóíúåö (áóæú ÕóáõÍóÊú ÇáúÃõãøõ) áöáúæóÕóÇíóÇ (Ýóåöíó
Ãóæúáóì) ãöäú ÛóíúÑöåóǺ áöÃóäøóåóÇ ÃóÔúÝóÞõ. .
[ÝóÑúÚñ ÝóÓóÞó Çáúæóáöíøõ æóÕöíøðÇ ßóÇäó Ãóæú ÛóíúÑóåõ ÈöÊóÚóÏøò Ýöí
ÇáúãóÇáö Ãóæú ÈöÓóÈóÈò ÂÎóÑó]
(ÝóÑúÚñ áóæú ÝóÓóÞó Çáúæóáöíøõ) æóÕöíøðÇ ßóÇäó Ãóæú ÛóíúÑóåõ ÈöÊóÚóÏøò
Ýöí ÇáúãóÇáö Ãóæú ÈöÓóÈóÈò ÂÎóÑó (ÇäúÚóÒóáó æóßóÐóÇ ÇáúÞóÇÖöí) áöÒóæóÇáö
ÇáúÃóåúáöíøóÉö æóãóÓúÃóáóÉõ ÇáúÞóÇÖöí ÃóÚóÇÏóåóÇ Ýöí ÇáúÃóÞúÖöíóÉõ (áóÇ
ÇáúÅöãóÇãõ ÇáúÃóÚúÙóãõ) ÝóáóÇ íóäúÚóÒöáõ ÈöÇáúÝöÓúÞö áöÍõÏõæËö ÇáúÝöÊóäö
æóÇÖúØöÑóÇÈö ÇáúÃóÍúæóÇáö ÈöÇäúÚöÒóÇáöåö æóáöÊóÚóáøõÞö ÇáúãóÕóÇáöÍö
ÇáúßõáøöíøóÉö ÈöæöáóÇíóÊöåö (áóßöäú íõÓúÊóÈúÏóáõ Èöåö) ÛóíúÑõåõ (Åäú
ÃõãöäóÊú ÇáúÝöÊúäóÉõ æóíóÌõæÒõ äóÕúÈõ ÇáúÝóÇÓöÞö) ÇÈúÊöÏóÇÁð
(áöáÖøóÑõæÑóÉö æóÈöÇáÊøóæúÈóÉö) ãöäú ÇáúÝöÓúÞö (ÊóÚõæÏõ æöáóÇíóÉõ
ÇáúÃóÈö æóÇáúÌóÏøö áóÇ) æöáóÇíóÉõ (ÛóíúÑöåöãóÇ) áöÃóäøó æöáóÇíóÊóåõãóÇ
ÔóÑúÚöíøóÉñ æóæöáóÇíóÉõ ÛóíúÑöåöãóÇ ãõÓúÊóÝóÇÏóÉñ ãöäú ÇáÊøóÝúæöíÖö
ÝóÅöÐóÇ ÇÑúÊóÝóÚóÊú áóãú ÊóÚõÏú ÅáøóÇ ÈöæöáóÇíóÉò ÌóÏöíÏóÉò.
(æóÅöäú áóÒöãó ÇáúæóÕöíøõ ÖóãóÇäó ÇáúãóÇáö) áöáúãõæÕóì Úóáóíúåö ßóÃóäú
ÃóÊúáóÝóåõ (áóãú íóÈúÑóÃú) ãöäúåõ (ÅáøóÇ ÈöÊóÓúáöíãöåö Åáóì ÇáúÞóÇÖöí)
Ëõãøó íóÑõÏøõåõ ÇáúÞóÇÖöí Åáóíúåö Åäú æóáøóÇåõ (ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÃóÈö) ÅÐóÇ
áóÒöãóåõ Ðóáößó ÝóÅöäøóåõ íóÈúÑóÃõ ãöäúåõ æóÅöäú áóãú íõÓóáøöãúåõ Åáóì
ÇáúÞóÇÖöí (ÝóÅöäøóåõ íóÊóæóáøóì ÇáØøóÑóÝóíúäö) .
[ÝóÑúÚñ ÊóÕóÑøõÝõ Çáúæóáöíøõ ÇáúãóÚúÒõæáõ]
(ÝóÑúÚñ ÊóÕóÑøõÝõ Çáúæóáöíøõ ÇáúãóÚúÒõæáõ) íóÚúäöí ÇáúãõäúÚóÒöáõ ßóãóÇ
ÚóÈøóÑó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ (ÈóÇØöáñ) ßóÛóíúÑöåö ãöãøóäú áóÇ æöáóÇíóÉó áóåõ
(ÝóÅöäú ÃóÏøóì) æóåõæó ãõäúÚóÒöáñ (ÍóÞøðÇ áöÕóÇÍöÈöåö) ßóãóÛúÕõæÈò
æóÚóæóÇÑò (Ãóæú ÞóÖóì ÏóíúäðÇ ãöäú ÌöäúÓöåö) Åäú ßóÇäó Ýöí ÇáÊøóÑößóÉö
(áóãú íóäúÞóÖö) áöÃóäøó ÃóÎúÐó ÇáúãõÓúÊóÍóÞøö áóåõ ßóÇÝò.
[ÝóÑúÚñ Ìõäøó Ãóæú ÃõÛúãöíó Úóáóì æóáöíøò ÛóíúÑö ÇáúÃóÕúáö æóÇáúÅöãóÇãö
ÇáúÃóÚúÙóãö]
(ÝóÑúÚñ áóæú Ìõäøó Ãóæú ÃõÛúãöíó Úóáóì) æóáöíøò (ÛóíúÑö ÇáúÃóÕúáö
æóÇáúÅöãóÇãö ÇáúÃóÚúÙóãö) ÇäúÚóÒóáó æó (áóãú ÊóÚõÏú æöáóÇíóÊõåõ
ÈöÇáúÅöÝóÇÞóÉö) ãöäú Ðóáößóº áöÃóäøóåõ íóáöí ÈöÇáÊøóÝúæöíÖö ßóÇáúæóßöíáö
ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÃóÕúáö ÊóÚõæÏõ æöáóÇíóÊõåõ æóÅöäú ÇäúÚóÒóáóº áöÃóäøóåõ
íóáöí ÈöáóÇ ÊóÝúæöíÖò æóÈöÎöáóÇÝö ÇáúÅöãóÇãö ßóÐóáößó áöáúãóÕúáóÍóÉö
ÇáúßõáøöíøóÉö (ÝóÅöäú ÃóÝóÇÞó ÇáúÅöãóÇãõ æóÞóÏú æóáöíó ÂÎóÑõ) ÈóÏóáóåõ
(äóÝóÐó) ÊóæóáøóíúÊõåõ (Åäú áóãú íóÎóÝú ÝöÊúäóÉð) æóÅöáøóÇ ÝóáóÇ
Ýóíõæóáøöí ÇáúÃóæøóáó (æóÅöäú ÖóÚõÝó ãóäúÕõæÈõ ÇáúÞóÇÖöí) Úóäú
ÇáúßöÝóÇíóÉö áöãóÑóÖò Ãóæú ÛóíúÑöåö (ÚóÒóáóåõ) áöÃóäøóåõ ÇáøóÐöí
æóáøóÇåõ (Ãóæú) ÖóÚõÝó (ÇáúæóÕöíøõ) Úóäú Ðóáößó (Öóãøó Åáóíúåö ãóäú
íõÚöíäõåõ) Úóáóì ÇáÊøóÕóÑøõÝö æóáóÇ íóÚúÒöáõåõ. ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöí:
æóãóäúÕõæÈõ ÇáúÃóÈö íõÍúÝóÙõ ãóÇ Ãóãúßóäó.
(ÇáÑøõßúäõ ÇáËøóÇäöí ÇáúãõæÕöí: æóÔóÑúØõåõ ÇáúÍõÑøöíøóÉõ æóÇáÊøóßúáöíÝõ
ÝóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöÃóØúÝóÇáò æóãóÌóÇäöíäó) Ãóíú Úóáóíúåöãú (Ýóáúíóßõäú
ãóÚó Ðóáößó æóáöíóÇ) Úóáóíúåöãú ÈöÇáÔøóÑúÚö áóÇ ÈöÇáÊøóÝúæöíÖö (ßóÃóÈò
Ãóæú ÌóÏøò) Ãóíú ÃóÈò æóÅöäú ÚóáóÇ æóßóÇáúÃóØúÝóÇáö ÇáÓøõÝóåóÇÁö
ÇáøóÐöíäó ÈóáóÛõæÇ ßóÐóáößó ÝóáóÇ íóÕöÍøõ ÇáúÅöíÕóÇÁõ Úóáóì åóÄõáóÇÁö
ãöäú ÛóíúÑö Çáúæóáöíøö æóáóæú ÃõãøðÇ æóÃóÎðǺ áöÃóäøóåõ áóÇ íóáöí
ÃóãúÑóåõãú ÝóßóíúÝó íõäöíÈõ Ýöíåö.
(æóáóíúÓó áöæóÕöíøò Ãóäú íõæÕöíó) ÛóíúÑóåõ (ÈöáóÇ ÅÐúäò) áöÃóäøó
ÇáúãõæÕöíó áóãú íóÑúÖó ÈöÛóíúÑöåö æóáöÃóäøó ÇáúæóÕöíøó íóÊóÕóÑøóÝõ
ÈöÇáÊøóÝúæöíÖö ÝóáóÇ íóãúáößõ ÇáÊøóÝúæöíÖõ Åáóì ÛóíúÑöåö ßóÇáúæóßöíáö
ÝóÅöäú ÃóÐöäó áóåõ Ýöí ÇáúÅöíÕóÇÁö Úóäú äóÝúÓöåö Ãóæú Úóäú ÇáúæóÕöíøö
ãõØúáóÞðÇ ÕóÍøó áóßöäøóåõ Ýöí ÇáËøóÇáöËóÉö ÅäøóãóÇ íõæÕöí Úóäú -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ Ëõãøó ÐóßóÑó Ãóäøó ÌóãóÇÚóÉð ÍóÕóÑõæÇ ÇáÔøõÑõæØó ÅáóÎú) ÞóÇáó
Ýöí ÇáúÎóÇÏöãö íóÑõÏøõ Úóáóíúåö ÕõæÑóÊóÇäö ÅÍúÏóÇåõãóÇ: ÇáúÃóÎúÑóÓõ
ÝóÅöäøó ÔóåóÇÏóÊóåõ áóÇ ÊõÞúÈóáõ æóÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ Åáóíúåö ßóãóÇ
åõæó ÙóÇåöÑõ ßóáóÇãöåöãú åõäóÇ ÇáËøóÇäöíóÉõ: áöæóÕöíøö ÅÐóÇ ÇÏøóÚóì
ÏöíäðÇ Ýöí ÇáÊøóÑößóÉö æóáóãú íóÊóãóßøóäú ãöäú ÅËúÈóÇÊöåö ÊóÎúÑõÌõ
ÇáúæóÕöíøóÉõ ãöäú íóÏöåö ãóÎóÇÝóÉó Ãóäú íóÃúÎõÐóåõ ÅáøóÇ Ãóäú íõÈóÑøóÃó
æóäóÞóáóåõ Úóäú ÇáúÚóÈøóÇÏöíøö. ÇåÜ. (Þóæúáõåõ æóíõÄúÎóÐõ ãöäú Ðóáößó
ãóÇ ÞóÇáóåõ ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ ÅáóÎú) ÞóÏú ÕóÑøóÍó ÇÈúäõ ÇáúÞóØøóÇäö
ÈöãóÓúÃóáóÉö ÇáúãóæúÊö æóáóæú ÊóÃóåøóáó ÇáúÌóÏøõ ÈóÚúÏó ãóæúÊö æóáóÏöåö
ÇáúãõæÕöí ÇäúÞóØóÚóÊú æöáóÇíóÉõ ÇáúæóÕöíøö.
(Þóæúáõåõ æóÑóÏøóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÅáóÎú) ÌóÒóãó ÇáÏøóãöíÑöíøö ÈöÎöáóÇÝö
ãóÇ ÞóÇáóåõ ÇáúÅöÓúäóæöíøõ æóÞóæúáõåõ ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÞóÇáóåõ
ÇáúÅöÓúäóæöíøõ ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: æóÇáÊøóÝúæöíÖõ Åáóì
ÇáúãõÓúáöãö ÃóÑúÌóÍõ Ýöí äóÙóÑö ÇáÔøóÑúÚö ÅáóÎú) æóÃóíúÖðÇ ÝóÅöÚúÑóÇÖõ
ÇáúãõæÕöí Úóäú Ãóåúáö Ïöíäöåö ãõÄúÐöäñ ÈöÃóäøóåõ áóãú íóÃúÊóãöäúåõãú
ÝóßóíúÝó íóÃúÊóãöäõåõãú æóÕöíøõåõ ÇáúãõÓúáöãõ ÝóÇáúæóÌúåõ ãóäúÚõåõ.
æóÞóæúáõåõ ÝóÇáúæóÌúåõ ãóäúÚõåõ ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ
æóÙóÇåöÑñ Ãóäøóåõ áóæú ßóÇäó áöãõÓúáöãò æóáóÏñ ÈóÇáöÛñ ÓóÝöíåñ Ðöãøöíøñ
ÅáóÎú) ãóÇ ÊóÝóÞøóåóåõ ãóÑúÏõæÏñ
[ÝóÑúÚñ ÃóãúæóÇáö ÃóíúÊóÇãö Ãóåúáö ÇáÐøöãøóÉö ÅÐóÇ ßóÇäóÊú ÈöÃóíúÏöíåöãú
åóáú Úóáóì ÇáúÍóÇßöãö ÇáúßóÔúÝõ Úóáóíúåöãú]
(Þóæúáõåõ ÝóÑúÚñ áóæú ÝóÓóÞó Çáúæóáöíøõ) Ãóæú Ìõäøó Ãóæú Ûõãøöíó
Úóáóíúåö (Þóæúáõåõº áöÃóäøó æöáóÇíóÊóåõãóÇ ÔóÑúÚöíøóÉñ ÅáóÎú) æóÝóÑøóÞó
ÇáÔøóíúÎõ ÚöÒøõ ÇáÏøöíäö ÈöÃóäøó ÝöÓúÞó ÇáúÃóÈö æóÇáúÌóÏøö ãóÇäöÚñ
æóÝöÓúÞõ ÛóíúÑöåöãóÇ ÞóÇØóÚñ (Þóæúáõåõ ÝóÅöÐóÇ ÇÑúÊóÝóÚóÊú áóãú ÊóÚõÏú
ÅáøóÇ ÈöæöáóÇíóÉò ÌóÏöíÏóÉò) äóÚóãú ÅÐóÇ ßóÇäó Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö Ãóäøóåõ
ÅÐóÇ ÒóÇáó ãóÇ íóãúäóÚõåõ ÕóÇÑó æóáöíøðÇ ÝóíõÔúÈöåõ ÇáúÚõæÏó Ñ.
(Þóæúáõåõ æóáóíúÓó áöæóÕöíøò Ãóäú íõæÕöíó) Ôóãöáó ÇáúÃóÈó æóÇáúÌóÏøó
ÅÐóÇ äóÕøóÈóåõãóÇ ÇáúÍóÇßöãõ Ýöí ãóÇáö ãóäú ØóÑóÃó ÓóÝóåõåõ (Þóæúáõåõ
ÝóÅöäú ÃóÐöäó áóåõ Ýöí ÇáúÅöíÕóÇÁö Úóäú äóÝúÓöåö Ãóæú Úóäú ÇáúæóÕöíøö
Ãóæú ãõØúáóÞðÇ) ßóÃóäú ÞóÇáó: ÃóæúÕö ÈöÊóÑößóÊöí Úóäøöí Ãóæú Úóäú
äóÝúÓößó Ãóæú ÃõæÕö ÈöÊóÑößóÊöí
(3/68)
ÇáúãõæÕöí ßóãóÇ ÇÞúÊóÖóÇåõ ßóáóÇãõ
ÇáúÞóÇÖöí ÃóÈöí ÇáØøóíøöÈö æóÇÈúäö ÇáÕøóÈøóÇÛ æóÛóíúÑöåöãóÇ (ÝóÅöÐóÇ
ÞóÇáó áóåõ ÃóæúÕö ÈöÊóÑößóÊöí ãóäú ÔöÆúÊ) Ãóæú ÝõáóÇäðÇ ßóãóÇ Ýõåöãó
ÈöÇáúÃõæáóì ÝóÃóæúÕóì ÈöåóÇ (ÕóÍøó) áöÃóäøó áöáúÃóÈö Ãóäú íõæÕöíó Ýóáóåõ
Ãóäú íóÓúÊóäöíÈó Ýöí ÇáúæöÕóÇíóÉö ßóãóÇ Ýöí ÇáúæóßóÇáóÉö æóáöÃóäøó
äóÙóÑóåõ áöáúÃóØúÝóÇáö ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö íõÊøóÈóÚõ ÈöÏóáöíáö ÇÊøöÈóÇÚö
ÔóÑúØöåö ÝöíãóÇ ÅÐóÇ ÃóæúÕóì Åáóì Ãóäú íóÈúáõÛó Ãóãúäóåõ æóÝöí
äóÙóÇÆöÑöåö (æóáóæú áóãú íõÖöÝú ÇáÊøóÑößóÉó Åáóì äóÝúÓöåö) ÈöÃóäú ÞóÇáó:
ÃóæúÕö ãóäú ÔöÆúÊó ÝóÃóæúÕóì ÔóÎúÕðÇ (áóãú íóÕöÍøõ) ÇáúÅöíÕóÇÁõ.
(æóáóæú ÞóÇáó) áöæóÕöíøöåö (ÃóæúÕóíúÊõ Åáóì ãóäú ÃóæúÕóíúÊõ Åáóíúåö Åäú
ãöÊøó ÃóäúÊ) Ãóæú ÅÐóÇ ãöÊøó ÃóäúÊ ÝóæóÕöíøóÊõßó æóÕöíøóÊöí (áóãú
íóÕöÍøõ) áöÃóäøó ÇáúãõæÕóì Åáóíúåö ãóÌúåõæáñ (æóÇáúãóäúÕõæÈõ áöÞóÖóÇÁö
ÇáÏøóíúäö íõØóÇáöÈõ ÇáúæóÑóËóÉó ÈöÞóÖóÇÆöåö Ãóæú ÊóÓúáöíãö ÇáÊøóÑößóÉö)
áöÊõÈóÇÚó Ýöí ÇáÏøóíúäö ÊóÈúÑöÆóÉð áöÐöãøóÉö ÇáúãõæÕöí¡ æóßóÞóÖóÇÁö
ÇáÏøóíúäö ÞóÖóÇÁõ ÇáúæóÕóÇíóÇ ßóãóÇ ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ (ÝóÅöäú
Úóíøóäó) ÇáúãõæÕöí (áöÛóÑöíãöåö ÚóÈúÏðÇ) ÚöæóÖðÇ Úóäú Ïóíúäöåö
(ÊóÚóíøóäó) áóåõ ÝóáóíúÓó áöáúæóÑóËóÉö ÅãúÓóÇßõåõº áöÃóäøó Ýöí ÃóÚúíóÇäö
ÇáúÃóãúæóÇáö ÃóÛúÑóÇÖðÇ (æóßóÐóÇ áóæú ÃóãóÑó ÈöÈóíúÚöåö áóåõ) Ãóíú
ÛóÑöíãõåõ Ãóíú áöÃóÌóáöåö ÈöÃóäú ÞóÇáó ÈöÚúåõ æóÇÞúÖö ÇáÏøóíúäó ãöäú
Ëóãóäöåö ÝóíóÊóÚóíøóäõº áöÃóäøóåõ ÞóÏú íóßõæäõ ÃóØúíóÈõ æóÃóÈúÚóÏõ Úóäú
ÇáÔøõÈúåóÉö.
(ÝóÅöäú áóãú íõæÕö) ÇáúÃóÈõ ÃóÍóÏðÇ (ÝóÇáúÌóÏøõ Ãóæúáóì ãöäú ÇáúÍóÇßöãö)
ÈöÞóÖóÇÁö ÇáÏøõíõæäö æóÃóãúÑõ ÇáúÃóæúáóÇÏö æóäóÍúæöåöãóÇ (ÅáøóÇ Ýöí
ÊóäúÝöíÐö ÇáúæóÕóÇíóÇ) ÝóÇáúÍóÇßöãõ Ãóæúáóì æóáóãøóÇ ÐóßóÑó ÇáúÃóÕúáõ
Ðóáößó ÞóÇáó: ßóÐóÇ äóÞóáóåõ ÇáúÈóÛóæöíø æóÛóíúÑõåõ æóÞóÇáó
ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: Åäøó Þóæúáó ÇáúÈóÛóæöíø æóãóäú ÊóÈöÚóåõ ÇáúÌóÏøõ Ãóæúáóì
ÈöÞóÖóÇÁö ÇáÏøõíõæäö æóåõãú ãöäúåõãú ÝóÞóÏú ÞóÇáó ÇáúÞóÇÖöí Ýöí
ÊóÚúáöíÞöåö ÇáøóÐöí íóÓúÊóãöÏøõ ãöäúåõ ÇáúÈóÛóæöíø Ãóäøó Ðóáößó Åáóì
ÇáúÍóÇßöãö Ïõæäó ÇáúÌóÏøö. .
(æóáöáúÃóÈö ÇáúæóÕöíøóÉõ Åáóì ÛóíúÑö ÇáúÌóÏøö) Ýöí ÍóíóÇÊöåö æóåõæó
ÈöÕöÝóÉö ÇáúæöáóÇíóÉö æóíóßõæäõ Ãóæúáóì ãöäú ÇáúÌóÏøö (ÅáøóÇ Ýöí ÃóãúÑö
ÇáúÃóØúÝóÇáö) Ãóæú äóÍúæöåöãú ÝóáóíúÓó áóåõ Ðóáößóº áöÃóäøóåõ æóáöíøñ
ÔóÑúÚöíøñ ÝóáóíúÓó áóåõ äóÞúáõ ÇáúæöáóÇíóÉö Úóäúåõ ßóæöáóÇíóÉö
ÇáÊøóÒúæöíÌö ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ Ýóáóæú ßóÇäó ÇáúÌóÏøõ ÛóÇÆöÈðÇ
æóÃóÑóÇÏó ÇáúÃóÈõ ÇáúÅöíÕóÇÁó ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö Úóáóíúåöãú Åáóì ÍõÖõæÑöåö
ÝóÞöíóÇÓõ ãóÇ ÞóÇáõæåõ Ýöí ÊóÚúáöíÞö ÇáúæóÕöíøóÉö Úóáóì ÇáúÈõáõæÛö
ÇáúÌóæóÇÒõ æóíóÍúÊóãöáõ ÇáúãóäúÚóº áöÃóäøó ÇáúÛóíúÈóÉó áóÇ ÊóãúäóÚõ
ÍóÞøó ÇáúæöáóÇíóÉö.
(ÇáÑøõßúäõ ÇáËøóÇáöËõ ÇáúãõæÕóì Ýöíåö æóåõæó ÇáÊøóÕóÑøõÝóÇÊõ
ÇáúãóÇáöíøóÉõ ÇáúãõÈóÇÍóÉõ ßóÊóäúÝöíÐö ÇáúæóÕóÇíóÇ æóÞóÖóÇÁö ÇáúÍõÞõæÞö
æóáóæú ÃóÚúíóÇäðÇ) ßóÛõÕõæÈò æóæóÏóÇÆöÚó (æóÃõãõæÑõ ÇáúÃóØúÝóÇáö)
ÇáúãõÊóÚóáøöÞóÉö ÈöÃóãúæóÇáöåöãú (áóÇ ÊóÒúæöíÌõåõãú) áöÃóäøó ÇáúæóÕöíøó
áóÇ íóÊóÛóíøóÑõ ÈöáõÍõæÞö ÇáúÚóÇÑö Èöåöãú ÝóíóÊóæóáøóÇåõ ãöäú íóÚúÊóäöí
ÈöÏóÝúÚö ÇáúÚóÇÑö Úóäúåõãú ÝóÅöäú áóãú íóßõäú Ýóãóäú áóåõ ÇáäøóÙóÑõ
ÇáúÚóÇãõ æóåõæó ÇáúÅöãóÇãõ æóáöÃóäøóåõãú Åäú ßóÇäõæÇ ÈóÇáöÛöíäó áóãú
íóÌõÒú ÇáúÅöíÕóÇÁõ Ýöí ÍóÞøöåöãú Ãóæú ÕöÛóÇÑðÇ ÝóÛóíúÑõ ÇáúÃóÈö
æóÇáúÌóÏøö áóÇ íõÒóæøöÌõåõãú æóáóÇ ÊóÒúæöíÌõ ÃóÑöÞøóÇÆöåöãúº áöÃóäøó
æöáóÇíóÉó ÊóÒúæöíÌöåöãú ÊóÈóÚñ áöáúæöáóÇíóÉö Úóáóì ÊóÒúæöíÌö
ãóÇáößöíåöãú ÝóÅöÐóÇ ÇãúÊóäóÚó ÇáúãóÊúÈõæÚõ ÝóÇáÊøóÇÈöÚõ Ãóæúáóì.
[ÇáúæóÕöíøóÉõ Ýöí ãóÚúÕöíóÉö]
(æóáóÇ) ÊóÕöÍøõ ÇáúæóÕöíøóÉõ (Ýöí ãóÚúÕöíóÉö) ßóÚöãóÇÑóÉö ÈóíúÚö
ÇáÊøóÚóÈøõÏö æóßóäóÇÆöÓöåö áöÚóÏóãö ÇáúÅöÈóÇÍóÉö æóÝöí äõÓúÎóÉò Ýöí
ÈóÚúÏö Þóæúáöåö ÃóæøóáðÇ æóåõæó íõäóÇÓöÈõåóÇ ãóÇ åõäóÇ áóßöäú ÇáúÃõæáóì
Ãóæúáóì æóÃóæúÝóÞõ ÈößóáóÇãö ÇáúÃóÕúáö.
(ÇáÑøõßúäõ ÇáÑøóÇÈöÚõ ÇáúÅöíÌóÇÈõ æóÇáúÞóÈõæáõ) ßóãóÇ Ýöí ÇáúæóßóÇáóÉö
(ßóÃóæúÕóíúÊõ Åáóíúßó Ãóæú ÝóæøóÖúÊõ) Åáóíúßó (Ãóæú ÃóÞóãúÊõßó ãóÞóÇãöí
æóÝöí ÇáöÇßúÊöÝóÇÁö) ãöäú ÇáúæóÕöíøö (ÈöÇáúÚóãóáö ÞóÈõæáðÇ) Ãóíú Úóäú
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ ßóãóÇ ÇÞúÊóÖóÇåõ ßóáóÇãõ ÇáúÞóÇÖöí ÃóÈöí ÇáØøóíøöÈö ÅáóÎú)
æóåõæó ÃóæúÌóåõ ãöãøóÇ äóÞóáóåõ ÇáÔøóíúÎóÇäö Úóäú ÇáúÈóÛóæöíø ãöäú
ÊóÕúÍöíÍö Ãóäøóåõ áóÇ íõæÕöí ÃóÕúáðÇ ÅáøóÇ ÅÐóÇ ÃóÐöäó áóåõ Çáúæóáöíøõ
Ãóäú íõæÕöíó Úóäúåõ Ó áóíúÓó ÇáúÃóãúÑõ ßóãóÇ Ýóåöãóåõ ßóÇÈúäö ÇáúãõÞúÑöí
ãöäú ßóáóÇãöåöãóÇ (Þóæúáõåõ æóáóæú áóãú íõÖöÝú ÇáÊøóÑößóÉó Åáóì äóÝúÓöåö
áóãú íóÕöÍøõ ÇáúÅöíÕóÇÁõ) ÞóÇáó ÇáúãõÕóäøöÝõ Ýöí ÔóÑúÍö ÅÑúÔóÇÏöåö: áóÇ
íóÕöÍøõ ÇáúÅöíÕóÇÁõ ÍóÊøóì íóÞõæáó ÃóæúÕö Úóäøöí Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö ÝóÅöäú
ÃóæúÕóì Úóäú äóÝúÓöåö áóãú íóÕöÍøõ Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö ßóãóÇ ÐóßóÑåõ Ýöí
ÇáúÚóÒöíÒö æóÇáÑøóæúÖóÉö. ÇåÜ. æóÚöÈóÇÑóÉõ ÇáÑøóæúÖóÉö ßóÇáúÚóÒöíÒö áóæú
ÃóØúáóÞó ÝóÞóÇáó ÃóæúÕö Åáóì ãóäú ÔöÆúÊó Ãóæú Åáóì ÝõáóÇäò æóáóãú íõÖöÝú
Åáóì äóÝúÓöåö Ýóåóáú íóÍúãöáõ Úóáóì ÇáúæöÕóÇíóÉö Úóäúåõ ÍóÊøóì íóÌöíÁó
Ýöíåö ÇáúÎöáóÇÝõ Ãóæú íóÞúØóÚõ ÈöÃóäøóåõ áóÇ íõæÕöí Úóäúåõ æóÌúåóÇäö
ÍóßóÇåõãóÇ ÇáúÈóÛóæöíø æóÞóÇáó: ÇáúÃóÕóÍøõ ÇáËøóÇäöí ÇäúÊóåóÊú.
æóÞóÏú Ýóåöãó ÇáúãõÕóäøöÝõ ãöäú ÞóæúáöåöãóÇ æóáóãú íõÖöÝú Åáóì äóÝúÓöåö
Ãóäøó ÇáúãõÑóÇÏó áóãú íõÖöÝú ÇáúÅöíÕóÇÁó Åáóì äóÝúÓöåö ÈöÞóæúáöåö Úóäøöí
ÝóÈóäóì Úóáóì Ðóáößó ãóÇ ÐóßóÑåõ æóãóäú ÊóÃóãøóáó ãóÇ ÞóÈúáó åóÐöåö
ÇáúÚöÈóÇÑóÉö ãöäú ßóáóÇãö ÇáúÚóÒöíÒö æóÇáÑøóæúÖóÉö ÙóåóÑó áóåõ Ãóäøó
ãóÚúäóÇåóÇ áóæú ÃóØúáóÞó ÇáúÅöíÕóÇÁó Ýóáóãú íõÞóíøöÏúåõ ÈöÅöÖóÇÝóÉö
ÇáúãõæÕóì Ýöíåö Åáóì äóÝúÓöåö ßóÃóäú íóÞõæáó ÃóæúÕö ÈöÊóÑößóÊöí Ãóæú
äóÍúæö Ðóáößó áóÇ ãóÇ Ýóåöãóåõ ÇáúãõÕóäøöÝõ ãöäú ÊóÞúíöíÏöåö ÇáúÅöíÕóÇÁó
ÈöÞóæúáöåö Úóäøöí ÞóÇáó Ýöí ÇáúÚóÒöíÒö ÞóÈúáó Ðóáößó áóæú ÞóÇáó ÃõæÕö
ÈöÊóÑößóÊöí Åáóì ãóäú ÔöÆúÊó ÝóÃóæúÕóì ÈöåóÇ Åáóì ÑóÌõáò ÝóØóÑöíÞóÇäö
ÃóÕóÍøõåõãóÇ Ãóäøó Ýöí ÕöÍøóÉö ÇáúæöÕóÇíóÉö Þóæúáóíúäö: ÃóÍóÏõåõãóÇ
ÇáúãóäúÚõ æóåõæó ÙóÇåöÑõ Þóæúáöåö Ýöí ÇáúãõÎúÊóÕóÑö ÞóÇáó:
æóÃóÕóÍøõåõãóÇ ÚöäúÏó ÇáúÛóÒóÇáöíø ÇáÕøöÍøóÉõ æóåõæó ÇÎúÊöíóÇÑõ ÃóÈöí
ÅöÓúÍóÇÞó æóÇáúÞóÇÖöí ÃóÈöí ÇáØøóíøöÈö æóÇÈúäö ÇáÕøóÈøóÇÛö Ëõãøó ÞóÇáó
æóÇáØøóÑöíÞõ ÇáËøóÇäöí ÇáúÞóØúÚõ ÈöÇáÕøöÍøóÉö æóÍóãóáó ãóÇ Ýöí
ÇáúãõÎúÊóÕóÑö Úóáóì Ãóäøóåõ ÞóÕóÏó ÇáÑøóÏøó Úóáóì ÃóÈöí ÍóäöíÝóÉó ÍóíúËõ
ÞóÇáó: áóæú ÃóæúÕóì ÇáúæóÕöíøõ Ýöí ÃóãóÑó äóÝúÓöåö ßóÇäó æóÕöíøõåõ
æóÕöíøðÇ áöáúãõæÕöí ÝóÞóÇáó: áóÇ íóßõæäõ ßóÐóáößó ÍóÊøóì íóÊóÚóÑøóÖó
áöÊóÑößóÉö ÇáúãõæÕöí æóÃóãúÑó ÃóØúÝóÇáóåõ.
åóÐóÇ ßóáóÇãõ ÇáúÚóÒöíÒö æóåõæó Ïóáöíáñ ÙóÇåöÑñ Úóáóì Ãóäú ãóÚúäóì
Þóæúáöåö: æóáóãú íõÖöÝú Åáóì äóÝúÓöåö ãóÇ ÐóßóÑúäóÇåõ áóÇ ãóÇ Ýóåöãóåõ
ÇáúãõÕóäøöÝõ Èóáú ãóÍóáøõ ÇáúÎöáóÇÝö ÝöíãóÇ ÅÐóÇ ÃóÐöäó áöáúæóÕöíøö Ãóäú
íõæÕöíó Úóäú äóÝúÓöåö ÃóãøóÇ ÅÐóÇ ÃóÐöäó áóåõ Ãóäú íõæÕöíó Úóäú
ÇáúãõæÕöí ÝóíóÕöÍøõ ÞóØúÚðÇ ÍóßóÇåõ Ýöí ÇáúÈóíóÇäö Úóäú ÇÈúäö
ÇáÕøóÈøóÇÛö æóäóÞóáóåõ ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö Úóäú ÇáúÞóÇÖöí ÃóÈöí ÇáØøóíøöÈö
æóÇÈúäö ÇáÕøóÈøóÇÛö æóÇáÑøõæíóÇäöíøö Ýöí ßöÊóÇÈö ÇáúæóßóÇáóÉö Ãóäøó.
(Þóæúáóåõ ÈöÃóäú ÞóÇáó ÈöÚúåõ æóÇÞúÖö ÇáÏøóíúäó ãöäú Ëóãóäöåö ÅáóÎú)
æóÈöÚúåõ æóÃóÎúÑöÌú ßóÝóäöí ãöäú Ëóãóäöåö ÊóÚóíøóäó ÝóÅöäú ÇÞúÊóÑóÖó
Ëóãóäó ÇáúßóÝóäö æóÇÔúÊóÑóÇåõ Èöåö áóãú íóßõäú áóåõ ÈóíúÚõ ÇáúÚóÈúÏö
áöæóÝóÇÁö ÇáúÞóÑúÖö Èóáú íõæÝöíåö ãöäú ãóÇáöåö ÝóÅöäú ÇÔúÊóÑóì ßóÝóäðÇ
æóäóæóÇåõ áöáúãóíøöÊö Ýóáóåõ ÇáúÈóíúÚõ áöáúæóÝóÇÁö æóÅöäú áóãú íóäúæö
ÇáúãóíøöÊó ÝóáóÇ ßóÇáöÇÞúÊöÑóÇÖö æóáóæú ÞóÇáó ÇÌúÚóáú ßóÝóäöí ãöäú
åóÐöåö ÇáÏøóÑóÇåöãö Ýóáóåõ ÇáÔøöÑóÇÁõ ÈöÚóíúäöåóÇ Ãóæú Ýöí ÇáÐøöãøóÉö
æóíóÞúÖöí ãöäúåóÇ æóáóæú ÃóæúÕóì ÈöÊóÌúåöíÒöåö æóáóãú íõÚóíøöäú ãóÇáðÇ
ÝóÃóÑóÇÏó ÇáúæóÇÑöËõ ÈóÐúáóåõ ãöäú äóÝúÓöåö áóãú íóãúäóÚúåõ ÇáúæóÕöíøõ
ÝóÅöäú ÃóÑóÇÏó ÈóíúÚó ÈóÚúÖö ÇáÊøóÑößóÉö áöÐóáößó æóÃóÑóÇÏó ÇáúæóÕöíøõ
Ãóäú íóÊóÚóÇØóÇåõ ÝóÃóíøõåõãóÇ ÃóÍóÞøõ æóÌúåóÇäö ÃóÕóÍøõåõãóÇ Ãóäøó
ÇáúæóÇÑöËó ÃóÍóÞøõ Èöåöº áöÃóäøóåõ ÇáúãóÇáößõ æóåõæó ÑóÔöíÏñ æóáóæú
ÞóÇáó ÊóÞóÇÖóæúÇ Ïóíúäöí æóßóÇäó æóÇÑöËõåõ ÛóÇÆöÈðÇ ÃóÞóÇãó ÇáúÞóÇÖöí
ãóäú íóÊóÞóÇÖóÇåõ æóíóÍúÝóÙõåõ áöáúæóÇÑöËö æóáóæú áóãú íõæÕö Èöåö Ýóåóáú
íõãúäóÚõ ÇáúÞóÇÖöí ãöäúåõ Ãóæú íóáúÒóãõåõ ÅÐóÇ ØóÇáóÊú ÇáúÛóíúÈóÉõ
æóÎöíÝó ÇáÖøóíóÇÚõ æóÌúåóÇäö ÃóÕóÍøõåõãóÇ áõÒõæãõåõ
(Þóæúáõåõ æóíõÍúÊóãóáõ ÇáúãóäúÚõº áöÃóäøó ÇáúÛóíúÈóÉó áóÇ ÊóãúäóÚõ ÍóÞøó
ÇáúæöáóÇíóÉö) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö æóßóÊóÈó ÃóíúÖðÇ áóæú ÚóáøóÞó
ÇáúÃóÈõ ÇáúæöÕóÇíóÉó ÈöãóæúÊö ÇáúÌóÏøö ÝóÇáÙøóÇåöÑõ ÕöÍøóÊõåóÇ Ýóáóæú
ÃóæúÕóì ÇáúÌóÏøõ ÃóíúÖðÇ ÞõÏøöãó æóÕöíøõ ÇáúÃóÈö
(Þóæúáõåõ æóÇáúÞóÈõæáõ) æóåõæó Úóáóì ÇáÊøóÑóÇÎöí ãóÇ áóãú íóÊóÚóíøóäú
ÊóäúÝöíÐõ ÇáúæóÕóÇíóÇ ÞóÇáóåõ ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ Ãóæú íóßõæäõ åõäóÇßó ãóÇ
ÊóÌöÈõ ÇáúãõÈóÇÏóÑóÉõ Åáóíúåö Ãóæú íóÚúÑöÖõåóÇ ÇáúÍóÇßöãõ Úóáóíúåö
ÈóÚúÏó ËõÈõæÊöåóÇ ÚöäúÏóåõ æóßóÊóÈó ÃóíúÖðÇ æóÝöí ÞóÈõæáö ÇáúÅöíÕóÇÁö
(3/69)
ÞóÈõæáöåö (ãóÇ) ãóÑøó (Ýöí ÇáúæóßóÇáóÉö)
ÝóíõßúÊóÝóì Èöåö (æóåóáú) Þóæúáõåõ (æóáøóíúÊõßó) ßóÐóÇ (ÈóÚúÏó ãóæúÊöí
ßóÃóæúÕóíúÊõ Åáóíúßó) Ãóíú åóáú ÊóäúÚóÞöÏõ ÇáúæöÕóÇíóÉõ ÈöáóÝúÙö
ÇáúæöáóÇíóÉö ßóÇáúãöËóÇáö ÇáúãóÐúßõæÑö Ãóæú áóÇ (æóÌúåóÇäö) ÑóÌøóÍó
ãöäúåõãóÇ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÇáöÇäúÚöÞóÇÏó æóÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøóåõ ßöäóÇíóÉñº
áöÃóäøóåõ ÕóÑöíÍñ Ýöí ÈóÇÈöåö æóáóãú íóÌöÏú äóÝóÇÐðÇ Ýöí ãóæúÖõæÚöåö
(æóáóæú ÑóÏøó) ÇáúæöÕóÇíóÉó (Ãóæú ÞóÈöáó) åóÇ (ÞóÈúáó ÇáúãóæúÊö áóãú
íõÄúËöÑú) ßóãóÇ Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáúãóÇáö Ýóáóæú ÞóÈöáó Ýöí ÇáúÃõæáóì
ÈóÚúÏó ÇáúãóæúÊö ÕóÍøóÊú Ãóæú ÑóÏøó Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉö ßóÐóáößó áóÛóÊú
(æóÊóÕöÍøõ ãõÄóÞøóÊóÉð æóãõÚóáøóÞóÉð ßóÃóæúÕóíúÊõ Åáóíúßó) Åáóì Ãóäú
íóÞúÏóãó ÒóíúÏñ Ãóæú ÊóãõæÊó ÃóäúÊ (ÝóÅöäú ÞóÏöãó ÒóíúÏñ Ãóæú ãöÊøó
Ýóåõæó ÇáúæóÕöíøõ) º áöÃóäøó ÇáúæóÕóÇíóÇ ÊóÍúÊóãöáõ ÇáúÌóåóÇáóÇÊö
æóÇáúÃóÎúØóÇÑö æóßóÐóÇ ÇáÊøóÃúÞöíÊõ æóÇáÊøóÚúáöíÞõ æóáöÃóäøó ÇáúÅöíÕóÇÁó
ßóÇáúÅöãóÇÑóÉö æóÞóÏú «ÃóãøóÑó ÇáäøóÈöíøõ - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö
æóÓóáøóãó - ÒóíúÏðÇ Úóáóì ÓóÑöíøóÉò æóÞóÇáó Åäú ÃõÕöíÈó ÒóíúÏñ
ÝóÌóÚúÝóÑñ æóÅöäú ÃõÕöíÈó ÌóÚúÝóÑñ ÝóÚóÈúÏõ Çááøóåö Èúäõ ÑóæóÇÍóÉó»
ÑóæóÇåõ ÇáúÈõÎóÇÑöíøõ æóÇáúãöËóÇáõ ÇáúãóÐúßõæÑõ Ýöíåö ÇáÊøóÃúÞöíÊõ
æóÇáÊøóÚúáöíÞõ. ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: Ýóáóæú ÞóÏöãó ÒóíúÏñ æóåõæó ÛóíúÑõ
Ãóåúáò Ýóåóáú ÊóÈúÞóì æöáóÇíóÉõ ÇáúæóÕöíøö æóíóßõæäõ ÇáúãõÑóÇÏõ Åäú
ÞóÏöãó ÃóåúáðÇ áöÐóáößó Ãóæú áóÇ æóÊóßõæäõ æöáóÇíóÊõåõ ãõÛóíøóÇÉð
ÈöÐóáößó ÝóÊóäúÊóÞöáõ Åáóì ÇáúÍóÇßöãö áóãú ÃóÑó Ýöíåö ÔóíúÆðÇ ÇäúÊóåóì.
æóÇáÙøóÇåöÑõ ÇáËøóÇäöí ÞóÇáó: æóíõÍúÊóãóáõ Ãóäú íõÝóÑøöÞó Èóíúäó
ÇáúÌóÇåöáö ÈöÇáúæóÕöíøóÉö Åáóì ÛóíúÑö ÇáúãõÊóÃóåøöáó áóåóÇ æóÛóíúÑöåö.
(ÝóÑúÚñ áóæú ÇÞúÊóÕóÑó Úóáóì Þóæúáöåö ÃóæúÕóíúÊõ Åáóíúß) Ãóæú ÃóÞóãúÊõßó
ãóÞóÇãöí (Ýöí ÃóãúÑö ÃóØúÝóÇáöí) æóáóãú íóÐúßõÑú ÇáÊøóÕóÑøõÝó (Ýóáóåõ
ÇáÊøóÕóÑøõÝõ) Ýöí ÇáúãóÇáö (æóÇáúÍöÝúÙö) áóåõ ÇÚúÊöãóÇÏðÇ Úóáóì
ÇáúÚõÑúÝö (Ãóæú) ÇÞúÊóÕóÑó Úóáóì Þóæúáöåö (ÃóæúÕóíúÊõ Åáóíúßó) Ãóæú
ÃóÞóãúÊõßó ãóÞóÇãöí (ÝóÈóÇØöáóÉñ) áöÚóÏóãö ÈóíóÇäö ãóÇ Èöåö ÇáúÅöíÕóÇÁõ
ßóãóÇ Ýöí ÇáúæóßóÇáóÉö (æóÊóÕöÍøõ ÈöÇáúÅöÔóÇÑóÉö ÇáúãõÝúåöãóÉö ãöäú
ÇáúÚóÇÌöÒö Úóäú ÇáäøõØúÞö) ßóÇáúÃóÎúÑóÓö Ïõæäó ÇáúÞóÇÏöÑö Úóáóíúåö.
(ÝóÑúÚñ: ÇáúæóÕöíøõ Ýöí ÃóãúÑò áóÇ íóÊóÚóÏøóÇåõ) ÚóãóáóÇ ÈöÇáúÅöÐúäö
ßóãóÇ Ýöí Çáúæóßöíáö æóÇáúÍóÇßöãö æóáöÃóäøó ÇáúæóÕöíøó Ãóãöíäñ ÝóáóÇ
ÊóËúÈõÊõ ÃóãóÇäóÊõåõ Ýöí ÛóíúÑö ÇáúãõÄúÊóãóäö Ýöíåö ßóÇáúãõæÏóÚö.
[ÝóÑúÚñ ÃóæúÕóì Åáóì ÇËúäóíúäö æóáóãú íóÌúÚóáú áößõáøò ãöäúåõãóÇ
ÇáöÇäúÝöÑóÇÏó ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö]
(ÝóÑúÚñ) áóæú (ÃóæúÕóì Åáóì ÇËúäóíúäö) æóáóãú íóÌúÚóáú áößõáøò ãöäúåõãóÇ
ÇáöÇäúÝöÑóÇÏó ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö Èóáú ÔóÑóØó ÇÌúÊöãóÇÚóåõãóÇ Ýöíåö Ãóæú
ÃóØúáóÞó ßóÃóäú ÞóÇáó: ÃóæúÕóíúÊõ Åáóì ÒóíúÏò æóÚóãúÑòæ Ãóæú ÅáóíúßõãóÇ
(áóãú íóÓúÊóÞöáøó ÃóÍóÏõåõãóÇ) ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö ÚóãóáðÇ ÈöÇáÔøóÑúØö Ýöí
ÇáúÃóæøóáö æóÇÍúÊöíóÇØðÇ Ýöí ÇáËøóÇäöí Èóáú áóÇ ÈõÏøó ãöäú
ÇÌúÊöãóÇÚöåöãóÇ Ýöíåö ÈöÃóäú íóÕúÏõÑó Úóäú ÑóÃúíöåöãóÇ ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí
(ÅáøóÇ ÈöÑóÏøö ÇáúÃóÚúíóÇäö áöãõÓúÊóÍóÞøöíåóÇ) ßóÇáúãóÛúÕõæÈö
æóÇáúæóÏóÇÆöÚö æóÇáúÃóÚúíóÇäö ÇáúãõæÕóì ÈöåóÇ (æóÞóÖóÇÁö Ïóíúäò ãöäú
ÌöäúÓöåö) Åäú ßóÇäó Ýöí ÇáÊøóÑößóÉö ÝóáöÃóÍóÏöåöãóÇ ÇáöÇÓúÊöÞúáóÇáõ
ÈöÐóáößóº áöÃóäøó ÕóÇÍöÈó ÇáúÍóÞøö íóÓúÊóÞöáøõ ÈöÇáúÃóÎúÐö Ýöí Ðóáößó
ÝóáóÇ íóÖõÑøõ ÇÓúÊöÞúáóÇáõ ÃóÍóÏöåöãóÇ æóÞóÖóíúÊõåõ Ãóäøóåõ íõÈóÇÍõ áóåõ
Ðóáößó æóÃóäøó ÇáúãóÏúÝõæÚó íóÞóÚõ ãóæúÞöÚóåõ (ÝóÓóáøóãó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ)
æóÊóÈöÚóåõ Çáäøóæóæöíøõ ÝóßóÇäó ÇáúÃóæúáóì Ãóäú íóÞõæáó Úóáóì ÚóÇÏóÊöåö
ÝóÓóáöãó ÇáúÃóÕúáõ (Ãóäøóåõ) Ãóíú ÇáúãóÏúÝõæÚõ (íóÞóÚõ ÇáúãóæúÞöÚó)
ÝóáóÇ íõäúÞóÖõ (æóÃóãøóÇ Ãóäøóåõ íõÈóÇÍõ) áóåõ (Ðóáößó Ýóáóãú íóßóÏú
íõÓóáøöãõåõ) ÝóÅöäøóåõ ÞóÇáó ÃóãøóÇ ÌóæóÇÒõ ÇáúÅöÞúÏóÇãö Úóáóì
ÇáöÇäúÝöÑóÇÏö ÝóáóíúÓó ÈöÈóíøöäò ÝóÅöäøóåõãóÇ ÅäøóãóÇ íóÊóÕóÑøóÝóÇäö
ÈöÇáúæöÕóÇíóÉö Ýóáúíóßõäú ÈöÍóÓúÈöåóÇ ÞóÇáó æóÝöí ßóáóÇãöåöãú ãóÇ åõæó
ßóÇáÕøóÑöíÍö ÝöíãóÇ ÞõáúÊõåõ.
(ÝóÅöäú ÞóÇáó ÃóæúÕóíúÊõ Åáóì ßõáøò ãöäúßõãóÇ Ãóæú ÞóÇáó ßõáøõ æóÇÍöÏò
ãöäúßõãóÇ æóÕöíøöí Ãóæú ÃóäúÊõãóÇ ÃóæúÕöíóÇÆöí) ÇáúÃóæúáóì Þóæúáõ
ÃóÕúáöåö æóÕöíøóÇíó (Ýóáößõáøò ãöäúåõãóÇ ÇáöÇäúÝöÑóÇÏõ ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö)
ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóÝöí ÇáúÃóÎöíÑóÉö äóÙóÑñ (æóáóæú ÖóÚõÝó
ÃóÍóÏõåõãóÇ) Úóäú ÇáÊøóÕóÑøõÝö (ÇäúÝóÑóÏó ÇáúÂÎóÑõ) Èöåö ßóãóÇ áóæú
ãóÇÊó Ãóæú Ìõäøó Ãóæú ÝóÓóÞó Ãóæú áóãú íóÞúÈóáú ÇáúæöÕóÇíóÉó
(æóáöáúÅöãóÇãö äóÕúÈõ ãóäú) Ãóíú ÔóÎúÕò (íõÚöíäõ ÇáúÂÎóÑó ÝóÅöäú
ÊóÚóíøóäó ÇÌúÊöãóÇÚóåõãóÇ) Úóáóì ÇáÊøóÕóÑøõÝö (æóÇÓúÊóÞóáøó ÃóÍóÏõåõãóÇ)
Èöåö (áóãú íóÕöÍøó ÊóÕóÑøõÝõåõ æóÖóãöäó ãóÇ ÃóäúÝóÞó) Úóáóì ÇáúÃóæúáóÇÏö
Ãóæú ÛóíúÑöåöãú (æóÚóáóì ÇáúÍóÇßöãö äóÕúÈõ ÂÎóÑó Åäú ãóÇÊó ÃóÍóÏõåõãóÇ
Ãóæú Ìõäøó) Ãóæú ÝóÓóÞó Ãóæú ÛóÇÈó Ãóæú áóãú íóÞúÈóáú ÇáúæöÕóÇíóÉó
áöíóÊóÕóÑøóÝó ãóÚó ÇáúãóæúÌõæÏö (æóáóíúÓó áóåõ ÌóÚúáõ ÇáúÂÎóÑö
ãõÓúÊóÞöáøðÇ) Ýöí ÇáÊøóÕóÑøõÝöº áöÃóäøó ÇáúãõæÕöíó áóãú íóÑúÖó
ÈöÑóÃúíöåö æóÍúÏóåõ ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÅÐóÇ ÔóÑóØó ÇÓúÊöÞúáóÇáó ãöäú ÈóÞöíó
ãöäúåõãóÇ ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö ÈóÚúÏó ãóæúÊö ÕóÇÍöÈöåö Ãóæú Ìõäõæäöåö Ãóæú
ÛóíúÑöåöãóÇ ãöãøóÇ ÐõßöÑó ÝóÅöäøóåõ áóÇ íóäúÕöÈõ ÈóÏóáóåõ Èóáú
íóÓúÊóÞöáøõ Èöåö ÇáËøóÇäöí ßóãóÇ Ãóäøó áößõáøò ãöäúåõãóÇ ÇáöÇÓúÊöÞúáóÇáó
ÝöíãóÇ áóæú ÔóÑóØóåõ Ãóæú áóÇ (æóáóæú ãóÇÊóÇ) ãóËóáðÇ (ÌóãöíÚðÇ
áóÒöãóåõ) Ãóíú ÇáúÍóÇßöãõ (äóÕóÈó ÇËúäóíúäö)
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
ÇáÊøóÝúÕöíáõ ÇáúÂÊöí Ýöí ÞóÈõæáö ÇáúæóÏöíÚóÉö (Þóæúáõåõ æóÌúåóÇäö)
æóáóÚóáøó ÇáúæóÌúåóíúäö Ýöí Ãóäøó Ðóáößó ÕóÑöíÍñ ÝöíåóÇ Ãóæú ßöäóÇíóÉñ
(Þóæúáõåõ ÑóÌøóÍó ãöäúåõãóÇ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÇáöÇäúÚöÞóÇÏó) Ýóåõæó ÕóÑöíÍñ
æóÞóÇáó ÃóÈõæ Ôõßóíúáò: áóÚóáøó ÃóÕóÍøóåõãóÇ ÚóÏóãõ ÇáöÇäúÚöÞóÇÏö
æóÞóæúáõåõ Ýóåõæó ÕóÑöíÍñ ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ Åáóì Ãóäú
íóÞúÏóãó ÒóíúÏñ) Ãóæú íõÝöíÞó ãöäú Ìõäõæäöåö Ãóæú íóÈúáõÛó (Þóæúáõåõ
æóíóßõæäõ ÇáúãõÑóÇÏõ Åäú ÞóÏöãó ÃóåúáðÇ áöÐóáößó) æóåõæó ÇáúÃóÞúÑóÈõ Ú
(Þóæúáõåõ Ãóæú áóÇ æóÊóßõæäõ æöáóÇíóÊõåõ ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö
(Þóæúáõåõ ãõÛóíøóÇÉñ ÈöÐóáößó) áóæú ãóÇÊó ÞóÈúáó ÞõÏõæãöåö Ãóæú
ÅÝóÇÞóÊöåö Ãóæú ÈõáõæÛöåö ÇÓúÊóãóÑøóÊú æöÕóÇíóÉõ ÇáúæóÕöíøö æóáóæú
ÞóÇáó: ÃóæúÕóíúÊõ Åáóì æóáóÏöí ÅÐóÇ ÈóáóÛóÇ Ãóæú Åáóì ÒóíúÏò Ëõãøó Åáóì
æóáóÏöåö ÇáúãóÌúäõæäö ÝóÝöí ÕöÍøóÉö ÇáËøóÇäöíóÉö æóÌúåóÇäö: ÃóÕóÍøõåõãóÇ
Åäú ßóÇäó ÚóÇÞöáðÇ ÚöäúÏó ãóæúÊó ÃóÈöíåö ÊóÈóíøóäøóÇ ÕöÍøóÊóåóÇ æóÅöáøóÇ
ÝóáóÇ (Þóæúáõåõ æóÇáÙøóÇåöÑõ ÇáËøóÇäöí) ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ Ãóäøóåõ
ÞóÖöíøóÉõ ßóáóÇãöåöãú
[ÝóÑúÚñ ÇÞúÊóÕóÑó Úóáóì Þóæúáöåö ÃóæúÕóíúÊõ Åáóíúß Ãóæú ÃóÞóãúÊõßó
ãóÞóÇãöí Ýöí ÃóãúÑö ÃóØúÝóÇáöí æóáóãú íóÐúßõÑú ÇáÊøóÕóÑøõÝó]
(Þóæúáõåõ: ÝóÑúÚñ ÃóæúÕóì Åáóì ÇËúäóíúäö áóãú íóÓúÊóÞöáøó ÃóÍóÏõåõãóÇ)
åóáú íóÌõæÒõ Ãóäú íõÞóÇÑöÖóÇ æóÇÍöÏðÇ Ãóãú áóÇ ÈõÏøó ãöäú ÚóÇãöáöíäó
íóÌúÊóãöÚóÇäö Úóáóì ÇáÊøóÕóÑøõÝö Ýöíåö äóÙóÑñ ÙóÇåöÑñ (Þóæúáõåõ Èóáú áóÇ
ÈõÏøó ãöäú ÇÌúÊöãóÇÚöåöãóÇ Ýöíåö ÅáóÎú) º áöÃóäøóåõ ÃóäóÇØó ÇáúÃóíúÏöí
ÈöÇáöÇÌúÊöãóÇÚö æóÞóÏú íóßõæäõ ÃóÍóÏõåõãóÇ ÃóæúËóÞõ æóÇáúÂÎóÑõ ÃóÍúÐóÞõ
(Þóæúáõåõ æóÞóÖóíúÊõåõ Ãóäøóåõ íõÈóÇÍõ áóåõ Ðóáößó) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ ÝóÓóáøóãó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ) º áöÃóäøóåõ ÇáúãõäóÇÒóÚõ
ÍóÞöíÞóÉð ÅÐú åõæó ÇáúãõäúÔöÆõ áöÐóáößó (Þóæúáõåõ ÞóÇáó æóÝöí
ßóáóÇãöåöãú ãóÇ åõæó ßóÇáÕøóÑöíÍö ÝöíãóÇ ÞõáúÊõåõ) ÇáúÃóÔúÈóåõ
ÈöÇáúÌóæóÇÈö ÚöäúÏöí Ýöí åóÐóÇ æóÛóíúÑöåö Ãóäú íóäúÒöáó ãóäúÚõ
ÇáúæóÕöíøö ÇáöÇÓúÊöÞúáóÇáó Úóáóì ãóÇ íóÙúåóÑõ ÈöÇáöÇÌúÊöãóÇÚö Ýöíåö
ÃóËóÑñ Ïõæäó ãóÇ áóãú íóÙúåóÑú áöáöÇÌúÊöãóÇÚö Ýöíåö ÃóËóÑñ ÝóíõÞóÇáõ
ÇááøóÝúÙõ æóÅöäú ßóÇäó ãõØúáóÞðÇ Ãóæú ÚóÇãøðÇ Ýóåõæó ãõÞóíøóÏñ Ãóæú
ãóÎúÕõæÕñ ÈöãóÇ ÐóßóÑúäóÇåõ ãöäú ÇáúãóÚúäóì æóáöåóÐóÇ ÞõáúäóÇ áóÇ
íõäúÊóÞóÖõ ÇáúæõÖõæÁõ ÈöáóãúÓö ÇáúãóÍóÇÑöãö Úóáóì ÇáúÃóÙúåóÑö äóÙóÑðÇ
áöáúãóÚúäóì æóÊóäúÒöíáðÇ áöáøóÝúÙö Úóáóíúåö æóßóÐóÇ Ýöí äóÙóÇÆöÑö Ðóáößó
æóãöËúáõåõ ãóÇ ÓóÊóÚúÑöÝõåõ Ýöí Þóæúáö ÇáúÃóÕúÍóÇÈö Ãóäøóåõ áóÇ
íõÔúÊóÑóØõ ÇáöÇÔúÊöÑóÇßõ Ýöí ÍöÝúÙö ÇáúãóÇáö Ýöí ÇáÊøóÕúÑöíÍö ÈöÚóÏöãö
ÇáöÇÓúÊöÞúáóÇáö ã ãóÇ íõÏúÎöáõåõ ÇáöÇÌúÊöåóÇÏõ ÝóáóíóÓó áöÃóÍóÏöåöãóÇ
ÇáÊøóÝóÑøõÏõ Èöåö æóãóÇ áóãú íóÏúÎõáúåõ ãöãøóÇ áöáúãõæÕóì áóåõ
ÊóäóÇæóáóåõ ÈöÛóíúÑö ÃóãúÑö ÇáúæóÕöíøöº ÌóÇÒó áóåõ ÇáÊøóÝóÑøõÏõ Èöåö
ÍóßóÇåõ ÕóÇÍöÈõ ÇáÊøóÞúÑöíÈö æóÌúåðÇ æóÛóíúÑõåõ ÌóÚóáóåõ ÞóíúÏðÇ
áöáúÅöØúáóÇÞö Ò (Þóæúáõåõ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ Ýöí ÇáúÃóÎöíÑóÉö äóÙóÑñ)
ÌóæóÇÈõåõ ÃóäøóåóÇ Ýöí ÇáúãóÚúäóì ßóÇáøóÊöí ÞóÈúáóåóǺ áöÃóäøó Ýöí
ÊóËúäöíóÉö ÇáÕøöÝóÉö ÅÔúÚóÇÑðÇ ÈöÇäúÝöÑóÇÏö ßõáøö æóÇÍöÏò ãöäúåõãóÇ
ÈöÇáÕøöÝóÉö (Þóæúáõåõ Ãóæú áóãú íóÞúÈóáú ÇáúæöÕóÇíóÉó) Ãóíú ÈöÃóäú
ÑóÏøóåóÇ (Þóæúáõåõ Ãóæú ÛóÇÈó Ãóæú áóãú íóÞúÈóáú ÇáúæöÕóÇíóÉó) ÈöÃóäú
ÑóÏøóåóÇ
(3/70)
ãóßóÇäóåõãóÇ æóáóÇ íóßúÊóÝöí ÈöæóÇÍöÏò
ÇÊøöÈóÇÚðÇ áöÑóÃúíö ÇáúãõæÕöí æóÅöÐóÇ ÊóÚóíøóäó ÇÌúÊöãóÇÚõ ÇáöÇËúäóíúäö
(ÝóáóÇ íóÕúÏõÑõ ÊóÕúÑöÝñ ÅáøóÇ ÈöÑóÃúíöåöãóÇ) æóÅöäú áóãú íõÈóÇÔöÑóÇåõ
(ÝóíõæóßøöáóÇäö) ËóÇáöËðÇ (Ãóæú íóÃúÐóäõ ÃóÍóÏõåõãóÇ áöáúÂÎóÑö) Ýöíåö
(æóÅöäú ÌóÚóáó ÇáúãóÇáößõ ÃóÍóÏóåõãóÇ ãõÔúÑöÝðÇ) Úóáóì ÇáúÂÎóÑö (áóãú
íóÊóÕóÑøóÝú ÇáúÂÎóÑõ ÅáøóÇ ÈöÅöÐúäöåö) ÞóÇáó ÇáúÚóÈøóÇÏöíøõ: áóæú ÞóÇáó
ÇáúãõæÕöí: ÇÚúãóáú ÈöÑóÃúíö ÝõáóÇäò Ãóæú ÈöÚöáúãöåö Ãóæú ÈöÍóÖúÑóÊöåö
ÌóÇÒó Ãóäú íõÎóÇáöÝóåõ ÝóíóÚúãóáó ÈöÏõæäö ÃóãúÑöåö ÝóÅöäú ÞóÇáó áóåõ:
áóÇ ÊóÚúãóáú ÅáøóÇ ÈöÃóãúÑö ÝõáóÇäò Ãóæú ÅáøóÇ ÈöÚöáúãöåö Ãóæú ÅáøóÇ
ÈöÍóÖúÑóÊöåö ÝóáóíúÓó áóåõ ÇáöÇäúÝöÑóÇÏõº áöÃóäøóåõãóÇ æóÕöíøóÇäö.
(ÝóÕúáñ) áóæú (ÃóæúÕóì Åáóì ÒóíúÏò Ëõãøó ÃóæúÕóì Åáóì ÚóãúÑòæ áóãú
íóäúÚóÒöáú ÒóíúÏñ ÅáøóÇ Ãóäú ÞóÇáó) ÃóæúÕóíúÊõ Åáóì ÚóãúÑòæ (ÝöíãóÇ
ÃóæúÕóíúÊõ Ýöíåö Åáóì ÒóíúÏò) ÝóíóäúÚóÒöáõ ÒóíúÏñ ßóäóÙöíÑöåö Ýöí
ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáúãóÇáö (Ëõãøó) ÅÐóÇ áóãú íóäúÚóÒöáú ÒóíúÏñ (áóÇ
íóÓúÊóÞöáøõ ÃóÍóÏõåõãóÇ ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö) Èóáú áóÇ ÈõÏøó ãöäú
ÇÌúÊöãóÇÚöåöãóÇ Ýöíåöº áöÃóäøóåõãóÇ ÔóÑöíßóÇäö ßóÐóÇ ÕóÍøóÍóåõ ÇáúÃóÕúáõ
æóäõÞöáó Úóäú ÇáúÈóÛóæöíø ãõÞóÇÈöáõåõ æóÖóÚøóÝóåõ áóßöäú ÕóÍøóÍóåõ
ÇáÓøõÈúßöíøõ æóÇáúÈõáúÞöíäöíøõ (ÅáøóÇ Ãóäú ÇäúÝóÑóÏó ÈöÇáúÞóÈõæáö)
ÝóíóÓúÊóÞöáøõ Èöåö ÍöíäóÆöÐò ßóäóÙöíÑöåö Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö ÈöÇáúãóÇáö
(æóÅöäú ÞóÇáó áöÒóíúÏò ÖóãóãúÊõ Åáóíúßó ÚõãúÑóÇ Ãóæú áöÚóãúÑòæ
ÖóãóãúÊõßó Åáóì ÒóíúÏò æóÞóÈúáðÇ ÇÔúÊóÑóßóÇ) ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö
æóíõÔúÈöåõ Ãóäú íõÞóÇáó ÒóíúÏñ æóÕöíøñ æóÚóãúÑñæ ãõÔúÑöÝñ Úóáóíúåö
(æóáóæú ÞóÈöáó ÒóíúÏñ æóÍúÏóåõ ÇÓúÊóÞóáøó) ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝöº áöÃóäøóåõ
ÃóÝúÑóÏóåõ ÈöÇáúæöÕóÇíóÉö Åáóíúåö (ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ) æóÊóÈöÚóåõ
Çáäøóæóæöíøõ ÝóßóÇäó ÇáúÃóæúáóì Ãóäú íóÞõæáó Úóáóì ÚóÇÏóÊöåö ÞóÇáó Ýöí
ÇáúÃóÕúáö (æóÝöíåö äóÙóÑñ) áöÃóäøó Öóãøó ÚóãúÑòæ Åáóíúåö íóãúäóÚõ
ÇÓúÊöÞúáóÇáóåõº áöÃóäøó ÇáÖøóãøó ßóãóÇ íõÔúÚöÑõ ÈöÚóÏóãö ÇáöÇßúÊöÝóÇÁö
ÈöÇáúãóÖúãõæãö íõÔúÚöÑõ ÈöãöËúáöåö Ýöí ÇáúãóÖúãõæãö Åáóíúåö ÝóáúíóÕöÑú
ÚóãúÑñæ ãõÔúÑöÝðÇ Úóáóì ÒóíúÏò æóíóÌõæÒõ ÌóÚúáõ Þóæúáöåö æóÝöíåö äóÙóÑñ
ÑóÇÌöÚðÇ Åáóì ÇáúãóÓúÃóáóÊóíúäö ÝõíõæÝöí ÈößóáóÇãö ÇáúÃóÕúáö (Ãóæú)
ÞóÈöáó (ÚóãúÑñæ) æóÍúÏóåõ (ÝóáóÇ) íóÓúÊóÞöáøó Èöåö (Èóáú íóÖõãøõ
ÇáúÞóÇÖöí Åáóíúåö ÂÎóÑó) áöÃóäøóåõ áóãú íõÝóÑøöÏúåõ ÈöÇáúæöÕóÇíóÉö Èóáú
Öóãøóåõ Åáóì ÛóíúÑöåö æóÐóáößó íóÞúÊóÖöí ÇáÔøóÑößóÉ.
(ÝóÑúÚñ) áóæú (ÇÎúÊóáóÝó ÇáúæóÕöíøóÇäö) Ýöí ÇáÊøóÕóÑøõÝö ÈöÃóäú ÞóÇáó
ßõáøñ ÃóäóÇ ÃóÊóÕóÑøóÝõ (ÝóÅöäú ßóÇäóÇ ãõÓúÊóÞöáøóíúäö äóÝóÐó ÊóÕóÑøõÝõ
ÇáÓøóÇÈöÞö) ãöäúåõãóÇ æóÞöíáó íóÊóÕóÑøóÝõ ßõáøñ ãöäúåõãóÇ Ýöí äöÕúÝö
ÇáúãõæÕóì Ýöíåö Åäú ßóÇäó ãöãøóÇ íóäúÞóÓöãõ æóÅöáøóÇ ÊóÑóßó ÈóíúäóåõãóÇ
ÍóÊøóì íóÊóÕóÑøóÝóÇ Ýöíåö ÅÐú áóíúÓó ÃóÍóÏõåõãóÇ ÈöÃóæúáóì ãöäú ÇáúÂÎóÑö
æóÇáÊøóÕúÑöíÍõ ÈöÇáÊøóÑúÌöíÍö ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö (Ãóæú) ßóÇäóÇ (ÛóíúÑó
ãõÓúÊóÞöáøóíúäö ÃõáúÒöãóÇ ÇáúÚóãóáó ÈöÇáúãóÕúáóÍóÉö) ÇáøóÊöí ÑóÂåóÇ
ÇáúÍóÇßöãõ (æóÅöäú ÇãúÊóäóÚóÇ) ãöäú Ðóáößó (áóãú íóäúÚóÒöáóÇ
ÝóíõäóæøóÈõ) ÈöÖóãøö ÇáúíóÇÁö æóÊóÔúÏöíÏö ÇáúæóÇæö æóÇáúãóÚúÑõæÝõ
ÝóíõäöíÈõ ãóäú ÃóäóÇÈó (ÇáúÍóÇßöãõ ÚóäúåõãóÇ ÇËúäóíúäö) Ãóãöíäóíúäö
(Ãóæú) ÃóäóÇÈó (æóÇÍöÏðÇ) ÃóãöíäðÇ (Åäú ÇãúÊóäóÚó ÃóÍóÏõåõãóÇ) ãöäú
Ðóáößó (æóÅöäú ÇÎúÊóáóÝóÇ Ýöí ÊóÚúíöíäö ãóäú ÊóÕúÑöÝõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ
(Åáóíúåö ãöäú ÇáúÝõÞóÑóÇÁö) Ãóæú ÛóíúÑöåöãú (Úóíøóäó ÇáúÍóÇßöãõ) ãóäú
íóÑóÇåõ (æóÅöäú ÇÎúÊóáóÝó ÇáúæóÕöíøóÇäö Ýöí ÇáúÍöÝúÙö ÞóÓóãóåõ)
ÇáúÍóÇßöãõ (ÈóíúäóåõãóÇ ÝóÅöäú ÊóäóÇÒóÚóÇ Ýöí) ÇáäøöÕúÝö (ÇáúãóÞúÓõæãö
ÃóÞúÑóÚó) ÈóíúäóåõãóÇ (æóáóæú áóãú íóßõæäóÇ ãõÓúÊóÞöáøóíúäö)
ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö (æóíóÊóÕóÑøóÝóÇäö ãóÚðÇ Ýöí Çáúßõáøö) ÈöÃóäú íóÊóÕóÑøóÝó
ßõáøñ ãöäúåõãóÇ ãóÚó ÕóÇÍöÈöåö ÝöíãóÇ ÈöíóÏöåö æóíóÏö ÕóÇÍöÈöåöº
áöÃóäøóåõ ÅÐóÇ ßóÇäó ÇáúãóÇáõ ÈöíóÏöåöãóÇ ßóÇäó ÇáäøöÕúÝõ ÈöíóÏö ßõáøò
ãöäúåõãóÇ ÝóÌóÇÒó Ãóäú íõÚóíøöäó Ðóáößó ÇáäøöÕúÝó åóÐóÇ ÅÐóÇ ÇäúÞóÓóãú
ÇáúãõæÕóì Ýöíåö.
(ÝóÅöäú áóãú íóäúÞóÓöãú ÌóÚóáóåõ ÇáúÍóÇßöãõ ÊóÍúÊó íóÏöåöãóÇ) ßóÃóäú
íóÌúÚóáóÇåõ Ýöí ÈóíúÊò æóíõÞúÝöáóÇäöåö (æóÅöäú ÊóÑóÇÖóíóÇ ÈöäóÇÆöÈò
áóåõãóÇ) Ýöí ÇáúÍöÝúÙö (ÝóÐóÇßó) æóÇÖöÍñ (æóÅöáøóÇ ÍõÝøöÙóåõ ÇáúÞóÇÖöí
åóÐóÇ) Ãóíú ãóÇ ÐõßöÑó ãöäú ÇáÊøóÝúÕöíáö (Ýöí æóÕöíøö ÇáÊøóÕóÑøõÝö) ÅÐóÇ
ÇÎúÊóáóÝóÇ Ýöí ÇáúÍöÝúÙö Åáóì æóÞúÊö ÇáÊøóÕóÑøõÝö (ÃóãøóÇ æóÕöíøóÇ
ÇáúÍöÝúÙö ÝóáóÇ íóäúÝóÑöÏõ ÃóÍóÏõåõãóÇ) ÈöÍóÇáö.
[ÝóÕúáñ áöáúãõæÕöí ÇáÑøõÌõæÚõ Úóäú ÇáúæóÕöíøóÉö]
(ÝóÕúáñ: áöáúãõæÕöí ÇáÑøõÌõæÚõ) Úóäú ÇáúæóÕöíøóÉö ãóÊóì ÔóÇÁó
(æóáöáúæóÕöíøö Ãóäú íóÚúÒöáó äóÝúÓóåõ) ãóÊóì ÔóÇÁóº áöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó
ÌóÇÆöÒóÉñ ãöäú
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ ÝóíõæóßøöáóÇäö Ãóæú íóÃúÐóäõ ÃóÍóÏõåõãóÇ áöáúÂÎóÑö Ýöíåö) ÞóÇáó
ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÅÐóÇ ßóÇäó æóÕöíøóÇäö ßõáøñ ãöäúåõãóÇ ãõÓúÊóÞöáøñ ÈöäóÕøö
ÇáúãõæÕöí Ýóáößõáøò ÇáÔøöÑóÇÁõ ãöäú ÇáúÂÎóÑö ÇÓúÊöÞúáóÇáóÇ åóßóÐóÇ
ÃóÝúÊóíúÊõ Èöåö æóåõæó ÙóÇåöÑñ æóáóãú ÃóÑóåõ äóÕøóÇ. ÇåÜ. ÞóÇáó ÇÈúäõ
ÇáúÚöÑóÇÞöíøö Ýöí ÊóÍúÑöíÑöåö æóáöÐóáößó ÃóÝúÊóíúÊõ Ýöí æóÕöíøóíúäö
Úóáóì íóÊöíãóíúäö ÔõÑöØó ÚóáóíúåöãóÇ ÇáöÇÌúÊöãóÇÚõ Úóáóì ÇáÊøóÕóÑøõÝö
ÈöÕöÍøóÉö ÈóíúÚö ÚóÞóÇÑö ÃóÍóÏö ÇáØøöÝúáóíúäö áöáØøöÝúáö ÇáúÂÎóÑö
ÈöÔóÑúØö ãõÈóÇÔóÑóÉö ÃóÍóÏö ÇáúæóÕöíøóíúäö ÇáúÅöíÌóÇÈó æóÇáúÂÎóÑõ
ÇáúÞóÈõæáó ÝóÅöäøó Ðóáößó ÕóÇÏöÑñ Úóäú ÑóÃúíöåöãóÇ ÇåÜ. æóãóÇ ÃóÝúÊóì
Èöåö ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÑóÌøóÍóåõ ÛóíúÑõåõ æóÝöí ÃóÏóÈö ÇáúÞóÖóÇÁö
áöáúÅöÕúØóÎúÑöíøö ÅÐóÇ ßóÇäóÇ æóÕöíøóíúäö ÝóÈóÇÚó ÃóÍóÏõåõãóÇ ãöäú
ÇáúÂÎóÑö áóãú íóÌõÒú ÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ ãóÇ ÃóÝúÊóì Èöåö ÇáúÚöÑóÇÞöíøõ
ãóãúäõæÚñ (Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáúÚóÈøóÇÏöíøõ ÅáóÎú) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö.
[ÝóÕúáñ ÃóæúÕóì Åáóì ÒóíúÏò Ëõãøó ÃóæúÕóì Åáóì ÚóãúÑòæ]
(Þóæúáõåõ Ëõãøó áóÇ íóÓúÊóÞöáøõ ÃóÍóÏõåõãóÇ ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö) áóæú ÝóæøóÖó
ÃóÍóÏõåõãóÇ Åáóì ÇáúÂÎóÑö æóÛóÇÈó æóÈóÇÚó Ýöí ÛóíúÈóÊöåö ÈóØóáó Ãóæú
ÃóäóÇÈó ÇáúÛóÇÆöÈõ Úóäúåõ Ãóæú ÇáúÞóÇÖöí æóÇäúÖóãøó Åáóì ÇáúÍóÇÖöÑö
ÌóÇÒó ÇáÊøóÕóÑøõÝõ.
(ÝóÑúÚñ) áóæú ÇÊøóÝóÞó æóßöíáóÇäö Ãóæú æóÕöíøóÇäö ÈöÅöÚúÊóÇÞö ÚóÈúÏò
Ãóæú æóÞúÝöåö Ãóæú ÛóíúÑö Ðóáößó Úóáóì Ãóäú íóÞõæáó ÃóÍóÏõåõãóÇ ãóËóáðÇ:
åóÐóÇ æóíóÞõæáõ ÇáúÂÎóÑõ ÍõÑøñ áóÇ ÃóÓúÊóÍúÖöÑõ ÝöíåóÇ äóÞúáðÇ ÞóÇáóåõ
Ýöí ÇáúßóæóÇßöÈö ÇáÏøõÑøöíøóÉö ÈóÚúÏó ÅíÑóÇÏöåö Ãóäøóåõ áóÇ íõÔúÊóÑóØõ
ÕõÏõæÑõ ÇáúßóáóÇãö ãöäú äóÇØöÞò æóÇÍöÏò Úóáóì ÇáÕøóÍöíÍö. ÞóÇáó ÇÈúäõ
ãóÇáößò Ýöí ÔóÑúÍö ÇáÊøóÓúåöíáö: ßõáøõ æóÇÍöÏò ãöäú ÇáúãõÕúØóáóÍóíúäö
ÅäøóãóÇ ÇõÞúÊõÕöÑó Úóáóì ßóáöãóÉò æóÇÍöÏóÉò ÇÊøößóÇáðÇ Úóáóì äõØúÞö
ÇáúÂÎóÑö ÈöÇáúÃõÎúÑóì ÝóãóÚúäóÇåóÇ ãõÓúÊóÍúÖóÑñ Ýöí Ðöåúäöåö Ýóßõáøõ
æóÇÍöÏò ãöäú ÇáúãõÕúØóáóÍóíúäö ãõÊóßóáøöãñ ÈößóáóÇãö¡ ßóãóÇ íóßõæäõ
Þóæúáõ ÇáúÞóÇÆöáö áöÞóæúãò ÑóÃóæúÇ ÔóÈóÍðÇ: ÒóíúÏñ Ãóíú ÇáúãóÑúÆöíøõ
ÒóíúÏñ. ÇåÜ. æóÞóÇáó ÇáúãõÑóÇÏöíøõ Åäøó ÕõÏõæÑó ÇáúßóáóÇãö ãöäú
äóÇØöÞóíúäö ÛóíúÑõ ãõÊóÕóæøóÑòº áöÃóäøó ÇáúßóáóÇãó ãõÔúÊóãöáñ Úóáóì
ÇáúÅöÓúäóÇÏö æóåõæó áóÇ íõÊóÕóæøóÑõ ÅáøóÇ ãöäú æóÇÍöÏò æóßõáøõ æóÇÍöÏö
ãöäú ÇáúãõÕúØóáóÍóíúäö íóÊóßóáøóãõ ÈößóáóÇãò ßóãóÇ ÃóÌóÇÈó Èöåö ÇÈúäõ
ãóÇáößò ÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ ÇáøóÐöí íóÙúåóÑõ Ãóäøóåõ áóÇ íóßúÝöí ÝöíãóÇ
ÊóÞóÏøóãó äõØúÞõ ÃóÍóÏöåöãóÇ ÈöåóÐóÇ æóÇáúÂÎóÑõ ÈöÍõÑøò Ãóæú äóÍúæöåö
æóÅöäú ßóÇäó ÇÕúØöáóÇÍõ ÇáäøóÌóÇÉö íóÞúÊóÖöí Ãóäøóåõ ßóáóÇãñ
ÝóÇÕúØöáóÇÍõ ÇáúÝõÞóåóÇÁö áóÇ íõáóÇÒöãõ ÇÕúØöáóÇÍó ÇáäøóÌóÇÉö ÏóÇÆöãðÇ
ßóÇÊöÈõåõ.
(Þóæúáõåõ æóáóæú Þóíúáó ÒóíúÏñ æóÍúÏóåõ ÇÓúÊóÞóáøó) ÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ
ÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøóåõ ÇáúãõÚúÊóãóÏõº áöÃóäøóåõ ÇáúãóäúÞõæáõ æóÇáäøóÙóÑõ áóÇ
íóÏúÝóÚõåõ æóßóÇäó æóÌúåõåõ Ãóäøó ÇáúãóÖúãõæãó Åáóíúåö åõæó ÇáúæóÕöíøõ
ÝóÅöäú áóãú íóÞúÈóáú ÃóÞóÇãó ÇáúÍóÇßöãõ ÛóíúÑóåõ æóÅöäú áóãú íóÞúÈóáú
ÇáúãóÖúãõæãó ÇáøóÐöí åõæó ÇáúãõÔúÑöÝõ ÇÓúÊóÞóáøó åõæó æóßóÃóäøóåõ
ÈöÚóÏóãö ÞóÈõæáöåö ÊóÈóíøóäó Ãóäú Öóãøóåõ ßõáøðÇ Öóãøñ.
(ÝóÑúÚñ) ÃóæúÕóì Åáóì Çááøóåö ÊóÚóÇáóì æóÅöáóì ÒóíúÏò Ãóæú áöáøóåö
æóáöÒóíúÏö Ãóæú áöáøóåö Ëõãøó áöÒóíúÏò ÝóÇáÕøóæóÇÈõ Ãóäøó ÇáúæöÕóÇíóÉó
Åáóì ÒóíúÏò Ýöí ÇáúÃóÍúæóÇáö ßõáøöåóÇ æóÐößúÑõ - Çááøóåö ÊóÚóÇáóì -
áöáÊøóÈóÑøõßöº áöÃóäøóåõ ÇáúãõÓúÊóÚóÇäõ Ýöí ßõáøö ÔóíúÁò
[ÝóÑúÚñ ÇÎúÊóáóÝó ÇáúæóÕöíøóÇäö Ýöí ÇáÊøóÕóÑøõÝö]
(Þóæúáõåõ: Åäú áóãú ÊóÊóÚóíøóäú Úóáóíúåö ÅáóÎú) íóÃúÊöí ãöËúáõåõ Ýöí
ÑõÌõæÚö ÇáúãõæÕöí æóíóÌúÑöí ãöËúáõåõ Ýöí Çáúæóßöíáö æóÇáÔøóÑöíßö
æóÇáúãõÞóÇÑóÖö
(3/71)
ÇáØøóÑóÝóíúäö ßóÇáúæóßóÇáóÉö åóÐóÇ (Åäú
áóãú ÊóÊóÚóíøóäú Úóáóíúåö) ÇáúæóÕöíøóÉõ (æóáóãú íóÛúáöÈú Úóáóì Ùóäøöåö
ÊóáóÝõ ÇáúãóÇáö ÈöÇÓúÊöíáóÇÁö ÙóÇáöãò) ãöäú ÞóÇÖò æóÛóíúÑöåö æóÅöáøóÇ
ÝóáóíúÓó áóåõ Ðóáößó ÞóÇáó ÇáúÅöÓúäóæöíøõ æóÚóáóì åóÐóÇ áóæú áóãú
íóÞúÈóáú Ýóåóáú íóáúÒóãõåõ ÇáúÞóÈõæáõ¿ Ýöíåö äóÙóÑñ íóÍúÊóãöáõ
ÇááøõÒõæãó áöÞõÏúÑóÊöåö Úóáóì ÏóÝúÚö ÇáÙøóÇáöãö ÈöÐóáößó æóíóÍúÊóãöáõ
ÎöáóÇÝóåõ ÇäúÊóåóì. æóÇáúÃóæúÌóåõ ÇáúÃóæøóáõ Åäú ÊóÚóíøóäó ØóÑöíÞðÇ Ýöí
ÇáÏøóÝúÚö ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóáóæú ÛóáóÈó Úóáóì Ùóäøö ÇáúãõæÕöí Ãóäøó
ÚóÒúáóåõ áöæóÕöíøöåö ãõÖóíøöÚñ áöãóÇ Úóáóíúåö ãöäú ÇáúÍõÞõæÞö Ãóæú
ÇáúÃóãúæóÇáö Ãóæú áöÃóæúáóÇÏöåö ÈöÇÓúÊöíáóÇÁö ÙóÇáöãò Ãóæú Îõáõæøö
ÇáäøóÇÍöíóÉö Úóäú ÍóÇßöãò Ãóãöíäò ÝóíóÙúåóÑõ Ãóäøóåõ áóÇ íóÌõæÒõ áóåõ
ÚóÒúáõåõ.
(æóíóÞúÖöí) ÇáúæóÕöíøõ (Ïóíúäó ÇáÕøóÈöíøö æóÛõÑúãóåõ) ÇáøóÐöí áóÒöãóåõ
(æóÒóßóÇÊóåõ æóßóÝøóÇÑóÉõ ÞóÊúáöåö) äóÚóãú áóæú ßóÇäó áóÇ íóÑóì æõÌõæÈó
ÇáÒøóßóÇÉö Ýöí ãóÇáöåö ßóÇáúÍóäóÝöíøö ÝóÇáöÇÍúÊöíóÇØõ Ãóäú íóÍúÈöÓó
ÒóßóÇÊóåõ ÍóÊøóì íóÈúáõÛó ÝóíõÎúÈöÑóåõ ÈöÐóáößó æóáóÇ íõÎúÑöÌõåóÇ
ÝóíõÛóÑøöãóåõ ÇáúÍóÇßöãõ ßóãóÇ ãóÑøó ÈóíóÇäõåõ Ýöí Ãóæøóáö ßöÊóÇÈö
ÇáÒøóßóÇÉö æóÇáúãõÕóäøöÝõ ÌóÚóáó ãóÇ ÚóÏóÇ ÇáÏøóíúäö ãõÛóÇíöÑðÇ áóåõ
æóÇáúÃóÕúáõ ÌóÚúáõåõ ÏóÇÎöáðÇ Ýöíåö ÍóíúËõ ÞóÇáó æóíóÞúÖöí ÇáÏøõíõæäó
ÇáøóÊöí Úóáóì ÇáÕøóÈöíøö ãöäú ÇáúÛóÑóÇãóÇÊö æóÇáÒøóßóæóÇÊö æóßóÝøóÇÑóÉö
ÇáúÞóÊúáö æóÇáúÃóãúÑõ Ýöí Ðóáößó Óóåúáñ (æóíõäúÝöÞõ Úóáóíúåö æóÚóáóì
ãóäú íõãóæøöäõåõ ÈöÇáúãóÚúÑõæÝö) æóåõæó ÊóÑúßõ ÇáúÅöÓúÑóÇÝö
æóÇáÊøóÞúÊöíÑö ÝóÅöäú ÃóÓúÑóÝó Öóãöäó ÇáÒøöíóÇÏóÉó æóåóÐöåö ÊóÞóÏøóãóÊú
ãóÚó ÒöíóÇÏóÉò Ýöí ßöÊóÇÈö ÇáúÍóÌúÑö (æóíóÔúÊóÑöí áóåõ ÎóÇÏöãðÇ Åäú
áóÇÞó) Èöåö (æóÇÍúÊóÇÌó) Åáóíúåö ÝóÅöäú ÇÍúÊóÇÌó Åáóì ÃóßúËóÑó ãöäú
ÎóÇÏöãò ÒöíÏó ÈöÍóÓúÈö ÇáúÍóÇÌóÉö.
(ÝóÑúÚñ: íóÞúÈóáõ Þóæúáó ÇáúæóÕöíøö) Èöíóãöíäöåö ÅÐóÇ äóÇÒóÚóåõ
ÇáúæóáóÏõ ÈóÚúÏó ßóãóÇáöåö (Ýöí ÏóÚúæóì ÇáÊøóáóÝö æóÇáúÅöäúÝóÇÞö)
Úóáóíúåö æóÚóáóì ãõãóæøöäöåö (æóÚóÏóãö ÇáúÅöÓúÑóÇÝö) Ýöí ÇáúÅöäúÝóÇÞö
Úóáóíúåöãú ÈöÃóäú ÇÏøóÚóì ãóÇ íóáöíÞõ ÈöÍóÇáöåöãúº áöÃóäøó ÇáúÃóÕúáó
ÚóÏóãõ ÇáúÎöíóÇäóÉö æóáöÚõÓúÑö ÅÞóÇãóÉö ÇáúÈóíøöäóÉö Ýöí ÇáúÃóÎöíÑóíúäö
(áóÇ Åäú Úóíøóäó) ÞóÏúÑó ãóÇ ÇÏøóÚóÇåõ ãöäú ÇáúÅöäúÝóÇÞö (æóßóÐøóÈóåõ
ÇáúÍöÓøõ) ÝóáóÇ íõÞúÈóáõ Þóæúáõåõ Èóáú íõÞúÈóáõ Þóæúáõ ÇáúæóáóÏö Ýöí
ÇáÒøóÇÆöÏö (æóáóÇ íõÞúÈóáõ) Þóæúáõ ÇáúæóÕöíøö (Ýöí ÊóÇÑöíÎö ãóæúÊö
ÇáúÃóÈö) ßóÃóäú ÞóÇáó ãóÇÊú ãöäú ÓöÊøö Óöäöíäó¡ æóÞóÇáó ÇáúæóáóÏõ ãöäú
ÎóãúÓò æóÇÊøóÝóÞóÇ Úóáóì ÇáúÅöäúÝóÇÞö ãöäú íóæúãö ãóæúÊöåöº áöÃóäøó
ÇáúÃóÕúáó ÚóÏóãõ ÇáúãóæúÊö Ýöí ÇáúæóÞúÊö ÇáøóÐöí íóÏøóÚöíåö
æóáöÓõåõæáóÉö ÅÞóÇãóÉö ÇáúÈóíøöäóÉö Úóáóì ÇáúãóæúÊö æóãöËúáõåõ ãóÇ áóæú
äóÇÒóÚó ÇáúæóáóÏõ ÇáúæóÇáöÏó Ãóæú ÇáúæóÕöíøõ Ãóæú ÇáúÞóíøöãõ Ýöí Ãóæøóáö
ãõÏøóÉö ãöáúßöåö áöáúãóÇáö ÇáøóÐöí ÃõäúÝöÞó Úóáóíúåö ãöäúåõ (æóáóÇ Ýöí)
ÏóÚúæóì (ÑóÏøö ÇáúãóÇáö) Åáóíúåö ÈóÚúÏó ßóãóÇáöåö áöÞóæúáöåö ÊóÚóÇáóì
{ÝóÃóÔúåöÏõæÇ Úóáóíúåöãú} [ÇáäÓÇÁ: 6] æóáóæú ÞóÈúáó Þóæúáöåö áöãóÇ
ÇõÍúÊöíÌó Åáóì ÇáúÅöÔúåóÇÏö æóáöÃóäøó ÇáúÃóÕúáó ÚóÏóãõ ÇáÑøóÏøö
áöÓõåõæáóÉö ÅÞóÇãóÉö ÇáúÈóíøöäóÉö Úóáóíúåö.
(æó) áóÇ Ýöí (ÈóíúÚöåö áöÍóÇÌóÉò Ãóæú ÛöÈúØóÉò) º áöÃóäøó ÇáúÃóÕúáó
ÚóÏóãõåõãóÇ æóÇÓúÊöãúÑóÇÑõ ãöáúßöåö æóÊóÞóÏøóãó åóÐóÇ ãóÚó ÒöíóÇÏóÉò Ýöí
ßöÊóÇÈö ÇáúÍóÌúÑö æóÞóíøöãõ ÇáúÍóÇßöãö ßóÇáúæóÕöíøö ÝöíãóÇ ÐõßöÑó
ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúÃóÕúáõ æóßóÐóÇ ÇáúÃóÈõ æóÇáúÌóÏøõ ÅáøóÇ Ýöí ÏóÚúæóì
ÇáúÈóíúÚö áöãóÇ ÐõßöÑó ÝóíóÕúÏõÞóÇäö ÈöíóãöíäöåöãóÇ áöæõÝõæÑö
ÔóÝóÞóÊóåõãóÇ ßóãóÇ ãóÑøó Ýöí ßöÊóÇÈö ÇáúÍóÌúÑö ÃóíúÖðÇ æóÃóãøóÇ
ÇáúÍóÇßöãõ ÝóÞóÇáó ÇáúÞóãõæáöíøõ: Åäøóåõ ßóÇáúæóÕöíøö æóÞóÇáó
ÇáÓøõÈúßöíøõ ãóÑøóÉð: Åäøóåõ íõÞúÈóáõ Þóæúáõåõ ÈöáóÇ íóãöíäò Åäú ßóÇäó
ÈóÇÞöíðÇ Úóáóì æöáóÇíóÊöåö æóÅöáøóÇ ÝóÝöíåö äóÙóÑñ æóÅöØúáóÇÞõ ÕóÇÍöÈö
ÇáÊøóäúÈöíåö íóÞúÊóÖöí Ãóäøóåõ ßóÇáúæóÕöíøö æóÝöí ßóáóÇãö
ÇáúÌõÑúÌóÇäöíøõ ÅÔóÇÑóÉñ Åáóíúåö Ëõãøó ÞóÇáó ãóÑøóÉð ÃõÎúÑóì Ýöí ÝóÊúæóì
ÈóÚúÏó ÐößúÑöåö ãóÇ ÞóÇáóåõ Ýöí ÇáúãóÑøóÉö ÇáúÃõæáóì æóÇóáøóÐöí íóÙúåóÑõ
áöí ÇáúÂäó æóåõæó ÇáúÍóÞøõ Ãóäøóåõ íóÞúÈóáõ Þóæúáóåõ æóÅöäú áóãú íóÈúÞó
Úóáóì æöáóÇíóÊöåöº áöÃóäøóåõ Íöíäó ÊóÕóÑøóÝó ßóÇäó äóÇÆöÈó ÇáÔøóÑúÚö
æóÃóãöíäóåõ ãöËúáõåõ ÇäúÊóåóì ÝóÚöäúÏóåõ íóÞúÈóáõ ÞóæúáõåõãóÇ ÈöáóÇ
íóãöíäò æóÇáúÃóæúÌóåõ Ãóäøóåõ áóÇ íóÞúÈóáõ ÈöÏõæäöåóÇ ßóÇáúÃóÈö
æóÇáúÌóÏøö (æóÅöäú ÈóáóÛó) ÇáÕøóÈöíøõ (ãóÌúäõæäðÇ Ãóæú ÓóÝöíåðÇ
ÇÓúÊóãóÑøóÊú æöáóÇíóÉõ ÇáúæóÕöíøö) ßóãóÇ ãóÑøó Ýöí ÇáúÍóÌúÑö.
(ÝóÕúáñ: íóÏúÝóÚõ) ÇáúæóÕöíøõ (áöáúãõÈóÐøöÑö äóÝóÞóÉó íóæúãò) Èöíóæúãò
(Ãóæú) äóÝóÞóÉó (ÃõÓúÈõæÚò) ÈöÃõÓúÈõæÚò (Úóáóì ãóÇ íóÑóÇåõ æóíóßúÓõæåõ)
ßöÓúæóÉó ãöËúáöåö (ÝóÅöäú ßóÇäó íõÊúáöÝõåóÇ åóÏøóÏóåõ Ëõãøó) Åäú
ÇÑúÊóÏóÚó ÝóÐóÇßó æóÅöáøóÇ (ÞóÕóÑóåõ Ýöí ÇáúÈóíúÊö Úóáóì ÅÒóÇÑò æóÅöäú
ÎóÑóÌó ßóÓóÇåõ æóæóßøóáó Èöåö) ãöäú íõÑóÇÞöÈõåõ ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ
æóÇáöÇÞúÊöÕóÇÑõ Úóáóì ÇáúÅöÒóÇÑö Ýöí ÇáúÈóíúÊö íóÊóãóÔøóì Ýöí æóÞúÊö
ÇáúÍóÑøö ÃóãøóÇ Ýöí æóÞúÊö
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
Þóæúáõåõ æóáóãú íóÛúáöÈú Úóáóì Ùóäøöåö ÅáóÎú) æóáóãú íóßõäú
ãõÓúÊóÃúÌöÑðÇ æóíõãúßöäú ÊóÕúæöíÑõ ßóæúäöåö ãõÓúÊóÃúÌöÑðÇ ÈöãóÇ ÅÐóÇ
ÇÓúÊóÃúÌóÑóåõ ÇáúÞóÇÖöí Úóáóì ÇáöÇÓúÊöãúÑóÇÑö Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö
áöãóÕúáóÍóÉò ÑóÂåóÇ Ãóæú ÇÓúÊóÃúÌóÑóåõ ÇáúãõæÕöí Úóáóì Úóãóáò áöäóÝúÓöåö
Ýöí ÍóíóÇÊöåö æóáöØöÝúáöåö ÈóÚúÏ ãóæúÊöåö (Þóæúáõåõ æóÅöáøóÇ ÝóáóíúÓó
áóåõ Ðóáößó) ÞóÇáó ÇÈúäõ ÚóÈúÏö ÇáÓøóáóÇãö æóíóäúÈóÛöí Ãóäú áóÇ íóäúÝõÐó
ÚóÒúáõåõ (Þóæúáõåõ æóÇáúÃóæúÌóåõ ÇáúÃóæøóáõ) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö
(Þóæúáõåõ ÝóíóÙúåóÑõ Ãóäøóåõ áóÇ íóÌõæÒõ áóåõ ÚóÒúáõåõ) ÃóÔóÇÑó Åáóì
ÊóÕúÍöíÍöåö.
(Þóæúáõåõ æóÇáúãõÕóäøöÝõ ÌóÚóáó ãóÇ ÚóÏøóÇ ÇáÏøóíúäö ãõÛóÇíöÑðÇ áóåõ)
åõæó Ýöí ßóáóÇãöåö ãöäú ÚóØúÝö ÇáúÎóÇÕøö Úóáóì ÇáúÚóÇãøö.
[ÝóÑúÚñ íóÞúÈóáõ Þóæúáó ÇáúæóÕöíøö Èöíóãöíäöåö ÅÐóÇ äóÇÒóÚóåõ ÇáúæóáóÏõ
Ýöí ÏóÚúæóì ÇáÊøóáóÝö æóÇáúÅöäúÝóÇÞö]
(Þóæúáõåõ: ÝóÑúÚñ íõÞúÈóáõ Þóæúáõ ÇáúæóÕöíøö ÅáóÎú) ÃóÝúÊóì ÇÈúäõ
ÇáÕøóáóÇÍö ÈöÃóäøóåõ áóæú ÝóÑóÖó ÇáúÍóÇßöãõ áöØöÝúáò ÞóÏúÑðÇ ãóÚúáõæãðÇ
áöäóÝóÞóÊöåö æóßöÓúæóÊöåö æóÃõÐöäó áöÍóÇÖöäöåö ÅãøóÇ ÃóÈóÇåõ Ãóæú
Ãõãøõåõ Ãóæú æóÕöíøõåõ Ãóæú Þóíøöãõ ÇáúÍóÇßöãõ Ýöí ÇÓúÊöÏóÇäóÉö Ðóáößó
æóÕóÑúÝöåö Úóáóíúåö Ãóæú Ýöí ÅäúÝóÇÞöåö Úóáóíúåö ãöäú ãóÇáöåö Ëõãøó
íóÑúÌöÚõ Èöåö Ýöí ãóÇáö ÇáÕøóÛöíÑö ÝóÅöÐóÇ ÍóÖóÑó æóÇÏøóÚóì Ãóäøóåõ
ÝóÚóáó Ðóáößó æóØóáóÈó ÇáÑøõÌõæÚó Ýöí ãóÇáö ÇáÕøóÛöíÑö ÍóáóÝóåõ
ÇáúÍóÇßöãõ æõÌõæÈðÇ Úóáóì ãóÇ ÐóßóÑåõ ãöäú ãõæÌöÈö ÇÓúÊöÍúÞóÇÞöåö
ÇáÑøõÌõæÚõ æóÇÓúÊöÍúÞóÇÞõåõ ÝóÅöäøóåõ Íõßúãñ Úóáóì ÇáÕøóÛöíÑö. ÇåÜ.
ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóåõæó ÍóÓóäñ æóÇÖöÍñ¡ æóÞóæúáõåõ ÃóÝúÊóì ÇÈúäõ
ÇáÕøóáóÇÍö ÅáóÎú ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ: ÈóÚúÏó ßóãóÇáöåö)
ÃóÝóÇÏó Èöåö Ãóäøó ÏóÚúæóÇåõ ÈóÚúÏó ÑõÔúÏöåö æóÔóãöáó Þóæúáõåõ ÇáúæóáóÏõ
ÈóÚúÏó ßóãóÇáöåö ãóÇ ÅÐóÇ ßóÇäó äóÞúÕõåõ áöÕöÛóÑò Ãóæú Ìõäõæäò Ãóæú
ÓóÝóåò (Þóæúáõåõ Ýöí ÏóÚúæóì ÇáÊøóáóÝö ÈöÇáúÛóÕúÈö æóÇáÓøóÑöÞóÉö) Ñ
ÃóÔóÇÑó Èöåö Åáóì ÇáÊøóÝúÕöíáö ÇáúãóÐúßõæÑö Ýöí ÇáúãõæÏóÚö (Þóæúáõåõº
áöÃóäøó ÇáúÃóÕúáó ÚóÏóãõ ÇáÑøóÏøö ÅáóÎú) æóáöÃóäøóåõ áóãú íóÃúÊóãöäúåõ
æóÅöäøóãóÇ ÌóÚóáó ÇáúãóÇáó Ýöí íóÏöåö ÈöÛóíúÑö ÇÎúÊöíóÇÑöåö æóÎóÇáóÝó
ÇáúÅöäúÝóÇÞó ÈöÃóäøóåõ íóÚúÓõÑõ ÅÞóÇãóÉõ ÇáúÈóíøöäóÉö Úóáóíúåö æóÃóíúÖðÇ
åõæó ãõÓúÊóäöÏñ Åáóì ÍóÇáóÉö ÇáúÍóÌúÑö ÈöÎöáóÇÝö ÇáÑøóÏøö.
(Þóæúáõåõ æóáóÇ Ýöí ÈóíúÚöåö áöÍóÇÌóÉò Ãóæú ÛöÈúØóÉò Ãóæú ÊóÑóßöåö
ÇáÔøõÝúÚóÉõ ãöäú ÛóíúÑö ÛöÈúØóÉò) ÞóÇáó ÇáäøóÇÔöÑöíøõ Ýóáóæú ßóÇäóÊú
ÇáúÃõãøõ æóÕöíøóÉð ÝóÈóáóÛó æóäóÇÒóÚóåóÇ ÝóãõÞúÊóÖóì ßóáóÇãõ ÇáÑøóÇÝöÚöí
ÞóÈõæáõ ÞóæúáöåóÇ áöæõÝõæÑö ÔóÝóÞóÊöåóÇ ÝóßóÐóÇ ãóäú Ýöí ãóÚúäóÇåóÇ
ßóÂÈóÇÆöåóÇ¡ æóíõÓóÌøöáõ ÇáúÍóÇßöãõ ÈöÞóæúáö ÇáúÃóÈöº áöÃóäøóåõ ÛóíúÑõ
ãõÊøóåóãö æóáóÇ íõÓóÌøöáõ ÈöÞóæúáö ÇáúæóÕöíøö ÇåÜ. æóÇáúÃõãøõ ÛóíúÑõ
ãõÊøóåóãóÉò ÝóåóÐóÇ íóÏõáøõ Úóáóì ÃóäøóåóÇ ãõÓúÊóËúäóÇÉñ ãöäú
ÇáúÃóæúÕöíóÇÁö¡ æóÞóÇáó: æóÇóáøóÐöí ÈóÚúÏó ÅíÑóÇÏöåö áöÐóáößó æóÃóÞõæáõ
æóÓõÞõæØõ æöáóÇíóÊöåóÇ ãöäú ÛóíúÑö äóÕúÈö ÇÊøöåóÇãò ãöäú ÇáÔøóÑúÚö ÝóáóÇ
ÊóÒöíÏõ Úóáóì ÇáúÃóæúÕöíóÇÁö ÃóÞõæáõ ÊóÞúÏöíãõ ÇáúÃõãøö Úóáóì ÇáúÃóÈö
Ýöí ÇáúÍóÖóÇäóÉö íóÏõáøõ Úóáóì ÒöíóÇÏóÉö ÔóÝóÞóÊöåóÇ Úóáóì ÇáúÃóÈö
æóáóÚóáøó ÓõÞõæØó æöáóÇíóÊöåóÇ áöäóÞúÕöåóÇ ÈöÇáúÃõäõæËóÉö ßóÇáúÞóÖóÇÁö
áóÇ áöäõÞúÕóÇäö ÔóÝóÞóÊöåóÇ (Þóæúáõåõ: ÝóÞóÇáó ÇáúÞóãõæáöíøõ Åäøóåõ
ßóÇáúæóÕöíøö) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö (Þóæúáõåõ æóÇóáøóÐöí íóÙúåóÑõ áöí
ÇáúÂäó ÅáóÎú) Ýöíåö äóÙóÑñ ÅÐú áóÇ íõÞúÈóáõ Þóæúáõåõ ÈóÚúÏó ÇáúÚóÒúáö
Ãóäøóåõ Íóßóãó ÈößóÐóÇ ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÞóÈúáó ÇáúÚóÒúáö¡ æóÇáÊøóÝúÕöíáõ
ãóäúÞõæáñ Úóäú ÇáúÝõÑõæÞö áöáúÌõæóíúäöíøö áóßöäú Ýöí ÏóÝúÚö ÇáúãóÇáö ÃÈ
(3/72)
ÇáúÈóÑúÏö ÝóÈóÚöíÏñ ÝóÅöäøóåõ íõÄóÏøöí
Åáóì åóáóÇßöåö ÝóíóáúÈöÓõåõ ãóÇ íóÏúÝóÚõ Úóäúåõ ÖóÑóÑó ÇáúÈóÑúÏö
æóíõÑóÇÞóÈõ Ýöí ÇáúÈóíúÊö ßóãóÇ íõÑóÇÞóÈõ ÍóÇáó ÎõÑõæÌöåö.
(ÝóÕúáñ æóáóÇ íõÒóæøöÌõ ÇáúæóÕöíøõ ÇáØøöÝúáó æóÅöäú ÃõæÕöíó) áóåõ
(ÈöÐóáößó) áöãóÇ ãóÑøó (æóáóÇ íõÈóÇíöÚõåõ) ÈöÃóäú íóÈöíÚó ãóÇ áóåõ
áöäóÝúÓöåö æóÚóßúÓõåõ æóáóæú ÈöÃóßúËóÑó ãöäú Ëóãóäö ÇáúãöËúáö Ýöí
ÇáúÃõæáóì æóÈöÏõæäöåö Ýöí ÇáËøóÇäöíóÉö æóåóÐöåö ÊóÞóÏøóãóÊú ãóÚó
ÒöíóÇÏóÉò Ýöí ßöÊóÇÈ ÇáúÍóÌúÑö (æóáóÇ íóÈöíÚõ ãóÇáó ÕóÈöíøò áöÕóÈöíøò
íóáöíóåõãóÇ) áöÃóäøóåõ áóÇ íóÊóæóáøóì ÇáØøóÑóÝóíúäö ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÃóÈö
æóÇáúÌóÏøö áöÞõæøóÉö æöáóÇíóÊöåöãóÇ æóÞóÏú ÃóÝúÊóì ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ
ÊóÝóÞøõåðÇ ÈöÃóäøóåõ íóÌõæÒõ áöÃóÍóÏö ÇáúæóÕöíøóíúäö Ãóäú íóÔúÊóÑöíó
ãöäú ÇáúæóÕöíøö ÇáúÂÎóÑö Åäú ßóÇäó ßõáøñ ãöäúåõãóÇ ãõÓúÊóÞöáøðÇ áóßöäú
ÃóØúáóÞó ÇáúÞóÇÖöí Ãóäøó ÇáúæóÕöíøó ÅÐóÇ ÃóÑóÇÏó Ãóäú íóÔúÊóÑöíó ãöäú
ãóÇáö ÇáØøöÝúáö ÑóÝóÚó ÇáúÃóãúÑó Åáóì ÇáúÍóÇßöãö ÍóÊøóì íóÈöíÚó ãöäúåõ
ÝóáóÚóáøóåõ ãóÍúãõæáñ Úóáóì ÛóíúÑö ãóÇ ÃóÝúÊóì Èöåö ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ
æóÞóÏú ÌóÑóì Úóáóíúåö ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ Ýöí ÇáúÎóÇÏöãö (æóÊóÞúÈóáõ
ÔóåóÇÏóÊõåõ Úóáóì ÇáØøöÝúáö áóÇ áóåõ ÈöãóÇáö) ßóãóÇ Ýöí ÔóåóÇÏóÉ
ÇáúæóáóÏö (æóáóÇ) ÊõÞúÈóáõ ÔóåóÇÏóÊõåõ áóåõ (ÈöãóÇáò æõÕøöíó Åáóíúåö
ÈöÊóÝúÑöÞóÉö ËõáõËöåö) ÝóÞóØúº áöÃóäøóåõ íóËúÈõÊõ áöäóÝúÓöåö æöáóÇíóÉð
æóáóæú ÚóÈøóÑó ÈóÏóáó áóÇ Èöáóæú áóßóÇäó ÃóäúÓóÈó ÈöÞóæúáö ÇáúÃóÕúáö
æóáóÇ ÊóÌõæÒõ ÔóåóÇÏóÊõåõ áóåõ ÈöãóÇáò æóÅöäú ßóÇäó æóÕöíøðÇ Ýöí
ÊóÝúÑöÞóÉö ÇáËøõáõËö ÝóÞóØú ÞóÇáó Ýöí ÇáúÃóÕúáö æóíóÌõæÒõ áöãóäú åõæó
æóÕöíøñ Ýöí ãóÇáò ãõÚóíøóäò Ãóäú íóÔúåóÏó ÈöÛóíúÑöåö.
(ãóÓóÇÆöáõ) æóÝöí äõÓúÎóÉò ÝóÕúáñ ãóÓóÇÆöáõåõ (ãóäúËõæÑóÉñ áöáúæóÕöíøö
ÇáÊøóæúßöíáõ ÇáúãõÚúÊóÇÏõ) Ãóíú Ãóäú íõæóßøóáó ÝöíãóÇ áóãú ÊóÌúÑö
ÇáúÚóÇÏóÉõ ÈöãõÈóÇÔóÑóÊöåö áöãöËúáöåö ßóÇáúæóßöíáö ÞóÇáó ÇÈúäõ
ÇáÑøöÝúÚóÉö åóÐóÇ æóÌúåñ æóÇóáøóÐöí ÍóßóÇåõ ÇáÔøóíúÎõ ÃóÈõæ ÍóÇãöÏò Úóäú
ÇáúãóÐúåóÈö ÇáúÌóæóÇÒõ ãõØúáóÞðÇ æóÈöåö ÌóÒóãó ÇáúãóÍóÇãöáöíøõ ÞóÇáó
ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóåõæó ÇáúãóÐúåóÈõ Ýöí ÇáúÈóíóÇäö æóÛóíúÑöåö æóåõæó
ÞóÖöíøóÉõ ßóáóÇãö ÇáÑøóÇÝöÚöíøö Ýöí ÇáäøößóÇÍö Ýöí ßóáóÇãöåö Úóáóì
Êóæúßöíáö Çáúæóáöíøö Ýöí ÇáÊøóÒúæöíÌöº áöÃóäøóåõ íóÊóÕóÑøóÝõ
ÈöÇáúæöáóÇíóÉö ßóÇáúÃóÈö æóÇáúÍóÇßöãö ÈöÎöáóÇÝö Çáúæóßöíáö æóÃóØóÇáó Ýöí
ÈóíóÇäö Ðóáößó æóÐóßóÑó äóÍúæóåõ ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ Ëõãøó ÞóÇáó
æóÈöÇáúÌõãúáóÉö ÝóÇáÕøóæóÇÈõ äóÞúáðÇ æóãóÚúäóì ÇáúÌóæóÇÒö ãõØúáóÞðÇ
(æóáóÇ íõÎóÇáöØõ ÇáØøöÝúáó ÈöÇáúãóÇáö ÅáøóÇ Ýöí ÇáúãóÃúßõæáö
ßóÇáÏøóÞöíÞö æóÇááøóÍúãö áöáØøóÈúÎö æóäóÍúæöåö) ãöãøóÇ áóÇ ÈõÏøó ãöäúåõ
áöáúÅöÑúÝóÇÞö æóÚóáóíúåö Íõãöáó Þóæúáå ÊóÚóÇáóì {æóÅöäú ÊõÎóÇáöØõæåõãú
ÝóÅöÎúæóÇäõßõãú} [ÇáÈÞÑÉ: 220] æóÊóÞóÏøóãó åóÐóÇ Ýöí ßöÊóÇÈö ÇáúÍóÌúÑö
(æóáóÇ íóÓúÊóÞöáøõ ÈöÞöÓúãóÉö ãõÔúÊóÑóßò ÈóíúäóåõãóÇ) º áöÃóäøóåóÇ Åäú
ßóÇäóÊú ÈóíúÚðÇ ÝóáóíúÓó áóåõ Êõæóáøöí ÇáØøóÑóÝóíúäö æóÅöäú ßóÇäóÊú
ÅÝúÑóÇÒõ ÍóÞøò ÝóáóíúÓó áóåõ Ãóäú íóÞúÈöÖó áöäóÝúÓöåö ãöäú äóÝúÓöåö.
(æóáóæú ÈóÇÚó áóåõ) ÔóíúÆðÇ (ÍóÇáðÇ áóãú íóáúÒóãúåõ ÇáúÅöÔúåóÇÏõ) Ýöíåö
ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÅÐóÇ ßóÇäó ãõÄóÌøóáðÇ æóÇáÊøóÞúíöíÏõ ÈöÇáúÍóÇáö ãöäú
ÒöíóÇÏóÊöåö åõäóÇ æóÞóÏú ÐóßóÑõåõ ßóÇáÑøóæúÖóÉö Ýöí ÂÎóÑö ÇáúÈóÇÈö
ÇáúÃóæøóáö ãöäú ÃóÈúæóÇÈö ÇáÑøóåúäö (æóáóæú ÝóÓóÞó Çáúæóáöíøõ ÞóÈúáó
ÇäúÞöÖóÇÁö ÇáúÎöíóÇÑö åóáú íóÈúØõáõ) ÇáúÈóíúÚõ Ãóæú áóÇ (æóÌúåóÇäö)
ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÃóÔúÈóåóåõãóÇ ÇáËøóÇäöí æóåõæó ÞóÖöíøóÉõ
ßóáóÇãöåöãú Ýöí Ìõäõæäö ÇáúÚóÇÞöÏö æóÐóßóÑó äóÍúæóåõ ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ
ÝóÞóÇáó: ÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäøóåõ áóÇ íóÈúØõáõ Èóáú íóÞõæãõ ÇáúÍóÇßöãõ
ãóÞóÇãóåõ æóíóÝúÚóáõ ÇáúÃóÍóÙøó áöáúãõæóáøóì Úóáóíúåö.
(æóíõÞóÇÑöÖõ ÈöãóÇáöåö) ËöÞóÉð (æóáóæú ãõÓóÇÝöÑñ Åäú Ãóãöäó) ÇáØøóÑöíÞóº
áöÃóäøó ÇáúãóÕúáóÍóÉó ÞóÏú ÊóÞúÊóÖöí Ðóáößó æóÇáúæóáöíøõ ãóÃúãõæÑñ ÈöåóÇ
æóåóÐöåö ÊóÞóÏøóãóÊú ãóÚó ÒöíóÇÏóÉò Ýöí ßöÊóÇÈö ÇáúÍóÌúÑö.
(æóáóæú ÞóÇáó: ÃóæúÕóíúÊõ Åáóì Çááøóåö) - ÊóÚóÇáóì - (æóÅöáóì ÒóíúÏò
Íõãöáó) ÐößúÑõ ÇÓúãö Çááøóåö (Úóáóì ÇáÊøóÈóÑøõßö) áöÙõåõæÑö ÇáúãõÑóÇÏö
ÝóÊóßõæäõ ÇáúæöÕóÇíóÉõ Åáóì ÒóíúÏò æóÞöíáó Åáóì ÒóíúÏö æóÇáúÍóÇßöãö
æóÇáÊøóÑúÌöíÍõ ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö æóÈöåö ÕóÑøóÍó ÇáúÅöÓúäóæöíøõ æóßóáóÇãõ
ÇáÑøóÇÝöÚöíøö íóÞúÊóÖöíåö æóÝóÇÑöÞõ äóÙöíÑöåö Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö
ÈöÇáúãóÇáö ÍóíúËõ ÊóÕöÍøõ Ýöí ÇáäøöÕúÝö áöÒóíúÏò ÈöÃóäøó ÇáúæóÕöíøóÉó
ÈöÇáúãóÇáö - áöáøóåö ÊóÚóÇáóì - æóÕöíøóÉñ ÕóÍöíÍóÉñ æóíóÕúÑöÝõåóÇ Ýöí
æõÌõæåö ÇáúÈöÑøö æóÇáúÞõÑõÈóÇÊö ÝóÅöÐóÇ ÔóÑóßó ÈóíúäóåóÇ æóÈóíúä ÌöåóÉò
ÃõÎúÑóì ÕóÍøó ÇáúÞóæúáõ ÈöÇáÊøóäúÕöíÝö æóÃóãøóÇ ÇáúæöÕóÇíóÉõ
ÈöÇáúÃóæúáóÇÏö Åáóíúåö - ÊóÚóÇáóì - ÝóáóíúÓó áóåóÇ ÌöåóÉñ ÕóÍöíÍóÉñ
ÝóÊóÚóíøóäó ÅÑóÇÏóÉõ ÇáÊøóÝúæöíÖö Åáóíúåö ÊóÚóÇáóì æóÇáÊøóÈóÑøõßö Èöåö.
ÞóÇáó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ: Ýóáóæú ÃóÊóì ÈóÏóáó ÇáúæóÇæö ÈöËõãøó
ÝóÇáúãõÊøóÌóåõ Ãóäøó ÇáúæöÕóÇíóÉó áöÒóíúÏò ÞóØúÚðÇ æóÝöí æóÕöíøóÉö
ÇáÔøóÇÝöÚöíøö æóÌóÚóáó ãõÍóãøóÏõ Èúäõ ÅÏúÑöíÓó -
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÑãáí ÇáßÈíÑ]
[ÝóÕúáñ íóÏúÝóÚõ ÇáúæóÕöíøõ áöáúãõÈóÐøöÑö äóÝóÞóÉó íóæúãò Èöíóæúãò Ãóæú
äóÝóÞóÉó ÃõÓúÈõæÚò ÈöÃõÓúÈõæÚö]
Þóæúáõåõ: ÝóíóáúÈóÓõåõ ãóÇ íóÏúÝóÚõ Úóäúåõ ÖóÑóÑó ÇáúÈóÑúÏö ÅáóÎú)
ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö
[ÝóÕúáñ áóÇ íõÒóæøöÌõ ÇáúæóÕöíøõ ÇáØøöÝúáó æóÅöäú ÃõæÕöíó áóåõ ÈöÐóáößó]
(Þóæúáõåõ æóáóÇ íõÈóÇíöÚõåõ) áóÇ íóÌõæÒõ áóåõ Ãóäú íóÈöíÚó ãöäú
æóÇáöÏöåö æóæóáóÏöåö ßóÇáúæóßöíáö ÓóæóÇÁñ ÞóÇáóåõ ÇáúÞóÇÖöí
ÇáØøóÈóÑöíøõ. ÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ: Úõáöãó ãöäú Þóæúáöåö ßóÇáúæóßöíáö Ãóäøó
ÇáÑøóÇÌöÍó Ãóäøó áóåõ Ãóäú íóÈöíÚó ãöäú ÃóÈöíåö æóÇÈúäöåö ÇáúãõÓúÊóÞöáøö
ÝóáóÚóáøó ÇáúãóäúÚó Úóáóì ÃóÍóÏö ÇáúæóÌúåóíúäö.
(ÝóÑúÚñ) Ýöí ÝóÊóÇæóì ÇÈúäö ÇáÕøóáóÇÍö áóæú ßóÇäó Ýöí íóÏö ÑóÌõáò ãóÇáõ
íóÊöíãò æóáóíúÓó åõæó ÈöæóÕöíøò æóÎóÇÝó ãöäú ÊóÓúáöíãöåö Åáóì æóáöíøö
ÇáúÃóãúÑö ÖóíóÇÚóåõ Ãóäøóåõ íóÌõæÒõ áóåõ ÇáäøóÙóÑõ Ýöí ÃóãúÑö ÇáØøöÝúáö
æóÇáÊøóÕóÑøõÝõ Úóáóíúåö ÈöÇáÊøöÌóÇÑóÉö æóÇáúÅöäúÝóÇÞö áöáÖøóÑõæÑóÉö¡
æóÞóæúáõåõ Ýöí ÝóÊóÇæóì ÇÈúäö ÇáÕøóáóÇÍö ÅáóÎú ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö.
[ÝóÕúáñ Ýöí ãóÓóÇÆöáõ ãóäúËõæÑóÉñ Ýöí ÇáúÅöíÕóÇÁ]
(Þóæúáõåõ ÝöíãóÇ áóãú ÊóÌúÑö ÇáúÚóÇÏóÉõ ÈöãõÈóÇÔóÑóÊöåö áöãöËúáöåö) áóÇ
ÝöíãóÇ ÌóÑóÊú ÚóÇÏóÊõåõ ÈöãõÈóÇÔóÑóÉö ãöËúáöåö ÞóÇáó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ:
Åäøóåõ ÛóíúÑõ ãóÚúãõæáò Èöåö ãöäú ÌöåóÉö ÇáäøóÞúáö æóÇáúãóÚúäóì ÃóãøóÇ
ÇáäøóÞúáõ ÝóÞóÇáó ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ: ÇáÖøóÑúÈõ ÇáËøóÇäöí Ãóäú íóßõæäó
ÊóÕóÑøõÝõåõ ÈöÛóíúÑö ÅÐúäö ãöäú íóäõæÈõ Úóäúåõ ßóÇáúæóÕöíøö æóæóáöíøö
ÇáúíóÊöíãö æóÃóÈöí ÇáØøöÝúáö ÝóíóÌõæÒõ Ãóäú íõæóßøöáó ãöäú äóÝúÓöåö Åäú
ÔóÇÁó æóÚóäú ÇáúíóÊöíãö Åäú ÔóÇÁó ÝóßöáóÇ ÇáúÃóãúÑóíúäö ÌóÇÆöÒñ¡
æóÍóßóÇåõ Çáäøóæóæöíøõ Úóäúåõ Ýöí ÇáúæóßóÇáóÉö æóÞóÇáó Ýöí ÌóæóÇÒöåö
Úóäú ÇáØøöÝúáö äóÙóÑñ æóáóãú íóÊóÚóÞøóÈúåõ Ýöí ÅØúáóÇÞö ÇáÊøóæúßöíáö
ãöäú ÇáúæóÕöíøö æóãöäú ÇáúãóäúÞõæáö ãóÇ ÐóßóÑåõ ÇáúÅöãóÇãõ
æóÇáäøóæóæöíøõ æóÃóÕúáõåõ Ýöí ãóÓúÃóáóÉö ÇáúæóÕöíøóíúäö æóåõæó æóáóíúÓó
ÇáúãõÑóÇÏõ Ãóäú íóÌúÊóãöÚóÇ Úóáóì ÕöíÛóÉò áöÚóÞúÏò Èóáú ÇáúãõÑóÇÏõ Ãóäú
íóÕúÏõÑó Úóäú ÑóÃúíöåöãóÇ ÝóíóÚúÞöÏó ÃóÍóÏõåõãóÇ ÈöÅöÐúäö ÇáúÂÎóÑö Ãóæú
ÛóíúÑöåöãóÇ ÈöÅöÐúäöåöãóÇ¡ æóãöäú ÇáúãóäúÞõæáö ÃóíúÖðÇ Þóæúáõ
ÇáúãóÇæóÑúÏöíøö: Åäøó æöáóÇíóÉó ÇáúæóÕöíøö ßóæöáóÇíóÉö ÇáúÃóÈö ÅáøóÇ Ýöí
ËóáóÇËóÉö ÃóÔúíóÇÁó: Êóæóáøöí ØóÑóÝóíú ÇáúÈóíúÚö æóÇáúæöÕóÇíóÉö
æóÇáÊøóÒúæöíÌö. æóáóãú íóÐúßõÑú ÇáÊøóæúßöíáó ÝóÏóáøó Úóáóì ÌóæóÇÒöåö
ãõØúáóÞðÇ.
æóÞóÏú ÕóÑøóÍó ÈöãõÞúÊóÖóì ãóÇ ÞóÇáóåõ ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ ÛóíúÑõåõ ÞóÇáó
ÇáúÅöãóÇãõ: ÅÐóÇ æóßøóáó ÇáúæóÕöíøõ ÇáúãõØúáóÞõ Ýöí ÍóíóÇÊöåö æóßöíáðÇ
ÕóÇáöÍðÇ ãóæúËõæÞðÇ Èöåö Ýóåõæó ÌóÇÆöÒñ ÝóÅöäøó ÇáúÚõÑúÝó íóÞúÊóÖöí
ÇÞúÊöÖóÇÁð ÙóÇåöÑðÇ ÊóÌúæöíÒó Ðóáößó æóåóÐóÇ ßóãóÇ Ãóäøó ÇáúÚóÇãöáó Ýöí
ÇáúÞöÑóÇÖö íõæóßøöáõ æóíóÓúÊóäöíÈõ Ýöí ÊóÝúÕöíáö ÊóÕóÑøõÝóÇÊöåö æóáóÇ
íõäóÕøöÈõ ãõÞóÇÑöÖðÇ æóÚóáóì Ðóáößó ÌóÑóì ÇáúÛóÒóÇáöíøõ. æóÃóãøóÇ
ÇáúãóÚúäóì Ýóåõæó ÇÓúÊöÞúáóÇáõåõ ÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö (Þóæúáõåõ: Ãóíú Ãóäú
íõæóßøöáó ÝöíãóÇ áóãú ÊóÌúÑö ÇáúÚóÇÏóÉõ ÈöãõÈóÇÔóÑóÊöåö áöãöËúáöåö
ßóÇáúæóßöíáö) áóßöäú ÚöÈóÇÑóÉõ ÇáúãõÕóäøöÝö ÃóÚóãøõ æóÞóÇáó ÔóíúÎõäóÇ:
ÇáúãõÚúÊóãóÏõ ãóÇ Ýöí ÇáúãóÊúäö (Þóæúáõåõ: ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ
ÃóÔúÈóåóåõãóÇ ÇáËøóÇäöí) ÃóÔóÇÑó Åáóì ÊóÕúÍöíÍöåö æóßóÊóÈó Úóáóíúåö
ÇáÕøóÍöíÍõ ÚóÏóãõ ÈõØúáóÇäö ÇáúÈóíúÚö ßóãóÇ áóæú ãóÇÊó ÃóÍóÏõ
ÇáúãõÊóÚóÇÞöÏóíúäö Ãóæú Ìõäøó Û.
(Þóæúáõåõ: æóáóæú ãõÓóÇÝöÑðÇ) Ãóíú Ýöí ÇáúÈóÑøö.
(Þóæúáõåõ: æóáóæú ÞóÇáó ÃóæúÕóíúÊõ Åáóì Çááøóåö æóÅöáóì ÒóíúÏò ÅáóÎú)
ÓóíóÃúÊöí Ýöí ÃóÑúßóÇäö ÇáØøóáóÇÞö Úóäú ÇáúÈõæÔóäúÌöíøö Ýöí Þóæúáöåö:
ÃóãúÑõ ÒóæúÌóÊöí ÈöíóÏö Çááøóåö æóÈöíóÏößó Åäú ÃóÑóÇÏó Ãóäøóåõ áóÇ
íóÓúÊóÞöáøõ ÈöÇáØøóáóÇÞö ÞóÈúáõ¡ æóÅöäú ÃóÑóÇÏó Ãóäøó ÇáúÃõãõæÑó
ßõáøóåóÇ ÈöíóÏö Çááøóåö - ÊóÚóÇáóì - æóÃóäøóåõ ÌóÚóáó áöÐóáößó ÇáÑøóÌõáö
ãóÇ ÌóÚóáóåõ Çááøóåõ áóåõ ÞóÈúáõ æóÇÓúÊóÞóáøó æóãõÞúÊóÖóÇåõ åõäóÇ
æõÌõæÈõ ÇÓúÊöÝúÓóÇÑöåö ÞóÈúáó ÇáúãóæúÊö ÝóÅöäú ÊóÚóÐøóÑó ÝóÝöíåö äóÙóÑñ
æóÇáúÞöíóÇÓõ Íóãóáõåõ Úóáóì ÇáÊøóÈóÑøõßö áöÙõåõæÑö ÇáúãõÑóÇÏö ÍóãúáðÇ
áöáøóÝúÙö Úóáóì ÇáÊøóÕúÍöíÍö.
(3/73)
ÅäúÝóÇÐó ãóÇ ßóÇäó ãöäú æóÕóÇíóÇåõ Åáóì Çááøóåö - ÚóÒøó æóÌóáøó - Ëõãøó
Åáóì ÚóÈúÏö Çááøóåö Èúäö ÚóÈúÏö ÇáúÍóßóãö ÇáúÞõÑóÔöíøö Åáóì ÂÎöÑöåö.
(æóÅöäú ÃóæúÕóì ÈöÔóíúÁò áöÑóÌõáò) áóãú íóÐúßõÑúåõ (æóÞóÇáó: ÞóÏú
ÓóãøóíúÊõåõ áöæóÕöíøö ÝóÓóãøóÇåõ) æóÕöíøõåõ Úóáóì æóÌúåö ÇáúÅöÎúÈóÇÑö
(ÝóáöáúæóÑóËóÉö ÊóßúÐöíÈõåõ Ýóáóæú ÔóåöÏó áóåõ ÇáúæóÕöíøõ) ÈöÐóáößó
(æóÍóáóÝó) ãóÚóåõ (ÇÓúÊóÍóÞøó) ÇáúãõæÕóì Èöåö ÈöÔóÑúØöåö æóåóÐóÇ ãöäú
ÒöíóÇÏóÊöåö æóÈöåö ÕóÑøóÍó ÇáúÅöãóÇãõ æóÛóíúÑõåõ (æóÅöäú ÓóãøóÇåõ)
ÇáúãõæÕöí (áöæóÕöíøóíúäö) áóåõ (ÃóÚúØóì ãóäú ÚóíøóäøóÇåõ æóÅöäú
ÇÎúÊóáóÝóÇ Ýöí ÇáÊøóÚúíöíäö åóáú ÊóÈúØõáõ) ÇáúæóÕöíøóÉõ (Ãóãú íóÍúáöÝõ
ßõáøñ) ãöäú ÇáúãõÚóíøóäöíäó (ãóÚó ÔóÇåöÏöåö ÞóæúáóÇäö) ÝóÚóáóì ÇáËøóÇäöí
íóßõæäõ ÈóíúäóåõãóÇ ßóãóÇ ÞóÇáóåõ ÇáúåóÑóæöíøõ æóÛóíúÑõåõ
æóÇÓúÊóÔúßóáóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ ÈöÃóäøó ÇáúãõæÕöíó ÅäøóãóÇ ÌóÚóáóåóÇ
áöæóÇÍöÏò ÝóÞöÓúãóÊõåóÇ ÈóíúäóåõãóÇ ÎöáóÇÝõ Þóæúáöåö æóÞóæúáõ
ÇáúæóÕöíøóíúäö æóÞóæúáõ ÇáúãõæÕóì áóåõ ÞóÇáó: æóÞóÖöíøóÉõ ãóÇ ÓóíóÃúÊöí
Ýöí ßöÊóÇÈö ÇáÏøóÚóÇæóì ÊóÑúÌöíÍõ ÇáúæóÌúåö ÇáúÃóæøóáö.
(æóÅöäú ÎóÇÝó ÇáúæóÕöíøõ Úóáóì ÇáúãóÇáö) ãöäú ÇÓúÊöíáóÇÁö ÙóÇáöãò
(Ýóáóåõ ÊóÎúáöíÕõåõ ÈöÔóíúÁò ãöäúåõ) æóÇóááøóåõ íóÚúáóãõ ÇáúãõÝúÓöÏó
ãöäú ÇáúãõÕúáöÍö. ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ æóãöäú åóÐóÇ ãóÇ áóæú Úóáöãó
Ãóäøóåõ áóæú áóãú íóÈúÐõáú ÔóíúÆðÇ áöÞóÇÖöí ÓõæÁò áóÇäúÊóÒóÚó ãöäúåõ
ÇáúãóÇáó æóÓóáøóãóåõ áöÈóÚúÖö ÎóæóäóÊöåö æóÃóÏøóì Ðóáößó Åáóì
ÇÓúÊöÆúÕóÇáöåö æóíóÌöÈõ Ãóäú íóÊóÍóÑøóì Ýöí ÃóÞóáøö ãóÇ íõãúßöäõ Ãóäú
íóÑúÖóì Èöåö ÇáÙøóÇáöãõ¡ æóÇáÙøóÇåöÑõ ÊóÕúÏöíÞõåõ ÅÐóÇ äóÇÒóÚóåõ
ÇáúãóÍúÌõæÑõ Úóáóíúåö ÈóÚúÏó ÑõÔúÏöåö Ýöí ÈóÐúáö Ðóáößó¡ æóÅöäú áóãú
ÊóÏõáøó ÇáúÞóÑóÇÆöäó Úóáóíúåö ÞóÇáó: æóíóÞúÑõÈõ ãöäú åóÐóÇ Þóæúáõ ÇÈúäö
ÚóÈúÏö ÇáÓøóáóÇãö íóÌõæÒõ ÊóÚúíöíÈõ ãóÇáö ÇáúíóÊöíãö æóÇáÓøóÝöíåö
æóÇáúãóÌúäõæäö áöÍöÝúÙöåö ÅÐóÇ ÎöíÝó Úóáóíúåö ÇáúÛóÕúÈõ ßóãóÇ Ýöí
ÞöÕøóÉö ÇáúÎóÖöÑö - Úóáóíúåö ÇáÓøóáóÇãõ - ÞóÇáó ÃóÚúäöí ÇáúÃóÐúÑóÚöíøó:
Ýóáóæú äóÇÒóÚóåõ ÇáúãóÍúÌõæÑõ Úóáóíúåö ÈóÚúÏó ÑõÔúÏöåö Ýöí Ãóäøóåõ áóãú
íóÝúÚóáúåõ áöåóÐóÇ ÇáúÛóÑóÖö Ýóåóáú íõÕóÏøóÞõ¿ íóäúÙõÑõ Åäú ÏóáøóÊú
ÇáúÍóÇáõ Úóáóì ÕöÏúÞöåö ÝóäóÚóãú æóÅöáøóÇ ÝóáóÇ¡ æóÝöíåö ÇÍúÊöãóÇáñ
ÇäúÊóåóì æóÇáúÃóæúÌóåõ ÇáÊøóÓúæöíóÉõ Èóíúäó åóÐóÇ æóãóÇ ÞóÇáóåõ ÂäöÝðÇ
Ýöí Ãóäøóåõ áóÇ ÝóÑúÞóº áöÃóäøó Ðóáößó áóÇ íóÚúáóãõ ÅáøóÇ ãöäúåõ
ÛóÇáöÈðÇ.
(æóÅöäú ÞóÇáó) ÇáúãõæÕöí áöæóÕöíøöåö (ÈöÚú ÃóÑúÖöí) ÇáúÝõáóÇäöíøóÉö
(æóÃóÚúÊöÞú Úóäøöí ÑóÞóÈóÉð ãöäú ËóãóäöåóÇ æóÍóÌøó) ÚöÈóÇÑóÉõ ÇáúÃóÕúáö
æóÃóÍõÌøó (Úóäøöí) ãöäúåõ ÝóÈóÇÚóåóÇ (æóÒøóÚó) ÇáËøóãóäó (ÚóáóíúåöãóÇ)
Ãóíú Úóáóì ÞöíãóÉö ÇáÑøóÞóÈóÉö æóÃõÌúÑóÉö ÇáúÍóÌøö (ÝóÅöäú ÚóÌóÒó)
ÇáËøóãóäõ ÚóäúåõãóÇ (æóÃóãúßóäó ÊóäúÝöíÐõåóÇ) Ãóíú ÇáúæóÕöíøóÉó (Ýöí
æóÇÍöÏò) ãöäúåõãóÇ (ÈöÚóíúäöåö äóÝóÐóåóÇ Ýöíåö æóÑóÏøó ÇáúÝóÇÖöáó
áöáúæóÑóËóÉö) ßóãóÇ áóæú ÃóæúÕóì áößõáøò ãöäú ÒóíúÏò æóÚóãúÑòæ
ÈöÚóÔúÑóÉò æóßóÇäó ËõáõËõåõ ÚóÔúÑóÉð ÝóÑóÏøó ÃóÍóÏõåõãóÇ ÏóÝöÚóÊö
ÇáúÚóÔóÑóÉõ Åáóì ÇáúÂÎóÑö (Ãóæú) Ãóãúßóäó ÊóäúÝöíÐõåóÇ Ýöí (ßõáøö
æóÇÍöÏò) ãöäúåõãóÇ (Úóáóì ÇäúÝöÑóÇÏöåö ßóÃóäú ÞóÇáó ÃóÍöÌøõæÇ) Úóäøöí
(æóÇÚúÊöÞõæÇ) Úóäøöí (ÚóÈúÏðÇ ãöäú ËõáõËöí) æóÇÍúÊóÇÌó ßõáøñ ãöäúåõãóÇ
Åáóì ãöÇÆóÉò ãóËóáðÇ (æóáóãú íóÝö) ÇáËøõáõËõ (ÅáøóÇ ÈöÃóÍóÏöåöãóÇ
ÃóÞúÑóÚó ÈóíúäóåõãóÇ) æóáóÇ íõæóÒøöÚõ ÅÐú áóæú æóÒøóÚó áóãú íóÍúÕõáú
æóÇÍöÏñ ãöäúåõãóÇ. . |