ÇáÛÑÑ
ÇáÈåíÉ Ýí ÔÑÍ ÇáÈåÌÉ ÇáæÑÏíÉ (ÈóÇÈõ ÇáúÍóÌúÑö)
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÔÑÈíäí]
ÈöÝöÚúáö ÇáúÃóÌöíÑö áóãú ÊóÓúÞõØú ÃõÌúÑóÊõåõ¡ æóÅöáøóÇ ÓóÞóØóÊú ÇåÜ.
ÔóÑúÍõ ã Ñ. (Þóæúáõåõ ÍóíúËõ íóÝúÓóÎõ ÇáúÞóÕøóÇÑõ ÅáóÎú) Ãóíú áöíóÑúÌöÚó
Åáóì Úóãóáöåöº áöÃóäøóåõ Úóíúäñ ßóãóÇ ÊóÞóÑøóÑó. ÇåÜ. . ÔóÑúÍõ
ÇáúÅöÑúÔóÇÏö. (Þóæúáõåõ ÅÐóÇ ÝóÓóÎó æóáóãú ÊóÒöÏú) ÚöÈóÇÑóÉõ ÔóÑúÍö
ÇáÑøóæúÖö ßóãóÇ íõÖóÇÑöÈõ Èöåö ÅÐóÇ áóãú ÊóÒöÏú ÇáúÞöíãóÉõ æóáóãú
íóÐúßõÑú ÇáúÝóÓúÎó¡ ÅÐú áóÇ ÝóÇÆöÏóÉó Ýöíåö ßóãóÇ Ýöí ÇáúÍóÇÔöíóÉö.
[ÈóÇÈõ ÇáúÍóÌúÑö]
(Þóæúáõåõ: ãöäú ÇáÊøóÕóÑøõÝóÇÊö ÇáúãóÇáöíøóÉö) ÇáúÃóæúáóì: ÇáúãóäúÚõ
ãöäú ÊóÕóÑøõÝò ÎóÇÕøò ÈöÓóÈóÈò ÎóÇÕøò ßóãóÇ ÞóÇáó ÍóÌóÑñº áöÃóäøó
ÇáúãóäúÚó ãöäú ÌóãöíÚö ÇáÊøóÕóÑøõÝóÇÊö ÇáúãóÇáöíøóÉö áóÇ íóÊóÍóÞøóÞõ
ÅáøóÇ Ýöí ÇáúãóÌúäõæäö Ïõæäó ÇáÕøóÈöíøö¡ æóÇáÓøóÝöíåö¡ ÝóÅöäøó ßõáøðÇ
ãöäúåõãóÇ íóÕöÍøõ ãöäúåõ ÈóÚúÖõ ÇáÊøóÕóÑøõÝóÇÊö ÇáúãóÇáöíøóÉö ÅÐú
íóÕöÍøõ ãöäú ÇáÓøóÝöíåö ÇáÊøóÏúÈöíÑõ æóäóÍúæõåõ ãöãøóÇ íóÊóÚóáøóÞõ
ÈöÇáúãóæúÊö æóãöäú ÇáÕøóÈöíøö ÇáúÅöÐúäõ Ýöí ÏõÎõæáö ÇáÏøóÇÑö æóäóÍúæöåö
æóÃóíúÖðÇ áóÇ íóÍúÊóÇÌõ Åáóì ÇáöÇÚúÊöÐóÇÑö Úóäú Ãóäøóåõ ãõäöÚó ãöäú
ÛóíúÑö ÇáÊøóÕóÑøõÝóÇÊö ÇáúãóÇáöíøóÉö ÃóíúÖðÇ ßóÚóÏóãö ÕöÍøóÉö Þóæúáö
ÇáÕøóÈöíøö ÛóíúÑö ãóÇ ãóÑøó¡ æóÇáúÌõäõæäõ ãõØúáóÞðÇ ÈöÃóäøó Ðóáößó
áöÓóáúÈö ÚöÈóÇÑóÊöåöãóÇ æóåõæó ãóÚúäðì ÒóÇÆöÏñ Úóáóì ÇáúÍóÌúÑö ÊóÃóãøóáú
(Þóæúáõåõ: Ýöí ËõáõËóíú ãóÇáöåö) Ãóíú ÍóíúËõ áóÇ Ïóíúäó ÝóÅöäú ßóÇäó
Ïóíúäñ ãõÓúÊóÛúÑöÞñ ÍõÌöÑó Úóáóíúåö Ýöí ÌóãöíÚö ãóÇáöåö ÈöÇáäøöÓúÈóÉö
áöáÊøóÈóÑøõÚóÇÊö áóÇ ÈöÇáäøöÓúÈóÉö áöÊóÞúÏöíãö ÈóÚúÖö ÇáúÛõÑóãóÇÁö Úóáóì
ÈóÚúÖò æóÅöäú áóãú íõæóÝøö ãóÇáõåõ ÈöÏóíúäöåö ÝóáóÇ íõÒóÇÍöãõ
ÇáúãõÊóÞóÏøöãõ ÛóíúÑóåõ æóÅöäú ßóÇäó ÚöäúÏó ÇÓúÊöæóÇÁö ÇáÏøõíõæäö
æóØóáóÈö ÃóÑúÈóÇÈöåóÇ íóÌöÈõ Úóáóíúåö ÇáÊøóÓúæöíóÉõ ÅÐú áóÇ íóáúÒóãõ
ãöäú ÚóÏóãö ÇáúãõÒóÇÍóãóÉö ÌóæóÇÒõ ÇáúÅöÞúÏóÇãö. ÇåÜ. Óã Úóäú ÍóÌóÑò æÚ
Ô Úóáóì ã Ñ (Þóæúáõåõ: íóæúãó ÇáúÎóäúÏóÞö) åõæó Ýöí ÇáÓøóäóÉö
ÇáÑøóÇÈöÚóÉö ÞõÈóíúáó ÂÎöÑöåóÇ Úóáóì ÇáúÃóÑúÌóÍö æóãóÚúäóì
(3/122)
ãöäúåõ Íóáóãó ÈöÇáúÝóÊúÍö æóÇÍúÊóáóãó
æóÊóÞõæáõ: ÍóáóãúÊ ÈößóÐóÇ æóÍóáóãúÊå ÃóíúÖðÇ ÞóÇáóåõ ÇáúÌóæúåóÑöíøõ¡¡
æóÇáúãõÑóÇÏõ Èöåö åõäóÇ ÎõÑõæÌõ Çáúãóäöíøö Ýöí äóæúãò¡ Ãóæú íóÞóÙóÉò
ÈöÌöãóÇÚò¡ Ãóæú ÛóíúÑöåö æóæóÞúÊõ ÅãúßóÇäöåö ÊöÓúÚõ Óöäöíäó
ÈöÇáöÇÓúÊöÞúÑóÇÁö¡ æóÇáÙøóÇåöÑõ ÃóäøóåóÇ ÊóÞúÑöíÈñ ßóãóÇ Ýöí ÇáúÍóíúÖö
æóáóæú ÇÏøóÚóì ÇáúÈõáõæÛó Èöåö¡ Ãóæú ÇÏøóÚóÊú ÇáÕøóÈöíøóÉõ ÇáúÈõáõæÛó
ÈöÇáúÍóíúÖö ÕõÏøöÞóÇ ÈöáóÇ íóãöíäò æóáóæú Ýöí ÎõÕõæãóÉò. ÞóÇáó
ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Ýöí ÈóÇÈö ÇáúÅöÞúÑóÇÑö: áöÃóäøóåõ áóÇ íõÚúÑóÝõ ÅáøóÇ ãöäú
ÌöåóÊöåöãóÇ ÝóÃóÔúÈóåó ãóÇ áóæú ÚóáøóÞó ÇáúÚöÊúÞó ÈöãóÔöíÆóÉö ÛóíúÑöåö
ÝóÞóÇáó: ÔöÆúÊ íõÕóÏøóÞõ ÈöáóÇ íóãöíäò æóáöÃóäøóåõãóÇ Åäú ÕõÏøöÞóÇ ÝóáóÇ
ÊóÍúáöíÝó æóÅöäú ßõÐøöÈóÇ ÝóßóíúÝó íóÍúáöÝóÇäö¿ æóÇÚúÊöÞóÇÏõ
ÇáúãõßóÐøöÈö ÃóäøóåõãóÇ ÕóÛöíÑóÇäö äóÚóãú Åäú ßóÇäó ãöäú ÇáúÛõÒóÇÉö
æóØóáóÈó Óóåúãó ÇáúãõÞóÇÊöáóÉö¡ Ãóæú ÅËúÈóÇÊó ÇÓúãöåö Ýöí ÇáÏøöíæóÇäö
ÍóáóÝó ÚöäúÏó ÇáÊøõåúãóÉö Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö¡ æóÃóÕúáöåóÇ
Ýöí ãóÈúÍóËö ÑóÏøö Çáúíóãöíäö æóÓóíóÃúÊöí Ýöí ÇáäøóÙúãö ËóãøóÉó (Ãóæú
ÍóíúÖö) ÇáúãóÑúÃóÉö áöáúÅöÌúãóÇÚö æóÇÍúÊóÌøó áóåõ ÃóíúÖðÇ ÈöÎóÈóÑö ÃóÈöí
ÏóÇæõÏ «Ãóäøóåõ - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö æóÓóáøóãó - ÞóÇáó: áöÃóÓúãóÇÁö
ÈöäúÊö ÃóÈöí ÈóßúÑò Åäøó ÇáúãóÑúÃóÉó ÅÐóÇ ÈóáóÛóÊú ÇáúãóÍöíÖó áóÇ
íóÕúáõÍõ Ãóäú íõÑóì ãöäúåóÇ ÅáøóÇ åóÐóÇ æóåóÐóÇ æóÃóÔóÇÑó Åáóì
ÇáúæóÌúåö¡¡ æóÇáúßóÝøóíúäö» ÝóÚóáøóÞó æõÌõæÈó ÇáÓøóÊúÑö ÈöÇáúãóÍöíÖö
æóÐóáößó äóæúÚõ ÊóßúáöíÝò
(Ãóæú Íóãúáö ÇáúãóÑóåú) º áöÃóäøóåõ ãóÓúÈõæÞñ ÈöÇáúÅöäúÒóÇáö áóßöäú áóÇ
íóÊóíóÞøóäõ ÇáúÍóãúáõ ÅáøóÇ ÈöÇáúæóÖúÚö ÝóÅöÐóÇ æóÖóÚóÊú ÍóßóãúäóÇ
ÈöÍõÕõæáö ÇáúÈõáõæÛö ÞóÈúáó ÇáúæóÖúÚö ÈöÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò æóáóÍúÙóÉò
ÝóáóíúÓó ÇáúÍóãúáõ ÈõáõæÛðÇ Èóáú ÚóáóÇãóÉñ Úóáóíúåö ÝóÅöäú ßóÇäóÊú
ãõØóáøóÞóÉð æóÃóÊóÊú ÈöæóáóÏò íóáúÍóÞõ ÇáÒøóæúÌó Íõßöãó ÈöÈõáõæÛöåóÇ
ÞóÈúáó ÇáØøóáóÇÞö¡¡ æóÇáúÎõäúËóì ÅÐóÇ Ãóãúäóì ÈöÐóßóÑöåö æóÍóÇÖó
ÈöÝóÑúÌöåö Íõßöãó ÈöÈõáõæÛöåöº áöÃóäøóåõ ÐóßóÑñ Ãóãúäóì¡ Ãóæú ÃõäúËóì
ÍóÇÖóÊú æóÅöäú æõÌöÏó ÃóÍóÏõåõãóÇ¡ Ãóæú ßöáóÇåõãóÇ ãöäú ÇáúÝóÑúÌö ÝóáóÇ
áöÌóæóÇÒö Ãóäú íóÙúåóÑó ãöäú ÇáúÂÎóÑö ãóÇ íõÚóÇÑöÖõåõ¡ ÞóÇáóåõ
ÇáúÌõãúåõæÑõ æóÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ: íóäúÈóÛöí ÇáúÍõßúãõ ÈöÈõáõæÛöåö
ÈöÃóÍóÏöåöãóÇ ßóãóÇ íõÍúßóãõ ÈöÇáöÇÊøöÖóÇÍö Èöåö¡ Ëõãøó íõÛóíøóÑõ Åäú
ÙóåóÑó ÎöáóÇÝõåõ ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ: æóåõæó ÇáúÍóÞøõ æóÞóÇáó
ÇáúãõÊóæóáøöí: Åäú
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÚÈÇÏí]
Þóæúáõåõ: ÎõÑõæÌõ Çáúãóäöíøö) æóÎóÑóÌó ÈöÎõÑõæÌöåö ãóÇ áóæú ÃóÍóÓøó
ÈöÇäúÊöÞóÇáöåö ãöäú ÕõáúÈöåö ÝóÃóãúÓóßó ÐóßóÑóåõ ÝóáóÇ íõÍúßóãõ
ÈöÈõáõæÛöåö ßóãóÇ áóÇ ÛõÓúáó æóÈóÍúËõ ÇáÒøóÑúßóÔöíø æóãóäú ÊóÈöÚóåõ
ÇáúÍõßúãó ÈöÈõáõæÛöåö ÈóÚöíÏñ æóÇáúÝóÑúÞõ ÈöÃóäøó ãóÏóÇÑó ÇáúÈõáõæÛö
Úóáóì ÇáúÚöáúãö ÈöÅöäúÒóÇáö Çáúãóäöíøö¡ æóÇáúÛõÓúáõ Úóáóì ÍõÕõæáöåö Ýöí
ÇáÙøóÇåöÑö ÈöÇáÊøóÍóßøõãö ÃóÔúÈóåõ Úóáóì Ãóäøóåõ áóÇ íõÊóÕóæøóÑõ
ÇáúÚöáúãõ ÈöÃóäøóåõ ãóäöíøñ ÞóÈúáó ÎõÑõæÌöåö ÅÐú ßóËöíÑðÇ ãóÇ íóÞóÚõ
ÇáöÇÔúÊöÈóÇåõ ÝöíãóÇ íõÍöÓøõ ÈöäõÒõæáöåö¡ Ëõãøó ÑõÌõæÚöåö ÍóÌóÑñ¡
æóÞóæúáõåõ: ãóÇ áóæú ÃóÍóÓøó ÅáóÎú ÞóÏú íõÔúßöáõ Úóáóì Ðóáößó ãóÇ
íóÃúÊöí Ýöí ÇáúÍóÈóáö ãöäú Ãóäøó æóÌúåó ÇáúÍõßúãö ÈöÇáúÈõáõæÛö Ãóäøóåõ
Ïóáöíáñ Úóáóì ÓóÈúÞö ÇáúÅöãúäóÇÁö ãóÚó Ãóäøóåõ áóÇ íóáúÒóãõ Ýöí Ðóáößó
ÎõÑõæÌõ Çáúãóäöíøö Åáóì ÇáÙøóÇåöÑö ßóãóÇ åõæó ÙóÇåöÑñ ÝóáúíõÊóÃóãøóáú¡
Ëõãøó ÑóÃóíúÊ Ãóäøó ÔóíúÎóäóÇ ÇáÑøóãúáöíøó ÃóÝúÊóì ÈöãóÇ ÈóÍóËóåõ
ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ ãöäú ÇáúÍõßúãö ÈöÈõáõæÛöåö æóÈöÚóÏóãö æõÌõæÈö ÇáúÛõÓúáö¡
æóÞóæúáõåõ: Úóáóì Ãóäøóåõ áóÇ íõÊóÕóæøóÑõ ÅáóÎú íóÑõÏøõ Úóáóì åóÐöåö
ÇáúÚöáóÇæóÉö Ãóäøóåõãú ÌóÚóáõæÇ ãöäú ÚóáóÇãóÇÊö Çáúãóäöíøö ÇáøóÊöí
íóÌöÈõ ÇáúÛõÓúáõ ÈöåóÇ ÇáöÇáúÊöÐóÇÐõ ÈöÎõÑõæÌöåö æóÐóáößó íõÊóÕóæøóÑõ
Ýöí ÇáäøóÇÒöáö ãöäú ÇáÕøõáúÈö Åáóì ÇáÐøóßóÑö¡ æóÃóãøóÇ ÇáöÇÔúÊöÈóÇåõ
ÝóÅöäú ßóÇäó Úóáóì æóÌúåö ÇáÔøóßøö æóÚóÏóãö ÊóÍóÞøõÞö ÇáúÚóáóÇãóÉö
ÝóåóÐóÇ íóãúäóÚõ ÊóÃúËöíÑó ÇáúÎóÇÑöÌö ÃóíúÖðÇ æóÅöáøóÇ ÝóáóÇ ÇÚúÊöÈóÇÑó
Èöåö ãóÚó ÊóÍóÞøõÞö æõÌõæÏö ãóÇ ÌóÚóáõæåõ ÏóáöíáðÇ Úóáóíúåö (Þóæúáõåõ:
æóÃóÔóÇÑó Åáóì ÇáúæóÌúåö¡ æóÇáúßóÝøóíúäö) ÞóÏú íóÏõáøõ áöÞóæúáö
ÇáúÌõãúåõæÑö ÈöÌóæóÇÒö ÑõÄúíóÉö ÇáúæóÌúåö¡ æóÇáúßóÝøóíúäö ÚöäúÏó Ãóãúäö
ÇáúÝöÊúäóÉö (Þóæúáõåõ: ÝóÅöäú ßóÇäóÊú ãõØóáøóÞóÉð ÅáóÎú) åóÐóÇ ÔóÇãöáñ
áöãóÇ ÅÐóÇ ÃóÊóÊú ÇáúãõØóáøóÞóÉõ ÇáøóÊöí áóãú ÊóÊóÒóæøóÌú ÈöæóáóÏò
áöÃóÑúÈóÚö Óöäöíäó ãöäú ÞõÈóíúáö ÇáØøóáóÇÞö ÝóíõÍúßóãõ ÈöÇáúÈõáõæÛö
ÞõÈóíúáó ÇáØøóáóÇÞöº áöÃóäøó ÇáúæóáóÏó ÍöíäóÆöÐò íóáúÍóÞõ ÇáÒøóæúÌó¡
ÝóÞóæúáõåõ ÇáÓøóÇÈöÞõ: ÞóÈúáó ÇáúæóÖúÚö ÈöÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò æóáóÍúÙóÉò¡
ãóÍóáøõåõ Ýöí ÛóíúÑö Ðóáößó¡ Ëõãøó ÑóÃóíúÊ ÇáúÚõÈóÇÈó ÞóÇáó: ÝóíõÍúßóãõ
ÈöÈõáõæÛö ÇáúãõÒóæøóÌóÉö ÞóÈúáóåõ ÈöÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò æóáóÍúÙóÉò æóÝöí
ÇáúãõØóáøóÞóÉö ÞóÈúáó ÇáØøóáóÇÞö ÅÐóÇ æóáóÏóÊú áöÏõæäö ÃóÑúÈóÚö Óöäöíäó
ÇåÜ (Þóæúáõåõ: ãöäú ÇáúÂÎóÑö ãóÇ íõÚóÇÑöÖõåõ) Ãóíú ãóÚó ÇÍúÊöãóÇáö
ÒöíóÇÏóÉö ÇáúÃóæøóáö æóÃóÕóÇáóÉö ÇáúÂÎóÑö æóáóÇ ÚöÈúÑóÉó ÈöÇáúÎõÑõæÌö
ãöäú ÇáÒøóÇÆöÏö ãóÚó ÇäúÝöÊóÇÍö ÇáúÃóÕúáöíøö (Þóæúáõåõ: ÞóÇáóåõ
ÇáúÌõãúåõæÑõ) ÇÚúÊóãóÏóåõ ã Ñ
(Þóæúáõåõ: Ëõãøó íõÛóíøóÑõ ÅáóÎú) ßóÇäó ÇáúãõÑóÇÏõ ãöäú åóÐóÇ ÇáúßóáóÇãö
Ãóäøóåõ áóæú Ãóãúäóì ÈöÐóßóÑöåö ãóËóáðÇ Íõßöãó
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÔÑÈíäí]
ÃóÌóÇÒóäöí: ÃóÐöäó áöí Ýöí ÇáúÎõÑõæÌö. ÇåÜ. Þ á Úóáóì ÇáúÌóáóÇáö
(Þóæúáõåõ: ÃóäøóåóÇ ÊóÞúÑöíÈñ) ÇÚúÊóãóÏó ã Ñ ÃóäøóåóÇ ÊóÍúÏöíÏñ
æóÝóÑøóÞó ÈöÃóäøó ÇáúÍóíúÖó áóåõ ÃóÞóáøõ æóÃóßúËóÑõ ÝóãóÇ áóÇ íóÓóÚõ
ÃóÞóáøõåõ ãóÚó ÇáØøõåúÑö æõÌõæÏåõ ßóÇáúÚóÏóãö ÈöÎöáóÇÝö åóÐóÇ.
(Þóæúáõåõ: ÍóáóÝó ÚöäúÏó ÇáÊøõåúãóÉö) ÇõäúÙõÑú ÇáúãõÓóæøöÛó åõäóÇ Ïõæäó
ãóÇ ÞóÈúáóåõ (Þóæúáõåõ: ÈöÓöÊøóÉö ÃóÔúåõÑò æóáóÍúÙóÉò) æóãóÇ ÞóÈúáó
Ðóáößó íõÍúÊóãóáõ Ãóäú íóßõæäó äõÝóÇÎðÇ (Þóæúáõåõ: ÞóÈúáó ÇáØøóáóÇÞö)
Ãóíú ÈöáóÍúÙóÉò æóÕõæÑóÉõ ÇáúãóÓúÃóáóÉö Ãóäøó ÇáúæóÖúÚó ÊóÃóÎøóÑó ÈóÚúÏó
ÇáØøóáóÇÞö ÓöÊøóÉó ÃóÔúåõÑò ÝóÃóßúËóÑó ÝóÇáúãõÏøóÉõ ãõáóÝøóÞóÉñ ãöãøóÇ
ÞóÈúáó ÇáØøóáóÇÞö æóãóÇ ÈóÚúÏóåõ æóÅöáøóÇ ÍóßóãúäóÇ Èöåö ãöãøóÇ ÞóÈúáó
ÇáØøóáóÇÞö ÈöãóÇ íóÓóÚõ ÃóÞóáøó ãõÏøóÉö ÇáúÍóãúáö Åáóì Íöíäö ÇáúæóÖúÚö.
ÇåÜ. Óã Úóáóì ÍóÌóÑò (Þóæúáõåõ: ÝóÅöäú ßóÇäóÊú ãõØóáøóÞóÉð ÅáóÎú) åóÐóÇ
ßóÇáúãõÓúÊóËúäóì ãöãøóÇ ÞóÈúáóåõ æóãöäú Ëóãøó ÚóÈøóÑó ÇáÔøöåóÇÈõ ÍóÌóÑñ
ÈóÚúÏó Þóæúáöåö: íõÍúßóãõ ÈöÈõáõæÛöåóÇ ÞóÈúáóåõ ÈöÊöÓúÚóÉö ÃóÔúåõÑò
æóáóÍúÙóÉò ÈöÞóæúáöåö: ãóÇ áóãú Êóßõäú ãõØóáøóÞóÉð æóÊóÃúÊöí ÈöæóáóÏò
íóáúÍóÞõ ÇáúãõØóáøöÞó ÝóíõÍúßóãõ ÈöÈõáõæÛöåóÇ ÞóÈúáó ÇáØøóáóÇÞö
ÈöáóÍúÙóÉò. ÇåÜ. ÑóÔöíÏöíøñ.
(Þóæúáõåõ: æóÅöäú Ãóãúäóì ÈöÐóßóÑöåö æóÍóÇÖó ÈöÝóÑúÌöåö ÅáóÎú) ãöËúáõåõ
ãóÇ ÅÐóÇ Ãóãúäóì ÈöåöãóÇ ÌóãöíÚðÇ ÇåÜ Ú Ô Úóáóì ã Ñ (Þóæúáõåõ: æóÅöäú
æóÌóÏó ÃóÍóÏóåõãóÇ ÅáóÎú) ÚöÈóÇÑóÉõ ÔóÑúÍö ÇáúãóäúåóÌö æóÅöäú æóÌóÏó
ÃóÍóÏóåõãóÇ ÝóáóÇ æóåöíó ÕóÇÏöÞóÉñ ÈöÓöÊøö ÕõæóÑòº áöÃóäøó æõÌõæÏó
Çáúãóäöíøö æóÍúÏóåõ ÅãøóÇ ãöäú ÇáÐøóßóÑö¡ Ãóæú ãöäú ÇáúÝóÑúÌö¡ Ãóæú
ãöäúåõãóÇ æóßóÐóÇ íõÞóÇáõ Ýöí æõÌõæÏö ÇáúÍóíúÖö. ÞóÇáó ÇáúÌóãóáõ Ýöí
ÍóÇÔöíóÊöåö: æóíõÒóÇÏõ ËóáóÇËóÉñ ÃõÎúÑóì æóåöíó: ãóÇ ÅÐóÇ æõÌöÏóÇ ãóÚðÇ
ãöäú ÇáÐøóßóÑö¡ Ãóæú ÇáúÝóÑúÌö¡ Ãóæú Çáúãóäöíøõ ãöäú ÇáúÝóÑúÌö¡
æóÇáúÍóíúÖõ ãöäú ÇáÐøóßóÑö ÝóÇáúÍõßúãõ Ýöí ÇáúÌóãöíÚö ÚöäúÏó
ÇáúÌõãúåõæÑö¡ Ãóäøóåõ áóÇ íõÍúßóãõ ÈöÇáúÈõáõæÛö ÇåÜ æóÈöåö ÊóÚúáóãõ
ÞõÕõæÑó ÚöÈóÇÑóÉö ÇáÔøóÇÑöÍö ÅáøóÇ Ãóäú íõÑóÇÏó ÈöÇáúÝóÑúÌö ãóÇ íóÚõãøõ
ÇáÐøóßóÑó æóãóÚó Ðóáößó áóÇ ÊóÎúáõæ Úóäú ÅÌúãóÇáò áóßöäú Ýöí ÚóÏøö
ÇáÔøóíúÎö ãóÇ ÅÐóÇ ÎóÑóÌó Çáúãóäöíøõ ãöäúåõãóÇ ãöäú ÕõæóÑö ÚóÏóãö
ÇáúÍõßúãö ÈöÇáúÈõáõæÛö äóÙóÑñ Èóáú íõÍúßóãõ ÝöíåóÇ ÈöÇáúÈõáõæÛö ßóãóÇ
Ýöí Ú Ô ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÅÐóÇ æõÌöÏó ÇáúÍóíúÖõ ãöäúåõãóǺ áöÃóäøó
ÃóÍóÏóåõãóÇ áóÇ íóÕúáõÍõ áóåõ (Þóæúáõåõ: áöÌóæóÇÒö Ãóäú íóÙúåóÑó ÅáóÎú)
íóÚúäöí Ãóäøóåõ íõÍúÊóãóáõ Ãóäú íóßõæäó ÇáúÃóæøóáõ ÒóÇÆöÏðÇ æóÎõÑõæÌõ
Çáúãóäöíøö ãöäú ÛóíúÑö ØóÑöíÞóÉö ÇáúãõÚúÊóÇÏö ãóÚó ÇäúÝöÊóÇÍö
ÇáúÃóÕúáöíøö áóÇ ÃóËóÑó áóåõ (Þóæúáõåõ: ßóãóÇ íõÍúßóãõ ÈöÇáöÇÊøöÖóÇÍö
Èöåö) ÝóÑøóÞó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö Èóíúäó ÇáúÍõßúãö ÈöÇáúÈõáõæÛö ÈöÐóáößó
æóÈóíúäó ÇáúÍõßúãö ÈöÇáÐøõßõæÑóÉö¡ æóÇáúÃõäõæËóÉö ÈöÃóäøó
(3/123)
æóÞóÚó Ðóáößó ãóÑøóÉð áóãú íõÍúßóãú
ÈöÈõáõæÛöåö æóÅöäú ÊóßóÑøóÑó ÍóßóãúäóÇ Èöåö ÞóÇáó Çáäøóæóæöíøõ: æóåõæó
ÍóÓóäñ ÛóÑöíÈñ¡ æóÇáÊøóÕúÑöíÍõ ÈöÅöÖóÇÝóÉö ÇáúÍóíúÖö¡ æóÇáúÍóãúáö Åáóì
ÇáúãóÑúÃóÉö ãöäú ÒöíóÇÏóÉö ÇáäøóÙúãö æóÃóÝóÇÏó ÈöåóÇ ÃóäøóåõãóÇ
ÎóÇÕøóÇäö ÈöÇáúãóÑúÃóÉö Ïõæäó ãóÇ ÞóÈúáóåõãóÇ æóãóÇ ÈóÚúÏóåõãóÇ
(æóäóÈúÊö) Ãóíú æóÈöäóÈóÇÊö (ÚóÇäóÉò) ÎóÔöäóÉò íõÍúÊóÇÌõ Ýöí ÅÒóÇáóÊöåóÇ
Åáóì ÍóáúÞò (áöØöÝúáö ãóäú ßóÝóÑú) ¡ Ãóæú Ìõåöáó ÅÓúáóÇãõåõ æóáóæú
ÃõäúËóì áöÎóÈóÑö «ÚóØöíøóÉó ÇáúÞõÑóÙöíøö ÞóÇáó ßõäúÊ ãöäú ÓóÈúíö Èóäöí
ÞõÑóíúÙóÉó ÝóßóÇäõæÇ íóäúÙõÑõæäó ãóäú ÃóäúÈóÊó ÇáÔøóÚúÑó ÞõÊöáó æóãóäú
áóãú íõäúÈöÊú áóãú íõÞúÊóáú æóßóÔóÝõæÇ ÚóÇäóÊöí ÝóæóÌóÏõæåóÇ áóãú
ÊóäúÈõÊú ÝóÌóÚóáõæäöí Ýöí ÇáÓøóÈúíö» ÑóæóÇåõ ÇáÊøöÑúãöÐöíøõ æóÞóÇáó:
ÍóÓóäñ ÕóÍöíÍñ æóáóíúÓó Ðóáößó ÈõáõæÛðÇ Èóáú ÃóãóÇÑóÉñ Úóáóíúåö
æóáöåóÐóÇ áóæú áóãú íóÍúÊóáöãú æóÔóåöÏó ÚóÏúáóÇäö ÈöÃóäøó ÚõãúÑóåõ Ïõæäó
ÎóãúÓó ÚóÔúÑóÉó ÓóäóÉð áóãú íõÍúßóãú ÈöÈõáõæÛöåö ÈöÇáäøóÈóÇÊö ßóãóÇ
íõÚúáóãõ ãöãøóÇ ÓóíóÃúÊöí æóÅöäøóãóÇ íóßõæäõ ÃóãóÇÑóÉð Ýöí ÇáúÎõäúËóì
ÅÐóÇ ßóÇäó Úóáóì ÝóÑúÌóíúåö ÞóÇáóåõ ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ ÃóãøóÇ ØöÝúáõ
ÇáúãõÓúáöãöíäó ÝóáóÇ íõÍúßóãõ ÈöÈõáõæÛöåö ÈöÐóáößó áöÓõåõæáóÉö
ãõÑóÇÌóÚóÉö ÇáúÂÈóÇÁö¡¡¡ æóÇáúÃóÞúÑöÈóÇÁö ãöäú ÇáúãõÓúáöãöíäó ÈöÎöáóÇÝö
ÇáúßõÝøóÇÑöº æóáöÃóäøóåõ ãõÊøóåóãñ Ýöí ÇáúÅöäúÈóÇÊö ÝóÑõÈøóãóÇ
ÊóÚóÌøóáóåõ ÈöÏóæóÇÁò ÏóÝúÚðÇ áöáúÍóÌúÑö æóÊóÔóæøõÝðÇ áöáúæöáóÇíóÇÊö
ÈöÎöáóÇÝö ÇáúßóÇÝöÑö ÝóÅöäøóåõ íõÝúÖöí Èöåö Åáóì ÇáúÞóÊúáö¡ Ãóæú ÖóÑúÈö
ÇáúÌöÒúíóÉö æóåóÐóÇ ÌóÑóì Úóáóì ÇáúÃóÕúáö¡ æóÇáúÛóÇáöÈö æóÅöáøóÇ
ÝóÇáúÃõäúËóì¡ æóÇáúÎõäúËóì¡ æóÇáØøöÝúáõ ÇáøóÐöí ÊóÚóÐøóÑóÊú ãõÑóÇÌóÚóÉõ
ÃóÞóÇÑöÈöåö ÇáúãõÓúáöãöíäó áöãóæúÊò¡ Ãóæú ÛóíúÑöåö Íõßúãõåõãú ßóÐóáößó
ÞóÇáó Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö æóíóÌõæÒõ ÇáäøóÙóÑõ Åáóì ãóäúÈóÊö ÚóÇäóÉö ãóäú
ÇÍúÊóÌúäóÇ Åáóì ãóÚúÑöÝóÉö ÈõáõæÛöåö ÈöåóÇ áöáÖøóÑõæÑóÉö¡ æóæóÞúÊõ
ÅãúßóÇäö äóÈóÇÊöåóÇ æóÞúÊõ ÅãúßóÇäö ÇáöÇÍúÊöáóÇãö ÐóßóÑóåõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ
(æóÝöí) Þóæúáö ØöÝúáö ÇáúßõÝøóÇÑö (ÚóÌöáúÊõ) ÈößóÓúÑö ÇáúÌöíãö
ÅäúÈóÇÊóåóÇ (ÈöÇáÏøóæóÇ ÍóáøöÝú) Ãóíú ÍóáøóÝóåõ Úóáóì Ðóáößó æõÌõæÈðÇ
ÈöäóÇÁð Úóáóì Ãóäøóåõ áóíúÓó ÈõáõæÛðÇ Èóáú ÃóãóÇÑóÉñ ÝóáóÇ íõÊúÑóßõ
ÇáÏøóáöíáõ ÇáÙøóÇåöÑõ ÈöãõÌóÑøóÏö Þóæúáöåö (æóÐóÑú) ÈöÇáúãõÚúÌóãóÉö ãöäú
ÒöíóÇÏóÊöåö Ãóíú æóÇÊúÑõßúåõ ÈóÚúÏó ÊóÍúáöíÝöåö ãöäú ÇáúÞóÊúáö æóãóÍóáøõ
Ðóáößó Ýöí æóáóÏö ÇáúÍóÑúÈöíøö ÅÐóÇ ÓõÈöíó ÝóÅöäú ßóÇäó æóáóÏó Ðöãøöíøò
æóØõæáöÈó ÈöÇáúÌöÒúíóÉö ÝóÇÏøóÚóì Ðóáößó ÝóÝöí ÇáúßöÝóÇíóÉö Úóäú
ÇáúÚóÈøóÇÏöíøõ Ãóäøóåõ áóÇ íõÞúÈóáõ Þóæúáõåõ¡ æóÎóÑóÌó ÈöäóÈóÇÊö
ÇáúÚóÇäóÉö äóÈóÇÊõ ÇáúÅöÈúØö¡ æóÇááøöÍúíóÉö¡ æóÇáÔøóÇÑöÈö æóËöÞóáö
ÇáÕøóæúÊö æóäõåõæÏö ÇáËøóÏúíö æóäõÊõæøö ØóÑóÝö ÇáúÍõáúÞõæãö æóÇäúÝöÑóÇÞö
ÇáúÃóÑúäóÈóÉö ÝóáóÇ íóÍúÕõáõ ÇáúÈõáõæÛõ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÚÈÇÏí]
ÈöÈõáõæÛöåö Ýóáóæú ÍóÇÖó ÈóÚúÏó Ðóáößó ÈöÝóÑúÌöåö ÛõíøöÑó ÇáúÍõßúãõ
ÈöÇáúÈõáõæÛö ÇáúãõÊóÞóÏøöãö æóÌõÚöáó ÇáúÈõáõæÛó ãöäú ÇáúÂäó
áöãõÚóÇÑóÖóÉö ÇáúÍóíúÖö áöáúãóäöíøö (Þóæúáõåõ: íóÍúÊóÇÌõ Ýöí ÅÒóÇáóÊöåóÇ
Åáóì ÍóáúÞò) áóÇ íóÈúÚõÏõ Ãóäøóåõ ÊóÝúÓöíÑñ áöÞóæúáöåö: ÎóÔöäóÉð
Ýóíóßõæäõ ÇáúãõÑóÇÏõ ÈöÇáúÎõÔõæäóÉö ÇáöÇÍúÊöíóÇÌõ ÇáúãóÐúßõæÑõ áóÇ
ÇáúãóÚúäóì ÇáúãõÞóÇÈöáõ áöáäøõÚõæãóÉö¡ æóÇáúÎõÔõæäóÉõ ÈöåóÐóÇ ÇáúãóÚúäóì
íõÏúÑóßõ ÈöãõÌóÑøóÏö ÇáäøóÙóÑö ãöäú ÛóíúÑö ãóÓøò ÝóáóÇ íõÞóÇáõ:
íóäúÈóÛöí ÌóæóÇÒõ ãóÓøö ÇáúÚóÇäóÉö áöÊóæóÞøõÝö ãóÚúÑöÝóÉö ÎõÔõæäóÊöåóÇ
Úóáóíúåö Úóáóì ãóÇ ÈóÍóËóåõ ÈóÚúÖõåõãú ÝóáúíõÊóÃóãøóáú (Þóæúáõåõ: Èóáú
ÃóãóÇÑóÉñ Úóáóíúåö) æóÍóßóì ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö æóÌúåóíúäö Ýöí Ãóäøóåõ
ÃóãóÇÑóÉñ áöáúÈõáõæÛö ÈöÇáÓøöäøö¡ Ãóæú ÇáöÇÍúÊöáóÇãö: ÞóÇáó:
ÇáúÅöÓúäóæöíøõ æóíõÊøóÌóåõ Ãóäøóåõ ÃóãóÇÑóÉñ Úóáóì ÇáúÈõáõæÛö
ÈöÃóÍóÏöåöãóÇ (Þóæúáõåõ: æóÅöáøóÇ ÝóÇáúÃõäúËóì¡ æóÇáúÎõäúËóì) Ãóíú ãöäú
ÇáúßõÝøóÇÑö áóÇ íõÞóÇáõ: Ýöí åóÐóÇ ÇáúßóáóÇãö äóÙóÑñº áöÃóäøó
ÇáúÃõäúËóì¡ æóÇáúÎõäúËóì íóÊóÔóæøóÞóÇäö áöáúæöáóÇíóÇÊö ÅÐú íóÕöÍøõ Ãóäú
íóßõæäó äóÇÙöÑó æóÞúÝò æóæóÕöíøó íóÊöíãò ãóËóáðÇ áöÃóäøóÇ äóÞõæáõ
ÇáúßóáóÇãõ Ýöí ÃõäúËóì æóÎõäúËóì ÇáúßõÝøóÇÑö æóÅöÐðÇ áóÇ íóÊóÃóÊøóì
ÝöíåöãóÇ ÇáÊøóÚúáöíáõ ÈöÇáúÅöÝúÖóÇÁö Åáóì ÇáúÞóÊúáö¡ Ãóæú ÇáúÌöÒúíóÉö
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÔÑÈíäí]
ÇÍúÊöãóÇáó ÐõßõæÑóÊöåö ãõÓóÇæò áöÇÍúÊöãóÇáö ÃõäõæËóÊöåö
ÝóÅöÐóÇ ÙóåóÑóÊú ÕõæÑóÉõ ãóäöíøò Èöåö¡ Ãóæú ÍóíúÖò Ýöí æóÞúÊö ÅãúßóÇäöåö
ÛóáóÈó Úóáóì ÇáÙøóäøö ÇáÐøõßõæÑóÉõ¡ Ãóæú ÇáúÃõäõæËóÉõ ÝóÊóÚóíøóäó
ÇáúÚóãóáõ Èöåö ãóÚó Ãóäøóåõ áóÇ ÛóÇíóÉó ÈóÚúÏóåõ ãõÍóÞøóÞóÉð ÊõäúÊóÙóÑõ
æóáóÇ íõÍúßóãõ ÈöÇáúÈõáõæÛöº áöÃóäøó ÇáúÃóÕúáó ÇáÕøöÈóÇ ÝóáóÇ äõÈúØöáõåõ
ßóãóÇ íóÌõæÒõ Ãóäú íóÙúåóÑó ÈóÚúÏóåõ ãóÇ íóÞúÏóÍõ Ýöí ÊóÑóÊøõÈö
ÇáúÍõßúãö Úóáóíúåö ãóÚó Ãóäøó áóäóÇ ÛóÇíóÉð ÊõäúÊóÙóÑõ æóåöíó
ÇÓúÊößúãóÇáõ ÎóãúÓó ÚóÔúÑóÉó ÓóäóÉð. ÇåÜ. ÔóÑúÍõ ã Ñ (Þóæúáõåõ: Ëõãøó
íõÛóíøöÑõ Åäú ÙóåóÑó ÎöáóÇÝõåõ) íóÚúäöí Ãóäøóåõ áóæú Ãóãúäóì ÈöÐóßóÑöåö
ãóËóáðÇ Íõßöãó ÈöÈõáõæÛöåö Ýóáóæú ÍóÇÖó ÈóÚúÏó Ðóáößó ÈöÝóÑúÌöåö ÛõíøöÑó
ÇáúÍõßúãõ ÈöÇáúÈõáõæÛö ÇáúãõÊóÞóÏøöãö æóÌõÚöáó ÇáúÈõáõæÛó ãöäú ÇáúÂäó
áöãõÚóÇÑóÖóÉö ÇáúÍóíúÖö áöáúãóäöíøö ÞóÇáó Ýöí ÔóÑúÍö ÇáÑøóæúÖö: ÝóÅöäú
ÞõáúÊ: áóÇ ãõäóÇÝóÇÉó Èóíúäó ÇáúÍóíúÖö æóÎõÑõæÌö Çáúãóäöíøö ãöäú
ÇáÐøóßóÑö áöãóÇ ãóÑøó Ãóäøóåõ íóÌöÈõ ÇáúÛõÓúáõ ÈöÎõÑõæÌö Çáúãóäöíøö ãöäú
ÛóíúÑö ØóÑöíÞöåö ÇáúãõÚúÊóÇÏö. ÞõáúÊ Ðóáößó ãóÍóáøõåõ ãóÚó ÇäúÓöÏóÇÏö
ÇáúÃóÕúáöíøö æóåõæó ãõäúÊóÝò åõäóÇ æóÝöíåö ÅÔóÇÑóÉñ Åáóì Ãóäøó ÎõÑõæÌó
Çáúãóäöíøö ãöäú ÛóíúÑö ØóÑöíÞóÉö ÇáúãõÚúÊóÇÏö ãóÚó ÇäúÝöÊóÇÍö
ÇáúãõÚúÊóÇÏö áóÇ íóßõæäõ ÈõáõæÛðÇ. ÇåÜ. ÍóÇÔöíóÉõ ãóäúåóÌò (Þóæúáõåõ:
æóáöåóÐóÇ ÅáóÎú) ÅÐú áóæú ßóÇäó ÈõáõæÛðÇ ÍóÞöíÞóÉð áóãú ÊõÓúãóÚú
ÇáúÈóíøöäóÉõ (Þóæúáõåõ: áóæú áóãú íóÍúÊóáöãú) Ãóíú Úõáöãó Ãóäøóåõ áóãú
íóÍúÊóáöãú Óã (Þóæúáõåõ: áóæú áóãú íóÍúÊóáöãú) Ãóíú ÈöÃóäú ÃóÎúÈóÑó
ÈöÃóäøóåõ áóãú íóÍúÊóáöãú¡ ÃóãøóÇ áóæú áóãú íõÎúÈöÑú ÈöÔóíúÁò ÝóÅöäøóåõ
íóßõæäõ ÚóáóÇãóÉð Úóáóì ÈõáõæÛöåö ÈöÇáöÇÍúÊöáóÇãö Ãóíú íõÍúÊóãóáõ
Ãóäøóåõ ÇÍúÊóáóãó æóåóÐóÇ ÇáúÅöäúÈóÇÊõ ÚóáóÇãóÉñ Úóáóíúåöº áöÃóäøó
ÇáúãõÚúÊóãóÏó Ãóäøóåõ ÚóáóÇãóÉõ áöÃóÍóÏö ÇáúÈõáõæÛóíúäö ãõÈúåóãðÇ ãóÇ
áóãú ÊóÞõãú Êöáúßó ÇáúÈóíøöäóÉõ æóáóãú íõÎúÈöÑú ÈöãóÇ ãóÑøó æóÅöáøóÇ
ßóÇäó ÚóáóÇãóÉð áöáúÈõáõæÛö ÈöÇáöÇÍúÊöáóÇãö ßóÐóÇ ÈöÎóØøö ÔóíúÎöäóÇ Ðö
ÈöåóÇãöÔö ÇáúãõÍóáøóì.
(Þóæúáõåõ: æóÔóåöÏó ÚóÏúáóÇäö ÅáóÎú) ÞóÇáó Ýöí ÔóÑúÍö ÇáúãóäúåóÌö:
ÞóÖöíøóÊõåõ Ãóäøóåõ ÃóãóÇÑóÉñ áöáúÈõáõæÛö ÈöÇáÓøöäøö æóÍóßóì ÇÈúäõ
ÇáÑøöÝúÚóÉö Ýöíåö æóÌúåóíúäö ÃóÍóÏõåõãóÇ åóÐóÇ æóÇáËøóÇäöí: Ãóäøóåõ
ÃóãóÇÑóÉñ áöáúÈõáõæÛö ÈöÇáöÇÍúÊöáóÇãö ÞóÇáóåõ ÇáúÅöÓúäóæöíøõ æóíõÊøóÌóåõ
Ãóäøóåõ ÃóãóÇÑóÉñ Úóáóì ÇáúÈõáõæÛö ÈöÃóÍóÏöåöãóÇ ÇåÜ æóåóÐóÇ ÇáúÃóÎöíÑõ
åõæó ÇáúãõÚúÊóãóÏõ æóÞóæúáõåõ: æóÞóÖöíøóÊõåõ Ãóíú ÞóÖöíøóÉõ Þóæúáöåöãú
ÔóåöÏó ÚóÏúáóÇäö Ãóäøó ãóÝúåõæãóåõ Ãóäøóåõ áóæú áóãú íóÔúåóÏú ÚóÏúáóÇäö
ÈöãóÇ ÐõßöÑó Íõßöãó ÈöÈõáõæÛöåö ÇáúÎóãúÓóÉó ÚóÔóÑó áóßöäú Ýöíåö Ãóäøóåõ
áóæú ßóÇäó ÃóãóÇÑóÉð ßóÇäó ÌóÇÑöÍðÇ Ýöí ÇáúÈóíøöäóÉö ÅáøóÇ Ãóäú íõÞóÇáó:
Åäøó ÇáúÈóíøöäóÉó ÃóÞúæóì æóáóÇ ÖóÑóÑó Ýöí ÊóÎóáøõÝö ÇáúÃóãóÇÑóÉö ÚöäúÏó
ÞóÈõæáöåóǺ áöÃóäøó ÇáúÃóãóÇÑóÉó áóÇ ÊóØøóÑöÏõ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÚóáóÇãóÉö.
æóáóæú Óõáøöãó ÃóäøóåóÇ ÚóáóÇãóÉñ Ýóåöíó ÚöäúÏó ÚóÏóãö ÔóåóÇÏóÉö
ÇáúÈóíøöäóÉö¡ ßóÐóÇ Þöíáó. æóÝöí ÇáúÃóÎöíÑö ÔóíúÁñ¡ ÊóÃóãøóáú (Þóæúáõåõ:
áöÓõåõæáóÉö ÅáóÎú) Ãóíú ÇáÔøóÃúäõ ÚóÏóãõ Ðóáößó ÝóáóÇ íõäóÇÝöí ÇØøöÑóÇÏó
ÇáúÍõßúãö Ýöíãóäú áóãú íõæÌóÏú áóåõ ÞóÑöíÈñ ãöäú ÇáúãõÓúáöãöíäó
(Þóæúáõåõ: Åáóì ÇáúÞóÊúáö) Ãóíú Ýöí ÇáúÍóÑúÈöíøö¡ Ãóæú ÖóÑúÈö
ÇáúÌöÒúíóÉö Ýöí ÇáÐøöãøöíøö æóåóÐóÇ ÃóÛúáóÈöíøñ æóÅöáøóÇ ÝóÇáúÃõäúËóì¡
æóÇáúÎõäúËóì áóÇ íõÞúÊóáóÇäö æóáóÇ ÌöÒúíóÉó ÚóáóíúåöãóÇ. ÇåÜ.
ÔóæúÈóÑöíøõ¡ Ëõãøó ÑóÃóíúÊ Þóæúáóåõ: æóåóÐóÇ ÅáóÎú.
(Þóæúáõåõ: æóÞúÊó ÅãúßóÇäö ÇáöÇÍúÊöáóÇãö) åóÐóÇ íõäóÇÓöÈõ ÇáúÞóæúáó
ÈöÃóäøóåóÇ Ïóáöíáõ ÇáúÈõáõæÛö ÈöÇáöÇÍúÊöáóÇãö¡ Ãóæú ÈöÃóÍóÏöåöãóÇ
ãõÈúåóãðÇ Ïõæäó ÇáúÞóæúáö ÈöÃóäøóåóÇ Ïóáöíáõ ÇáúÈõáõæÛö ÈöÇáÓøöäøö Óã
(Þóæúáõåõ: æóØõæáöÈó ÅáóÎú) Ãóíú ÃóÑóÇÏó ÇáúÅöãóÇãõ Ãóäú íóÖúÑöÈó ÈöåóÇ
Úóáóíúåö ÝóÇÏøóÚóì ãóÇ ÐõßöÑó (Þóæúáõåõ: æóÇááøöÍúíóÉö) Ãóíú áóíúÓóÊú
ÚóáóÇãóÉð
(3/124)
ÈöÔóíúÁò ãöäúåóÇ æóÅöáøóÇ áóãóÇ ßóÔóÝõæÇ
ÇáúÚóÇäóÉó Ýöí æóÞúÚóÉö Èóäöí ÞõÑóíúÙóÉó áöãóÇ Ýöíåö ãöäú ßóÔúÝö
ÇáúÚóæúÑóÉö ãóÚó ÇáöÇÛúÊöäóÇÁö Úóäúåõ (ãöäú ÇáúåõÏóì) Ãóíú íõÍúÌóÑõ
Úóáóì ÇáúãóÌúäõæäö¡ æóÇáØøöÝúáö ãöäú ÇáúåõÏóì Ãóíú ÇáúÅöíãóÇäö ÝóáóÇ
íóÕöÍøõ ÅíãóÇäõåõãóÇ ÈöÇáúÅöÌúãóÇÚö Ýöí ÇáúÃóæøóáö æóÈöÇáúÞöíóÇÓö
Úóáóíúåö Ýöí ÇáËøóÇäöí ÈöÌóÇãöÚö ÚóÏóãö ÇáÊøóßúáöíÝö (æó) ãöäú
(ÛóíúÑöåö) ãöäú ÇáúæöáóÇíóÇÊö æóßõáøö ÊóÕóÑøõÝò Þóæúáöíøò¡ Ãóæú
ÝöÚúáöíøò. äóÚóãú ÊóÕöÍøõ ÚöÈóÇÏóÉõ ÇáúãõãóíøöÒö æóíõÚúÊóÈóÑõ Þóæúáõåõ:
Ýöí ÇáúÅöÐúäö Ýöí ÇáÏøõÎõæáö æóÅöíÕóÇáö ÇáúåóÏöíøóÉö ßóãóÇ åõæó
ãóÚúÑõæÝñ Ýöí ãóÍóáøöåö. æóáóåõ Êóãóáøõßõ ÇáúãõÈóÇÍóÇÊö æóÅöÒóÇáóÉõ
ÇáúãõäúßóÑóÇÊö æóíõËóÇÈõ ÚóáóíúåóÇ ßóÇáúãõßóáøóÝö æóíóÌõæÒõ Êóæúßöíáõåõ
Ýöí ÊóÝúÑöÞóÉö ÇáÒøóßóÇÉö ÅÐóÇ Úóíøóäó áóåõ ÇáúãóÏúÝõæÚó Åáóíúåö
ÐóßóÑóåõ ÇáúÈóÛóæöíø æóÛóíúÑõåõ (æóÌõäøöÈóÇ ÃóåúáðÇ ãõãóíøöÒñ ÈöÓöáúãò
ÃóÚúÑóÈóÇ) ÈößóÓúÑö ÇáÓøöíäö Ãóíú æóÌõäøöÈó ÇáØøöÝúáõ ÇáúãõãóíøöÒõ
Ãóåúáóåõ ÅÐóÇ ÃóÚúÑóÈó ÈöÇáúÅöÓúáóÇãö ÎöíÝóÉó ÇáúÝöÊúäóÉö æóØóãóÚðÇ Ýöí
ËóÈóÇÊöåö ÈóÚúÏó ÈõáõæÛöåö Úóáóì ãóÇ ÃóÚúÑóÈó Èöåö ÝóÅöäú ÈóáóÛó
æóÃóÚúÑóÈó ÈöÇáúßõÝúÑö åõÏøöÏó ÝóÅöäú ÃóÕóÑøó ÑõÏøó Åáóíúåöãú æóÕóÍøóÍó
ÇáÔøóíúÎóÇäö Ýöí ÈóÇÈö ÇááøóÞöíØö: Ãóäøó åóÐóÇ ÇáÊøóÌúäöíÈó ãõÓúÊóÍóÈøñ
ÝóáúíõÊóáóØøóÝú ÈöæóÇáöÏöíåö áöíõÄúÎóÐó ãöäúåõãóÇ ÝóÅöäú ÃóÈóíóÇ ÝóáóÇ
ÊóÌúäöíÈó æóÝöíåö ßóáóÇãñ íóÃúÊöí Ýöí ÇáúÍóÖóÇäóÉö
. (Ëõãøó) ÇáØøöÝúáõ ÈóÚúÏó ÈõáõæÛöåö ÓóÝöíåðÇ ãóÍúÌõæÑñ Úóáóíúåö ÃóíúÖðÇ
ãöäú (ÊóÕóÑøõÝóÇÊöåö ÇáúãóÇáöíøóåú) ßóÇáúÈóíúÚö¡ æóÇáÔøöÑóÇÁö æóáóæú Ýöí
ÇáÐøöãøóÉö¡ æóÇáúÅöÚúÊóÇÞö¡ æóÇáúåöÈóÉö¡ æóÇáúßöÊóÇÈóÉö æóÛóíúÑöåóÇ
ãöãøóÇ åõæó Ýöí ãóÙöäøóÉö ÇáÖøóÑóÑö ÇáúãóÇáöíøö æóÅöäú ÃóÐöäó áóåõ
æóáöíøõåõº áöÃóäøó ÊóÕúÍöíÍóåóÇ íõÄóÏøöí Åáóì ÅÈúØóÇáö ãóÚúäóì ÇáúÍóÌúÑö
æóÞóÏú ÞóÇáó ÊóÚóÇáóì {æóáÇ ÊõÄúÊõæÇ ÇáÓøõÝóåóÇÁó ÃóãúæóÇáóßõãõ}
[ÇáäÓÇÁ: 5] Ãóíú ÃóãúæóÇáóåõãú áöÞóæúáöåö {æóÇÑúÒõÞõæåõãú} [ÇáäÓÇÁ: 5]
æóÞóÇáó: - Õóáøóì Çááøóåõ Úóáóíúåö æóÓóáøóãó - «ÎõÐõæÇ Úóáóì ÃóíúÏöí
ÓõÝóåóÇÆößõãú» ÑóæóÇåõ ÇáØøóÈóÑóÇäöíøõ ÈöÅöÓúäóÇÏò ÕóÍöíÍò ÈöÎöáóÇÝö
ÇáöÇÍúÊöØóÇÈö æóäóÍúæöåö¡ æóÇáØøóáóÇÞö¡ æóÇáúÎõáúÚö¡ æóÇáÙøöåóÇÑö
æóäóÝúíö ÇáäøóÓóÈö æóÇÓúÊöáúÍóÇÞöåö æóíõäúÝóÞõ Úóáóì ÇáúæóáóÏö
ÇáúãõÓúÊóáúÍóÞö ãöäú ÈóíúÊö ÇáúãóÇáö (æóÇÓúÊõËúäöíó) ãöäú ãóäúÚöåö ãöäú
ÇáÊøóÕóÑøõÝóÇÊö ÇáúãóÇáöíøóÉö (ÇáÊøóÏúÈöíÑõ¡ æóÇáúæóÕöíøóåú) ÝóáóÇ
íõãúäóÚõ ãöäúåõãóÇ áöÕöÍøóÉö ÚöÈóÇÑóÊöåö æóÇÍúÊöíóÇÌöåö áöáËøóæóÇÈö
æóÝóÞúÏö ÇáúãóÚúäóì ÇáøóÐöí áöÃóÌóáöåö ÍõÌöÑó Úóáóíúåö ÈöÎöáóÇÝö
ÇáúãóÌúäõæäö¡ æóÇáØøöÝúáö æóáóæú ãõãóíøöÒðÇ ÅÐú áóÇ ÚöÈóÇÑóÉó áóåõãóÇ
æóÇÓúÊóËúäóì ÃóíúÖðÇ ÚóÞúÏó ÇáúÌöÒúíóÉö ÈöÏöíäóÇÑò æóÕõáúÍóåõ ãöäú
ÞóæóÏò áóÒöãóåõ Úóáóì ÇáÏøöíóÉö¡ Ãóæú ÃóßúËóÑó ãöäúåóÇ ÕöíóÇäóÉð
áöáÑøõæÍö¡ æóÞóÈúÖóåõ Ïóíúäóåõ ãöäú ÛóÑöíãöåö ÈöÅöÐúäö æóáöíøöåö ßóãóÇ
Ýöí ÇáÑøóÇÝöÚöíøö Úóäú ÇáúÍóäøóÇØöíøö ÞóÇáó Ýöí ÇáúãóØúáóÈö: æóåõæó ãóÇ
íõÝúåöãõåõ äóÕøõ ÇáúÃõãøö æóíóÕöÍøõ Êóæúßöíáõåõ Ýöí ÞóÈõæáö ÇáäøößóÇÍö
Ïõæäó ÅíÌóÇÈöåö ßóãóÇ ÕóÍøóÍóåõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ
æóÓóíóÃúÊöí Ýöí ÈóÇÈöåö Ãóäøóåõ íóÕöÍøõ äößóÇÍõåõ ÈöÅöÐúäö æóáöíøöåöº
áöÃóäøó ÇáúãóÇáó Ýöíåö ÊóÈóÚñ æóáóæú ÞóÈöáó ÇáúåöÈóÉó¡ Ãóæú ÇáúæóÕöíøóÉó
áöäóÝúÓöåö ÝóæóÌúåóÇäö ÕóÍøóÍó Çáäøóæóæöíøõ ãöäúåõãóÇ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÚÈÇÏí]
(Þóæúáõåõ: æóÅöáøóÇ áóãóÇ ßóÔóÝõæÇ ÇáúÚóÇäóÉó) ÞóÏú ÊõãúäóÚõ åóÐöåö
ÇáúãõáóÇÒóãóÉõ áöÇÍúÊöãóÇáö Ãóäøó ßõáøðÇ ãöäú ÇáúãóÐúßõæÑóÇÊö æóäóÈóÇÊö
ÇáúÚóÇäóÉö ÃóãóÇÑóÉñ æóÃóäøóåõãú áóãú íóÑóæúÇ ÔóíúÆðÇ ãöãøóÇ ÚóÏóÇ
ÇáäøóÈóÇÊó æóÃóÑóÇÏó ÇÓúÊöÚúáóÇãó ÇáäøóÈóÇÊö åóáú æõÌöÏó ÝóíóÏõáøõ Úóáóì
ÇáúÈõáõæÛö¡ Ãóæú áóÇ ÝóáúíõÊóÃóãøóáú Óã (Þóæúáõåõ: æóíóÌõæÒõ Êóæúßöíáõåõ
Ýöí ÊóÝúÑöÞóÉö ÅáóÎú) ÙóÇåöÑõåõ ÕöÍøóÉõ ÊóÝúÑöÞóÊöåö Ýöí ÛöíÈóÉö
Çáúãõæóßøöáö Úóäúåõ
(Þóæúáõåõ: Ãóíú ÃóãúæóÇáóåõãú) ¡ æóÅöäøóãóÇ ÃóÖóÇÝóåóÇ Åáóì
ÇáúÃóæúáöíóÇÁö ÅÔóÇÑóÉð Åáóì ÚóÏóãö ÊóÃóåøõáö ÇáÓøõÝóåóÇÁö áöæóÖúÚö
ÃóíúÏöíåöãú Úóáóì ÇáúãóÇáö æóáöåóÐóÇ ÃóÖóÇÝóåóÇ Åáóíúåöãú áóãøóÇ
ÑóÔóÏõæÇ Ýöí Þóæúáöåö {ÝóÅöäú ÂäóÓúÊõãú ãöäúåõãú ÑõÔúÏðÇ ÝóÇÏúÝóÚõæÇ
Åöáóíúåöãú ÃóãúæóÇáóåõãú} [ÇáäÓÇÁ: 6]
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÔÑÈíäí]
ÈöãóÚúäóì Ãóäøóåõ íóÊóæóÞøóÝõ ÇáúÍõßúãõ ÈöÇáúÈõáõæÛö ÚóáóíúåóÇ
áöäõÏúÑóÊöåóÇ Ïõæäó ÎóãúÓó ÚóÔúÑóÉó ÓóäóÉð Ýóáóæú ÌõÚöáóÊú ÚóáóÇãóÉð
ÃóÏøóì Åáóì ÊóÝúæöíÊö ÇáúãóÇáö¡ åóÐóÇ åõæó ÇáúãõÑóÇÏõ æóÅöáøóÇ Ýóåöíó
ÃóÏóáøõ Úóáóì ÇáúÈõáõæÛö ãöäú äóÈóÇÊö ÇáúÚóÇäóÉö ßóãóÇ Ýöí Ú Ô
(Þóæúáõåõ: áóãóÇ ßóÔóÝõæÇ ÅáóÎú) Ãóíú ÈöÏõæäö ÓõÄóÇáò Úóäú æõÌõæÏö
ÔóíúÁò ãöäú åóÐöåö ÇáúãóÐúßõæÑóÇÊö (Þóæúáõåõ: ÈöÔóÑúØö ßóæúäöåö
ÃóãöíäðÇ) ÏóÇÆöãó ÇáÕøöÏúÞö (Þóæúáõåõ: ßóÇáúãõßóáøóÝö)
ÇáÊøóÔúÈöíåõ Ýöí ÃóÕúáö ÇáúÅöËóÇÈóÉö æóÅöáøóÇ Ýóåõæó íõËóÇÈõ Úóáóì ãóÇ
ÝóÚóáóåõ ãöäú ÇáúÝóÑóÇÆöÖö ÃóÞóáøó ãöäú ËóæóÇÈö ÇáúãõßóáøóÝö Úóáóì
ÇáäøóÇÝöáóÉö áöÚóÏóãö ÊóßúáöíÝöåö. ÇåÜ. Ú Ô (Þóæúáõåõ: ÅÐóÇ Úóíøóäó
ÅáóÎú) æóíóÌöÈõ Ãóäú íóßõæäó ÏóÝóÚóåõ ÈöÍóÖúÑóÉö Çáúæóáöíøö ÝóÅöäú áóãú
íóÍúÖõÑú ÝóÅöäú Úóáöãó Ãóäøóåõ ÕóÑóÝóåõ ÇÚúÊóÏøó Èöåö æóÅöäú ÃóËöãó
æóÅöáøóÇ Öóãöäó æóáóÇ ÈõÏøó ãöäú ÇáÕøóÑúÝö. ÇåÜ. Óã Úóáóì ÇáúãóäúåóÌö.
(Þóæúáõåõ: æóÌõäøöÈó ÇáØøöÝúáõ ÅáóÎú) ¡ ÃóæúÑóÏó ÇáÒøóÑúßóÔöíøõ Ýöí
ÇáúÎóÇÏöãö Úóäú ÇáÔøóÇÝöÚöíøö Ãóäøóåõ áóÇ íõãúäóÚõ ãöäú ÇáúÚöÈóÇÏóÇÊö
æóÈóÍóËó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ äóÏúÈóåõ ÅáóíúåóÇ æóåõæó ÈóÚöíÏñº áöÃóäøóåõ
ßóíúÝó íõÄúãóÑõ ßóÇÝöÑñ ÈöÇáÕøóáóÇÉö æóÔóÑúØõåóÇ ÇáúÅöÓúáóÇãõ¿
æóÇÎúÊóÇÑó ÌóãóÇÚóÉñ ãöäú ÃóÕúÍóÇÈöäóÇ ÕöÍøóÉó ÅÓúáóÇãö ÇáÕøóÈöíøö
ÇáúãõãóíøöÒö áöÞöÕøóÉö Úóáöíøò - ÑóÖöíó Çááøóåõ Úóäúåõ - æóÑõÏøó ÈöÃóäøó
ÇáúÃóÍúßóÇãó ÅÐú ÐóÇßó ßóÇäóÊú ãóäõæØóÉð ÈöÇáÊøóãúíöíÒö ßóãóÇ Èóíøóäóåõ
ÇáúÈóíúåóÞöíøõ ÇåÜ ãöäú ÍóæóÇÔöí ÔóÑúÍö ÇáúÅöÑúÔóÇÏö áöÍóÌóÑò æóÝöíåö
åõäóÇ ãóÇ íóäúÈóÛöí ÇáúæõÞõæÝõ Úóáóíúåö åóÐóÇ æóáóÚóáøó ÇáÏøóáöíáó Úóáóì
ÕöÍøóÉö ÊóßúáöíÝö ÓóíøöÏöäóÇ Úóáöíøò ßóÑøóãó Çááøóåõ æóÌúåóåõ ÃóãúÑõåõ
ÈöÔóÑóÇÆöÚö ÇáúÅöÓúáóÇãö ÅÐú ÐóÇßó ÃóãúÑõ äóÏúÈò ÝóáúíõÑóÇÌóÚú
(Þóæúáõåõ: ãõÓúÊóÍóÈøñ) æóÞöíáó æóÇÌöÈñ æóÇÎúÊóÇÑóåõ ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ
æóãóÍóáøõ ÇáúÎöáóÇÝö ãóäú ÃóÓúáóãó ÈöÏóÇÑöäóÇ ÃóãøóÇ ãóäú ÌóÇÁóäóÇ ãöäú
ÏóÇÑö ÇáúÍóÑúÈö ãõÓúáöãðÇ ÝóáóÇ íõÑóÏøõ Åáóíúåöãú ÞóØúÚðÇ ÕóÑøóÍó Èöåö
Ýöí ÇáúÎóÇÏöãö. ÇåÜ. ÍóÇÔöíóÉõ ÔóÑúÍö ÇáúÅöÑúÔóÇÏö áöÍóÌóÑò
(Þóæúáõåõ: ÈöÏöíäóÇÑò Ïõæäó ãóÇ ÒóÇÏó) ÎöáóÇÝðÇ áöáúÚõÈóÇÈö Þ á
(Þóæúáõåõ: æóÕõáúÍõåõ ãöäú ÞóæóÏò ÅáóÎú) ÞöíóÇÓõåõ ÝöÏóÇÄõåõ äóÝúÓóåõ
ãöäú ÇáúÃóÓúÑö ÈöãóÇáò æóáóæú ÓóÇæóì ÏöíóÇÊò. ÇåÜ. ÍóÇÔöíóÉõ ÔóÑúÍö
ÇáúÅöÑúÔóÇÏö.
(Þóæúáõåõ: æóíóÕöÍøõ Êóæúßöíáõåõ æóÞóÈõæáõ ÇáäøößóÇÍö) Ãóíú æóáóæú
ÈöÛóíúÑö ÅÐúäö æóáöíøöåö. ÇåÜ. Ú Ô (Þóæúáõåõ: Ïõæäó ÅíÌóÇÈöåö) æóáóæú
ÈöÅöÐúäö æóáöíøöåö ã Ñ (Þóæúáõåõ: ÝóæóÌúåóÇäö ÅáóÎú) ÍóÇÕöáõ
ÇáúãõÚúÊóãóÏö Ãóäøóåõ íóÕöÍøõ ÞóÈõæáõåõ áöáúåöÈóÉö Ïõæäó ÇáúæóÕöíøóÉö¡
æóÇáúÝóÑúÞõ Ãóäøó ÞóÈõæáó ÇáúæóÕöíøóÉö ÊóÕóÑøõÝñ ãóÇáöíøñ æóåõæó
ãóãúäõæÚñ ãöäúåõº áöÃóäøóåóÇ Êõãúáóßõ ÈöÇáúÞóÈõæáöº æóáöÃóäøó ÞóÈõæáóåóÇ
ÛóíúÑõ ÝóæúÑöíøò ÝóíóÊóÏóÇÑóßõåõ Çáúæóáöíøõ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúåöÈóÉö ÝöíåöãóÇ
ÝóÅöäøóåóÇ áóÇ Êõãúáóßõ ÅáøóÇ ÈöÇáúÞóÈúÖö æóÞóÈõæáõåóÇ ÝóæúÑöíøñ¡ Ëõãøó
Åäøó ÇáúÞóÇÈöÖó ÝöíåöãóÇ Çáúæóáöíøõ Ýóáóæú Óóáøóãó ÇáúæóÇåöÈõ¡ Ãóæú
æóÇÑöËõ ÇáúæóÕöíøö ÇáÓøóÝöíåó Öóãöäó ÇáúæóÇÑöËõ Ïõæäó ÇáúæóÇåöÈöº
áöÃóäøó ÇáúãõæÕóì Èöåö ÞóÏú ãõáößó ÈöÞóÈõæáö Çáúæóáöíøö æóáóãú íõæÌóÏú
ÞóÈúÖñ ÕóÍöíÍñ æóáóÇ íõãúáóßõ ÇáúãóæúåõæÈõ ÅáøóÇ ÈöÇáúÞóÈúÖö ÇáÕøóÍöíÍö
æóáóãú íõæÌóÏú Ýóáóãú íóÎúÑõÌú Úóäú ãöáúßöåö ÍóÊøóì íóÖúãóäóåõ ÃóÝóÇÏóåõ
ã Ñ æóÇáÑøóÔöíÏöíøõ ÝóÇáúÍóÇÕöáõ Ãóäøó ßõáøðÇ ãöäú ÞóÈõæáö
(3/125)
ÇáÕøöÍøóÉó Ýöí ÇáúåöÈóÉö æóÇÞúÊóÖóì
ßóáóÇãõåõ ßóÇáÑøóÇÝöÚöíøö ÊóÕúÍöíÍó ÚóÏóãö ÇáÕøöÍøóÉö Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö
áóßöäøó ÇáøóÐöí ÌóÒóãó Èöåö ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ æóÛóíúÑõåõ ÇáÕøöÍøóÉõ ÝöíåóÇ
ÃóíúÖðÇ æóÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ: Åäøóåõ ÇáøóÐöí Úóáóíúåö ÇáúÃóßúËóÑõæäó
æóÇÎúÊóÇÑóåõ ÇáÓøõÈúßöíøõ æóÇáúÅöÓúäóæöíøõ ÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ: æóÅöÐóÇ
ÇäúÊóåóì Åáóì ÇáÖøóÑõæÑóÉö Ýöí ÇáúãóØóÇÚöãö ÝóÇáúæóÌúåõ ÚöäúÏöí
ÇáúÞóØúÚõ ÈöÌóæóÇÒö ÊóÕóÑøõÝöåö (æóßõáøö ÅÞúÑóÇÑò Èöåö) Ãóíú ÇáØøöÝúáö
ÈóÚúÏó ÈõáõæÛöåö ÓóÝöíåðÇ ãóÍúÌõæÑñ Úóáóíúåö ãöäú ÊóÕóÑøõÝóÇÊöåö
ÇáúãóÇáöíøóÉö æóãöäú ßõáøö ÅÞúÑóÇÑò ÈöÊóÕóÑøõÝò ãóÇáöíøò æóáóæú
ÅÊúáóÇÝðÇ ßóÅöÞúÑóÇÑöåö ÈöÏóíúäö ãõÚóÇãóáóÉò¡ Ãóæú ÈöÅöíáóÇÏò¡ Ãóæú
ÈöÌöäóÇíóÉò ÊõæÌöÈõ ãóÇáðÇ ßóÇáØøöÝúáö ÈöÎöáóÇÝö ÅÞúÑóÇÑöåö ÈöÛóíúÑö
Ðóáößó ßóÅöÞúÑóÇÑöåö ÈöãóÇ íõæÌöÈõ ÞóæóÏðÇ¡ Ãóæú ÍóÏøðÇ áöÚóÏóãö
ÊóÚóáøõÞöåö ÈöÇáúãóÇáö æóáöÇäúÊöÝóÇÁö ÇáÊøõåúãóÉö Ýóáóæú ÃóÞóÑøó
ÈöÓóÑöÞóÉò ÞõÈöáó Ýöí ÇáúÞóØúÚö Ïõæäó ÇáúãóÇáö æóáóæú ÚóÝóÇ ãõÓúÊóÍöÞøõ
ÇáúÞóæóÏö Úóáóì ãóÇáò áóÒöãóåõº áöÃóäøóåõ íóÊóÚóáøóÞõ ÈöÇÎúÊöíóÇÑö
ÛóíúÑöåö áóÇ ÈöÅöÞúÑóÇÑöåö æóãóÍóáøõ ÚóÏóãö ÕöÍøóÉö ÅÞúÑóÇÑöåö
ÈöÇáúãóÇáö Ýöí ÇáÙøóÇåöÑö ÃóãøóÇ Ýöí ÇáúÈóÇØöäö ÝóíóáúÒóãõåõ ÃóÏóÇÄõåõ
ÈóÚúÏó Ýóßøö ÇáúÍóÌúÑö Úóäúåõ Åäú ßóÇäó ÕóÇÏöÞðÇ Ýöíåö.
æóÍõßúãõåõ Ýöí ÇáúÚöÈóÇÏóÉö ßóÇáÑøóÔöíÏö áóßöäú áóÇ íõÝóÑøöÞõ ÇáÒøóßóÇÉó
ÈöäóÝúÓöåöº áöÃóäøóåõ ÊóÕóÑøõÝñ ãóÇáöíøñ. äóÚóãú Åäú ÃóÐöäó áóåõ
Çáúæóáöíøõ Ýóåõæó ßóãóÇ áóæú ÃóÐöäó áöáØøöÝúáö æóÊóÞóÏøóãó ÈóíóÇäõåõ
(ÍóÊøóì ÕóáóÍú) Ãóíú æóíóÓúÊóãöÑøõ ÇáúÍóÌúÑõ Úóáóíúåö Åáóì ÕóáóÇÍöåö
(Ýöí ÃóãúÑö ÏõäúíóÇåõ) ÈöÃóäú áóÇ íóßõæäó ãõÈóÐøöÑðÇ (æó) Ýöí ÃóãúÑö
(Ïöíäò) áóåõ (Ýöí ÇáúÃóÕóÍú) ÈöÃóäú áóÇ íóÑúÊóßöÈó ãõÍóÑøóãðÇ íõÓúÞöØõ
ÇáúÚóÏóÇáóÉó áöÞóæúáöåö ÊóÚóÇáóì {ÝóÅöäú ÂäóÓúÊõãú ãöäúåõãú ÑõÔúÏðÇ
ÝóÇÏúÝóÚõæÇ Åöáóíúåöãú ÃóãúæóÇáóåõãú} [ÇáäÓÇÁ: 6] æóÝóÓøóÑóåõ
ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ ÈöÕóáóÇÍö ÇáÏøöíäö¡ æóÇáúãóÇáö ÝóíóÒõæáõ Èöåö ÇáúÍóÌúÑõ
Úóäúåõ ÈöáóÇ Ýóßøö ÞóÇÖòº áöÃóäøóåõ áóãú íóËúÈõÊú Èöåö ßóÍóÌúÑö
ÇáúÌõäõæäö¡ äóÚóãú Åäú ÃóäúßóÑó æóáöíøõåõ ÏóÚúæóÇåõ Ãóäøóåõ ÈóáóÛó
ÑóÔöíÏðÇ áóãú íóÒõáú ÇáúÍóÌúÑõ æóáóÇ íóÍúáöÝõ Çáúæóáöíøõ ßóÇáúÞóÇÖöí¡
æóÇáúæóÕöíøö¡ æóÇáúÞóíøöãö ÈöÌöãóÇÚö Ãóäøó ßõáøðÇ Ãóãöíäñ ÇÏøóÚóì
ÇäúÚöÒóÇáóåõº æóáöÃóäøó ÇáÑøõÔúÏó íõæÞóÝõ Úóáóíúåö ÈöÇáöÇÎúÊöíóÇÑö ÝóáóÇ
íóËúÈõÊõ ÈöÞóæúáöåö æóÅöäú æóÃóÎóÐúäóÇåõ ÈöÅöÞúÑóÇÑöåö Ýöí ÑóÝúÚö
æöáóÇíóÊöåö.
ÞóÇáó ÇáúÃóÐúÑóÚöíøõ: æóáöÃóäøó ÇáúÃóÕúáó íõÚóÖøöÏõ Þóæúáóåõ: Èóáú
ÇáÙøóÇåöÑõ ÃóíúÖðǺ áöÃóäøó ÇáúÛóÇáöÈó Ýöí ÞóÑöíÈöí ÇáúÚóåúÏö
ÈöÇáúÈõáõæÛö ÚóÏóãõ ÇáÑøõÔúÏö ÝóÇáúÞóæúáõ Þóæúáõåõ: Ýöí ÏóæóÇãö
ÇáúÍóÌúÑö ÅáøóÇ Ãóäú ÊóÞõæãó ÈóíøöäóÉñ ÈöÇáÑøõÔúÏö æóãõÞóÇÈöáõ
ÇáúÃóÕóÍøö ÇáúãóÒöíÏõ Úóáóì ÇáúÍóÇæöí Ãóäøóåõ íóÓúÊóãöÑøõ Åáóì ÕóáóÇÍöåö
Ýöí ÃóãúÑö ÏõäúíóÇåõ ÝóÞóØú æóãóÇáó Åáóíúåö ÇÈúäõ ÚóÈúÏö ÇáÓøóáóÇãö
ÞóÇáó ÇÈúäõ ÇáÑøöÝúÚóÉö æóßóÇäó ÇÈúäõ ÑóÒöíäò íóÞúÖöí Èöåö æóíóÍúÊóÌøõ
áóåõ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÚÈÇÏí]
Þóæúáõåõ: ÊóÕúÍöíÍó ÚóÏóãö ÇáÕøöÍøóÉö Ýöí ÇáúæóÕöíøóÉö) ¡ æóÇáúÝóÑúÞõ
Úóáóì åóÐóÇ Ãóäøó ÞóÈõæáó ÇáúåöÈóÉö Úóáóì ÇáúÝóæúÑö ÝóÇáÊøóÃúÎöíÑõ
íõÝóæøöÊõåóÇ (Þóæúáå: ÃóãøóÇ Ýöí ÇáúÈóÇØöäö ÝóíóáúÒóãõåõ ÅáóÎú) åóÐóÇ
ãõÓóáøóãñ Ýöí äóÍúæö Ïóíúäö ÇáúÅöÊúáóÇÝö Ïõæäó ÇáúãõÚóÇãóáóÉö Åäú
ßóÇäóÊú ÍóÇáó ÇáúÍóÌúÑö ßóãóÇ åõæó ÇáúãõäóÇÓöÈõ áöÚóÑúÖö ÇáúãóÓúÃóáóÉö
áöÊóÞúÕöíÑö ãõÚóÇãöáöåö æóÅöäú Ìóåöáó ÝóÝöí ØóÇÑöÆö ÇáÊøóÈúÐöíÑö ÇáúÂÊöí
íóáúÒóãõåõ ÈóÇØöäðÇ ÈóÚúÏó Ýóßøö ÇáúÍóÌúÑö ÃóÏóÇÁõ Ïóíúäö ãõÚóÇãóáóÉò
ÓóÈóÞóÊú ÇáúÍóÌúÑó.
(Þóæúáõåõ: ÝóáóÇ íóËúÈõÊõ ÈöÞóæúáöåö) Ãóíú ÈöÅöÞúÑóÇÑöåö ÇáøóÐöí ÞóÏú
íõÓúÊóÎúÑóÌõ ÈöÚóÑúÖö Çáúíóãöíäö Úóáóíúåö ÝóáóÇ ÝóÇÆöÏóÉó Ýöíåö
áöáúãóæúáóì Ýóáóãú íóËúÈõÊú ÇáÊøóÍúáöíÝõ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÔÑÈíäí]
ÇáúåöÈóÉö¡ æóÇáúæóÕöíøóÉö ÊóÕóÑøõÝñ ãóÇáöíøñ æóÅöäøóãóÇ ÌóÇÒó ÞóÈõæáõåõ
áöáúåöÈóÉöº áöÃóäøóåóÇ áóÇ Êõãúáóßõ ÅáøóÇ ÈöÇáúÞóÈúÖö¡ æóáößóæúäö
ÞóÈõæáöåóÇ ÝóæúÑöíøðÇ¡ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúæóÕöíøóÉö ÝöíåöãóÇ. æóÚóáóì ßõáøò
ÝóÇáúÞóÇÈöÖõ åõæó Çáúæóáöíøõ ÝóáóÇ íóÌõæÒõ áöæóÇÑöËö ÇáúãõæÕöí æóáóÇ
áöáúæóÇåöÈö ÇáÊøóÓúáöíãõ áöáÓøóÝöíåö Ýóáóæú ÓóáøóãóÇåõ Öóãöäó ÇáúÃóæøóáõ
Ïõæäó ÇáËøóÇäöíº áöÃóäøó ÇáúãóæúåõæÈó áóãú íóÎúÑõÌú Úóäú ãöáúßöåö
áöÚóÏóãö ÇáúÞóÈúÖö Çáúãõãóáøóßö.
(Þóæúáõåõ: Ýöí ÇáúåöÈóÉö) º áöÃóäøóåõ áóÇ Êõãúáóßõ Ýöí ÞóÈõæáöåóÇ ÅÐú
áóÇ Êõãúáóßõ ÅáøóÇ ÈöÇáúÞóÈúÖö ÈöÎöáóÇÝö ÇáúãõæÕóì Èöåö íõãúáóßõ
ÈöÇáúÞóÈõæáö æóáóíúÓó åõæó ÃóåúáðÇ áöáÊøóãóáøõßö ÇåÜ ã Ñ (Þóæúáõåõ:
ÞóÇáó: ÇáúÅöãóÇãõ ÅáóÎú) ãõÚúÊóãóÏñ æóÈóÍóËó ÇáúÈõáúÞöíäöíøõ Ãóäøó
ãöËúáóåõ Ýöí ÇáÔøöÑóÇÁö áöáöÇÖúØöÑóÇÑö ÇáÕøóÈöíøõ æóãöËúáõ ÇáØøóÚóÇãö
ÛóíúÑõåõ ãöãøóÇ ÊóÏúÚõæ Åáóíúåö ÇáÖøóÑõæÑóÉõ ßóÇáúãóáúÈõæÓö ßóãóÇ Ýöí
ÔóÑúÍö ÇáÑøóæúÖö æóáóÇ íõÞóÇáõ: Åäøó ÇáÖøóÑõæÑóÉó ÊõÌóæøöÒõ ÇáúÃóÎúÐó
æóáóæú ÈöÚóÞúÏò ÝóÇÓöÏò ÝóáóÇ ÖóÑõæÑóÉó áöáÕøöÍøóÉöº áöÃóäøóÇ äóÞõæáõ:
ÞóÏú íóãúÊóäöÚõ ÇáúÈóÇÆöÚõ ãöäú ÇáÊøóÓúáöíãö ÈöÇáúÚóÞúÏö ÇáúÝóÇÓöÏöº
áöÃóäøóåõ áóÇ íóãúáößõ Èöåö ÇáËøóãóäó ÇáúãõÚóíøóäó (Þóæúáõåõ: æóãöäú
ßõáøö ÅÞúÑóÇÑò) ÃóãøóÇ áóæú ÃóÞóÑøó ÈóÚúÏó ÑõÔúÏöåö ÈöÃóäøóåõ ßóÇäó
ÃóÊúáóÝó ãóÇáðÇ Ýöí ÓóÝóåöåö ÝóíóáúÒóãõåõ ÇáúÂäó ÞóØúÚðÇ ßóãóÇ äóÞóáóåõ
Ýöí ÒöíóÇÏóÉö ÇáÑøóæúÖóÉö Úóäú ÇÈúäö ßóÌøò ßóÐóÇ Ýöí ÈóÚúÖö ÍóæóÇÔöí
ÇáúãóäúåóÌö ÝóÑóÇÌöÚúåõ (Þóæúáõåõ: ÝóíóáúÒóãõåõ ÃóÏóÇÄõåõ ÈóÚúÏó Ýóßøö
ÇáúÍóÌúÑö Úóäúåõ) ÇáúÍóÇÕöáõ ÇáúãõÚúÊóãóÏõ Ãóäøóåõ áóÇ íóÕöÍøõ
ÅÞúÑóÇÑõåõ ÈöÏóíúäò Úóäú ãõÚóÇãóáóÉò ÃóÓúäóÏóåõ Åáóì ãóÇ ÞóÈúáó
ÇáúÍóÌúÑö¡ Ãóæú ÈóÚúÏóåõ æóßóÐóÇ ÈöÅöÊúáóÇÝö ÇáúãóÇáö æóáóÇ íõÄóÇÎóÐõ
Èöåö áóÇ ÙóÇåöÑðÇ æóáóÇ ÈóÇØöäðÇ ÝöíãóÇ áóÒöãó ÈöãõÚóÇãóáóÉò ÍóÇáó
ÇáúÍóÌúÑö æóÅöáøóÇ Öóãöäóåõ ÈóÇØöäðÇ ßóÐóÇ ÞóÇáóåõ ÔóíúÎõäóÇ
ÇáÑøóãúáöíøõ æóÊóÈöÚóåõ ÔóíúÎõäóÇ ÇáÒøöíóÇÏöíøõ. ÇåÜ. Þ á Úóáóì
ÇáúÌóáóÇáö.
æóÞóæúáõåõ æóÅöáøóÇ ÅáóÎú Ãóíú ÈöÃóäú ßóÇäó ÇáúãõÞóÑøõ Èöåö ÊóÞóÏøóãó
ÓóÈóÈõåõ Úóáóì ÇáúÍóÌúÑö¡ Ãóæú ßóÇäó ÇáúãõÊúáóÝõ ÛóíúÑó ãóÃúÎõæÐò
ÈöÚóÞúÏò ÝóÇÓöÏò ÈöÃóäú ÛóÕóÈóåõ ãóËóáðǺ áöÃóäøóåõ áóãú íõÓóáøöØúåõ
Úóáóì ÅÊúáóÇÝò ÝóÖóãöäó ÈóÇØöäðÇ ÈöÎöáóÇÝö ãóÇ ÅÐóÇ ÇÔúÊóÑóì¡ Ãóæú
ÇÞúÊóÑóÖó ÍóÇáó ÇáúÍóÌúÑö æóÞóÈóÖó æóÊóáöÝó ÇáúãóÃúÎõæÐõ Ýöí íóÏöåö¡
Ãóæú ÃóÊúáóÝóåõ ÝóáóÇ ÖóãóÇäó æóáóÇ ÈóÚúÏó Ýóßøö ÇáúÍóÌúÑö ÓóæóÇÁñ
Úóáöãó ãöäú ÚóÇãöáöåö¡ Ãóæú Ìóåöáóº áöÃóäøóåõ ÓóáøóØóåõ Úóáóíúåö
ÈöÇáúÚóÞúÏö ÇáúÝóÇÓöÏö ãóÚó ÊóÞúÕöíÑöåö æóÈöåö íõÚúáóãõ ÇäúÏöÝóÇÚõ
ÊóæóÞøõÝö Þ á ÝóÑóÇÌöÚúåõ. ÇåÜ. Ëõãøó ãóÍóáøõ ÚóÏóãö ÇáÖøóãóÇäö
ÈöÇáúãõÚóÇãóáóÉö ÍóÇáó ÇáúÍóÌúÑö ãóÇ áóãú íóßõäú ãõÚóÇãöáõåõ ÓóÝöíåðÇ
ÃóíúÖðÇ æóÅöáøóÇ Öóãöäó ãõØúáóÞðÇ Óã Úóáóì ÇáúãóäúåóÌö Ãóíú ÅáøóÇ ÅÐóÇ
ßóÇäó ÓóÝóåõåõ ÈóÚúÏó ÑõÔúÏöåö æóáóãú íóÍúÌõÑú Úóáóíúåö ÞóÇÖò æóÅöáøóÇ
ÝóáóÇ ÖóãóÇäó ßóãóÇ Ýöí ÔóÑúÍö ÇáúÅöÑúÔóÇÏö áöÍóÌóÑò æóÚöÈóÇÑóÊõåõ:
æóíóÖúãóäõ ÇáúÞóÇÈöÖõ ãöäúåõ æóÅöäú Ìóåöáó áóÇ åõæó ãóÇ ÞóÈóÖóåõ ãöäú
ÑóÔöíÏò¡ Ãóæú ÓóÝöíåò ÈóÚúÏó ÑõÔúÏöåö æóáóãú íóÍúÌõÑú Úóáóíúåö ÞóÇÖò
æóÊóáöÝó æóáóæú ÈöÅöÊúáóÇÝöåö áóåõ Ýöí ÛóíúÑö ÃóãóÇäóÉò ÞóÈúáó
ÇáúãõØóÇáóÈóÉö ÈöÑóÏøöåö æóÅöäú ÇäúÝóßøó ÇáúÍóÌúÑõ ÇåÜ æóÞóæúáõåõ: Ýöí
ÛóíúÑö ÃóãóÇäóÉò ÇÍúÊöÑóÇÒñ Úóäú ÇáúæóÏöíÚóÉö ÝóÅöäøó ÇáúãóÇáößó áóãú
íõÓóáøöØúåõ Úóáóì ÅÊúáóÇÝöåóÇ æóÞóæúáõåõ: ÞóÈúáó ÇáúãõØóÇáóÈóÉö ÅáóÎú
ÚöÈóÇÑóÉñ ÛóíúÑõ ÙóÇåöÑóÉò æóÚöÈóÇÑóÉõ ÔóÑúÍö ã Ñ ÃóãøóÇ áóæú ÈóÞöíó
ÈóÚúÏó ÇáÑøõÔúÏö Ëõãøó ÃóÊúáóÝóåõ Öóãöäóåõ æóßóÐóÇ áóæú ÊóáöÝó æóÞóÏú
Ãóãúßóäóåõ ÑóÏøõåõ ÝóÊóÃóãøóáú
(Þóæúáõåõ: ÝóáóÇ íóËúÈõÊõ ÈöÞóæúáöåö:) Ãóíú áóÇ íõÝöíÏõ ãõæóÇÝóÞóÊõåõ
áóåõ æóÅöÞúÑóÇÑõåõ Èöåö ËõÈõæÊóåõ ÍóÊøóì íóÊóæóÕøóáó áöÐóáößó ÈöØóáóÈö
ÊóÍúáöíÝöåö. ÇåÜ. Óã.
(Þóæúáõåõ: æóãóÇáó Åáóíúåö ÅáóÎú) æóÇÎúÊóÇÑóåõ ÇáúÃóÆöãøóÉõ
ÇáËøóáóÇËóÉõ. ÇåÜ. Þ á Úóáóì
(3/126)
ÈöÅöÌúãóÇÚö ÇáúãõÓúáöãöíäó Úóáóì ÌóæóÇÒö
ãõÚóÇãóáóÉö ãóäú ÊóáóÞøóÇåõ ãöäú ÇáúÛõÑóÈóÇÁö ãóÚó Ãóäøó ÇáúÚöáúãó
ãõÍöíØñ ÈöÃóäøó ÇáúÛóÇáöÈó Úóáóì ÇáäøóÇÓö ÚóÏóãõ ÇáÑøõÔúÏö Ýöí ÇáÏøöíäö¡
æóÇáúãóÇáö. æóÌóãöíÚõ ãóÇ ÊóÞóÑøóÑó Ýöí ÇáØøöÝúáö ÅÐóÇ ÈóáóÛó ÓóÝöíåðÇ
íóÃúÊöí Ýöí ÇáúãóÌúäõæäö ÅÐóÇ ÃóÝóÇÞó ÓóÝöíåðÇ æóÚöÈóÇÑóÉõ ÇáäøóÇÙöãö
æóÃóÕúáöåö ÊóÔúãóáõåõ
(æóáúíóÊóÕóÑøóÝú) æõÌõæÈðÇ áöáúãóÍúÌõæÑö Úóáóíúåö (ÛöÈúØóÉð) Ãóíú
ÈöÇáúÛöÈúØóÉö ÈöãóÚúäóì ÇáúÍóÙøö¡ æóÇáúãóÕúáóÍóÉö ßóÃóäú íóÑúÛóÈó Ýöí
ÚóÞóÇÑöåö ÈöÃóßúËóÑó ãöäú Ëóãóäö ãöËúáöåö¡ æóÇáúæóáöíøõ íóÌöÏõ ãöËúáóåõ
ÈöÈóÚúÖö Ðóáößó ÇáËøóãóäö (ÃóÈñ) áóåõ (ÝóÌóÏú) Ãóíú Ëõãøó ÌóÏøõåõ ÃóÈõæ
ÃóÈöíåö ßóæöáóÇíóÉö ÇáäøößóÇÍö.
æóíõÔúÊóÑóØõ ÙõåõæÑõ ÚóÏóÇáóÊöåöãóÇ æóÝöí ÇáöÇÝúÊöÞóÇÑö Åáóì ËõÈõæÊöåóÇ
æóÌúåóÇäö Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö ÞóÇáó: æóíóäúÈóÛöí ÇáöÇßúÊöÝóÇÁõ
ÈöÇáúÚóÏóÇáóÉö ÇáÙøóÇåöÑóÉö æóãöäú Ðóáößó íõÚúáóãõ Ãóäøóåõ íõÔúÊóÑóØõ
ÅÓúáóÇãõåõãóÇ æóãóÍóáøõåõ Ýöí ÇáúæóáóÏö ÇáúãõÓúáöãö ÝóÅöäøó ÇáúßóÇÝöÑó
íóáöí ãóÇáó æóáóÏöåö ÇáúßóÇÝöÑö Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö æóÌóÒóãó Èöåö
ÇáúãóÇæóÑúÏöíøõ åõäóÇ æóÞóÇáó Ýöí ãóÍóáøò ÂÎóÑó: Åäú ÊóÑóÇÝóÚõæÇ
ÅáóíúäóÇ äõÞöÑøõåõãú æóäóáöí äóÍúäõ ÃóãúÑóåõãú æóÅöáøóÇ ÃóÞúÑóÑúäóÇåõãú¡
æóåóÐóÇ íóÕúáõÍõ Ãóäú íóßõæäó ÊóÞúíöíÏðÇ áöãóÇ ÞóÈúáóåõ (Ëõãøó
ÇáúæóÕöíøõ) Ãóíú æóÕöíøõ ÇáúÃóÈö Ëõãøó æóÕöíøõ ÇáúÌóÏøö (Ëõãøó ÍóÇßöãõ
ÇáúÈóáóÏú) Ãóíú ÈóáóÏö ãóÇáö ÇáúãóÍúÌõæÑö Úóáóíúåö ÍóÊøóì áóæú ßóÇäó
ÈöÈóáóÏò æóãóÇáõåõ ÈöÂÎóÑó ÝóÇáúãõÊóÕóÑøöÝõ ÍóÇßöãõ ÈóáóÏö ÇáúãóÇáöº
áöÃóäøó ÇáúæöáóÇíóÉó Úóáóíúåö ÊóÑúÊóÈöØõ ÈöãóÇáöåö ßóãóÇáö ÇáúÛóÇÆöÈöíäó
æóÊóÕóÑøõÝõåõ Ýöíåö ÍöíäóÆöÐò íóßõæäõ ÈöÇáúÍöÝúÙö¡ æóÇáÊøóÚóåøõÏö
æóÈöÇáÊøóÕóÑøõÝö ÈöÇáúÛöÈúØóÉö ÇááøóÇÆöÞóÉö ÅÐóÇ ÃóÔúÑóÝó Úóáóì
ÇáÊøóáóÝö æóÅöäú ÇäúÕóÇäó ÈöÅöÌóÇÑóÉò ÇÞúÊóÕóÑó ÚóáóíúåóÇ æóåóáú áóåõ
Ãóäú íóÊóÕóÑøóÝó Ýöíåö áöáÊøóäúãöíóÉö æóÃóäú íõäóÕøöÈó ÞöíóãðÇ áöÐóáößó
æóÌúåóÇäö ÞóÇáó ÇáúÛóÒóÇáöíøõ¡ æóÇáúÃóæúáóì Ãóäú íõáóÇÍöÙó ãóßóÇäó
ÇáúíóÊöíãö Ïõæäó ÇáúãóÇáö ÐóßóÑó Ðóáößó Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö æóÃóÕúáöåóÇ
ÞõÈóíúáó ßöÊóÇÈö ÇáúÞöÓúãóÉö æóãóÇ ÞóÇáóåõ ÇáúÛóÒóÇáöíøõ ÕóÍøóÍóåõ ÇÈúäõ
ÃóÈöí ÇáÏøóãö æóßóáóÇãõ ÇáúÅöãóÇãö íóãöíáõ Åáóíúåö æóÃóÝóÇÏóÊú ÚöÈóÇÑóÉõ
ÇáäøóÇÙöãö Ãóäøó ßõáøðÇ ãöäúåõãú ãõÊóÞóÏøöãñ Úóáóì ãóäú ÈóÚúÏóåõ
æóÃóäøóåõ áóÇ æöáóÇíóÉó áöÛóíúÑöåöãú ãöäú ÇáúÃõãøö æóÛóíúÑöåóÇ äóÚóãú
áöáúÚóÕóÈóÉö ßóÇáúÃóÎö¡ æóÇáúÚóãøö ÇáúÅöäúÝóÇÞõ ãöäú ãóÇáö ÇáØøöÝúáö Ýöí
ÊóÃúÏöíÈöåö æóÅöäú áóãú íóßõäú áóåõãú Úóáóíúåö æöáóÇíóÉñº áöÃóäøóåõ
Þóáöíáñ ÝóÓõæãöÍó Èöåö ÞóÇáóåõ Çáäøóæóæöíøõ Ýöí ãóÌúãõæÚöåö Ýöí ÅÍúÑóÇãö
Çáúæóáöíøö Úóäú ÇáÕøóÈöíøö: æóãöËúáõåõ ÇáúãóÌúäõæäõ¡ æóÇáÓøóÝöíåõ¡
æóíóÔúÊóÑöí áóåõ ÇáúÚóÞóÇÑó Èóáú åõæó Ãóæúáóì ãöäú ÇáÊøöÌóÇÑóÉö ÅÐóÇ
ÍóÕóáó ãöäú ÑõÈúÚöåö ÇáúßöÝóÇíóÉõ ÝóÅöäú áóãú íóßõäú Ýöíåö ÛöÈúØóÉñ
áöËöÞóáö ÇáúÎóÑóÇÌö¡ Ãóæú ÌóæúÑö ÇáÓøõáúØóÇäö¡ Ãóæú ÅÔúÑóÇÝö ÇáúãóæúÖöÚö
Úóáóì ÇáúÎóÑóÇÈö¡ Ãóæú áößóæúäö ÇáúÈóÇÆöÚö ÛóíúÑó ËöÞóÉò áóãú íóÌõÒú
æóáóåõ Ãóäú íóÈúäöíó ÏõæÑóåõ ÈöÇáúÂÌõÑøö¡ æóÇáØøöíäö áóÇ ÈöÇáúÌöÕøö¡
æóÇááøóÈöäö æóÞóÇáó ÇáÑøõæíóÇäöíøõ: ÌóæøóÒó ßóËöíÑñ ãöäú ÇáúÃóÕúÍóÇÈö
ÇáúÈöäóÇÁó Úóáóì ÚóÇÏóÉö ÇáúÈóáóÏö ßóíúÝó ßóÇäó. ÞóÇáó æóåõæó
ÇáöÇÎúÊöíóÇÑõ. æóÞóÏøóãúÊ Ýöí ÇáÑøóåúäö Ãóäøó áöáúÞóÇÖöí ÅÞúÑóÇÖó ãóÇáö
ãõæóáøöíåö ÈöÛóíúÑö ÍóÇÌóÉò ãóÚó Ãóäøóåõ áóÇ ÛöÈúØóÉó Ýöíåö.
(ÊóäúÈöíåñ)
ÞóÇáó ÇáúÌõÑúÌóÇäöíøõ: ÅÐóÇ áóãú íõæÌóÏú ÃóÍóÏñ ãöäú ÇáúÃóæúáöíóÇÁö¡
Ãóæú ÇáúÍóÇßöãõ ÝóÚóáóì ÇáúãõÓúáöãöíäó ÇáäøóÙóÑõ Ýöí ãóÇáö ÇáÕøóÈöíøö¡
æóÇáúãóÌúäõæäö æóÊóæóáøöí ÍöÝúÙöåö áóåõãóÇ (æóáóãú íóÚõæÏóÇ) Ãóíú
ÇáúæóÕöíøõ¡ æóÇáúÍóÇßöãõ æóáöíøóíúäö (ÈöÅöÝóÇÞóÉò) áóåõãóÇ ãöäú
ÇáúÌõäõæäö (æóáóÇ ÊóæúÈò) Ãóíú æóáóÇ ÈöÊóæúÈóÉò ãöäú ÇáúÝöÓúÞö ÈóÚúÏó
ÒóæóÇáö æöáóÇíóÊöåöãóÇ ÈöÌõäõæäò
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÚÈÇÏí]
Þóæúáõåõ: æóáúíóÊóÕóÑøóÝú ÛöÈúØóÉð ÅáóÎú) ÞóÇáó: Ýöí ÇáÑøóæúÖö æóáóÇ
íóÈöíÚõ Ãóíú Çáúæóáöíøõ ÈöÚóÑúÖò æóäóÓöíÆóÉò ÅáøóÇ áöãóÕúáóÍóÉö
æóíõÔúåöÏõ Úóáóì ÇáäøóÓöíÆóÉö æóÒöíóÇÏóÊöåóÇ æóíóÑúåóäõ ÑóåúäðÇ æóÇÝöíðÇ
æóÅöáøóÇ Ãóíú æóÅöäú áóãú íóÝúÚóáú Ðóáößó Öóãöäó ÞóÇáó Ýöí ÔóÑúÍöåö:
ÞóÇáó: ÇáÓøõÈúßöíøõ æóÈóØóáó ÇáúÈóíúÚõ Úóáóì ÇáúÃóÕóÍøö ÞóÇáó: æóÞóÇáó
ÇáúÅöãóÇãõ: ÇáúÃóÕóÍøõ Ãóäøóåõ áóÇ íóÈúØõáõ ÅÐóÇ ßóÇäó ÇáúãõÔúÊóÑöí
ãóáöíøðÇ æóßóáóÇãõ ÇáúÃóÕúáö ÏóÇáøñ Úóáóì Ðóáößó ÇåÜ (Þóæúáõåõ:
ÈöÇáúÚóÏóÇáóÉö ÇáÙøóÇåöÑóÉö) ÞóÇáó: Ýöí ÇáÑøóæúÖö æóÔóÑúÍöåö æóÝöí
æõÌõæÈö ÅÞóÇãóÊöåöãóÇ ÇáúÈóíøöäóÉó ÈöÇáúÚóÏóÇáóÉö áöíõÓóÌøóáó ÈöåöãóÇ
æóÌúåóÇäö ÒóÇÏó Ýöí ÔóÑúÍöåö Úóäú ÇÈúäö ÇáúÚöãóÇÏö Ãóäøóåõ íóäúÈóÛöí
Ãóäú íóßõæäó ÇáúÃóÕóÍøõ ÇáúæõÌõæÈó (Þóæúáõåõ: íóßõæäõ ÈöÇáúÍöÝúÙö ÅáóÎú)
áóÇ ßóÊöÌóÇÑóÉò æóÇÓúÊöäúãóÇÁò æóäóÕúÈö Þóíøöãò áóåõãóÇ Èóáú Ðóáößó
áöÞóÇÖöí ÈóáóÏö ÇáúãóÍúÌõæÑö Úóáóíúåö Ýóáóåõ Ãóäú íóØúáõÈó ãöäú
ÇáúÃóæøóáö ÅÍúÖóÇÑóåõ Åáóíúåö ÚöäúÏó Ãóãúäö ÇáØøóÑöíÞö æóÙõåõæÑö
ÇáúãóÕúáóÍóÉö Ýöíåö ÅáóÎú Ì Ì Ï.
(Þóæúáõåõ: äóÚóãú ÇáúãóÚúÕöíóÉõ) Ãóíú ÇáúÚóÏúáõ ÚöäúÏó ÝóÞúÏö Çáúæóáöíøö
ÇáúÎóÇÕøö ÍóÌóÑñ (Þóæúáõåõ: ÛóíúÑó ËöÞóÉò) ÞóÏú íóÏúÎõáõ Ýöíåö
ÇáúßóÇÝöÑõ ÝóíõãúäóÚõ ÇáÔøöÑóÇÁó ãöäúåõ áöáúãóæúáóì ÝóáúíõÑóÇÌóÚú
æóáúíõäúÙóÑú ÔöÑóÇÄõåõ ãöäú ÇáúãõÔúÊóÑöí ãöäú ÛóíúÑö ÇáËøöÞóÉö
(Þóæúáõåõ: Ãóæú áößóæúäö ÇáúÈóÇÆöÚö ÛóíúÑó ËöÞóÉò) ÙóÇåöÑõ ÇáÓøöíóÇÞö
Ãóäøó ÇáúßóáóÇãó Ýöí ÇáúÚóÞóÇÑö áóßöäøóåõ Ýöí ÇáÑøóæúÖö Ýöí ÛóíúÑö
ÝóÕúáö ãóÓúÃóáóÉö ÇáúÚóÞóÇÑö ÚóÈøóÑó ÈöÞóæúáöåö: æóáóÇ íóÔúÊóÑöí áóåõ
ÅáøóÇ ãöäú ËöÞóÉò ÇåÜ (Þóæúáõåõ: ÛóíúÑó ËöÞóÉò) ÝóÞóÏú íóÎúÑõÌõ
ÇáúãóÈöíÚõ ãõÓúÊóÍóÞøðÇ ÔóÑúÍõ ÇáÑøóæúÖö (Þóæúáõåõ: ÈöÇáúÂÌõÑøö
æóÇáØøöíäö) ¡ æóÇáúæóÌúåõ ÍóíúËõ ÇÞúÊóÖóÊú ÇáúãóÕúáóÍóÉõ ÇáúÈöäóÇÁó
Ãóäøóåõ áóÇ íõÔúÊóÑóØõ Ãóäú íõÓóÇæöíó ãóÇ ÕõÑöÝó Úóáóíúåö ÍóíúËõ
ÇÓúÊóíúÓóÑó Ðóáößó ÎöáóÇÝðÇ áöÇÔúÊöÑóÇØö ÇÈúäö ÇáÕøóÈøóÇÛö Ðóáößó¡
æóíõÄóíøöÏõ ÚóÏóãó ÇáöÇÔúÊöÑóÇØö Úóáóì ãóÇ ÐõßöÑó ãóÇ ÞóÇáóåõ ÇÈúäõ
ÃóÈöí ÇáúÍöáøö Ýöí ÔóÑúÍöåö ÊóäúÈöíåõ ÔóíúÎöåö ÃóÈöí ÅöÓúÍóÇÞó æóåõæó
ãóÇ ÌóÒóãó Èöåö Ýöí ÇáúÚõÈóÇÈö ÈöÞóæúáöåö áöáúÃóÈö¡ æóÇáúÌóÏøö ÕóæúÛõ
ÇáÐøóåóÈö¡ æóÇáúÝöÖøóÉö áöãõæóáøöíåö æóÅöäú äóÞóÕóÊú ÞöíãóÊõåõ¡ Ãóæú
ÊóáöÝó ÌõÒúÁñ ãöäúåõ æóÃóäú íóÕúÈõÛóÇ áóåóÇ ÇáËøöíóÇÈó¡ æóíõÞóØøöÚóÇåóÇ
ÊóÑúÛöíÈðÇ Ýöí äößóÇÍöåóÇ æóíõÊøóÌóåõ Ãóäøó ßõáøó æóáöíøò ßóÐóáößó
æóåõæó ßóÐóáößó ÇåÜ (Þóæúáõåõ: Úóáóì ÚóÇÏóÉö ÇáúÈóáóÏö) ÇáúæóÌúåõ
ÌóæóÇÒõ ÇÊøöÈóÇÚöåóÇ ÚöäúÏó ÇáúãóÕúáóÍóÉö ã Ñ (æóáóåõ¡ æóÇáúãóÌúäõæäö)
íóäúÈóÛöí
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÔÑÈíäí]
ÇáúÌóáóÇáö
(Þóæúáõåõ: ÇáöÇßúÊöÝóÇÁõ ÅáóÎú) Ãóíú Ýöí ÌóæóÇÒö ÊóÑúßö ÇáúÞóÇÖöí
áóåõãóÇ Úóáóì ÇáúæöáóÇíóÉö ÃóãøóÇ áóæú ØóáóÈóÇ ãöäúåõ ÇáÊøóÓúÌöíáó ÝóáóÇ
ÈõÏøó ãöäú ÅËúÈóÇÊöåóÇ. ÇåÜ. ÔóÑúÍõ ÇáÑøóæúÖö (Þóæúáõåõ: æóÞóÇáó Ýöí
ãóÍóáøò ÂÎóÑó: ÅáóÎú) ÖóÚöíÝñ. ÇåÜ. Óã ÈöåóÇãöÔö ÔóÑúÍö ÇáÑøóæúÖö
(Þóæúáõåõ: Ëõãøó ÇáúæóÕöíøõ) ¡ æóáóÇ íóßúÝöí Ýöíåö ÅáøóÇ ÇáúÚóÏóÇáóÉõ
ÇáúÈóÇØöäóÉõ ÓóæóÇÁñ ÇáÊøóÓúÌöíáõ æóÚóÏóãõåõ ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÃóÈö¡
æóÇáúÌóÏøö ßóãóÇ ãóÑøó (Þóæúáõåõ: ãóßóÇäõ ÇáúíóÊöíãö ÅáóÎú) áóÚóáøó
ãõÑóÇÏóåõ Ãóäøóåõ ÅÐóÇ ßóÇäó áöáúíóÊöíãö ÚóÞóÇÑñ Ýöí ÈóáóÏö ÞóÇÖöí
ÇáúãóÇáö ßóÇäóÊú æöáóÇíóÉõ ÅÌóÇÑóÊöåö áöÞóÇÖöí ÈóáóÏö ÇáúãóÇáö Ïõæäó
ÞóÇÖöí ÈóáóÏö ÇáÕøóÈöíøöº áöÃóäøóåõ áóíúÓó Ýöí ãóÍóáøö æöáóÇíóÊöåö ßóãóÇ
ÞóÇáóåõ Ú Ô Úóáóì ã Ñ (Þóæúáõåõ: ÈöÇáúÂÌõÑøö æóÇáØøöíäö) ãõÚúÊóãóÏñ
ÓóæóÇÁñ ßóÇäó ÚóÇÏóÉõ ÇáúÈóáóÏö¡ Ãóæú áóÇ ã Ñ æóÝöí ÇáúÍóÇÔöíóÉö Úóäúåõ
ÇÚúÊöÈóÇÑõ ÇáúãóÕúáóÍóÉö (Þóæúáõåõ: áóÇ ÈöÇáúÌöÕøö) ÓóæóÇÁñ ßóÇäó ãóÚó
áóÈöäò æóÂÌõÑøòº áöÃóäøóåõ áóÇ íõäúÊóÝóÚõ Èöåö ÈóÚúÏó ÇáöÇäúåöÏóÇãö
ÈöÎöáóÇÝö ÇáØøöíäö ã Ñ (Þóæúáõåõ: Ãóæú ÇáúÍóÇßöãõ) ¡ Ãóæú æõÌöÏó æóßóÇäó
ÛóíúÑó Ãóãöíäò. ÇåÜ. ã Ñ.
(Þóæúáõåõ: æóáóãú íóÚõæÏóÇ ÅáóÎú) ÚöÈóÇÑóÉõ ÇáúÅöÑúÔóÇÏö ãóÚó ÔóÑúÍöåö:
æóÇäúÚóÒóáó ßõáøñ ãöäú ÇáúÃóæúáöíóÇÁö ÍóÊøóì ÇáúÞóÇÖöí ÈöÎöáóÇÝö
ÇáúÅöãóÇãö ÇáúÃóÚúÙóãö
(3/127)
Ãóæú ÝöÓúÞòº áöÃóäøóåóÇ ãõÓúÊóÝóÇÏóÉñ
ÈöÇáÊøóÝúæöíÖö ÝóáóÇ ÊóÚõæÏõ ÅáøóÇ ÈöÊóÝúæöíÖò ÌóÏöíÏò ÈöÎöáóÇÝö
æöáóÇíóÉö ÇáúÃóÈö¡ æóÇáúÌóÏøö Ýóáóæú ÊóÕóÑøóÝóÇ ÈöáóÇ ÊóÝúæöíÖò äõÞöÖó
ÞóÇáó ÇáúÞóÝøóÇáõ: ÅáøóÇ ãóÇ íóÓúÊóÞöáøõ Èöåö ÇáÔøóÎúÕõ ßóÑóÏøö
ÇáúæóÏóÇÆöÚö¡ æóÇáúÛõÕõæÈö
(æóÝöí ÇáÔøõÝúÚóÉö) Ãóíú æóáúíóÊóÕóÑøóÝú Çáúæóáöíøõ áöãóÍúÌõæÑöåö
ÈöÇáúÛöÈúØóÉö Ýöí ÛóíúÑö ÇáÔøõÝúÚóÉö æóÝöí ÇáÔøõÝúÚóÉö ÈöÃóäú íóÃúÎõÐó
ÈöåóÇ (¡ Ãóæú Ãóäú íõåúãöáóÇ) Ãóíú íóÊúÑõßóåóÇ æóáóíúÓó áöáúãóÍúÌõæÑö
Úóáóíúåö ÈóÚúÏó ÒóæóÇáö ÍóÌúÑöåö Ãóäú íõÛóíøöÑó ãóÇ ÝóÚóáóåõ Çáúæóáöíøõ
ÈöÇáúÛöÈúØóÉö ãöäú ÇáúÃóÎúÐö ÈöÇáÔøõÝúÚóÉö¡ Ãóæú ÇáÊøóÑúßö ÈöåóÇ æóáóæú
ÇÓúÊóæóì ÇáúÃóÎúÐõ¡ æóÇáÊøóÑúßõ áóãú íóÃúÎõÐú ßóãóÇ ÇÞúÊóÖóÇåõ
ßóáóÇãõåõãú.
ÞóÇáó Ýöí ÇáúãóØúáóÈö: æóÇáäøóÕøõ íõÝúåöãõåõ (áóÇ) Ýöí (ÇáúÚöÊúÞö)
áöÑóÞöíÞö ãóÍúÌõæÑöåö Ýöí ÛóíúÑö ÇáúßóÝøóÇÑóÉö ÇáúãõÑóÊøóÈóÉö æóáóæú
ÈöÚöæóÖò Ãóíú áóÇ íóÊóÕóÑøóÝõ Ýöíåö (æó) áóÇ Ýöí (ÇáúÞöÕóÇÕö) ÇáËøóÇÈöÊö
áöãóÍúÌõæÑöåö ÚóÝúæðÇ¡ Ãóæú ÇÓúÊöíÝóÇÁð ÅÐú ÞóÏú íóÎúÊóÇÑõ ãóÍúÌõæÑõåõ
ÈóÚúÏó ÒóæóÇáö ÍóÌúÑöåö ÛóíúÑó ãóÇ ÇÎúÊóÇÑóåõ åõæó. äóÚóãú áóåõ
ÇáúÚóÝúæõ Úóáóì ÇáúÃóÑúÔö Ýöí ÍóÞøö ÇáúãóÌúäõæäö ÇáúÝóÞöíÑö ßóãóÇ
ÓóíóÃúÊöí Ýöí ÇáúÌöÑóÇÍö ÅÐú áóÇ ÛóÇíóÉó áöáúÌõäõæäö ÈöÎöáóÇÝö
ÇáÕøóÈöíøö (æó) áóÇ Ýöí (ÇáØøóáóÇÞö) æóáóæú ÈöÚöæóÖòº áöÃóäøó ÇáØøóáóÇÞó
áöãóäú ÃóÎóÐó ÈöÇáÓøóÇÞö æóáóÇ íóåóÈõ ãóÇáóåõ æóáóæú ÈöËóæóÇÈò ÅáøóÇ
ÅÐóÇ ßóÇäó ÇáËøóæóÇÈõ ãóÚúáõæãðÇ ÈöÛöÈúØóÉò ÝóíóÕöÍøõ ÈöäóÇÁð Úóáóì ãóÇ
ãóÑøó Ýöí ÇáúÎöíóÇÑö ãöäú ÃóäøóåóÇ ÅÐóÇ ÞõíøöÏóÊú ÈöËóæóÇÈò ãóÚúáõæãò
ßóÇäóÊú ÈóíúÚðÇ æóáóÇ íóÕúÑöÝõåõ áöáúãõÓóÇÈöÞóÉö æóáóÇ íóÔúÊóÑöí áóåõ
ãóÇ íõÓúÑöÚõ ÝóÓóÇÏõåõ áöáÊøöÌóÇÑóÉö æóÅöäú ßóÇäó ãõÑúÈöÍðÇ æóáóÇ
íóÏúÝóÚõ äóÝóÞóÉó ÞóÑöíÈöåö ÇááøóÇÒöãóÉö áóåõ ÞóÈúáó ØóáóÈöåóÇ ÅáøóÇ
Ãóäú íóßõæäó ØöÝúáðÇ¡ Ãóæú ãóÌúäõæäðÇ¡ Ãóæú ÚóÇÌöÒðÇ Úóäú ÇáúÅöÑúÓóÇáö
ßóÒóãöäò ÝóíóÏúÝóÚóåóÇ ÈöáóÇ ØóáóÈò æóßóÐóÇ ÇáÒøóßóÇÉõ æóäóÍúæõåóÇ
æóáóåõ Ãóäú íóÒúÑóÚó áóåõ ÞóÇáóåõ Ýöí ÇáÔøóÇãöáö ÞóÇáó Ýöí ÇáúãóØúáóÈö:
æóáóÇ íóÙúåóÑõ ÔöÑóÇÁõ ÇáúÍóíóæóÇäö áóåõ áöáÊøöÌóÇÑóÉö áöÛóÑóÑö
ÇáúåóáóÇßö (Èóáú Åäú ßóÇäó) Çáúæóáöíøõ (ÐóÇ ÝóÞúÑò ÈöãóÚúÑõæÝò Ãóßóáú)
Ãóíú Ãóßóáó ÌóæóÇÒðÇ ãöäú ãóÇáö ãóÍúÌõæÑöåö ÈöÇáúãóÚúÑõæÝö Åäú ÇäúÞóØóÚó
ÈöÓóÈóÈöåö Úóäú ÇáúßóÓúÈö ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÛóäöíøö ÞóÇáó ÊóÚóÇáóì: {æóãóäú
ßóÇäó ÛóäöíøðÇ ÝóáúíóÓúÊóÚúÝöÝú æóãóäú ßóÇäó ÝóÞöíÑðÇ ÝóáúíóÃúßõáú
ÈöÇáúãóÚúÑõæÝö} [ÇáäÓÇÁ: 6] .
æóßóÇáúÃóßúáö ÛóíúÑõåõ ãöäú ÈóÞöíøóÉö ÇáúãõÄóäö æóÅöäøóãóÇ ÎóÕøó
ÈöÇáÐøößúÑöº áöÃóäøóåõ ÃóÚóãøõ æõÌõæåö ÇáöÇäúÊöÝóÇÚóÇÊö æóãóÍóáøõ Ðóáößó
Ýöí ÛóíúÑö ÇáúÍóÇßöãö ÃóãøóÇ ÇáúÍóÇßöãõ ÝóáóíúÓó áóåõ Ðóáößó áöÚóÏóãö
ÇÎúÊöÕóÇÕö æöáóÇíóÊöåö ÈöÇáúãóÍúÌõæÑö Úóáóíúåö ÈöÎöáóÇÝö ÛóíúÑöåö ÍóÊøóì
Ãóãöíäöåö ßóãóÇ ÕóÑøóÍó Èöåö ÇáúãóÍóÇãöáöíøõ (æó) ÅÐóÇ ÌóÇÒó áöÛóíúÑöåö
Ðóáößó (Þöíáó íóÓúÊóÈöÏøõ) Ãóíú íóÓúÊóÞúÈöáõ Èöåö ãöäú ÛóíúÑö
ãõÑóÇÌóÚóÉö ÍóÇßöãò æóåóÐóÇ ãóÇ ÇÞúÊóÖóÇåõ ÇáÏøóáöíáõ æóßóáóÇãõåõãú
æóÈöåö ÃóÝúÊóì ÇÈúäõ ÇáÕøóáóÇÍö (ãöäú ÛóíúÑö) ÑóÏøö (ÈóÏóáú) áöãóÇ
ÇÓúÊóÈóÏøó Èöåö áöÙóÇåöÑö ÇáúÂíóÉöº æóáöÃóäøóåõ ÈóÏóáõ Úóãóáöåö
ßóÇáúÅöãóÇãö ÅÐóÇ ÃóÎóÐó ÇáÑøöÒúÞó ãöäú ÈóíúÊö ÇáúãóÇáö (ãöäú ÞóÏúÑö
ÅäúÝóÇÞò æóÃóÌúÑò ÈöÇáúÃóÞóáú) Ãóíú íóÓúÊóÈöÏøõ ÈöÇáúÃóÞóáøö ãöäú ÞóÏúÑö
ÇáäøóÝóÞóÉö æóÃóÌúÑö ÇáúãöËúáö æóåóÐóÇ ãóÇ ÑóÌøóÍóåõ Çáäøóæóæöíøõ
æóÞóÇáó: Åäøóåõ ÇáúãóÚúÑõæÝõ Ýöí ßõÊõÈö ÇáúÚöÑóÇÞöíøöíäó æóäóÕøó
Úóáóíúåö ÇáÔøóÇÝöÚöíøõ æóÑóÌøóÍó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ Ãóäøóåõ íóÓúÊóÈöÏøõ
ÈöÞóÏúÑö ÇáäøóÝóÞóÉö æóáóÇ íóÎúÝóì Ãóäøóåõ Úóáóì ÇáúÃóæøóáö ÅÐóÇ äóÞóÕó
ÃóÌúÑõ ÇáúÃóÈö¡ æóÇáúÌóÏøö¡ æóÇáúÃõãøö ÅÐóÇ ßóÇäóÊú æóÕöíøóÉñ Úóäú
äóÝóÞóÊöåöãú æóßóÇäõæÇ ÝõÞóÑóÇÁó íõÊóãøöãõæäóåóÇ ãöäú ãóÇáö
ãóÍúÌõæÑöåöãúº áöÃóäøóåóÇ ÅÐóÇ æóÌóÈóÊú ÈöáóÇ Úóãóáò ÝóãóÚó ÇáúÚóãóáö
Ãóæúáóì æóáöæóáöíøöåö Ãóäú íõæóÇßöáóåõ ÈöÎóáúØö ÇáúãóÇáö¡ ÞóÇáó
ÊóÚóÇáóì: {æóÅöäú ÊõÎóÇáöØõæåõãú ÝóÅöÎúæóÇäõßõãú} [ÇáÈÞÑÉ: 220] ÞóÇáó
ÇÈúäõ ÓõÑóíúÌò: æóÐóáößó áöáúãõÓóÇÝöÑöíäó ÃóÌúæóÒõ æóÅöäú ÊóÝóÇæóÊõæÇ
Ýöí ÇáúÃóßúáöº áöÃóäøóåõãú Ãóåúáñ áöáúãõÓóÇãóÍóÉö.
ÞóÇáó Çáäøóæóæöíøõ: Èóáú åõæó ãõÓúÊóÍóÈøñ áóåõãú æóÏóáóÇÆöáõåõ ãöäú
ÇáúÃóÎúÈóÇÑö ßóËöíÑóÉñ æóÞóæúáõ ÇáäøóÙúãö æóÞöíáó Åáóì ÂÎöÑöåö ãöäú
ÒöíóÇÏóÊöåö
(æóÍöÝúÙö
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÚÈÇÏí]
æóÇáÓøóÝöíåö
(Þóæúáõåõ: ÝóíóÏúÝóÚõåóÇ ÈöáóÇ ØóáóÈò) ÞóÇáó: Ýöí ÔóÑúÍö ÇáÑøóæúÖö
äóÚóãú Åäú ßóÇäó áóåõ æóáöíøñ ÎóÇÕøñ ÝóíóäúÈóÛöí ÇÚúÊöÈóÇÑõ ØóáóÈöåö ÇåÜ
(Þóæúáõåõ: æóßóÐóÇ ÇáÒøóßóÇÉõ) ÚöÈóÇÑóÉõ ÇáúÚõÈóÇÈö æóíóáúÒóãõåõ ÃóÏóÇÁõ
ÒóßóÇÉò æóÃóÑúÔö ÌöäóÇíóÉò Úóáóíúåö æóÅöäú áóãú íóØúáõÈóÇ æóäóÝóÞóÉö
ãõãóæøóäöåö Åäú ØóáóÈó ÇåÜ (Þóæúáõåõ: Þöíáó íóÓúÊóÈöÏøõ ÅáóÎú)
ÇÚúÊóãóÏóåõ ã Ñ
(Þóæúáõåõ: ÅÐóÇ äóÞóÕó ÃóÌúÑõ ÇáúÃóÈö ÅáóÎú) ÞóÏú íõÞóÇáõ: ÞóÖöíøóÉõ
åóÐöåö ÇáÔøóÑúØöíøóÉö Ãóäøó ÇáúÃóÌúÑó ÞóÏú áóÇ íóäúÞõÕõ Úóäú ÇáäøóÝóÞóÉö
ãóÚó Ãóäøó ãöäú áóÇÒöãöåö ÇáäøóÞúÕó ÚóäúåóǺ áöÃóäøóåõ áóÇ íóÃúÎõÐõ
ÅáøóÇ ÇáúÃóÞóáøó ÝóáóÇ íóÃúÎõÐõ ÇáúÃóÌúÑó ÅáøóÇ Åäú ßóÇäó ÃóÞóáøó ÝóÅöäú
Þöíáó ÞóÏú íõÓóÇæöí ÇáäøóÝóÞóÉó ÝóÇáÊøóÞúíöíÏõ ÈöÇáÔøóÑúØö
áöáöÇÍúÊöÑóÇÒö Úóäú Ðóáößó ÞõáúÊ åóÐóÇ áóÇ íóÊóäóÇæóáõåõ ÚöÈóÇÑóÉõ
ÇáúãõÕóäøöÝö ÝóáúíõÊóÃóãøóáú (Þóæúáõåõ: æóßóÇäõæÇ ÝõÞóÑóÇÁó) ÞóÏú
íõÞóÇáõ: åóÐóÇ ÇáúÞöíáõ ãõÓúÊóÏúÑóßñº áöÃóäøóåõ ÝóÑóÖó ÇáúãóÓúÃóáóÉó
áöÞóæúáö ÇáúãõÕóäøöÝö Èóáú Åäú ßóÇäó ÐóÇ ÝóÞúÑò ÝóáúíõÊóÃóãøóáú
(Þóæúáõåõ: æóáóæú áöæóáöíøöåö Ãóäú íõæóÇßöáóåõ) ÞóÇáó: Ýöí ÔóÑúÍö
ÇáÑøóæúÖö åóÐóÇ Åäú ßóÇäó áöáÕøóÈöíøö Ýöíåö ÍóÙøñ ßóãóÇ ÞóÇáóåõ
ÇáúÚöãúÑóÇäöíøõ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÔÑÈíäí]
ÈöÇáúÝöÓúÞö æóÇäúÚóÒóáó ßõáøñ ÍóÊøóì ÇáúÅöãóÇãõ ÈöÌõäõæäò æóäóÍúæö
ÅÛúãóÇÁò æóÚóÇÏó ÃóÈñ æóÌóÏøñ ÇäúÚóÒóáó ÈöÃóÍóÏöåöãóÇ ÈöÚóæúÏö ÖöÏøöåö
áóÇ äóÍúæõ ÞóÇÖò æóæóÕöíøò
(Þóæúáõåõ: ÈöÇáúÛöÈúØóÉö) áóæú ÚóÈøóÑó ÈöÇáúãóÕúáóÍóÉö ßóÇäó Ãóæúáóì ÅÐú
áóÇ íóãúÊóäöÚõ ÅáøóÇ ÔöÑóÇÁõ ãóÇ áóÇ äóÝúÚó Ýöíåö¡ æóáóÇ ÖóÑóÑó
ÈöÎöáóÇÝö ÔöÑóÇÁò áöãóÕúáóÍóÉò æóÅöäú áóãú íóäúÊóåö Åáóì ÇáúÛöÈúØóÉö
æóåöíó ÇáúÈóíúÚõ ÈöÒöíóÇÏóÉò Úóáóì ÇáúÞöíãóÉö áóåóÇ æóÞúÚñ¡
æóÇáúãóÕúáóÍóÉõ ÃóÚóãøõ áöÕöÏúÞöåóÇ ÈöäóÍúæö ÔöÑóÇÁö ãõÊóæóÞøóÚö
ÇáÑøöÈúÍö. ÇåÜ. ÔóÑúÍõ ÅÑúÔóÇÏò áöÍóÌóÑò (Þóæúáõåõ: ÈöÇáúÛöÈúØóÉö)
Ýóáóæú ÊóÑóßó ÇáúÃóÎúÐó ÈöåóÇ Çáúæóáöíøõ ÈöáóÇ ÛöÈúØóÉò ßóÇäó áóåõ
ÈóÚúÏó ÒóæóÇáö ÇáúÍóÌúÑö ÇáúÃóÎúÐõ. ÇåÜ. ÔóÑúÍõ ÇáúÅöÑúÔóÇÏö áöÍóÌóÑò
(Þóæúáõåõ: Ýöí ÛóíúÑö ÇáúßóÝøóÇÑóÉö ÇáúãõÑóÊøóÈóÉö) ÇáúãõÚúÊóãóÏõ Ãóäøó
ÊóßúÝöíÑó Çáúæóáöíøö ÈöÇáúÚöÊúÞö ÌóÇÆöÒñ Ýöí ßóÝøóÇÑóÉö ÇáúÞóÊúáö ÝóÞóØú
Ïõæäó ÛóíúÑöåö æóáóæú ßóÝøóÇÑóÉð ãõÑóÊøóÈóÉð áöÛöáóÙö ÌöäóÇíóÉö
ÇáúÞóÊúáö.
æóÇáÊøóßúÝöíÑõ ÈöÇáúÚöÊúÞö ÞóÏú íóßõæäõ ÑóÇÏöÚðǺ áöÃóäøóåõ ÅÐóÇ Úóáöãó
Ãóäøó ÑóÞöíÞóåõ íóÚúÊöÞõ Úóäú ßóÝøóÇÑóÊöåö ÇÑúÊóÏóÚó ÎóæúÝðÇ ãöäú
ÝóæóÇÊöåö ÝóÝöíåö ãóÕúáóÍóÉñ¡ æóáóÇ íóÑöÏõ ÇáúãóÌúäõæäõº áöÃóäøóåõ ÞóÏú
íóßõæäõ áóåõ äóæúÚõ ÊóãúíöíÒò íóÑúÏóÚõåõ æóÃóãøóÇ ÇáÊøóßúÝöíÑõ
ÈöÇáúãóÇáö ÛóíúÑö ÇáúÚöÊúÞö Ýóåõæó ÌóÇÆöÒñ Ýöí ÇáúßóÝøóÇÑóÉö
ÇáúãõÑóÊøóÈóÉö ãõãúÊóäöÚñ Ýöí ÇáúãõÎóíøóÑóÉö åóÐóÇ åõæó ÇáúãõÚúÊóãóÏõ ã
Ñ Óã Úóáóì ÇáúãóäúåóÌö (Þóæúáõåõ: æóáóæú ÈöÚöæóÖò) ßóßöÊóÇÈóÉò æóÅöäú
ßóÇäó ÇáúÚöæóÖõ ÃóÖúÚóÇÝó ÞöíãóÊöåö ÔóÑúÍõ ÅÑúÔóÇÏò áöÍóÌóÑò (Þóæúáõåõ:
æóáóæú ÈöÚöæóÖò) Ãóíú ÍóíúËõ ßóÇäó ÇáúÚöæóÖõ ãöäú ÇáúÚóÈúÏö ÃóãøóÇ ÅÐóÇ
ßóÇäó ãöäú ÛóíúÑöåö ÝóíóÌõæÒõ ÍóíúËõ ÌóÇÒó ÇáúÈóíúÚõº áöÃóäøóåõ ÈóíúÚñ ã
Ñ Óã Úóáóì ÇáúãóäúåóÌö (Þóæúáõåõ: æóáóÇ íóÏúÝóÚõ ÅáóÎú) º áöÃóäøóåóÇ
ÊóÓúÞõØõ ÈöãõÖöíøö ÇáÒøóãóäö ã Ñ (Þóæúáõåõ: ßóÒóãöäò) æóßóÐóÇ áóæú ßóÇäó
ÚóÇÞöáðÇ ÞóÇÏöÑðÇ Úóáóì ÇáØøóáóÈö æóÇÖúØõÑøó æóáóãú íõØóÇáöÈú ÝóíóÌöÈõ
Úóáóì Çáúæóáöíøö ÅÚúØóÇÄõåõ¡ æóáóÇ ÖóãóÇäó Ú Ô (Þóæúáõåõ: ÈöãóÚúÑõæÝò)
Ãóíú ÞóÏúÑö ÇáäøóÝóÞóÉö æóåóÐóÇ ãõÎúÊóÇÑõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøö (Þóæúáõåõ:
æóÞöíáó ãöäú ÞóÏúÑö ÅäúÝóÇÞò ÅáóÎú) ãõÎúÊóÇÑõ Çáäøóæóæöíøö
(3/128)
ÃóãúæóÇáöåöãú) Ãóíú ÇáúãóÌúäõæäö¡
æóÇáØøöÝúáö¡ æóÇáÓøóÝöíåö Úóäú ÃóÓúÈóÇÈö ÇáÊøóáóÝö (¡ æóÇáÊøóäúãöíóåú)
áóåóÇ (ÍóÊúãñ) Ãóíú æóÇÌöÈñ Úóáóì Çáúæóáöíøö (ÈöÞóÏúÑö ãõäúÝóÞò)
ÈöÝóÊúÍö ÇáúÝóÇÁö (¡ æóÇáÊøóÒúßöíóåú) ÇáúãóÒöíÏóÉõ Úóáóì ÇáúÍóÇæöí Ãóíú
ÈöÞóÏúÑö äóÝóÞóÊöåöãú æóÒóßóÇÉö ÝöØúÑóÊöåöãú æóÃóãúæóÇáöåöãú
æóãõÄúäóÊõåóÇ Ïõæäó ØóáóÈö ÇáúÛóÇíóÉö Ýöí Ðóáößó æóÈöãóÇ ÊóÞóÑøóÑó
Úõáöãó Ãóäøó ÊóÚúÈöíÑóåõ ÈöÃóãúæóÇáöåöãú Ãóæúáóì ãöäú ÊóÚúÈöíÑö ÃóÕúáöåö
ÈöãóÇáö ÇáØøöÝúáö (æó) íóÌöÈõ Úóáóíúåö ÃóíúÖðÇ (ÇáúÈóíúÚõ¡ æóÇáÔøöÑóÇ
áóåõãú ÍóíúËõ íóÑóì) ÝöíåöãóÇ (ãóÕúáóÍóÉð) ÞóÇáó ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ ßóÐóÇ
ÃóØúáóÞó ÇáúÅöãóÇãõ æóÇáúÛóÒóÇáöíøõ æóíóÌöÈõ ÊóÞúíöíÏõåõ ÈöÇáúÛöÈúØóÉö
Èóáú ÈöÇáúÃóãúæóÇáö ÇáúãõÚóÏøóÉö áöáÊøöÌóÇÑóÉö ÝóÇáúÚóÞóÇÑõ ÇáøóÐöí
ãöäúåõ ÇáúßöÝóÇíóÉõ¡ æóÇáúãõÍúÊóÇÌõ Åáóì Úóíúäöåö áóÇ íõÈóÇÚõ æóÅöäú
ÙóåóÑó ØóÇáóÈó ÈöÇáÒøöíóÇÏóÉö æóßóÐóÇ Ýöí ÇáÔøöÑóÇÁö ÞóÏú íõæÌóÏõ
ÇáÔøóíúÁõ ÑóÎöíÕðÇ áóßöäøóåõ ÚõÑúÖóÉñ áöáÊøóáóÝö¡ Ãóæú áóÇ íóÊóíóÓøóÑõ
ÈóíúÚõåõ áöÞöáøóÉö ÇáÑøóÇÛöÈöíäó Ýöíåö ÝóíóÕöíÑõ ßóáøðÇ Úóáóíúåö.
ÞóÇáó Çáäøóæóæöíøõ: æóãóÇ ÞóÇáóåõ ÇáÑøóÇÝöÚöíøõ åõæó ÇáÕøóæóÇÈõ
æóãóÍóáøõ æõÌõæÈö ÇáÔøöÑóÇÁö áóåõãú Úóáóíúåö (ãóÇ áóãú íõÑöÏú áóåõ
ÇáÔøöÑóÇ) Ãóíú ÔöÑóÇÁó Ðóáößó ÇáúãóÊóÇÚö áöäóÝúÓöåö ÝóÅöäú ÃóÑóÇÏó
ÔöÑóÇÁóåõ áöäóÝúÓöåö áóãú íóÌöÈú Úóáóíúåö ÔöÑóÇÄõåõ áóåõãú Èóáú
íõÞóÏøöãõ äóÝúÓóåõ (æóÚóäúåõãú ÇÓúÊóÃúÌóÑó) ãöäú ãóÇáöåöãú ãóäú íóÞõæãõ
ãóÞóÇãóåõ ÝöíãóÇ ÐõßöÑó (ãóÚó ÊóÈóÑøõãöåú) Ãóíú ÊóÖóÌøõÑöåö ÈöÐóáößó
æóáóåõ ÏóÝúÚõ ÇáúÃóãúÑö Åáóì ÇáúÞóÇÖöí áöíóÓúÊóÃúÌöÑó Úóäúåõãú ÞóÇáó Ýöí
ÇáÑøóæúÖóÉö ßóÃóÕúáöåóÇ æóáóæú ØóáóÈó ÇáúÃóÈõ ãöäú ÇáúÞóÇÖöí Ãóäú
íõÞóÑøöÑó áóåõ ÃõÌúÑóÉó Úóãóáöåö áóãú íõÌöÈúåõ æóÅöäú ßóÇäó ÝóÞöíÑðÇ
æóÝöíåö ÇÍúÊöãóÇáñ áöáúÅöãóÇãöº áöÃóäøó áóåõ Ãóäú íóÓúÊóÃúÌöÑó ÝóÌóÇÒó
ØóáóÈõåóÇ áöäóÝúÓöåö æóÈöåö ÌóÒóãó ÇáúÛóÒóÇáöíøõ æóÃóÝúÊóì Èöåö ÇÈúäõ
ÇáÕøóáóÇÍö æóÞóÇáó ÇáúÈóÇÑöÒöíøõ: Åäøóåõ ÇáúãõÎúÊóÇÑõ æóÚóáóíúåö
ÇáúÚóãóáõ ÞóÇáó: æóÚóáóíúåö áóÇ ÈõÏøó ãöäú ÊóÞúÏöíÑö ÇáúÞóÇÖöí æóÙóÇåöÑñ
Ãóäøó ãóÍóáøó ãóÇ ÐõßöÑó ÅÐóÇ áóãú íõæÌóÏú ãõÊóÈóÑøöÚñ ÈöÇáúÍöÝúÙö¡
æóÇáúÚóãóáö æóÅöáøóÇ áóãú íõÌöÈúåõ Åáóì Ðóáößó æóÇÞúÊóÖóì ßóáóÇãõåõãú
Ãóäøóåõ ÅÐóÇ áóãú íóÊóÈóÑøóãú áóÇ íóÓúÊóÃúÌöÑõ Úóäúåõãú æóåõæó ÙóÇåöÑñ
(æóÚóÇÆöÏõ ÇáÊøóÈúÐöíÑö) Ãóíú æóÇóáøóÐöí ÚóÇÏó ÊóÈúÐöíÑõåõ ÈóÚúÏó
ÈõáõæÛöåö ÑóÔöíÏðÇ ÈöÃóäú ÕóÇÑó íõÖóíøöÚõ ÇáúãóÇáó ÈöÇÍúÊöãóÇáö ÛóÈúäò
ÝóÇÍöÔò Ýöí ÇáúãõÚóÇãóáóÉö¡ Ãóæú ÑóãúíóÉò Ýöí ÈóÍúÑò¡ Ãóæú ÅäúÝóÇÞöåö
Ýöí ãõÍóÑøóãò íõÚöíÏõ ÇáúÞóÇÖöí ÇáúÍóÌúÑó Úóáóíúåö ÝóáóÇ íõÚöíÏõåõ
ÛóíúÑõåõ ßóÇáúÃóÈö¡ æóÇáúÌóÏøö æóáóÇ íóÚõæÏõ ÈöäóÝúÓöåöº áöÃóäøóåõ Ýöí
ãóÍóáøö ÇáöÇÌúÊöåóÇÏö (áóÇ) ÕóÑúÝõ ÇáúãóÇáö (Ýöí ÇáúÃóØúÚöãóåú) ¡
æóÇáúãóáóÇÈöÓö ÛóíúÑö ÇááøóÇÆöÞóíúäö ÈöÍóÇáöåö (æó) æõÌõæåö (ÇáúÎóíúÑö)
ãöäú ÇáÕøóÏóÞóÇÊö æóäóÍúæöåóÇ ÝóáóÇ íõÍúÌóÑõ Èöåöº áöÃóäøóåõ áóíúÓó
ÈöÊóÈúÐöíÑò ÅÐú áóÇ ÓóÑóÝó Ýöí ÇáúÎóíúÑö ßóãóÇ áóÇ ÎóíúÑó Ýöí ÇáÓøóÑóÝöº
æóáöÃóäøó ÇáúãóÇáó íõÊøóÎóÐõ áöíõäúÊóÝóÚó Èöåö æóíõáúÊóÐøó ÝóÝöí
ÇáÊøóÚúÈöíÑö Úóäú Ðóáößó ÈöÇáÊøóÈúÐöíÑö ßóãóÇ ÇÞúÊóÖóÇåõ ÊóÑúßöíÈõ
ÇáäøóÙúãö ßóÃóÕúáöåö ÊóÓóãøõÍñ áöãóÇ ÚóÑóÝúÊ Ãóäøóåõ áóíúÓó ÈöÊóÈúÐöíÑò.
æóÞóÖöíøóÊõåõ Ãóäøóåõ áóíúÓó ÈöÍóÑóÇãò äóÚóãú Åäú ÕóÑóÝóåõ Ýöí Ðóáößó
ÈöØóÑöíÞö ÇáöÇÞúÊöÑóÇÖö áóåõ ÝóÍóÑóÇãñ ßóãóÇ ÌóÒóãó Èöåö Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö
æóÃóÕúáöåóÇ Ýöí ÞóÓúãö ÇáÕøóÏóÞóÇÊö¡ æóÕóæøóÑóåõ ÇÈúäõ ÇáúÚöãóÇÏö ÈöãóÇ
ÅÐóÇ áóãú íóßõäú áóåõ æóáóÇ ãóÚóåõ ãóÇ íóÑúÌõæ Èöåö æóÝóÇÁð ÞóÇáó:
æóÞóÏú ÕóÑøóÍó Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö ÈöãóÇ íõæóÇÝöÞõåõ ÝóÞóÇáó: íóÍúÑõãõ Úóáóì
ÇáúÅöäúÓóÇäö Ãóäú íóÞúÊóÑöÖó ãóÇáó ÛóíúÑöåö æóáóíúÓó ÚöäúÏóåõ æóáóÇ áóåõ
ãóÇ íõæóÝøöíå Èöåö (ÝóÇáúÞóÇÖöí Úóáóíúåö ÍóÌóÑóÇ) ÎóÈóÑõ Þóæúáöåö
æóÚóÇÆöÏõ ÇáÊøóÈúÐöíÑö ßóãóÇ ÊóÞóÑøóÑó
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÚÈÇÏí]
æóÛóíúÑõåõ æóÅöáøóÇ ÇãúÊóäóÚó. ÇåÜ.
(Þóæúáõåõ: æóÃóãúæóÇáöåöãú) Ãóíú æóÒóßóÇÉö ÃóãúæóÇáöåöãú ÇõäúÙõÑú áóæú
ßóÇäó áóåõ ÍóíóæóÇäñ ÊóÌöÈõ ÒóßóÇÊõåõ Ýóåóáú ÊóÌöÈõ ÊóäúãöíóÉõ ãóÇáöåö
ÈöÞóÏúÑö ÒóßóÇÊöåö ÃóíúÖðÇ æóÊóÞóÏøóãó Ãóäøó ÔöÑóÇÁó ÇáúÚóÞóÇÑö Ãóæúáóì
ãöäú ÇáÊøöÌóÇÑóÉö ÅÐóÇ ÍóÕóáó ãöäú ÑöíÚöåö ÇáúßöÝóÇíóÉõ Ýóåóáú ãöäú
ÇáúßöÝóÇíóÉö ÍöíäóÆöÐò ÒóßóÇÉõ ÇáúÝöØúÑö æóÒóßóÇÉõ ÍóíóæóÇäóÇÊöåö
(Þóæúáõåõ: æóáóæú ÑóÝóÚó ÇáúÃóãúÑó Åáóì ÇáúÞóÇÖöí ÅáóÎú) æóáöáúÞóÇÖöí
äóÕúÈõ Þóíøöãò áöÐóáößó ÈöÃõÌúÑóÉò áóÇ ÝóÑúÖõ ÃõÌúÑóÉò áöáúæóáöíøö
æóáóæú ÝóÞöíÑðÇ Åäú æõÌöÏó ãõÊóÈóÑøöÚðÇ æóÅöáøóÇ ÝóÑóÖóåóÇ áóåõ Úóáóì
ÇáúãõÚúÊóãóÏö Í Ì Ï (Þóæúáõåõ: ÞóÇáó: Ýöí ÇáÑøóæúÖóÉö ßóÃóÕúáöåóÇ)
íõäúÙóÑõ åóÐöåö ÇáúãóÓúÃóáóÉõ ãóÚó Þóæúáöåö ÇáÓøóÇÈöÞö: ãöäú ÞóÏúÑö
ÅäúÝóÇÞò æóÃóÌúÑò ÈöÇáúÃóÞóáøö Èöãó ÊóÊóãóíøóÒõ ÅÍúÏóÇåõãóÇ Úóäú
ÇáúÃõÎúÑóì¿ ÅáøóÇ Ãóäú íõÝóÑøóÞó ÈóíúäóåõãóÇ ÈöÃóäøó Êöáúßó ãõÞóíøóÏóÉñ
ÈöãóÇ ÅÐóÇ ÔõÛöáó Úóäú ÇáúßóÓúÈö ÈöÎöáóÇÝö åóÐöåö¡ Ãóæú ÈöÃóÎúÐö
ÇáúÃõÌúÑóÉö ÈöáóÇ ÊóÞúÏöíÑò ÈöÎöáóÇÝö åóÐöåö æóÝöíåö äóÙóÑñ
ÝóáúíõÍóÑøóÑú
(Þóæúáõåõ: ÈöÇÍúÊöãóÇáö ÛóÈóäò ÝóÇÍöÔò) æóáóÇ íóÞúÏóÍõ ÇáúÛóÈóäõ
ÇáúÝóÇÍöÔõ Ýöí ÈóÚúÖö ÇáÊøóÕóÑøõÝóÇÊöºº áöÃóäøóåõ Þóáøó ãóäú íóÓúáóãõ
ãöäú Ðóáößó ã Ñ
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÔÑÈíäí]
ÇåÜ. ÚöÑóÇÞöíøñ
(Þóæúáõåõ: æóíóÌöÈõ ÊóÞúíöíÏõåõ ÅáóÎú) ÇáúãõÚúÊóãóÏõ Ãóäøó ÚóÞóÇÑóåõ
æóÂäöíóÉó ÇáúÞöäúíóÉö áóÇ íõÈóÇÚóÇäö ÅáøóÇ áöÛöÈúØóÉò æóãóÇ ÚóÏóÇåõãóÇ
íõÈóÇÚõ áöáúÍóÇÌóÉö ÃóíúÖðÇ áóßöäú íóÌõæÒõ áöÍóÇÌóÉò íóÓöíÑóÉò æóÑöÈúÍò
Þóáöíáò áóÇÆöÞò ÈöÎöáóÇÝö ÇáúÚóÞóÇÑö¡ æóÇáúÂäöíóÉö. ÇåÜ. ã Ñ æÚ Ô
(Þóæúáõåõ: áóæú ØóáóÈó ÇáúÃóÈõ ÅáóÎú) Ãóíú ÚöäúÏó ÊóÈóÑøõãöåö ÈöÏóáöíáö
Þóæúáöåöº áöÃóäøó áóåõ Ãóäú íóÓúÊóÃúÌöÑó ÅÐú áóíúÓó áóåõ Ðóáößó ÅáøóÇ
ÚöäúÏó ÊóÈóÑøõãöåö ßóãóÇ ÓóíóÃúÊöí Ýöí ÇáÔøóÑúÍö æóÍöíäóÆöÐò
Ýóáöáúæóáöíøö ÍóÇáóÇäö: ÇáúÃõæáóì Ãóäú áóÇ íóÊóÈóÑøóãó ÈöãóÇ ÐõßöÑó
æóÍöíäóÆöÐò íóãúÊóäöÚõ ÇáöÇÓúÊöÆúÌóÇÑõ æóáóåõ ÃóÌúÑõ ÇáúãöËúáö¡ Ãóæú
ÇáäøóÝóÞóÉõ¡ Ãóæú ÃóÞóáøõ ÇáúÃóãúÑóíúäö Úóáóì ÇáúÎöáóÇÝö æóíóÓúÊóÈöÏøõ
ÈöÐóáößó.
ÇáËøóÇäöíóÉõ Ãóäú íóÊóÈóÑøóãó ÈöÐóáößó¡ ÍöíäóÆöÐò íóÌõæÒõ Èöåö
ÇáöÇÓúÊöÆúÌóÇÑõ Ýóáóæú ØóáóÈó ãöäú ÇáúÞóÇÖöí Ýöí åóÐöåö ÇáúÍóÇáóÉö
ÊóÞúÑöíÑó ÇáúÃõÌúÑóÉö áóåõ ÝóÞóÇáó Çáäøóæóæöíøõ: áóãú íõÌöÈúåõ
æóáóÚóáøóåõº áöÃóäøóåõ ãóÇ ÏóÇãó íóÚúãóáõ åõæó áóåõ ÃóÞóáøõ
ÇáúÃóãúÑóíúäö Úóáóì ÇáúãõÚúÊóãóÏö ÇáÓøóÇÈöÞö ÝóáóÇ íóÕöÍøõ ÊóÚúíöíäõ
ÃõÌúÑóÉö Úóãóáöåö áöÇÍúÊöãóÇáö Ãóäú Êóßõæäó ßöÝóÇíóÊõåõ Ýöí ÈóÚúÖö
ÇáúÃóÍúíóÇäö ÃóÞóáøó. æóÞóÇáó ÇáúÅöãóÇãõ: ÍóíúËõ ÌóÇÒó áóåõ Ãóäú
íóÓúÊóÃúÌöÑó ÃóÌúäóÈöíøðÇ ÈöÃõÌúÑóÉò ãõÚóíøóäóÉò ÝóáúíóÌõÒú ØóáóÈõåóÇ
áöäóÝúÓöåö æóáóæú ÌóÑóíúäóÇ Úóáóì ÇáúãõÚúÊóãóÏö ÇáÓøóÇÈöÞö áöæõÌõæÏö
ÇáúãõÓóæøöÛö åõäóÇ áöáöÇÓúÊöÆúÌóÇÑö æóåõæó ÇáÊøóÈóÑøõãõ ÝóáúíóÌõÒú áóåõ
åõæó ØóáóÈõ ÇáúÃõÌúÑóÉö ÝóáúíõÊóÃóãøóáú ÝóÅöäøó Èöåö íóäúÏóÝöÚõ
ÇáÊøóÏóÇÝõÚõ Èóíúäó ãóÇ åõäóÇ æóãóÇ ÓóÈóÞó
(Þóæúáõåõ: æóÚóÇÆöÏõ ÇáÊøóÈúÐöíÑö) íóÚúäöí Ãóäøóåõ ßóÇäó ãóÍúÌõæÑðÇ
Úóáóíúåö áöÕöÛóÑò æóÈóáóÛó ÑóÔöíÏðÇ¡ Ëõãøó ÈóÐøóÑó (Þóæúáõåõ: ÈóÚúÏó
ÈõáõæÛöåö ÑóÔöíÏðÇ) Ãóíú¡ Ãóæú ÈóÚúÏó ÑõÔúÏöåö ÈóÚúÏó Ãóäú ÈóáóÛó
ÓóÝöíåðÇ ÝóÅöäøóåõ ßóÈõáõæÛöåö ÑóÔöíÏðÇ ßóãóÇ Ýöí ÔóÑúÍö ÇáÑøóæúÖö
(Þóæúáõåõ: íõÚöíÏõ ÅáóÎú) ¡ æóáóÇ íóäúÝóßøõ ÅáøóÇ ÈöÝóßøöåö. ÇåÜ. ã Ñ
(Þóæúáõåõ: íõÚöíÏõ ÇáúÞóÇÖöí ÅáóÎú) æóåõæó æóáöíøõåõ áóßöäú íõÓúÊóÍóÈøõ
áóåõ ÈóÚúÏó ÇáúÍóÌúÑö Úóáóíúåö ÑóÏøõ ÃóãúÑöåö Åáóì ÃóÈöíåö¡ Ãóæú ÌóÏøöåö
ÝóÅöäú áóãú íóßõäú ÝóáöÚóÕóÈóÊöåö. äóÞóáóåõ ÇáÑøõæíóÇäöíøõ Úóäú
ÇáÔøóÇÝöÚöíøö. ÇåÜ. ã Ñ (Þóæúáõåõ: áóÇ ÕóÑúÝõ ÇáúãóÇáö Ýöí ÇáúÃóØúÚöãóÉö
ÅáóÎú) Ãóíú ÈóÚúÏó ÇáúÈõáõæÛö ÅÐú ÇáÕøóÈöíøõ áóÇ íóÕöÍøõ ÕóÑúÝõåõ Ýöí
Ðóáößó (Þóæúáõåõ: Ýöí ÇáúÃóØúÚöãóÉö) ÈößóÓúÑö Çáúãöíãö Úóáóì ÅãóÇáóÉö
ÇáúÝóÊúÍóÉö æóåõæó ÌóÇÆöÒñ Ýöí ÇáúæóÞúÝö ÞóÈúáó åóÇÁö ÇáÊøóÃúäöíËö
ÊóÔúÈöíåðÇ áóåóÇ ÈöÃóáöÝö ÇáÊøóÃúäöíËö. ÇåÜ. ÚöÑóÇÞöíøñ (Þóæúáõåõ:
ÊóÑúßöíÈõ ÇáäøóÙúãö) æóÅöäú Íóæøóáóåõ åõæó ÈöÊóÞúÏöíÑö ÕóÑúÝò (Þóæúáõåõ:
ÎóÈóÑõ Þóæúáöåö: æóÚóÇÆöÏõ ÅáóÎú) º áöÃóäøóåõ ÈöÊóÞúÏöíÑö æóÇóáøóÐöí
ßóãóÇ ÕóäóÚó
(3/129)
(ÎöáóÇÝõ ÚóæúÏö ÝöÓúÞö ãóäú áóÇ ÈóÐøóÑóÇ) Ãóíú ãóäú áóíúÓó ãõÈóÐøöÑðÇ
Ýöí ãóÇáöåö ÈóÚúÏó ÈõáõæÛöåö ÑóÔöíÏðÇ ÝóáóÇ íõÚóÇÏõ Èöåö ÇáúÍóÌúÑõº
áöÃóäøó ÇáúÃóæøóáöíäó áóãú íóÍúÌõÑõæÇ Úóáóì ÇáúÝóÓóÞóÉö æóíõÎóÇáöÝõ
ÇÓúÊöÏóÇãóÊõåõ ÈöÇáúÝöÓúÞö ÇáúãõÞúÊóÑöäö ÈöÇáúÈõáõæÛöº áöÃóäøó ÇáúÃóÕúáó
Ëóãøó ÈóÞóÇÄõåõ æóåõäóÇ ËóÈóÊó ÇáúÅöØúáóÇÞõ¡ æóÇáúÃóÕúáõ ÈóÞóÇÄõåõ
æóÎóÑóÌó ÈöÞóæúáöåö ãöäú ÒöíóÇÏóÊöåö: " ãóäú áóÇ ÈóÐøóÑóÇ ": ÇáúÝóÇÓöÞõ
ÇáúãõÈóÐøöÑõ ÝóíõÚöíÏõ ÇáúÞóÇÖöí Úóáóíúåö ÇáúÍóÌúÑó áöÊóÍóÞøõÞö
ÊóÖúíöíÚö ÇáúãóÇáö æóåóÐóÇ ãóÚúáõæãñ ãöãøóÇ ÞóÈúáóåõ
(æóØóÇÑöÆõ ÇáÊøóÈúÐöíÑö ÈóÚúÏó Ãóäú ÑóÔóÏú Ýóáúíóáöåö ÇáúÍóÇßöãõ áóÇ
ÃóÈñ æóÌóÏú) º áöÃóäøóåõ ÇáøóÐöí íõÚöíÏõ ÇáúÍóÌúÑó Úóáóíúåö ÈöÐóáößó
(æóØóÇÑöÆõ ÇáúÌõäõæäö áóÇ íóáöíå Ðõæ ÇáúÍõßúãö) Ãóíú ÇáúÍóÇßöãõ (Èóáú)
ÇáúæöáóÇíóÉõ Úóáóíúåö (áöáúÃóÈö¡ Ãóæú ÃóÈöíåö) ßóãóÇ Ýöí ÍóÇáö
ÇáÕøöÛóÑö.
æóÇáúÝóÑúÞõ Ãóäøó ÇáúÌõäõæäó íóÚúÑöÝõåõ ßõáøõ ÃóÍóÏò ÝóáóÇ íóÍúÊóÇÌõ
Åáóì äóÙóÑö ÇáúÍóÇßöãö ÈöÎöáóÇÝö ÇáÊøóÈúÐöíÑö¡ æóÓóßóÊõæÇ Úóäú
ÇáúæóÕöíøö ÝóíõÍúÊóãóáõ Ãóäøóåõ ßóÇáúÃóÈö¡ æóÇáúÌóÏøö æóíõÍúÊóãóáõ
æóåõæó ÇáÙøóÇåöÑõ Ãóäú áóÇ ÊóÚõæÏó Åáóíúåö ÇáúæöáóÇíóÉõ (ÊóÊöãøóÉñ) áóÇ
ÈõÏøó Ýöí ãóÚúÑöÝóÉö ÑõÔúÏö ÇáÕøóÈöíøö ãöäú ÇÎúÊöÈóÇÑöåö áöíõÚúÑóÝó
ÍóÇáõåõ áöÂíóÉö {æóÇÈúÊóáõæÇ ÇáúíóÊóÇãóì} [ÇáäÓÇÁ: 6] Ãóíú
æóÇÎúÊóÈöÑõæåõãú æóÐóáößó Ýöí ÇáÏøöíäö¡ æóÇáúãóÇáö ÃóãøóÇ Ýöí ÇáÏøöíäö
ÝóÈöãõÔóÇåóÏóÉö ÍóÇáöåö Ýöí ÇáúÚöÈóÇÏóÇÊö ÈöÞöíóÇãöåö ÈöÇáúæóÇÌöÈóÇÊö
æóÇÌúÊöäóÇÈöåö ÇáúãóÍúÙõæÑóÇÊö¡ æóÇáÔøõÈõåóÇÊö¡ æóÃóãøóÇ Ýöí ÇáúãóÇáö
ÝóíóÎúÊóáöÝõ ÈöÇáúãóÑóÇÊöÈö ÝóíõÎúÊóÈóÑõ æóáóÏõ ÇáÊøóÇÌöÑö ÈöÇáúÈóíúÚö
æóÇáÔøöÑóÇÁö æóÇáúãõãóÇßóÓóÉö ÝöíåöãóÇ æóæóáóÏõ ÇáÒøõÑøóÇÚö
ÈöÇáÒøöÑóÇÚóÉö¡ æóÇáäøóÝóÞóÉö Úóáóì ÇáúÞöæóÇãö ÈöåóÇ¡ æóÇáúãõÍúÊóÑöÝõ
ÈöãóÇ íóÊóÚóáøóÞõ ÈöÍöÑúÝóÊöåö¡ æóÇáúãóÑúÃóÉõ ÈöãóÇ ÊóÊóÚóáøóÞõ
ÈöÇáúÛóÒúáö¡ æóÇáúÞõØúäö æóÕóæúäö ÇáúÃóØúÚöãóÉö Úóäú ÇáúåöÑøóÉö¡
æóÇáúÝóÃúÑóÉö æóäóÍúæöåöãóÇ ÈöÍóÓóÈö ÇáúÚóÇÏóÉö¡ æóÇáúÎõäúËóì ÈöãóÇ
ÊõÎúÊóÈóÑõ Èöåö ÇáÐøõßõæÑõ¡ æóÇáúÅöäóÇËõ ÌóãöíÚðÇ æóíõÔúÊóÑóØõ ÊóßóÑøõÑõ
ÇáöÇÎúÊöÈóÇÑö ãóÑøóÊóíúäö¡ Ãóæú ÃóßúËóÑó ÈöÍóíúËõ íõÝöíÏõ ÛóáóÈóÉó
ÇáÙøóäøö ÈöÑõÔúÏöåö
æóæóÞúÊõåõ ÞóÈúáó ÇáúÈõáõæÛö ÝóáóÇ íóÕöÍøõ ÚóÞúÏõåõ Èóáú íõãúÊóÍóäõ Ýöí
ÇáúãõãóÇßóÓóÉö ÝóÅöÐóÇ ÃóÑóÇÏó ÇáúÚóÞúÏó ÚóÞóÏó Çáúæóáöíøõ æóáöáúæóáöíøö
Ãóäú íõÚúØöíóåõ ÔóíúÆðÇ ãöäú ÇáúãóÇáö¡ æóáóæú ÊóáöÝó Ýöí íóÏöåö áóãú
íóÖúãóäúåõ.
ÞóÇáó Çáäøóæóæöíøõ: æóÇáÕøóÈöíøõ ÇáúßóÇÝöÑõ ßóÇáúãõÓúáöãö åõäóÇ
ÝóíõÚúÊóÈóÑõ Ýöí ÕóáóÇÍö Ïöíäöåö æóãóÇáöåö ãóÇ åõæó ÕóáóÇÍñ ÚöäúÏóåõãú
(ÈóÇÈõ ÇáÕøõáúÍö) åõæó áõÛóÉð ÞóØúÚõ ÇáäøöÒóÇÚö æóÔóÑúÚðÇ ÚóÞúÏñ
íóÍúÕõáõ Èöåö Ðóáößó. åõæó ÃóäúæóÇÚñ: ÕõáúÍñ Èóíúäó ÇáúãõÓúáöãöíäó
æóÇáúßõÝøóÇÑö¡ æóÈóíúäó ÇáúÅöãóÇãö æóÇáúÈõÛóÇÉö¡ æóÈóíúäó ÇáÒøóæúÌóíúäö
ÚöäúÏó ÇáÔøöÞóÇÞö æóÕõáúÍñ Ýöí ÇáúãõÚóÇãóáóÉö æóåõæó ãóÞúÕõæÏõ ÇáúÈóÇÈö¡
æóÇáúÃóÕúáõ Ýöí ÇáÕøõáúÍö ÞóÈúáó ÇáúÅöÌúãóÇÚö Þóæúáå ÊóÚóÇáóì
{æóÇáÕøõáúÍõ ÎóíúÑñ} [ÇáäÓÇÁ: 128] æóÎóÈóÑõ «ÇáÕøõáúÍõ ÌóÇÆöÒñ Èóíúäó
ÇáúãõÓúáöãöíäó ÅáøóÇ ÕõáúÍðÇ ÃóÍóáøó ÍóÑóÇãðÇ Ãóæú ÍóÑøóãó ÍóáóÇáðÇ»
ÑóæóÇåõ ÇÈúäõ ÍöÈøóÇäó æóÕóÍøóÍóåõ¡ æóÇáúßõÝøóÇÑõ Ýöí Ðóáößó
ßóÇáúãõÓúáöãöíäó æóÅöäøóãóÇ ÎóÕøóåõãú ÈöÇáÐøößúÑö áöÇäúÞöíóÇÏöåöãú Åáóì
ÇáúÃóÍúßóÇãö ÛóÇáöÈðÇ ÝóÇáÕøõáúÍõ ÇáøóÐöí íõÍóáøöáõ ÇáúÍóÑóÇãó ßóÃóäú
íõÕóÇáöÍó Úóáóì ÎóãúÑò¡ Ãóæú äóÍúæöåö æóÇóáøóÐöí íõÍóÑøöãõ ÇáúÍóáóÇáó
ßóÃóäú íõÕóÇáöÍó Úóáóì Ãóäú áóÇ íóÊóÕóÑøóÝó Ýöí ÇáúãõÕóÇáóÍö Èöåö
æóáóÝúÙõåõ íóÊóÚóÏøóì áöáúãóÊúÑõæßö Èöãöäú æóÚóäú æóáöáúãóÃúÎõæÐö
ÈöÚóáóì¡ æóÇáúÈóÇÁö æóÞóÏú ÇÓúÊóÚúãóáó ÇáäøóÇÙöãõ ÇáúÌóãöíÚó Ýöí
ßóáóÇãöåö ÝóÞóÇáó: (ÇáÕøõáúÍõ ÚóãøóÇ íóÏøóÚöí) Èöåö ÚóíúäðÇ¡ Ãóæú
ÏóíúäðÇ (Úóáóì
ÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ
[ÍÇÔíÉ ÇáÚÈÇÏí]
Þóæúáõåõ: æóØóÇÑöÆõ ÇáÊøóÈúÐöíÑö ÅáóÎú) (ÝóÑúÚñ) ØóÑóÃó ÊóÈúÐöíÑõåõ
ËóÈóÊóÊú ÇáúæöáóÇíóÉõ áöáúÞóÇÖöí Ýóáóæú Ìõäøó ãõÈóÐøöÑðÇ Ýóåóáú
ÊóÓúÊóãöÑøõ æöáóÇíóÉõ ÇáúÞóÇÖöíº áöÃóäøó æöáóÇíóÊóåõ ËóÈóÊóÊú
ÈöÇáÊøóÈúÐöíÑö ÝóÊõÓúÊóÕúÍóÈõ¡ Ãóæú ÊóäúÊóÞöáõ ÇáúæöáóÇíóÉõ áöáúÃóÈö¡
Ãóæú ÇáúÌóÏøöº áöÃóäøóåõ Çáúæóáöíøõ áöáúãóÌúäõæäö¡ Ãóæú ËóÈóÊóÊú
áóåõãóÇ¡ áöáúÞóÇÖöí áöáÊøóÈúÐöíÑö¡ æóáöáúÃóÈö Ãóæú ÇáúÌóÏøö áöáúÌõäõæäö¡
Ýóáößõáøò ãöäúåõãóÇ ÇáÊøóÕóÑøõÝõ ÝóÅöäú ÊóÕóÑøóÝóÇ ãõÑóÊøóÈðÇ Ýöí ÔóíúÁò
æóÇÍöÏò äóÝóÐó ÊóÕóÑøõÝõ ÇáÓøóÇÈöÞö¡ Ãóæú ÊóÕóÑøóÝóÇ ãóÚðÇ ßóÐóáößó
ÈóØóáó¡ Ýöíåö äóÙóÑñ.
ÝóÅöäú ÞõáúäóÇ ÊóäúÊóÞöáõ áöáúÃóÈö¡ Ãóæú ÇáúÌóÏøö æóÒóÇáó ÇáúÌõäõæäõ
æóÇÓúÊóãóÑøó ÇáÊøóÈúÐöíÑõ Ýóåóáú ÊóÚõæÏõ ÇáúæöáóÇíóÉõ áöáúÞóÇÖöí¡ Ãóæú
ÊóÓúÊóãöÑøõ áöáúÃóÈö Ãóæú ÇáúÌóÏøö ÈöÇáöÇÓúÊöÕúÍóÇÈö¿ Ýöíåö äóÙóÑñ |